VII SA/Wa 2411/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Więch - Baranowska (spr.), , Sędzia WSA Mirosława Kowalska, Sędzia WSA Małgorzata Miron, Protokolant Katarzyna Zychora, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 marca 2010 r. sprawy ze skargi A. Sp. z o.o. w K. na decyzję Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej skargę oddala Główny Inspektor Sanitarny decyzją znak [...] wydaną [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa utrzymał w mocy decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. nr [...] z [...] nakładającą na firmę [...] Fabryka Leków Sp. z o.o. z siedzibą w K. karę pieniężną z powodu nieprawidłowej reklamy radiowej i prasowej suplementu diety pn. "L." z uwagi na przypisywanie produktowi właściwości zapobiegania chorobom i ich leczenia. W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że organ I instancji ustalił, iż od 22 maja 2009r.w rozgłośniach radiowych – radio "[...]" i "[...]" emitowana jest przez Spółkę reklama suplementu diety, pn. "[...].". Reklama tego produktu opiera się na reklamie porównawczej z popularnym lekiem w zestawieniu z "bezpiecznym rozwiązaniem na chorobę lokomocyjną" jakim jest suplement diety "[...]" i sugeruje poprzez sformułowanie "pomaga w dolegliwościach", że produkt zmniejsza bądź usuwa stany chorobowe. Tym samym dla konsumenta środek ten utożsamiany jest z produktem leczniczym, zaś sformułowanie "jest rozwiązaniem na chorobę lokomocyjną" wprost odnosi się do jednostki chorobowej klasyfikowanej jako [...] pod kodem [...]. Przypisywanie produktowi "[...]" właściwości leczniczych powoduje również porównanie suplementu diety do "popularnego środka na chorobę lokomocyjną" przez co sugeruje równoważność obu produktów co do sposobu działania. Różnica pomiędzy produktami polega na tym, że zgodnie z treścią ulotki i reklamy stosowanie produktu leczniczego wiąże się z wystąpieniem działań niepożądanych, natomiast stosowanie "[...]" jest bezpieczne. Wobec tego zdaniem organu bezspornym jest, iż reklama rozpowszechniana przez Spółkę narusza art. 46 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia. Uzasadniając wysokość wymierzonej kary pieniężnej organ podniósł, że Spółce była już dwukrotnie (w latach 2007 i 2008) wymierzana kara pieniężna za nieprzestrzeganie przepisów prawa w zakresie reklamy suplementów diety, co powoduje, że stopień zawinienia w przedmiotowej sprawie jest wyższy niż miałoby to miejsce w sytuacji pierwszego naruszenia przepisów. Skargę na powyższą decyzją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła Sp. z o.o. [...] Fabryka Leków. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji pełnomocnik skarżącej zarzucił organowi naruszenie art. 104 ust. 2 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia oraz art. 7, art. 80 i art. 107 § 3 kpa. Nadto pełnomocnik skarżącej podał, że reklama w zakwestionowanym przez organ kształcie ukazywała się jedynie przez okres 2 tygodni. Po otrzymaniu informacji o kwestionowaniu jej treści przez organy sanitarne została niezwłocznie zmodyfikowana i dostosowana do wytycznych udzielonych przez te organy. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Sanitarny wnosząc o jej oddalenie podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Sąd administracyjny – zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) kontroluje jedynie legalność zaskarżonej decyzji, a więc prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje wówczas, gdy Sąd stwierdzi, że doszło do naruszenia prawa art. 145 § 1pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r., nr 153, poz. 1270 z późniejszymi zmianami), przy czym ocena tego naruszenia następuje w świetle prawa obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji. W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju naruszenia nie wystąpiły, wobec czego należy uznać, że skarga nie jest zasadna. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] utrzymująca w mocy decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...] nakładającą na Spółkę z o.o. [...] Fabryka Leków z siedzibą w K. karę pieniężną z powodu nieprawidłowej reklamy radiowej i prasowej suplementu diety pn. "[...]". Stosownie do brzmienia art. 103 ust. 1 pkt 1 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia – kto nie przestrzega wymagań w zakresie znakowania środków spożywczych określonych w art. 27 ust. 4, art. 33 ust. 3 i 4 oraz art. 45-49, a także wymagań w tym zakresie określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 50 ust. 1 i art. 51 oraz na podstawie przepisów wymienionych w art. 50 ust. 2 omawianej ustawy podlega karze pieniężnej w wysokości do trzydziestokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej za rok poprzedni. Zgodnie zaś z przepisem 104 ustawy ustalając wysokość kary organ musi uwzględnić stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia i zakres naruszenia, dotychczasową działalność podmiotu którego dotyczy decyzja. W ocenie Sądu organ słusznie uznał, że biorąc pod uwagę treść reklamy produktu "[...]" będącego suplementem diety zostały spełnione przesłanki wynikające z w/w art. 103 § 1 pkt 1 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia bowiem reklama suplementu diety pn. "[...]" narusza przepis art. 46 ust. 1 w/w ustawy. Zgodnie z treścią art. 46 ust. 1 cytowanej ustawy oznakowanie środka spożywczego nie może wprowadzać konsumenta w błąd, w szczególności: co do charakterystyki środka spożywczego, w tym jego nazwy, rodzaju, właściwości, składu, ilości, trwałości, źródła lub miejsca pochodzenia, metod wytwarzania lub produkcji, przez przypisywanie środkowi spożywczemu działania lub właściwości, których nie posiada, przez sugerowanie, że środek spożywczy posiada szczególne właściwości, jeżeli wszystkie podobne środki spożywcze posiadają takie właściwości. Oznakowanie nie może przypisywać środkowi spożywczemu właściwości zapobiegania chorobom lub ich leczenia albo odwoływać się do takich właściwości. Przepis ten ma zastosowanie również do reklamy takich produktów, a także kształtu, wyglądu lub opakowania, zastosowanych materiałów opakowaniowych, sposobu prezentacji oraz otoczenia, w jakim są prezentowane. Stanowisko organów obu instancji, iż reklama przedmiotowego suplementu diety przypisuje mu właściwości zapobiegania chorobie lokomocyjnej – będącej określoną jednostką chorobową, zawiera porównanie do leku na tą chorobę, sugerując jednocześnie, że stosowanie leku może spowodować przykre dolegliwości takie jak osłabienie, senność, obniżenie koncentracji, upośledzenie widzenia w ciemności i widzenia kolorów a nawet inne choroby takie jak zaparcia czy też alergie (zmiany alergiczne) czy w końcu wstrząs anafilaktyczny co nie występuje w przypadku stosowania w chorobie lokomocyjnej suplementu diety pn. "[...]" – jest zdaniem Sądu zasadne. Należy przy tym podkreślić, że zgodnie z art. 3 ust. 3 pkt 39 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia, suplement diety to środek spożywczy, którego celem jest uzupełnienie normalnej diety będący skoncentrowanym źródłem witamin lub składników mineralnych lub innych substancji wykazujących efekt odżywczy lub inny fizjologiczny, pojedynczych lub złożonych, wprowadzony do obrotu w formie umożliwiającej dawkowanie w postaci kapsułek, tabletek, drażetek i w innych podobnych postaciach, saszetek z proszkiem, ampułek z płynem, butelek z kroplomierzem i innych podobnych postaciach płynów i proszków przeznaczonych do spożywania w małych, odmierzonych ilościach jednostkowych, z wyłączeniem produktów posiadających właściwości produktu leczniczego w rozumieniu prawa farmaceutycznego. We wskazanej definicji suplementu diety w związku z analizowaną sprawą zwrócić uwagę należy szczególnie na te elementy, które mówią, że suplement diety to środek spożywczy uzupełniający normalną dietę będący skoncentrowanym źródłem witamin lub składników mineralnych lub innych substancji wykazujących efekt odżywczy lub inny fizjologiczny z wyłączeniem produktów posiadających właściwości produktu leczniczego w rozumieniu prawa farmaceutycznego. W zaś świetle art. 2 pkt 32 ustawy z dnia 6 września 2001r. Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2001r. Nr 126, poz. 1381 z późn. zm.) produktem leczniczym jest substancja lub mieszanina substancji, przedstawiona jako posiadająca właściwości zapobiegania lub leczenia chorób występujących u ludzi lub zwierząt lub podawana w celu postawienia diagnozy lub w celu przywrócenia, poprawienia lub modyfikacji fizjologicznych organizmu poprzez działanie farmakologiczne, immunologiczne lub metaboliczne. Doszukując się różnic pomiędzy suplementem diety, a produktem leczniczym wskazać należy, że suplement diety między innymi nie posiada właściwości zapobiegania lub leczenia chorób występujących u ludzi lub zwierząt. Suplement diety jest jedynie środkiem spożywczym uzupełniający normalną dietę zdrowego człowieka będący skoncentrowanym źródłem witamin lub składników mineralnych lub innych substancji wykazujących efekt odżywczy lub inny fizjologiczny. Jeżeli produktowi przypisuje się właściwości zapobiegania lub leczenia chorób to nie jest on suplementem diety, lecz produktem leczniczym. Ponieważ produkt "[...]" jest suplementem diety, poza sporem jest, że podlega w zakresie bezpieczeństwa spożywania reżimowi ustawy z dnia 26 sierpnia 2006r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia co powoduje, że jego reklama nie może przypisywać mu właściwości zapobiegania chorobom lub ich leczenia ani też odwoływać się do takich właściwości. Wobec tego, analizując treść reklamy Sąd uznaje, że stanowisko organów obu instancji, że reklama przedmiotowego suplementu diety przypisuje mu właściwości zapobiegania chorobie i odwołuje się do takich właściwości jest w pełni uzasadnione – co powoduje, że skarżący reklamą tą naruszył zasady określone w art. 46 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia. Jednocześnie należy podnieść, że organy prawidłowo uzasadniły wysokość nałożonej na Spółkę kary faktem wcześniejszego, wielokrotnego naruszenia przez skarżącą przepisów w/w ustawy co powoduje, uznanie stopnia zawinienia Spółki za wyższy niż miałoby to miejsce w sytuacji pierwszego naruszenia prawa. Odnosząc się do podnoszonego przez Spółkę na rozprawie dokumentu w postaci wyroku Sądu Okręgowego w Ł. z dnia [...] oddalającego powództwo M. O. skierowane przeciwko skarżącej Spółce o zaniechanie nieuczciwych praktyk rynkowych należy podkreślić, iż Sąd badał przedmiotową reklamę suplementu diety pod kątem przesłanek wskazanych w ustawie z dnia 20 sierpnia 2007r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym, a nie przepisów o bezpieczeństwie żywności i żywienia i oddalił powództwo uznając, że reklama nie stanowiła nieuczciwej praktyki rynkowej. Wobec tego rozważania Sądu powszechnego i ocena reklamy nie mają znaczenia w rozpoznawanej sprawie. Wobec powyższych ustaleń Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.