I OZ 502/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym Przewodniczący Sędzia NSA Anna Lech po rozpoznaniu w dniu 19 lipca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 maja 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 1535/11 oddalające wniosek A. Z. o ponowne przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi A. Z. na decyzję Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia [...] października 2010 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. Z. na decyzję Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia [...] października 2010 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji. Postanowieniem z dnia 20 grudnia 2011 r., sygn. akt II SA/Wa 1535/11, referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przyznał A. Z. prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. W związku z powyższym Sąd zwrócił się o wyznaczenie adwokata do Okręgowej Rady Adwokackiej w Warszawie, która pismem z dnia 3 stycznia 2012 r. poinformowała, iż pełnomocnikiem z urzędu dla skarżącego wyznaczono adwokata P. J. N. Pismem z dnia 31 stycznia 2012 r. skarżący poinformował Sąd o wypowiedzeniu pełnomocnictwa wyznaczonemu adwokatowi i wniósł o zmianę pełnomocnika, wskazując adwokata spoza Okręgowej Rady Adwokackiej w Warszawie. Pismem z dnia 8 lutego 2012 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyjaśnił skarżącemu, że wyznaczanie konkretnego adwokata oraz zmiana adwokata należą do kompetencji właściwej miejscowo okręgowej rady adwokackiej. Sąd pouczył również o treści art. 253 ustawy z dnia 30 sierpnia 202 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2012 r. poz. 270). Pomimo tego A. Z. wniósł w dniu 29 lutego 2012 r. pismo procesowe, w którym domagał się zmiany postanowienia referendarza sądowego z dnia 20 grudnia 2011 r., poprzez wyznaczenie wybranego przez niego adwokata prowadzącego kancelarię w Olsztynie. Do wniosku skarżący dołączył kolejny formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy. Pismem z dnia 14 marca 2012 r. Sąd podtrzymał wyjaśnienia zawarte w piśmie z dnia 8 lutego 2012 r. Nadto Sąd przesłał odpis pisma procesowego Okręgowej Radzie Adwokackiej w Warszawie, o czym powiadomiono również skarżącego. W dniu 4 maja 2012 r. skarżący zwrócił się do Sądu o udzielenie informacji kiedy zostanie rozpoznany procesowo jego wniosek z dnia 29 lutego 2012 r. o przyznanie prawa pomocy. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 29 maja 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 1535/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wniosek o ponowne przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata wskazując, że w sprawie, w której stronie skarżącej przyznano już prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, nie jest możliwe ponowne przyznanie tego prawa w tym samym zakresie, bowiem oznaczałoby to w rzeczywistości zdublowanie uprawnienia. Natomiast w przypadku konieczności zmiany osoby pełnomocnika z jakiegokolwiek powodu, wniosek w tym przedmiocie należy kierować do właściwej okręgowej rady adwokackiej odpowiedzialnej i jedynie uprawnionej do wyznaczania osoby konkretnego pełnomocnika. Na to postanowienie skarżący złożył obszerne zażalenie, z którego wynika, że nie zgadza się z zapadłym rozstrzygnięciem. Podniósł ponadto, że zaskarżone postanowienie wydał sędzia, który był wyłączony z mocy ustawy, gdyż brał udział w wydaniu wyroku w jego sprawie, czym naruszono art. 184 § 2 pkt 4 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: . wskazać należy, że zgodnie z art. 18 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do drugiego stopnia; 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; 6a) dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie; 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Podkreślić w tym miejscu należy, że fakt orzekania przez sędziego w sprawie, w której skarżący był stroną, nie oznacza, iż sędzia ten podlegać powinien wyłączeniu od rozpoznania sprawy wpadkowej (incydentalnej) skarżącego, z czym mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Oznacza to, że okoliczność, iż sędzia Adam Lipiński w wyroku z dnia 25 listopada 2001 r., którym to wyrokiem została oddalona skarga skarżącego na decyzję Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia [...] października 2010 r. był sędzią sprawozdawcą nie oznacza, że sędzia ten był wyłączony z mocy ustawy od rozpoznania wniosku skarżącego o ponowne przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Tym samym uznać należy, że Sąd pierwszej instancji nie naruszył art.183 § 2 pkt 4 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W odniesieniu do kwestii prawa pomocy, wskazać należy, że zgodnie z art. 246 § 1 powołanej wyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W niniejszej sprawie postanowieniem referendarza sądowego z dnia 20 grudnia 2011 r., sygn. akt SA/Wa 1535/11 zostało przyznane skarżącemu prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Jak natomiast wynika z akt niniejszej sprawy – ustanowiony pełnomocnik z urzędu sporządził opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, co oznacza, że prawo pomocy dla skarżącego zostało skonsumowane. W tym miejscu – za Sądem pierwszej instancji – podkreślić należy, że kognicja sądu sprowadza się do przyznania stronie prawa pomocy, po pozytywnym rozpatrzeniu jej wniosku złożonego na urzędowym formularzu PPF. Natomiast konkretny pełnomocnik wyznaczany jest na wniosek sądu przez Okręgową Radę Adwokacką, Radę Okręgową Izby Radców Prawnych, Krajową Radę Rzeczników Patentowych lub Krajową Radę Doradców Podatkowych, o czym stanowi art. 253 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jeżeli zatem, pomimo ustanowienia pełnomocnika z urzędu, stronie nie odpowiada sposób, w jaki jest reprezentowana, to powinna swoje zastrzeżenie zgłosić odpowiednio uprawnionym organom korporacji zawodowych, a nie sądowi, gdyż nie może on wydać ponownego rozstrzygnięcia o przyznaniu prawa pomocy w postaci innego pełnomocnika, bowiem przyznane jej prawo pomocy w tym zakresie zostało już skonsumowane (por. postanowienie NSA z 22 kwietnia 2005r., II OZ 262/05, niepubl.). Z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, co oznacza, że zasadnie Sąd pierwszej instancji oddalił wniosek skarżącego o ponowne przyznanie prawa pomocy. Tym samym uznać należy, że zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 maja 2012 r. nie narusza przepisów obowiązującego prawa. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił, jak w sentencji.