II SA/Kr 1467/11
WyrokWSA w Krakowie2011-11-25
Skład orzekający: Sędzia NSA Jan Zimmermann, WSA Krystyna Daniel, WSA Mariusz Kotulski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy, podjęta na podstawie art. 18 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, może nakładać na mieszkańców obowiązek ponoszenia opłat finansowych jako warunek podłączenia do inwestycji gminnej (budowy kanalizacji sanitarnej)?Ratio decidendi
Uchwała rady gminy, która nakłada na mieszkańców obowiązek ponoszenia opłat finansowych jako warunek podłączenia do inwestycji gminnej, jest nieważna, ponieważ art. 18 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym nie stanowi podstawy prawnej do wprowadzania tego rodzaju opłat. Brak jest również innych przepisów prawa, które dawałyby radom gmin kompetencje do nakładania takich opłat w drodze aktów prawa miejscowego.Stan faktyczny
Prokurator Rejonowy zaskarżył uchwałę Rady Gminy Czernichów z 1999 r. w sprawie udziału finansowego mieszkańców w budowie kanalizacji sanitarnej, domagając się stwierdzenia jej nieważności. Prokurator argumentował, że podstawa prawna uchwały (art. 18 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym) nie pozwala na nakładanie opłat, a takie opłaty nie są podatkami ani nie mają innej ustawowej podstawy. Organ bronił uchwały, twierdząc, że art. 18 ust. 1 pozwala na określenie zasad dobrowolnego udziału mieszkańców w kosztach inwestycji, a uchwała jedynie wskazuje wysokość tego dobrowolnego udziału.Rozstrzygnięcie
Stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały Rady Gminy Czernichów z dnia 24 września 1999 r. nr XVI/122/99.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt II SA/Kr 1467 /11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 25 listopada 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Zimmermann (spr.) Sędziowie : WSA Krystyna Daniel WSA Mariusz Kotulski Protokolant : Małgorzata Piwowar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 listopada 2011 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego [....] na uchwałę Rady Gminy Czernichów z dnia 24 września 1999 r. nr XVI/122/99 w przedmiocie udziału mieszkańców w realizacji budowy kanalizacji stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały
II SA/Kr 1467/11
UZASADNIENIE
Rada Gminy Czernichów podjęła w dniu 24 września 1999 r. uchwałę Nr XVI/122/99 w sprawie udziału finansowego mieszkańców w realizacji budowy kanalizacji sanitarnej w Czernichowie i w Rybnej.
W uchwale tej, wydanej na podstawie art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 1996 r. Nr 13, póz. 74 z późn. zm.) ustalono wysokość udziału finansowego na kwotę 1900 zł. od jednej nieruchomości planowanej do włączenia.
W dniu 21 czerwca 2011 r. powyższą uchwałę zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Prokurator Rejonowy Kraków - Prądnik Biały. Wniósł on o stwierdzenie nieważności tej uchwały, gdyż jego zdaniem przepis podany jako podstawa prawna uchwały nie może być podstawą do nałożenia w drodze uchwały obowiązku ponoszenia opłat, jako warunku koniecznego dla podłączenia do urządzeń kanalizacji sanitarnej. Prokurator uważa, że zaskarżona uchwała jest aktem prawa miejscowego a żaden przepis prawa nie dawał i nie daje radom gmin kompetencji do wprowadzania tego rodzaju opłat w drodze aktów powszechnie obowiązujących. Opłaty te nie są też świadczeniami podatkowymi.
W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie. Napisano tam, że art. 18 ustawy o samorządzie gminnym może stanowić podstawę do określania zasad dobrowolnego udziału mieszkańców w kosztach budowy infrastruktury technicznej. Zaznaczono, że z zaskarżonej uchwały nie wynika, że świadczenie ma charakter przymusowy. Powołano się tu na poprzednią uchwałę Rady Gminy w Czernichowie z dnia 30 kwietnia 1993 r., zgodnie z którą udział ludności w realizacji inwestycji mógł polegać na wpłacie pewnej kwoty pieniężnej, zaświadczeniu bezpośredniej robocizny bądź na udostępnieniu własnego sprzętu lub też na wykonaniu dokumentacji projektowej. Zaskarżona uchwała służy jedynie wskazaniu, przy jakim zaangażowaniu finansowym społeczności lokalnej inwestycja będzie mogła być przez gminę realizowana, przy założeniu braku jej własnych środków na sfinansowanie inwestycji w całości. Stwierdzono, że w ramach upoważnienia do określenia zasad dobrowolnego udziału mieszkańców w kosztach realizacji inwestycji gminnych, rada gminy może określać także formę tego udziału, w tym ustalić, że udział ten będzie miał charakter pieniężny, a także określić jego wysokość pod warunkiem zachowania jego dobrowolności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Rada Gminy Czernichów jako podstawę prawną swojej zaskarżonej uchwały z dnia 24 września 1999 r. powołała art. 18 cyt. ustawy o samorządzie gminnym. Jest to przepis, który zarówno w dacie wydania uchwały, jak i dzisiaj stanowi, że "do właściwości rady gminy należą wszystkie sprawy pozostające w zakresie działania gminy, o ile ustawy nie stanowią inaczej". Z treści tego przepisu jednoznacznie wynika, że ustanawia on jedynie tzw. "domniemanie kompetencji" na rzecz rady gminy i nie ma charakteru podstawy prawnej dla jakichkolwiek działań konkretyzujących prawo. Nie można więc tylko na jego podstawie wydawać jakichkolwiek aktów generalnych ani decyzji administracyjnych, w tym nie mógł on być podstawą dla zaskarżonej uchwały.
Ponadto skarżący Prokurator słusznie zauważa, że w systemie prawnym obowiązującym w dacie 24 września 1999 r. (również i obecnie) nie ma przepisu pozwalającego radom gmin na wprowadzanie opłat w ramach udziału finansowego w realizacji budowy inwestycji gminnych. Trafnie Prokurator stwierdził, że jest to akt prawa miejscowego. Ma on bowiem cechy aktu powszechnie obowiązującego, w dodatku nakładającego obowiązki na obywateli, gdyż dotyczy obowiązku wpłaty 1900 zł przez wszystkich właścicieli nieruchomości, którzy chcą się dołączyć do inwestycji. Każdy akt prawa miejscowego powinien mieć swoją ustawową podstawę prawną a analizowanym przypadku takiej podstawy zabrakło. Argumentacja odpowiedzi na skargę nie jest przy tym trafna, gdyż nie można - wbrew treści wydanej uchwały -twierdzić, że jest ona jedynie wskazówką dla mieszkańców gminy. Bez zapłacenia wymaganej kwoty właściciele nieruchomości byli bowiem pozbawieni dostępu do kanalizacji sanitarnej w Czernichowie.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd orzekł, jak w sentencji, na podstawie art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 z późn. zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło