III SA/Wa 736/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Anna Wesołowska, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Golat (sprawozdawca), Sędzia WSA Krystyna Kleiber, Protokolant referent stażysta Katarzyna Skurzyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 listopada 2011 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa [...] B. B. P., S. P. Sp. j. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę 1. Przedmiotem skargi jest postanowienie Ministra Finansów wydane dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...], którym utrzymano w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia [...] lipca 2010 r. Nr [...], w którym oddalona została skarga Przedsiębiorstwa [...] B. B. P., S. P. Sp. j. z siedzibą w I. (dalej "Skarżąca" lub "Spółka") na czynność egzekucyjną. Czynność egzekucyjna polegała na zajęciu rachunku bankowego. 2. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w I. na podstawie własnych tytułów wykonawczych o nr [...] i [...] wszczął egzekucję do majątku Spółki. 2. 1. Zawiadomieniem z dnia 24 maja 2010 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia rachunku bankowego zobowiązanej Spółki w Banku R. S.A. O dokonanym zajęciu Spółkę powiadomiono w dniu 25 maja 2010 r. Pismem z dnia 8 czerwca 2010 r. Skarżąca wniosła skargę na dokonaną czynność egzekucyjną w której zakwestionowała naliczenie kwoty odsetek na podstawie art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej (Dz. U. z 2004 r., Nr 8, poz. 65, z późn. zm. dalej "u.k.s."), który to przepis uznała za niezgodny z Konstytucją RP. Zdaniem Strony, przepis powyższy, w zakresie w jakim wyłączą zastosowanie w postępowaniu kontrolnym art. 54 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60, z późn. zm. dalej "O.p") narusza zasadę równości wobec prawa wyrażoną w art. 32 Konstytucji RP. Zdaniem Spółki uregulowanie zawarte w art. 31 ust. 1 u.k.s. skutkuje tym, że znalazła się ona w zdecydowanie gorszej, dyskryminacyjnej sytuacji prawnej niż podatnicy będący stronami postępowania podatkowego prowadzonego przez organy podatkowe. Wyjaśniła, że wobec wyłączenia unormowania z art. 54 O.p., w zaistniałego w realiach sprawy niezakończenia postępowania przez organ I instancji w terminie 3 miesięcy oraz zawieszenia postępowania z urzędu, nie następuje przerwanie naliczania odsetek za zwłokę. Przytoczyła orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. 2. 2. Oddalając skargę na czynność egzekucyjną postanowieniem z dnia [...] lipca 2010 r. Dyrektor Izby Skarbowej w O. wskazał, że przedmiotowa czynność została dokonana w sposób prawidłowy, natomiast odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie zostały naliczone zgodnie z obowiązującymi przepisami. 2. 3. W zażaleniu na powyższe postanowienie Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 32 Konstytucji RP przez naliczenie na potrzeby czynności egzekucyjnej kwoty odsetek na podstawie art. 31 ust. 1 u.k.s., w zw. z art. 54 O.p., który jest niezgodny z ww. przepisem Konstytucji RP. 2. 4. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2010 r. Nr [...] Minister Finansów utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 32 ust. 1 Konstytucji RP poprzez naliczenie odsetek za zwłokę na podstawie art. 31 ust. 1 ustawy o kontroli skarbowej, organ odwoławczy wskazał, iż zarówno Minister Finansów jak i Dyrektor Izby Skarbowej nie są organami uprawnionymi do badania oceny zgodności z Konstytucją RP obowiązujących przepisów prawa. Kwestie dotyczące naliczenia odsetek za zwłokę bez uwzględnienia przerw wynikających z art. 54 Ordynacji podatkowej, nie mogły być przedmiotem oceny w postępowaniu wszczętym skargą na czynność egzekucyjną. W ramach skargi na czynności egzekucyjne można bowiem podnosić wyłącznie kwestie formalnoprawne odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonania tych czynności. Organ stwierdził, że zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa sądów administracyjnych skarga na czynności egzekucyjne nie przysługuje w sytuacjach, gdy przewiduje się inne środki zaskarżenia (zarzuty, zażalenia na postanowienia, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego) albo w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie pozwu do sądu. W rozpatrywanej sprawie Spółce przysługiwało, zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954, ze zm., dalej "u.p.e.a."), prawo wniesienia zarzutów w terminie 7 dni od dnia ich otrzymania. 2. 5. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Spółka wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji zarzuciła naruszenie art. 32 Konstytucji RP przez naliczenie na potrzeby czynności egzekucyjnej kwoty odsetek na podstawie art. 31 ust. 1 u.k.s., który jest niezgodny z ww. przepisem Konstytucji RP. Wskazała nadto na naruszenie art. 67 § 2 pkt 5 u.p.e.a. przez określenie w zawiadomieniu o zajęciu prawa majątkowego nieprawidłowej kwoty odsetek naliczonych do dnia wystawienia zawiadomienia. 2. 6. W odpowiedzi na skargę organ, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: 3. Skarga jest niezasadna. 3. 1. Jak trafnie zauważył Minister Finansów w skardze na czynności egzekucyjne Skarżąca nie podniosła zarzutów dotyczących nieprawidłowości w zakresie czynności egzekucyjnej, na którą miała prawo wnieść skargę. W niniejszej sprawie tą czynnością egzekucyjną było zajęcie rachunku bankowego dokonane na podstawie zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego. Zawiadomieniem z dnia 24 maja 2010 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia rachunku bankowego zobowiązanej Spółki w Banku R. S.A. O dokonanym zajęciu Spółkę powiadomiono w dniu 25 maja 2010 r. Skarżąca argumentowała, że niezgodne z prawem, a w szczególności z zasadą równości jest naliczenie kwoty odsetek na podstawie art. 31 ust. 1 powoływanej wyżej ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej. 3. 2. W związku z tym przede wszystkim wyjaśnienia wymaga jakie zarzuty mogą być podnoszone w ramach tego środka zaskarżenia. Otóż, ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zawiera zespół norm określających postępowanie i środki przymusowe stosowane w celu doprowadzenia do wykonania przez zobowiązanych ich obowiązków o charakterze pieniężnym lub niepieniężnym. Postępowanie egzekucyjne to cały zespół czynności organów egzekucyjnych i innych podmiotów postępowania, podejmowanych w celu wykonania obowiązków wynikających z aktów poddanych egzekucji administracyjnej. Omawiana ustawa zawiera gwarancje represyjne, które stwarzają możliwość podjęcia prawnej weryfikacji czynności egzekucyjnych oraz przewiduje określone następstwa, gdy czynności te zostały podjęte z naruszeniem ustawy. Gwarancje te służą zobowiązanemu w zależności od rodzaju i momentu naruszenia jego interesu prawnego, albowiem ustawa nie przewiduje możliwości stosowania zamiennych środków ochrony przy naruszeniu tego samego dobra prawnego. Skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora wszczyna postępowanie, którego celem jest zbadanie prawidłowości dokonania przez tenże organ egzekucyjny lub egzekutora konkretnej czynności egzekucyjnej (w niniejszej sprawie - zajęcie rachunku bankowego - art. 80 § 1 u.p.e.a.) zmierzającej do zastosowania lub zrealizowania określonego środka egzekucyjnego (w niniejszej sprawie - egzekucji z rachunku bankowego - art. 1a pkt 12 lit. a) tiret 4 u.p.e.a.). Skarga, o której mowa w art. 54 u.p.e.a. służy zatem zaskarżaniu czynności o charakterze wykonawczym (zob. Dariusz Jankowiak w: Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - Komentarz 2005, wyd. Unimex, Wrocław 2005 r., s. 390; zob. też wyrok WSA w Warszawie z dnia 11 kwietnia 2008 r., III SA/Wa 139/08, niepubl.). W orzecznictwie sądowym jednolicie przyjmuje się, że w ramach skargi na czynności egzekucyjne można jedynie podnosić zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania tychże czynności egzekucyjnych (por. wyroki WSA w Warszawie z 14 marca 2008 r., III SA/Wa 85/08, niepubl.; z 30 stycznia 2008 r., III SA/Wa 1262/07, niepubl.; z 28 stycznia 2008 r., III SA/Wa 1626/07, niepubl.). Nie jest zatem możliwe skuteczne podnoszenie zarzutów, które stanowią podstawę do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego. Skarga na czynności egzekucyjne nie będzie przysługiwać w sytuacjach, gdy np. przewiduje się wniesienie zarzutów, zażalenia na postanowienia, żądania wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego spod egzekucji, czy też wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego albo w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie pozwu do sądu. Słusznie Minister Finansów wskazał, że za niedopuszczalną uznaje się sytuację, w której będzie występowała konkurencyjność środków służących ochronie praw zobowiązanego zawartych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji mających prowadzić - w wyniku ich uwzględnienia - do jednakowych skutków procesowych. Stwierdzić zatem należy, że Skarżący nie może oczekiwać korzystnego dla siebie rozstrzygnięcia, jeśli na okoliczność zaskarżenia postanowienia wydanego w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. stawia zarzut, o który mowa w art. 33 tej ustawy, dotyczący wadliwego określenia wysokości obowiązku. Skoro omawiana ustawa przewiduje inny środek, w ramach którego zarzut ten może być rozpatrzony, to zarzut ten nie mógł być rozpoznany w niniejszym postępowaniu. 3. 3. Jednocześnie w rozpatrywanej sprawie zasadnie nie stwierdzono wadliwości, która mogłaby być podstawą zarzutu. Zasadnie Minister Finansów uznał, iż organ egzekucyjny prawidłowo zastosował art. 80 u.p.e.a. Przepis ten w § 1 stanowi, iż organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku, a jeżeli bank posiada oddziały - do właściwego oddziału, zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz bezzwłocznie przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności albo zawiadomił organ egzekucyjny, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty. Zgodnie z § 2 tego artykułu zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1, i obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia. Z kolei według postanowień § 3 ww. artykułu jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego. Z przytoczonego przepisu wynika m.in., że organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego, zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego. W niniejszej sprawie wszystkich tych czynności organ egzekucyjny dopełnił. Postępowanie egzekucyjne dotyczyło należności pieniężnych, a stosownie do treści art. 1a pkt 12 lit. a) u.p.e.a. wówczas może być prowadzona egzekucja z rachunków bankowych, czyli środek egzekucyjny zastosowany w niniejszym postępowaniu egzekucyjnym. Jak zasadnie wskazał organ kwoty należności, jakie wykazane zostały w zawiadomieniu o zajęciu miały swoje odzwierciedlenie w treści tytułów wykonawczych przekazanych do organu. Na marginesie Sąd wskazuje, że z brzmienia tytułu wykonawczego wynika obowiązek wskazania w nim stawki odsetek, według której nalicza się dalsze odsetki. 4. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), postanowiono jak w sentencji