II SA/Wa 1251/11
WyrokWSA w Warszawie2011-11-25
Skład orzekający: Sławomir Antoniuk, Iwona Dąbrowska, Adam Lipiński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy żołnierz zwolniony z zawodowej służby wojskowej, który otrzymuje świadczenie emerytalne, ma prawo do uposażenia rocznego należnego przez okres roku po zwolnieniu ze służby, zgodnie z art. 18 ust. 4 ustawy o uposażeniu żołnierzy?Ratio decidendi
Żołnierz zwolniony z zawodowej służby wojskowej, który otrzymuje świadczenie emerytalne, nie ma prawa do uposażenia rocznego należnego przez okres roku po zwolnieniu ze służby, zgodnie z art. 18 ust. 4 ustawy o uposażeniu żołnierzy. Przepis ten stanowi, że w przypadku zbiegu uprawnień do uposażenia i zaopatrzenia emerytalnego, żołnierzowi przysługuje tylko jedno z tych świadczeń. Świadczenie emerytalne, przyznane w drodze decyzji, jest tożsame z zaopatrzeniem emerytalnym, o którym mowa w art. 8 ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku E. Z. o przyznanie uposażenia rocznego należnego z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej w 1974 r. Po wieloletnim postępowaniu administracyjnym i sądowym, Minister Obrony Narodowej uchylił decyzję przyznającą świadczenie, odmawiając jego wypłaty z powodu rażącego naruszenia prawa, w tym art. 18 ust. 4 ustawy o uposażeniu żołnierzy, wskazując na zbieg uprawnień do uposażenia i pobieranego świadczenia emerytalnego. E. Z. zaskarżył tę decyzję, zarzucając m.in. naruszenie zasady orzekania na niekorzyść strony oraz poświadczenie nieprawdy przez organ.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk Sędzia WSA Iwona Dąbrowska (spraw.) Sędzia WSA Adam Lipiński Protokolant Paweł Wyszyński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 listopada 2011 r. sprawy ze skargi E. Z. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie uposażenia rocznego należnego z uwagi na zwolnienie z zawodowej służby wojskowej wraz z odsetkami - oddala skargę -
Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] , wydaną na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 139 kpa oraz art. 18 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy w związku z art. 169 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2010 r. Nr 50, poz. 593 z późn. zm.), w wykonaniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 grudnia 2010 r. , sygn. akt II SA/Wa 1293/10 po rozpoznaniu odwołania E. Z. od decyzji Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w [...] z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] o przyznaniu jednorazowo kwoty [...] zł jako uposażenia rocznego należnego z uwagi na zwolnienie z zawodowej służby wojskowej z dniem 6 maja 1974 r., wraz z odsetkami od 1 stycznia 2008 r. do dnia zapłaty, uchylił decyzję dyrektora WBE w [...] z dnia [...] kwietnia 2010 r. i odmówił przyznania E. Z. świadczenia pieniężnego z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej z dniem 6 maja 1974 r.
Do wydania decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:
E. Z. pełnił zawodową służbę wojskową w [...] w okresie między [...] kwietnia 1973 r. a [...] maja 1974 r.
Wyrokiem [...] Okręgu Wojskowego z dnia [...] marca 1974 r., sygn. akt [...] , został on skazany na karę 1 roku pozbawienia wolności, degradację i grzywnę.
Następnie, Dowódca Wojsk Lotniczych i Obrony Powietrznej wydał w dniu [...] lipca 1974 r. rozkaz personalny nr [...] , na mocy którego zwolnił E. Z. z dniem 6 maja 1974 r. z zawodowej służby wojskowej.
Dalej, Sąd Najwyższy – Izba Wojskowa wyrokiem z dnia [...] września 1999 r. uchylił wyrok Sądu [...] Okręgu Wojskowego w [...] z dnia [...] marca 1974 r., sygn. akt [...] utrzymany w mocy wyrokiem Izby Wojskowej Sądu Najwyższego z dnia [...] maja 1974 r. sygn. akt [...] i uniewinnił E. Z. od zarzutów.
W związku z powyższym, Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] grudnia 2000 r. nr [...] uchylił rozkaz personalny o skreśleniu E. Z. z ewidencji podoficerów i stwierdził odzyskanie stopnia starszego kaprala, oraz uhonorował go mianowaniem w rezerwie na stopień wojskowy plutonowego.
Jednocześnie decyzją z dnia [...] grudnia 2000 r. Minister Obrony Narodowej uchylił punkt [...] rozkazu personalnego Dowódcy Wojsk OPK z dnia [...] lipca 1974 r. nr [...] . Stwierdził w powyższym rozkazie, że E. Z. zostaje zwolniony ze służby wojskowej z dniem 6 maja 1974 r. Powyższa decyzja została utrzymana w mocy decyzją z dnia [...] lutego 2001 r. nr [...] .
Wnioskiem z dnia 18 lipca 2007 r. E. Z. wystąpił do Dowódcy Sił Powietrznych o wypłacenie mu uposażenia za okres roku po zwolnieniu ze służby.
Decyzją z dnia [...] października 2007 r. Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...] odmówił E. Z. prawa do dwunastomiesięcznego uposażenia należnego przez okres roku, z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. Powyższa decyzja została utrzymana w mocy decyzją Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] z dnia [...] grudnia 2007 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 20 listopada 2008 r., sygn. akt IV SA/Po 1/08 uchylił zaskarżoną decyzję z dnia [...] grudnia 2007 r. i poprzedzającą ją decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] z dnia [...] października 2007 r.
Następnie, Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...] decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] przyznał E. Z. kwotę świadczenia w wysokości [...] wraz z odsetkami od dnia 20 grudnia 2000 r. ze wskazaniem Wojskowego Biura Emerytalnego w [...] jako płatnika przedmiotowego świadczenia, zgodnie z ustawą z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Decyzja ta została następnie uchylona decyzją Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] z dnia [...] października 2009 r.
Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...] , na podstawie art. 65 § 1 kpa, postanowieniem z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] uznał się niewłaściwym i przekazał sprawę z wniosku E. Z. do rozpatrzenia Dyrektorowi WBE w [...] , który wystąpił do Ministra Obrony Narodowej z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o właściwość.
Minister Obrony Narodowej postanowieniem z dnia [...] marca 2010 r. orzekł, że organem właściwym do rozpatrzenia wniosku z dnia 18 lipca 2007 r. w przedmiocie dwunastomiesięcznego uposażenia przysługującego przez okres roku po zwolnieniu ze służby jest Dyrektor WBE w [...] .
W związku z powyższym, Dyrektor WBE w [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] , przyznał E. Z. jednorazowo kwotę [...] tytułem uposażenia należnego z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej w dniu 6 maja 1974 r., wraz z odsetkami od 1 stycznia 2008 r.
Wnioskiem z dnia 15 kwietnia 2010 r. E. Z. wystąpił do Dyrektora WBE w [...] z żądaniem uzupełnienia przedmiotowej decyzji w zakresie wskazania terminu realizacji wypłaty świadczenia oraz sprostowania wadliwie ustalonej wysokości świadczenia, a pismem z dnia 26 kwietnia 2010 r. złożył do Ministra Obrony Narodowej odwołanie od decyzji Dyrektora WBE w [...] z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] .
Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] uchylił decyzję Dyrektora WBE w [...] z dnia [...] kwietnia 2010 r. i odmówił przyznania świadczenia pieniężnego z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej w dniu 6 maja 1974 r. wobec przedawnienia roszczeń.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi E. Z. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 2 grudnia 2010 r., sygn. akt. II SA/Wa 1293/10, uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] .
W uzasadnieniu Sąd podniósł, że istota sprawy sprowadzała się do oceny tego, czy organ dokonał prawidłowych ustaleń w przedmiocie przedawnienia dochodzonego przez stronę roszczenia.
W związku z tym Sąd ustalił, że chwila wydania decyzji o uchyleniu rozkazu personalnego z roku 1974 otworzyła skarżącemu drogę do dochodzenia roszczeń związanych ze zwolnieniem go ze służby. Organ zasadnie liczył termin przedawnienia od dnia 20 grudnia 2000 r. Jednak za nieprawidłowe Sąd uznał ustalenia organu dotyczące daty wystąpienia przez skarżącego z dochodzonym roszczeniem. Zdaniem Sądu, skarżący nie wystąpił ze spornym wnioskiem 18 lipca 2007 r., lecz wskazał, że taki wniosek zawarty został w pozwie skierowanym do Sądu Pracy w dniu 11 września 2001 r., który to wniosek Sąd przekazał według właściwości do organu wojskowego wyższego stopnia postanowieniem z dnia [...] lutego 2002 r. – a więc przed upływem trzyletniego terminu przedawnienia. Wniosek z dnia 18 lipca 2007 r. był jedynie ponagleniem do rozpoznania wcześniejszego wniosku.
W związku z powyższym, Minister Obrony Narodowej po przeprowadzeniu postępowania i ponownym rozpatrzeniu sprawy, wskazaną na wstępie decyzją uchylił decyzję Dyrektora WBE w [...] z dnia [...] kwietnia 2010 r. i odmówił przyznania E. Z. świadczenia pieniężnego z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej z dniem 6 maja 1974 r.
Uzasadniając decyzję odwoławczą Minister Obrony Narodowej, przywołując treść art. 139 kpa stwierdził, że decyzja Dyrektora WBE w [...] z dnia [...] kwietnia 2010 r. wydana została z rażącym naruszeniem prawa i stąd zobligowany był ją uchylić. Podniósł, że decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem art. 18 pkt 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy (Dz. U. z 1992 r., Nr 5, poz. 18 ze zm.) poprzez przyjęcie, że sporne świadczenie pieniężne przysługuje E. Z. mimo, że w tym okresie otrzymywał świadczenie emerytalne.
Dodatkowo organ wskazał, że istotne przesłanki dla sprawy zostały zaprezentowane w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 20 listopada 2008 r., sygn. akt IV SA/Po 1/08. W wyroku tym Sąd uznał, iż właściwymi przepisami dla rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy z wniosku E. Z. o uposażenie za okres roczny po zwolnieniu ze służby są przepisy prawne normujące daną materię, obowiązujące w dniu, w którym stała się ostateczna decyzja Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] grudnia 2000 r. nr [...] , tj. przepisy ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy. Ponadto Sąd wskazał, że organ ponownie rozpoznając sprawę winien uwzględnić treść art. 18 ust. 1 i ust. 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy.
Organ podkreślił, że z posiadanej dokumentacji wynika, że Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] kwietnia 2001 r. przyznał E. Z. emeryturę wojskową w drodze wyjątku od dnia 1 grudnia 2000 r. w wysokości 40% podstawy wymiaru.
Organ wskazał, że stosownie do treści art. 18 ust. 1 ustawy o uposażeniu żołnierzy, żołnierzom zwolnionym z zawodowej służby wojskowej pełnionej jako służba stała, niezależnie od odprawy, przysługują następujące należności pieniężne, m.in. co miesiąc przez okres roku po zwolnieniu ze służby uposażenie zasadnicze wraz z dodatkami o charakterze stałym, należne na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym. Natomiast zgodnie z art. 18 ust. 4 powołanej ustawy, w razie zbiegu uprawnień do uposażenia określonego w art. 18 ust. 1 pkt 1 i zaopatrzenia emerytalnego, żołnierzowi przysługuje - według jego wyboru - tylko jedno z tych świadczeń.
Organ uznał zatem, że wniosek E. Z. z dnia 11 września 2001 r., ze względu na przywołane przepisy nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem decyzją z dnia [...] kwietnia 2001 r. otrzymał on emeryturę wojskową na podstawie art. 8 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 2004 r. Nr 8, poz. 66 ze zm.)
Ponadto organ podniósł, że kwestia obliczenia i wypłaty należności pieniężnych z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej jest integralnie związana ze zwolnieniem żołnierza z zawodowej służby wojskowej, a tym samym nie może stanowić samodzielnej sprawy procesowanej w oderwaniu od sprawy zwolnienia z zawodowej służby wojskowej.
Ponadto organ stwierdził, powołując się na orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego o sygnaturze akt I OSK 987/09, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu błędnie zinterpretował przepis art. 169 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, skutkiem czego niewłaściwie zastosował w prowadzonej sprawie art. 95 i art. 96 tej ustawy zamiast art. 18 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy, ze względu na fakt, iż postępowanie w sprawie przyznania uprawnienia do świadczenia zostało wszczęte wnioskiem skarżącego złożonym dopiero w październiku 2006 r., mimo, że faktyczne zwolnienie skarżącego nastąpiło w dniu 30 listopada 2004 r. Zatem przez sprawy dotychczasowe, o jakich mowa w art. 169 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, jeśli chodzi o zwolnienie żołnierza z zawodowej służby wojskowej, należy rozumieć wszelkie kwestie z tym związane, a więc także sprawy ustalenia wysokości i wypłaty należności pieniężnych przysługujących w związku ze zwolnieniem ze służby.
Dodatkowo organ wskazał, że w myśl obecnie obowiązujących przepisów skarżący również nie nabyłby prawa do świadczenia pieniężnego z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. Obecnie prawo do tego świadczenia z tytułu zwolnienia zostało uregulowane w art. 95 pkt 1 i art. 96 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowej. Jednakże skarżący nie spełniałby podstawowego warunku pełnienia nieprzerwanej służby wojskowej przez okres 15 lat oraz nie spełnia kryteriów wymienionych w katalogu odstępstw od tej reguły wskazanych w art. 96 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.
Zdaniem organu, w świetle powyższego, decyzja Dyrektora WBE w [...] dotknięta jest kwalifikowaną wadą prawną, w szczególności rażąco został naruszony art. 18 ust 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy, co powodowało konieczność wydania, w myśl art. 139 kpa, decyzji na niekorzyść strony odwołującej się.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi E. Z. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że organ poświadczył nieprawdę, że posiada uprawnienie do zaopatrzenia emerytalnego. Wskutek tego organ dopuścił się do dyskryminacji w dostępie do prawa i wydał decyzję na jego niekorzyść. Wskazał, że organ całkowicie pominął udział skarżącego w wydaniu decyzji. W związku z tym zarzucił organowi:
1. rażące naruszenie prawa, tj. art. 32 w zw. z art. 8 Konstytucji RP poprzez odmowę wykonania art. 18 ust. 5 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy zawodowych,
2. naruszenie art. 138 w zw. z art. 7 i art. 10 kpa, poprzez naruszenie zakazu orzekania na niekorzyść odwołującego się,
3. naruszenie art. 6 w zw. z art. 156 § 1 pkt 3 kpa.
W związku z tym skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, wypłacenia należnego uposażenia rocznego wraz z odsetkami od dnia nabycia prawa do należności związanych ze zwolnieniem ze służby.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Kontrola decyzji administracyjnych ograniczona jest zatem do badania zgodności tych rozstrzygnięć z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa. Dlatego Sąd nie może badać celowości decyzji realizujących określoną politykę kadrową, jeżeli tylko mieszczą się w ramach prawa i nie stanowią jego nadużycia.
Badając legalność zaskarżonej decyzji, Sąd nie stwierdził uchybień prawa, które musiałyby skutkować ich uchyleniem lub stwierdzeniem nieważności.
Wskazać należy, że podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji był art. 139 kpa, zgodnie z którym organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. Zakres powyższego zakazu wyraża się w tym, że organ odwoławczy nie może pogarszać, określonej decyzją organu pierwszej instancji, sytuacji prawnej strony odwołującej się. Strona odwołująca się powinna bowiem pozostawać w usprawiedliwionym przekonaniu, że wniesione przez nią odwołanie, jeżeli nie okaże się skuteczne, spowoduje co najwyżej utrzymanie jej dotychczasowej sytuacji prawnej, ustalonej zaskarżoną decyzją, w żadnym zaś przypadku nie doprowadzi do jej pogorszenia. Podkreślić należy, że przedmiotowy zakaz reformationis in peius nie jest bezwzględny. Doznaje on ograniczeń, gdy zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. Podkreślenia zatem wymaga, że nie jakiekolwiek naruszenie prawa lub interesu społecznego stwarza możliwość zmiany decyzji na niekorzyść odwołującego się, lecz naruszenie rażące, kwalifikowane (patrz J. Borkowski, glosa do wyroku SN z dnia 17 kwietnia 1997 r., III RN 12/97, OSP 1998, z. 5, s. 261). W zakresie pierwszej przesłanki niestosowania zasady orzekania na niekorzyść strony wskazać należy, że użyte w powołanym przepisie pojęcie "rażące naruszenie prawa" obejmuje wszystkie kwalifikowane przypadki naruszenia prawa wymienione w art. 145 § 1, art. 145a § 1 i art. 156 § 1 kpa. Druga przesłanka – "rażące naruszenie interesu społecznego" – nie jest samoistnym kryterium odstąpienia od zakazu wyrażonego w art. 139 kpa. Ma ona zastosowanie dopiero wówczas, gdy w postępowaniu odwoławczym zostanie stwierdzona wadliwość decyzji, chociażby nie w stopniu rażącym.
Obowiązkiem organu II instancji, który odstępuje od analizowanego zakazu, jest zatem wykazanie w podejmowanym rozstrzygnięciu, że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub interes społeczny. W wyroku z dnia 21 listopada 2006 r. sygn. akt I OSK 69/06 (publik. LEX nr 291369) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż "... zakaz reformationis in peius jest jedną z podstawowych wartości demokratycznego państwa prawnego, które zapewnia jednostce prawo do obrony na drodze prawnej, czyli na drodze postępowania regulowanego przepisami prawa, oraz przyznaje jednostce prawo do zaskarżania decyzji wydanych w pierwszej instancji. Z konstytucyjnego prawa do obrony wynika, że z podjęciem prawa do obrony przez zaskarżenie decyzji wydanych w pierwszej instancji nie może wiązać się możliwość naruszenia prawa nabytego na podstawie decyzji organu pierwszej instancji. Z tego względu demokratyczne procedury prawne przyjmują jako zasadniczy element prawa odwołania zakaz reformationis in peius".
W rozpoznawanej sprawie Minister Obrony Narodowej uchylił w całości decyzję Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w [...] z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] o przyznaniu skarżącemu jednorazowej kwoty [...] jako uposażenia rocznego, należnego z uwagi na zwolnienie z zawodowej służby wojskowej z dniem 6 maja 1974 r. wraz z odsetkami od 1 stycznia 2008 r. do dnia zapłaty, wskazując, że organ ten rażąco naruszył art. 18 ust. 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1992 r. Nr 5, poz. 18 ze zm.) poprzez przyjęcie, że sporne świadczenie pieniężne przysługuje skarżącemu, mimo, iż w tym samym okresie otrzymywał on świadczenie emerytalne.
W tym miejscu przypomnieć należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 20 listopada 2008 r. sygn. akt. IV Sa/Po 1/08 wskazał, że właściwymi przepisami do rozpoznania i rozstrzygnięcia wniosku skarżącego o uposażenie za okres roczny po zwolnieniu ze służby są przepisy prawne normujące daną materię, obowiązujące w dniu, w którym stała się ostateczna decyzja Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] grudnia 2000 r. nr [...] , tj. przepisy ustawy z dnia 17 grudnia 1074 r. o uposażeniu żołnierzy (Dz. U. z 1992 r. Nr 5, poz. 18 ze zm. ). W dalszej części uzasadnienia stwierdził też, że organ ponownie rozpoznając sprawę winien uwzględnić przepis art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy, normujący kwestię uprawnień żołnierzy zawodowych zwolnionych z zawodowej służby wojskowej, w tym do uposażenia za okres roczny po zwolnieniu ze służby, który normuje też przesłanki negatywne przyzna spornej należności (art. 18 ust. 4).
Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w tym orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia (art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Zgodnie z art. 18 ust. 1 pkt 1 wyżej ustawy o uposażeniu żołnierzy, żołnierzom zwolnionym z zawodowej służby wojskowej pełnionej jako służba stała, niezależnie od odprawy, przysługują następujące należności pieniężne co miesiąc przez okres roku po zwolnieniu ze służby uposażenie zasadnicze wraz z dodatkami o charakterze stałym, należne na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym. Zgodnie zaś z ust. 4 tego przepisu w razie zbiegu uprawnień do uposażenia określonego w ust. 1 pkt 1 i zaopatrzenia emerytalnego, żołnierzowi przysługuje - według jego wyboru - tylko jedno z tych świadczeń. Przepis art. 18 ust. 4 powołanej ustawy zawiera zatem negatywne przesłanki przyznania uposażenia za okres roczny po zwolnieniu ze służby. Jedną z nich jest otrzymywanie uposażenia emerytalnego. Nie budzi wątpliwości fakt, że skarżący pobiera od dnia 1 grudnia 2000 r. emeryturę wojskową w drodze wyjątku w wysokości 40 % podstawy wymiaru, przyznaną mu decyzją Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] kwietnia 2001 r. Okoliczność ta wynika zarówno z akt administracyjnych sprawy, jak również potwierdzona została przez skarżącego na rozprawie.
Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin (Dz. U. z 1994 r. Nr 10, poz. 36 ze zm.), żołnierzom oraz członkom rodzin pozostałym po zmarłych żołnierzach, jeżeli osoby te wskutek szczególnych okoliczności nie nabyły prawa do zaopatrzenia emerytalnego przewidzianego w ustawie, Minister Obrony Narodowej może przyznać, w drodze wyjątku, zaopatrzenie emerytalne w wysokości nie przekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie.
Rozpoznając niniejszą sprawę wskazać należy, że Minister Obrony Narodowej zasadnie uchylił decyzję organu I instancji, przyznającą skarżącemu jednorazową kwotę [...] , jako uposażenie roczne, należne z uwagi na zwolnienie z zawodowej służby wojskowej z dniem 6 maja 1974 r. wraz z odsetkami od dnia 1 stycznia 2008 r. do dnia zapłaty, z powodu rażącego naruszenia art. 18 ust. 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy.
Świadczenie bowiem emerytalne, przyznawane w drodze decyzji, przez wojskowe organy emerytalne jak i świadczenie przyznawane na podstawie art. 8 ust. 1 ustawy o uposażeniu żołnierzy przez Ministra Obrony Narodowej jest zaopatrzeniem emerytalnym.
Skoro zatem skarżący pobiera od dnia 1 grudnia 2000 r., przyznane mu decyzją Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] kwietnia 2001 r. zaopatrzenie emerytalne w drodze wyjątku to, zgodnie z art. 18 ust. 4 ustawy o uposażeniu żołnierzy nie jest on uprawniony do uposażenia rocznego, należnego z uwagi na zwolnienie z zawodowej służby wojskowej.
Wskazać należy, że o tożsamości świadczeń emerytalnych, przyznawanych w drodze decyzji, przez wojskowe organy emerytalne oraz świadczeń przyznawanych na podstawie art. 8 ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin przez Ministra Obrony Narodowej, wypowiedział się również Sąd Najwyższy, w uchwale z dnia 7 lipca 2011 r. o sygn. akt III UZP 2/11, w której stwierdził, że "z zestawienia treści art. 31 ust. 1 i art. 8 ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin wyraźnie wynika, że w obu tych przepisach ustawodawca posłużył się bardzo podobną konstrukcją. W pierwszym z nich użył bowiem sformułowania: "prawo do zaopatrzenia emerytalnego i wysokość świadczeń pieniężnych z tytułu tego zaopatrzenia ustala w formie decyzji wojskowy organ emerytalny", w drugim zaś: "Minister Obrony Narodowej może przyznać, w drodze wyjątku, zaopatrzenie emerytalne w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie". Nie jest zatem prawdziwe twierdzenie o braku tożsamości świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego, o których mowa w art. 2 ustawy i "świadczeń w postaci zaopatrzenia emerytalnego" przyznawanych w drodze wyjątku przez Ministra Obrony Narodowej. Przeciwnie, wykładnia gramatyczna art. 31 ust. 1 i art. 8 ust. 1 ustawy przemawia za przyjęciem, że w obu przypadkach chodzi o te same świadczenia, z tą tylko różnicą, że o ile prawo do zaopatrzenia emerytalnego i wysokość świadczeń pieniężnych z tytułu tego zaopatrzenia, w rozumieniu art. 31 ust. 1 ustawy, muszą być oparte na ustawowych warunkach ich przyznawania określonych treścią art. 12 i następnych ustawy, to zaopatrzenie emerytalne, o którym mowa w art. 8 ust. 1, może być przyznane bez spełnienia tych warunków (co należy do jego istoty), a jedynym ograniczeniem jest to, że jego wysokość nie może przekraczać odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. To ostatnie sformułowanie stanowi zresztą dodatkowe potwierdzenie przedstawionej wyżej wykładni art. 8 ust. 1, skoro wprost odwołuje się ono do "odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie". Za takim sposobem rozumienia obu omawianych przepisów przemawia także ich wykładnia systemowa".
Reasumując wskazać należy, że Sąd nie podzielił zarzutów skarżącego o wydaniu przez organ decyzji poświadczającej nieprawdę, poprzez stwierdzenie, że otrzymuje on świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego. Sąd nie podzielił również innych zarzutów skarżącego, dotyczących naruszenia przez organ przepisów prawa procesowego, w tym przepisu art. 10 kpa. Nie można bowiem twierdzić, ażeby skarżący pozbawiony był możliwości udowodnienia swoich twierdzeń czy możliwości złożenia wyjaśnień.
Na marginesie rozważań wskazać należy, że niezrozumiałe dla Sądu są dywagacje organu na temat interpretacji art. 169 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 20 listopada 2008 r. o sygnaturze akt IV Sa/Po 1/08, w sytuacji gdy Sąd ten nie zajmował się tym przepisem prawa. Pozostaje to jednak bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, bowiem uchybienie to nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy.
Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 w związku z art. 132 ustawy– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło