VII SA/Wa 1489/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Więch - Baranowska, , Sędzia WSA Mirosława Kowalska, Sędzia WSA Małgorzata Miron (spr.), Protokolant ref. staż. Iwona Choińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2011 r. sprawy ze skargi J. D. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w W. z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; Sygnatura akt VII SA/Wa 1489/11 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] - po rozpatrzeniu odwołania J. D. - utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w W. o braku podstaw do stwierdzenia u J. D. choroby zawodowej: obustronnego trwałego ubytku słuchu typu ślimakowego lub czuciowo - nerwowego spowodowanego hałasem, wyrażonego podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym obliczonego jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał na następujące ustalenia faktyczne i prawne: Do Powiatowej Stacji Sanitarno - Epidemiologicznej w W. wpłynęło w dniu [...].09.2007r. "Zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej" u J. D. związanej z narażeniem na hałas i wibracje, dokonane przez samego zainteresowanego (odnośnie podejrzenia choroby zawodowej związanej z narażeniem na drgania mechaniczne jest prowadzone odrębne postępowanie administracyjne). W związku z powyższym Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w W. wszczął postępowanie w sprawie podejrzenia choroby zawodowej, dokonał szczegółowej oceny narażenia zawodowego w/w w zakładach pracy, w przebiegu zatrudnienia a następnie w dniu [...].12.2009r. przesłał do [....] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w P. Oddział W. "Kartę oceny narażenia zawodowego" wraz ze skierowaniem na badania w celu rozpoznania choroby zawodowej", wniesioną przez pacjenta dokumentacją medyczną oraz innymi dokumentami zgromadzonymi w sprawie. [...] .04.201 Or. [...] Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w P. Oddział w W. wydał orzeczenie lekarskie NR [...] o braku podstaw do rozpoznania u J. D. choroby zawodowej pod postacią choroby narządu słuchu oraz pod postacią zespołu wibracyjnego. W oparciu o formularz Karty oceny narażenia zawodowego oraz orzeczenie lekarskie NR [....] z dnia [...] .04.201 Or. [...] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w P. Oddział w W., Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w W. wydał w dniu [...] .02.2011 r. decyzję Nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia u J. D. choroby zawodowej narządu słuchu. J. D. złożył odwołanie od w/w decyzji. Do odwołania dołączył wyniki badań słuchu z 201 Or. i 2011 r. i stwierdził, że podtrzymuje twierdzenie, że jego trwałe uszkodzenie słuchu jest skutkiem długotrwałego, bezpośredniego narażenia na pracę w trudnych warunkach. Podniósł konieczność zweryfikowania badań i procedur diagnostyczno - orzeczniczych jednostki orzeczniczej I stopnia. Po rozpatrzeniu całej zebranej w sprawie dokumentacji Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w W. przypomniał, że zgodnie z treścią art. 235 1 Kodeksu pracy do stwierdzenia choroby zawodowej muszą być więc spełnione łącznie trzy przesłanki: choroba jest wymieniona w obowiązującym wykazie chorób zawodowych, uprawniona przez ustawodawcę do orzekania w zakresie chorób zawodowych jednostka służby zdrowia potwierdzi jej związek przyczynowy z wykonywaną pracą zawodową, oraz nie zostanie przekroczony - wymieniony w wykazie chorób zawodowych - okres uprawniający do jej rozpoznania. Jak zawarto w poz. 21 wykazu chorób zawodowych, w przypadku chorób narządu słuchu wynosi on 2 lata. W przypadku postępowania, prowadzonego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej u J. D. został spełniony wyłącznie jeden warunek — u w/w rozpoznano ubytek słuchu, spełniający kryteria wymienione w poz. 21 wykazu chorób zawodowych. J. D. w okresie 1969r.-2002r. pracował zawodowo w 8 zakładach pracy, na różnych stanowiskach; obecnie pozostaje na zasiłku przedemerytalnym. Z przeprowadzonej oceny narażenia zawodowego wynika, że narażenie na hałas na stanowisku pracy występowało podczas zatrudnienia w S. im. [....] (13.03.1970 - 17.06.1970), w Przedsiębiorstwie Przemysłu Chłodniczego “[...]" (23.05.1972 - 22.04.1997r.) oraz w [...] Zakładach Mięsnych "[....]" S.A. (1.07.1997r.-31.04.2000r.) i okresowo przekraczało dopuszczalne normatywy higieniczne. Pomimo powyższego, lekarze z jednostki orzeczniczej I stopnia, uprawnionej do orzekania w sprawie chorób zawodowych, po przebadaniu pacjenta i zapoznaniu się z zebraną w sprawie dokumentacją orzekli, że brak podstaw do rozpoznania u w/w choroby zawodowej narządu słuchu. W uzasadnieniu orzeczenia lekarskiego podano, że w wywiadzie pacjent skarży się od wielu lat na niedosłuch, z towarzyszącymi mu obecnie świstami, zawrotami głowy i zaburzeniami równowagi. Stwierdzono, że analiza dokumentacji laryngologicznej z okresu zatrudnienia badanego w narażeniu na hałas wraz z oceną dostępnych audiogramów z 1975r. i 1997r. nie wskazują na obecność uszkodzenia słuchu w tym okresie. Niedosłuch ujawniły natomiast kolejne dostępne badania audiometryczne, z 2003 r. i z 2006r., wykonane po ustaniu narażenia na hałas. W Poradni Chorób Zawodowych [....] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w P. Oddział w W. przeprowadzono u J. D. kompleksową diagnostykę niedosłuchu: konsultację laryngologiczną, badania audiometryczne (audiometria tonalna, ENG, ABR) i stwierdzono u badanego obustronny odbiorczy ubytek słuchu typu ślimakowego, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o średniej wielkości w uchu lewym: 64 dB, w uchu prawym: 54 dB. W orzeczeniu stwierdzono, że zgodnie z obowiązującymi przepisami jednym z warunków niezbędnych do rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu jest stwierdzenie obustronnego trwałego ubytku słuchu typu ślimakowego lub czuciowo— nerwowego, wyrażonego podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45dB w uchu lepiej słyszącym, obliczonym jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2, i 3 Khz, który wystąpił w okresie narażenia lub w 2 lat od ustąpienia narażenia. W konkluzji organ stwierdził, że stwierdzono, że w związku z faktem, iż u J. D. powyższy warunek nie został spełniony, to pomimo narażenia badanego w latach 1972-2000 na hałas ponadnormatywny, potwierdzony w dokonanej przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego ocenie narażenia zawodowego, nie znaleziono podstaw do rozpoznania u w/w zawodowej etiologii niedosłuchu. Odnosząc się do poniesionej w odwołaniu kwestii skierowania J. D. na ponowne badania diagnostyczno- orzecznicze Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w W. informuje, że zgodnie z § 7 ust. 1 cytowanego na wstępie rozporządzenia Rady Ministrów, pracownik lub były pracownik, który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia. Pomimo pouczenia podanego na końcu orzeczenia lekarskiego, wydanego przez jednostkę orzeczniczą I stopnia, J. D. nie wykorzystał przysługującego mu prawa do złożenia wniosku o przeprowadzenie ponownego badania w jednostce badawczo— rozwojowej w dziedzinie medycyny pracy. Odnosząc się do faktu dołączenia do odwołania dokumentacji medycznej (wyniki badania słyszenia i audiogram tonalny, dokonane w 2010r. i 2011r. przez zakład M. Aparaty Słuchowe), Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w W. poinformował, że nie mają one wpływu na meritum sprawy, gdyż lekarze orzecznicy nie kwestionowali istnienia u J. D. od 2003r istotnego niedosłuchu. Lekarze - orzecznicy zgodnie z § 6 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.0.2009r. w sprawie chorób zawodowych wydali orzeczenie lekarskie na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz, oceny narażenia zawodowego (w tym, informacji, zgłoszonych przez samego zainteresowanego) w sposób wyczerpujący i szczegółowy podając powody zajęcia stanowiska negującego rozpoznania u w/w choroby zawodowej. Państwowy Inspektor Sanitarny podejmując decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do jej stwierdzenia jest związany orzeczeniem wydanym w sprawie, nie ma uprawnień do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. J. D. złożył skargę na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...].04.2011r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 2351 oraz 2352 kodeksu pracy w zw. z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych. W uzasadnieniu wskazał, że wbrew twierdzeniom organów był narażony na hałas okresowo przekraczający najwyższe dopuszczalne natężenie w latach 1972 - 2000 co zostało potwierdzone w dokonanej przez Powiatowego Inspektora Sanitarnego ocenie narażenia zawodowego. Bezsprzecznie w środowisku pracy występowały czynniki szkodliwe dla zdrowia. Nie zgodził się również z twierdzeniami organu co do braku związku przyczynowego pomiędzy występowaniem szkodliwych warunków a chorobą zawodową. Wskazał także odnosząc się do argumentów organu co do przekroczenia okresu uprawniającego do rozpoznania choroby zawodowej, że ocena dostępnych audiogramów z 1975 i 1997roku nie wskazuje na obecność uszkodzenia słuchu jednakże następne badanie wykonane w 2003r. ujawniło niedosłuch. Wprawdzie badania te zostały wykonane po ustaniu narażenia na hałas jednakże nie może to przesądzać o braku istnienia choroby w okresie, w którym choroba ta mogłaby być stwierdzona ponieważ powyższe dolegliwości zdrowotne nie zawsze występują od razu, od momentu wystąpienia narażenia na hałas. W tym czasie już jednak skarżący nie dosłyszał i mimo, że nie miał wykonywanych w tym czasie audiogramów to ma prawo przypuszczać że choroba wystąpiła już przed 2003r. W tym stanie rzeczy wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd administracyjny zważył co następuje: Skarga jest zasadna i prowadzi do uchylenia zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji jednakże nie wszystkie podniesione w niej zarzuty są słuszne. Jak wynika z treści zaskarżonej decyzji podstawę prawną rozstrzygnięcia organu stanowiło rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. - w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 105, poz. 869), Definicję legalną choroby zawodowej zawiera obecnie art. 235'1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974r. - Kodeks pracy (Dz.U. z 1998r., Nr 21, poz. 94 ze zm.), dodany mocą art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 22 maja 2009 r. (Dz.U.09.99.825) zmieniającej ww. ustawę z dniem 3 lipca 2009 r. Zgodnie z treścią tego przepisu za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Nie traci zatem na aktualności orzecznictwo wydane na gruncie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. - w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115), które utraciło moc z dniem 3 lipca 2009r., zgodnie z którym definicja prawna choroby zawodowej składa się z dwóch elementów, z których jeden jest formalnie wskazany w określonym wykazie, a drugi dotyczy określonego związku przyczynowego objętej wykazem choroby z warunkami wykonywanej pracy (tak m.in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 czerwca 1998 r., III RN 36/98, publ. OSNP 1999/6/192 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 sierpnia 1998 r, I SA 786/98, LEX nr 45.835). Nadto, w orzecznictwie utrwalony był pogląd o związaniu organów inspekcji sanitarnej rozpoznaniem podanym w stosownym orzeczeniu lekarskim (m.in. uchwała składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2002 r., OPS 3/02, ONSA 2003/1/4), również w pełni aktualny na gruncie nowego rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych regulującego tę samą materię normatywną. Powyższe nie zmienia jednak zasadniczej kwestii, iż orzeczenia w sprawach chorób zawodowych wydają właściwe organy administracji publicznej, które zobowiązane są do stosowania przepisów procedury administracyjnej ze wszystkimi tego konsekwencjami chyba, że ww. rozporządzenie zawiera regulacje odmienne. Trzeba mieć bowiem na uwadze, że w świetle § 8 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do jej stwierdzenia wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Innymi słowy postępowanie mające na celu stwierdzenie choroby zawodowej (lub braku podstaw do jej stwierdzenia) winno być przeprowadzone z poszanowaniem zasad określonych w kodeksie postępowania administracyjnego. Jedną z naczelnych zasad tego postępowania jest zasada prawdy obiektywnej, która została wyrażona w art. 7, 77§1 i 107 §3 kpa wskazująca na obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. Jednocześnie art. 80 kpa wskazuje, że organ administracji ocenia czy dana okoliczność została udowodniona na podstawie całokształtu materiału dowodowego. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja jak i decyzja ją poprzedzająca zostały wydane z naruszeniem w/w zasad postępowania. I tak niekwestionowany w niniejszej sprawie jest fakt, że u skarżącego wystąpił obustronny trwały ubytek słuchu typu ślimakowego lub czuciowo - nerwowego spowodowany hałasem wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych1,2 3 kHz. Organ ocenił jednak, że analiza dostępnych audiogramów z 1975r. i z 1997r. nie wskazuje na obecność uszkodzenia słuchu w tym okresie. Niedosłuch ujawniły dopiero kolejne badania w 2003 roku i 2006roku. W konsekwencji biorąc pod uwagę, że niedosłuch ujawnił się w okresie ponad 2 lat od ustąpienia narażenia na czynniki szkodliwe (hałas) brak jest podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. W ocenie Sądu powyższa okoliczność - okres w którym wystąpiły objawy choroby zawodowej nie zostały należycie wyjaśnione. Nie może wszak ujść uwadze, że w aktach sprawy administracyjnej znajdują się zaświadczenia lekarskie J. D. m.in. z [...].10.1975r., które wskazują, że "badanie audiometryczne wykazało obustronny niedosłuch typu odbiorczego większy po stronie prawej". Kolejne zaświadczenie lekarskie - z dnia [...].06.1976r. wskazuje na "pogorszenie słuchu w stosunku do badania z dnia [...].10.1975r.". Jednocześnie Sąd dostrzega, że w aktach sprawy znajdują się zaświadczenia lekarskie z późniejszego okresu m.in. z [...]05.1995r. i [...].03.1991 r., które nie wykazują na nieprawidłowości w omawianym zakresie. W tej sytuacji w ocenie Sądu - mimo że orzeczenie lekarskie ma walor opinii organ nie może poprzestać na zawartych w nim ustaleniach co do tego, że w okresie narażenia na szkodliwe czynniki (lub okresie 2 lat po ustąpieniu eksponowania na te czynniki) u skarżącego nie wystąpiły objawy choroby zawodowej, o której mowa w pkt. 22 załącznika do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Skoro w aktach sprawy znajdują się zaświadczenia lekarskie wskazujące na występujący u skarżącego niedosłuch w okresie znacznie poprzedzającym złożenie wniosku o stwierdzenie choroby zawodowej obowiązkiem organu było odniesienie się do wszystkich dowodów. Podzielając zatem , co do zasady, pogląd, że organy inspekcji sanitarnej związane są orzeczeniem lekarskim wydanym w danej sprawie należy podkreślić, że orzeczenie to należy traktować jako jeden z wielu dowodów których przeprowadzenie ma zmierzać do należytego wyjaśnienia okoliczności sprawy. Jednocześnie należy przypomnieć, że zgodnie z treścią art. 75 §1 kpa jako dowód należy dopuścić wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia okoliczności sprawy a co nie jest sprzeczne z prawem. W tej sytuacji Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podzielił pogląd prezentowany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, że jeśli organ inspekcji sanitarnej przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy jest niewystarczający do wydania decyzji to może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie dodatkowego uzasadnienia orzeczenia lub wystąpić do jednostki orzeczniczej o dodatkową konsultację oraz podjąć inne czynności niezbędne do należytego wyjaśnienia okoliczności sprawy (tak m.in. WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 28.10.201 Or. w sprawie V SA/GL 122/10, Lex 621627). Reasumując - w ocenie Sądu zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji została wydana co najmniej przedwczesne to jest bez należytego wyjaśnienia okoliczności sprawy a zatem z naruszeniem art. 7, 77§1, 80 i 107§3 kpa a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając ponownie sprawę organ weźmie pod uwagę wskazaną wyżej ocenę prawną. W szczególności organ wyjaśni - na podstawie m.in. znajdujących się w aktach sprawy zaświadczeń lekarskich czy objawy choroby zawodowej - obustronnego trwałego ubytku słuchu nie ujawniły się w okresie znacznie poprzedzającym złożenie wniosku o stwierdzenie tej choroby. W celu ustalenia powyższych okoliczności organ winien rozważyć celowość zasięgnięcia uzupełniającej opinii lekarza orzecznika - dodatkowego uzasadnienia zawartego w orzeczeniu lekarskim z dnia [...].11.2010r. stanowiska w przedmiocie zapisów zawartych w zaświadczeniach lekarskich j.w. Wyniki powyższych ustaleń oraz analizy winny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji sporządzonym wg zasad określonych w art. 107§3 kpa. Mając powyższe na uwadze Sąd w oparciu o art. 145§1 pkt. 1 lit. c oraz art. 135 i 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.