I OSK 1319/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Łukaszewska - Macioch, Sędzia NSA Izabella Kulig – Maciszewska (spr.), Sędzia del. NSA Wiesław Morys, Protokolant starszy sekretarz sądowy Kamil Wertyński, po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Prezesa Rady Ministrów od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 maja 2011 r. sygn. akt II SA/Wa 310/11 w sprawie ze skargi J. W. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia specjalnego oddala skargę kasacyjną Wyrokiem z dnia 17 maja 2011 r., sygn. akt II SA/Wa 310/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi J. W. uchylił decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia specjalnego oraz stwierdził, że nie podlega ona wykonaniu. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd podał, że Prezes Rady Ministrów decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. utrzymał w mocy decyzję własną z dnia v listopada 2010 r. o odmowie przyznania J. W. świadczenia specjalnego. Wnioskiem z dnia 12 czerwca 2010 r. J. W. zwrócił się do Prezesa Rady Ministrów o przyznanie renty specjalnej. W uzasadnieniu wniosku wskazał m.in., że w dniu 2 sierpnia 2002 r. wracając ze spotkania konsultacyjnego dotyczącego pracy magisterskiej, przy bezchmurnym niebie i upalnej pogodzie został porażony piorunem. Doznał uszkodzenia mózgu, szczególnie w obrębie płatów czołowych. Przeszedł śmierć kliniczną oraz blisko trzyletni brak kontaktu ze światem zewnętrznym. Orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS został uznany za całkowicie niezdolnego do pracy do 31 grudnia 2013 r. Posiada też orzeczenie Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zgodnie z jego treścią, jest niezdolny do pracy oraz wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Jest pod stałą opieką psychologiczną od dnia 26 października 2009 r., uczestniczy też w rehabilitacji neuropsychologicznej. Wcześniej ubiegał się o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy, renty socjalnej, renty w drodze wyjątku. Wszystkie decyzje okazały się dla niego niekorzystne, gdyż wcześniej nie był zatrudniony ani nie podejmował innej działalności objętej ubezpieczeniami społecznymi, ponadto nie spełniał warunku braku niezbędnych środków utrzymania, która to przesłanka brana jest pod uwagę przy rozpatrywaniu wniosku o przyznanie renty w drodze wyjątku na podstawie art. 83 ustawy o FUS. W ocenie wnioskodawcy decyzje powyższe były dla niego krzywdzące, gdyż nigdy nie miał przerw w nauce, nie zmieniał kierunku studiów i nie powtarzał roku. Podczas studiów nie pracował zawodowo, a jedynie czasami dorywczo na podstawie umowy zlecenia oraz umowy o dzieło, osiągając nieznaczne dochody. W chwili obecnej źródłem jego dochodu jest zasiłek stały z pomocy społecznej oraz zasiłek pielęgnacyjny. J. W. zamieszkuje wspólnie z rodzicami i dwójką rodzeństwa, prowadząc odrębne gospodarstwo domowe. Rodzina zajmuje 4 – pokojowe mieszkanie w bloku. Wnioskodawca nie ponosi kosztów związanych z opłatami mieszkaniowymi, otrzymuje także od rodziców pomoc rzeczową w formie posiłków i leków. Rodzice nie zadeklarowali jednak pomocy finansowej na rzecz syna. W ocenie matki wnioskodawcy, pomimo złego stanu zdrowia, jest on zdolny do samoobsługi, samodzielnie korzysta z komunikacji miejskiej. Pozostaje pod stałą opieką lekarza psychiatry. Obecnie uczęszcza na terapię neuropsychologiczną, której koszty pokrywa we własnym zakresie. Wnioskodawca objęty jest pomocą Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Lublinie od 2003 r. Poza przysługującym zasiłkiem stałym i pielęgnacyjnym otrzymał wsparcie doraźne w postaci zasiłków celowych. Decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. Prezes Rady Ministrów, działając na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, odmówił J. W. przyznania świadczenia specjalnego. Organ wyjaśnił, że świadczenie specjalne może być przyznane osobie posiadającej wybitne i niepowtarzalne zasługi w jakiejś dziedzinie aktywności np.: zawodowej, artystycznej, społecznej, czy politycznej oraz w przypadku zaistnienia nadzwyczajnych, wyjątkowych zdarzeń losowych. Wskazał, że brana jest również pod uwagę sytuacja bytowa wnioskodawcy, jednakże nie może być ona jedyną przesłanką uzasadniającą przyznanie takiego świadczenia. W ocenie organu okoliczności wynikające z uzasadnienia wniosku oraz nadesłanych dokumentów nie dają podstaw do przyznania J. W. świadczenia specjalnego. W wyniku rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes Rady Ministrów przedmiotową decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. utrzymał w mocy wcześniejszą decyzję z dnia [...] listopada 2010 r. o odmowie przyznania świadczenia specjalnego. W uzasadnieniu decyzji organ podkreślił, że przyznanie świadczenia na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych jest możliwe w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Przepis ten nie precyzuje warunków, jakie powinny być spełnione, aby renta lub emerytura mogła być przyznana w trybie tego przepisu. W związku z powyższym każdy wniosek jest wnikliwie rozpatrywany i oceniany pod kątem występowania okoliczności mogących uzasadniać potraktowanie sprawy w sposób szczególny. Zgodnie zaś z przyjętymi zasadami postępowania, potwierdzonymi przez wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 października 2006 r. sygn. akt P 38/05 oraz orzecznictwo sądów administracyjnych, świadczenie specjalne może być przyznane osobie legitymującej się wybitnymi, niepowtarzalnymi zasługami i osiągnięciami w jakiejś dziedzinie aktywności np. na niwie zawodowej, społecznej, artystycznej, sportowej czy też politycznej oraz w przypadku zaistnienia nadzwyczajnych zdarzeń losowych. Przy rozpatrywaniu wniosków o przyznanie świadczeń specjalnych sytuacja bytowa wnioskodawców brana jest pod uwagę, jednak nie stanowi jedynego kryterium przyznawania tych świadczeń. W przeciwnym wypadku świadczenia specjalne zastępowałyby bowiem świadczenia przyznawane w ramach pomocy społecznej, co nie było zamiarem ustawodawcy przy stanowieniu powyższego przepisu. W ocenie organu, zgromadzone w sprawie dokumenty nie stanowią szczególnego przypadku dającego podstawę do przyznania J. W. renty specjalnej. Podstawą uzyskania świadczenia specjalnego przyznawanego przez Prezesa Rady Ministrów (w trybie szczególnym) są bowiem przede wszystkim udokumentowane okoliczności, które wskazują, iż wnioskodawca podczas swojej działalności np. politycznej, sportowej, naukowej, społecznej, gospodarczej położył wybitne zasługi dla rozwoju kraju, a jego obecna sytuacja socjalno – bytowa jest rażąco niesprawiedliwa w odniesieniu do jego dokonań. Taka sytuacja w przedmiotowej sprawie jednak nie występuje. Organ podkreślił, że świadczenia specjalne nie są świadczeniami zastępczymi np. w przypadku odmowy przyznania przez ZUS lub Prezesa ZUS świadczeń z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych lub gdy wysokość świadczeń nie zaspokaja potrzeb świadczeniobiorców. Nie stanowią również żadnego odszkodowania, czy też zadośćuczynienia za doznane krzywdy, czy cierpienia. Świadczenia specjalne przyznawane na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych podlegają innym regulacjom prawnym aniżeli renty i emerytury z Funduszu Ubezpieczenia Społecznego i stanowią odrębne obciążenie budżetu państwa. Uznanie argumentów wnioskodawcy sprawiłoby zaś, że każda osoba, która ma trudną sytuację zdrowotną, ma bezsporne prawo do otrzymania takiego świadczenia specjalnego. Organ podkreślił też, że wnioskodawca posiada dochód, na który składa się zasiłek stały oraz zasiłek pielęgnacyjny. Ponadto Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie wspiera wnioskodawcę, przyznając mu zasiłki celowe. Zaznaczył też, że rodzina wnioskodawcy znajduje się w bardzo dobrej sytuacji finansowej. Dostrzegając zatem szczególny charakter wydarzenia losowego, trudno stwierdzić, by podstawowe potrzeby socjalno-bytowe wnioskodawcy nie były zaspokojone, co jednoznacznie potwierdziło przeprowadzone postępowanie. Faktyczny dochód przypadający na osobę w rodzinie wnioskodawcy wielokrotnie przekracza bowiem kwotę kryterium dochodowego wynikającego z ustawy o pomocy społecznej, uprawniającego do udzielenia pomocy. W skardze na powyższą decyzję skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. W. zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 82 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych – poprzez rażąco nieprawidłową interpretację tego przepisu, a także przepisów prawa procesowego, tj. art. 7, 8, 11, 12 oraz 75 k.p.a. – poprzez uniemożliwienie stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania, niedostateczne wyjaśnienie zasadności przesłanek, którymi urzędnicy państwowi kierowali się przy rozpatrywaniu sprawy oraz poprzez opieszałą, a przede wszystkim powierzchowną działalność, ograniczającą zaufanie obywatela do organów Państwa. Prezes Rady Ministrów w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd wskazał, że przyznanie świadczenia na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych jest możliwe w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Zgodnie zaś z przyjętymi zasadami postępowania, potwierdzonymi przez wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 października 2006 r. sygn. akt P 38/05 oraz orzecznictwo sądów administracyjnych, świadczenie specjalne może być przyznane osobie legitymującej się wybitnymi, niepowtarzalnymi zasługami i osiągnięciami w jakiejś dziedzinie aktywności np. na niwie zawodowej, społecznej, artystycznej, sportowej, czy też politycznej oraz w przypadku zaistnienia nadzwyczajnych zdarzeń losowych. Sąd podzielił stanowisko organu, że świadczenie, o którym mowa w przepisie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ma charakter wyjątkowy, a jego przyznanie pozostawione zostało uznaniowej decyzji Prezesa Rady Ministrów. Uznaniowość ta nie oznacza jednak dowolności. W postępowaniu w sprawach o świadczenia określone w powołanej wyżej ustawie stosuje się bowiem – zgodnie z jej art. 124 – przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że ustawa stanowi inaczej. Sąd wskazał, że uznaniowy charakter decyzji nie zwalnia organu od oceny stanu faktycznego sprawy przy zastosowaniu dopuszczalnych reguł wykładni prawa. Jest to szczególnie istotne w sytuacji, gdy przepis prawa posługuje się pojęciem niedookreślonym, nieostrym, nieposiadającym jednoznacznej definicji. Takim pojęciem jest zaś niewątpliwie "szczególnie uzasadniony przypadek". Świadczenie specjalne może być przyznane, gdy zaistnieje szczególnie uzasadniony przypadek. Ustawodawca nie wprowadził żadnych innych kryteriów przyznawania tego rodzaju świadczeń. Przepis art. 82 ust. 1 ww. ustawy nie określa jakiego rodzaju mają być to przypadki. Okoliczności, o których mowa w art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, muszą być zatem oceniane indywidualnie, w skali danej sprawy i tylko w takim wymiarze winny być rozpoznawane. Zatem indywidualizując zasługi konkretnego człowieka, czy też oceniając zdarzenia losowe, jakich tenże człowiek doświadczył, należy odnosić je do kontekstu jego osobistej sytuacji, nie można natomiast czynić tego w wymiarze globalnym (powszechnym). Dotychczasowa praktyka organu w sprawach świadczeń specjalnych potwierdza, że przyznawane są one nie tylko osobom legitymującym się wybitnymi zasługami na niwie zawodowej, artystycznej, społecznej, czy też politycznej, ale także osobom będącym ofiarami nadzwyczajnych zdarzeń losowych, jak np. rodzinom ofiar wypadku górniczego w Kopalni Halemba, dzieciom ofiar zawalenia się hali targowej, czy też poszkodowanym w wypadku polskiego autokaru pod Grenoble we Francji. Skarżący wskazał w nim na nadzwyczajne zdarzenie losowe, któremu uległ w dniu 2 sierpnia 2002 r. W tym dniu skarżący, wracając ze spotkania konsultacyjnego dotyczącego pracy magisterskiej, przy bezchmurnym niebie i upalnej pogodzie został porażony piorunem. W wyniku tego zdarzenia, mając 26 lat i będąc na ostatnim roku studiów, stał się osobą całkowicie niezdolną do pracy, o znacznym stopniu niepełnosprawności. W czasie studiów skarżący nie pracował zawodowo ani nie podejmował innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym, dlatego też nie spełnia warunków ustawowych do otrzymania jakiegokolwiek świadczenia z ubezpieczenia społecznego. Nie spełnia też warunków do otrzymania renty socjalnej, gdyż w dacie zdarzenia miał ukończone 25 lat. Obecny stan zdrowia nie pozwala mu z kolei na podjęcie zatrudnienia, a tym samym "wypracowanie" na przyszłość prawa do świadczenia z ubezpieczenia społecznego. Nie wiadomo też, czy kiedykolwiek w przyszłości będzie w stanie podjąć pracę zawodową. Dlatego też organ, mając na względzie powyższe okoliczności, powinien rozważyć przypadek skarżącego, czy można go zakwalifikować w kategoriach nadzwyczajnego zdarzenia losowego, uzasadniającego przyznanie świadczenia specjalnego. Zdaniem Sądu, organ tego jednak nie uczynił skupiając się w decyzji na kwestiach, które nie były podstawą wniosku o przyznanie świadczenia specjalnego, pomijając natomiast okoliczności zdarzenia losowego, któremu uległ skarżący oraz wpływu tego zdarzenia na jego dalsze życie oraz obecną sytuację. W ocenie Sądu organ w żaden sposób nie ustosunkował się do podnoszonego przez skarżącego, faktu wystąpienia w jego przypadku szczególnego zdarzenia losowego, a w dalszej konsekwencji, odstąpił od oceny tej okoliczności jako szczególnie uzasadnionego przypadku w rozumieniu art. 82 ust. 1 ustawy emerytalnej. Tego rodzaju rozważania organ zastąpił natomiast rozważaniami na temat braku po stronie skarżącego szczególnych zasług dla kraju oraz analizą sytuacji materialnej jego rodziny, co stanowi naruszenie art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. Sąd uznał także, że argumentacja organu nie odnosi się do indywidualnych okoliczności sprawy, a motywy przytoczone przez organ administracji nie uzasadniają w dostateczny sposób podjętego rozstrzygnięcia, co daje podstawę do postawienia organowi zarzutu dowolności działania w ramach uznania administracyjnego. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Prezes Rady Ministrów, reprezentowany przez radcę prawnego. Wyrok zaskarżono w całości, zarzucając: 1) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegający na uwzględnieniu skargi pomimo braku podstaw do tego, tj. naruszenie art. 145 § 1 ust. 1 pkt c/ p.p.s.a. poprzez błędne uznanie, że Prezes Rady Ministrów wydając zaskarżoną decyzję naruszył art. 7 i 77 § 1, art. 80 oraz 107 § 3 k.p.a. oraz w ten sposób, iż nie uznał tego przypadku za szczególne zdarzenie losowe a powinien rozważyć przypadek skarżącego w kategoriach nadzwyczajnego zdarzenia losowego, które powinno skutkować jej uchyleniem; 2) naruszenie przepisów prawa materialnego przez jego błędną wykładnię i zastosowanie 82 ust. 1 ustawy, poprzez uznanie, iż świadczenie specjalne przyznawane przez Prezesa Rady Ministrów ma mieć charakter świadczenia o charakterze socjalnym oraz nie branie pod uwagę faktu, iż aby ubiegać się o świadczenie specjalne to muszą być spełnione dwie przesłanki, tj. szczególne okoliczności połączone z wybitnymi zasługami wnioskodawcy dla rozwoju kraju. W oparciu o powyższe zarzuty kasacyjne wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, iż organ nie naruszył przepisów postępowania, bowiem nie odstąpił od oceny okoliczności sprawy jako szczególnie uzasadnionego wypadku. Organ podniósł, że skupienie się tylko na jednej okoliczności tj. wyjątkowym zdarzeniu losowym, bez uwzględnienia innych przesłanek nie uzasadnia twierdzenia, iż ten przypadek spełnia warunki określone w ustawie. Wnioskodawca oprócz trudnej sytuacji bytowej powinien cechować się także wybitnymi zasługami. W sytuacji skrzącego występuje tylko trudna sytuacja zdrowotna. Brak jest innych przesłanek uprawniających do przyznania tego świadczenia przez organ. Zdarzenie losowe, które spotkało skarżącego jest wyjątkowe, ale z uwagi na przyjętą linię orzecznictwa, nie może być uznane przez organ za szczególnie uzasadniony przypadek, o którym stanowi art. 82 ust. 1 ustawy. Organ stwierdził, że nie doszło także do dowolności działania organu w ramach uznania administracyjnego. Zdaniem organu analiza wszystkich okoliczności sprawy, w tym zdarzenie porażenia piorunem zostały dostatecznie wyjaśnione. Organ dokonał wnikliwego ustalenia stanu faktycznego sprawy i nie naruszył art. 80 k.p.a. w zakresie swobodnej oceny dowodów. Wbrew stanowisku Sądu nie można mówić o dowolności działania organu w ramach uznania administracyjnego, bowiem skarżący spełnił tylko jedna przesłankę, warunkującą zastosowanie art. 82 ust. 1 ustawy. Prawo do przyznania świadczenia specjalnego uzależnione jest od występowania łącznie dwóch elementów, tj. nad zwyczajnych zdarzeń losowych łącznie z drugą przesłanką, tj. szczególnych zasług w określonej dziedzinie. W odpowiedzi na skargę kasacyjną J. W. wniósł o jej oddalenie. W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i w związku z tym podlega oddaleniu. Przede wszystkim wskazać należy, że Sąd I instancji prawidłowo uznał, iż organ naruszył przepisy postępowania, które to naruszenie mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Naruszenie to powiązane jest z wykładnią przepisu art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. Dz.U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.). Bezsporne jest, iż użyte w tym przepisie pojęcie "w szczególnie uzasadnionych przypadkach" jest pojęciem nieostrym zawierającym elementy ocenne, które nie są jednak tożsame z uznaniem administracyjnym. Przy stosowaniu bowiem pojęć nieostrych organ działa nie w ramach uznania administracyjnego lecz w oparciu o ustalone fakty wypełnia je treścią wskazując na sposób rozumienia określonego pojęcia. W sytuacji występowania niedookreślonych przesłanek podjęcia decyzji, kapitalne znaczenie ma zgromadzenie pełnego materiału dowodowego, a następnie dokonanie jego analizy, która pozwala organowi na wypełnienie treścią pojęcia nieostrego. Organ zobligowany jest do udowodnienia poprawności przyjętego przez siebie rozumowania danego przepisu, a więc przedstawienia argumentów uzasadniających jego przyjęcie. Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej orzecznictwo sądów administracyjnych, Trybunału Konstytucyjnego ale również praktyka stosowana przez organ, przyjęła takie rozumienie pojęcia "szczególnie uzasadnionych przypadków", w którym o tej szczególności świadczą bądź posiadane przez daną osobę cechy wyróżniające, jak wybitne osiągnięcia na niwie zawodowej, artystycznej, sportowej czy społecznej świadczące o zasługach danej osoby oddanych społeczeństwu, bądź też nadzwyczajne okoliczności zdarzenia losowego, które doprowadziło do określonej sytuacji danej osoby. Te dwie przesłanki nie muszą występować kumulatywnie i podlegają odrębnemu wyjaśnieniu oraz przeanalizowaniu na tle ustalonego stanu faktycznego. W niniejszej sprawie organ skoncentrował się na kwestiach związanych z sytuacją zdrowotną, rodzinną, bytową wnioskodawcy, które z oczywistych względów mają również znaczenie dla skorzystania przez organ z uprawnień wynikających z powołanego art. 82 ust. 1 ustawy, ale nie może zastąpić ustaleń i oceny danego zdarzenia losowego pod kątem istnienia przesłanki szczególnie uzasadnionego przypadku. Dopiero bowiem dokonanie stosownych ustaleń i analiza zaistniałego zdarzenia losowego w powiązaniu z jego konsekwencjami dla wnioskodawcy pozwoli na podjęcie prawidłowej decyzji. Zasadnie więc Sąd I instancji uznał, że naruszenie wskazanych przepisów postępowania mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Całkowicie chybiony jest również zarzut dokonania przez Sąd błędnej wykładni przepisu art. 82 ust. 2 cyt. ustawy. Przede wszystkim Sąd nie prezentował poglądu, iż świadczenie przyznane na podstawie powyższego przepisu ma charakter świadczenia o charakterze socjalnym. Chociaż na pewno, o czym była mowa wyżej, musi być brana pod uwagę sytuacja w jakiej znajduje się osoba ubiegająca się o to świadczenie. Ponadto Sąd prawidłowo uznał, że szczególnie uzasadniony przypadek może odnieść się bądź do indywidualnych cech osoby ubiegającej się o świadczenie, bądź do wyjątkowych okoliczności zdarzenia losowego. Ta interpretacja organu, iż obie te przesłanki muszą zaistnieć kumulatywnie jest błędna i niepoparta stosowną argumentacją, zwłaszcza że z praktyki stosowania powyższego przepisu wynika, iż organ dokonuje takiej wykładni i przyznaje przedmiotowe świadczenie w sytuacji, gdy występuje jedna bądź druga z przesłanek. Nie wskazane zostały zaś argumenty przemawiające za przyjęciem odmiennej interpretacji przepisu w niniejszej sprawie. Z tych wszystkim względów uznając, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.