I SA/Wa 1075/11

WyrokWSA w Warszawie2011-11-30

Skład orzekający: Dariusz Chaciński, Dorota Apostolidis, Przemysław Żmich

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy nieruchomość wywłaszczona pod budowę drogi publicznej, która została faktycznie zagospodarowana jako droga, może zostać zwrócona poprzedniemu właścicielowi na podstawie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, pomimo istnienia ostatecznej decyzji o ustaleniu lokalizacji drogi wydanej na podstawie specustawy drogowej?
Ratio decidendi
Nieruchomość wywłaszczona pod budowę drogi publicznej, która została faktycznie zagospodarowana jako droga i objęta ostateczną decyzją o ustaleniu lokalizacji drogi wydaną na podstawie specustawy drogowej, nie może zostać zwrócona poprzedniemu właścicielowi. Drogi publiczne są wyłączone z obrotu prawnego (rei extra commercium), a ich własność może być przenoszona jedynie między podmiotami publicznoprawnymi. Zrealizowanie inwestycji drogowej stanowi przeszkodę w realizacji roszczenia o zwrot nieruchomości.
Stan faktyczny
Skarżący domagali się zwrotu nieruchomości wywłaszczonej pod budowę ulicy. Organ pierwszej instancji odmówił zwrotu, wskazując, że nieruchomość znajduje się w pasie drogi publicznej i została objęta decyzją o lokalizacji drogi. Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję pierwszej instancji, powołując się na istotną zmianę stanu faktycznego i prawnego po poprzednim wyroku WSA, który uchylił wcześniejszą decyzję o odmowie zwrotu. Zmiana ta polegała na wydaniu ostatecznej decyzji o ustaleniu lokalizacji drogi w trybie specustawy drogowej oraz faktycznym zagospodarowaniu nieruchomości jako drogi publicznej.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński (spr.) Sędziowie WSA Dorota Apostolidis WSA Przemysław Żmich Protokolant Zbigniew Dzierzęcki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2011 r. sprawy ze skargi J. S. i T. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości oddala skargę. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania T. S. i J. S. od decyzji Starosty P. z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] orzekającej o odmowie zwrotu nieruchomości położonej w W. ul. [...], ozn. jako dz. ew. nr [...] z obrębu [...] – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Powyższe rozstrzygnięcie zostało oparte na następujących ustaleniach faktycznych i ocenach prawnych. Nieruchomość będąca przedmiotem niniejszego postępowania położona w W. przy ul. [...] o pow. [...] m2 z ogólnej powierzchni [...] m2, stanowiąca własność J. i T. S. została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa na podstawie decyzji Naczelnika W. z dnia [...] czerwca 1976 r. nr [...] z przeznaczeniem pod budowę ul. [...], zgodnie z decyzją o lokalizacji szczegółowej z dnia [...] sierpnia 1973 r. nr [...]. Starosta P. – rozpoznając wniosek J. i T. S. z dnia 12 czerwca 1991 r. o zwrot nieruchomości wywłaszczonej powyższą decyzją z dnia [...] czerwca 1976 r. – decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...], podnosząc w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia, iż przedmiotowa nieruchomość nie może być zwrócona na rzecz poprzednich właścicieli, gdyż znajduje się w pasie drogi publicznej – ulicy [...]. Ponadto działka ta została objęta decyzją Prezydenta W. z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] o ustaleniu lokalizacji drogi, wydanej w trybie ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych. Z odwołaniem od tej decyzji wystąpili J. S. i T. S., podnosząc, iż rozstrzygnięcie to jest niezasadne, ponieważ w dacie złożenia wniosku o zwrot, tj. w dniu 12 czerwca 1991 r., nieruchomość była zbędna na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej i na tę datę organ winien oceniać realizację przesłanki zbędności z art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zdaniem odwołujących zmiana faktycznego stanu zagospodarowania działki w trakcie postępowania o zwrot nieruchomości jest nieistotna. Rozpatrując odwołanie Wojewoda [...] podał, że przedmiotowa sprawa była już przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 16 lipca 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 343/08, w którym Sąd uznał, iż obszar gruntu położony w liniach rozgraniczających ul. [...] nie może być uznany za zajęty pod drogę publiczną, a w konsekwencji wyłączony z obrotu. Organ odwoławczy, powołując się na art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wskazał, że ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Przepis ten ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Nieprzestrzeganie tego przepisu w istocie podważałoby obowiązującą w demokratycznym państwie prawnym zasadę sądowej kontroli nad aktami i czynnościami organów administracji i prowadziłoby do niespójności działania systemu władzy publicznej. Jednakże organ powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych podał, że bezwzględny obowiązek zastosowania się przez organ administracji do poglądu prawnego i wynikających z niego wytycznych, co do dalszego biegu postępowania może być wyłączony tylko w razie istotnej zmiany stanu faktycznego lub zmiany przepisów prawa, a także po wzruszeniu tego orzeczenia w przewidzianym do tego trybie. Organ administracji rozpatrując sprawę ponownie, powinien się zastosować do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach. Niezastosowanie się przez organ administracyjny przy ponownym wydawaniu decyzji do oceny prawnej wyrażonej przez sąd w wyroku, narusza zasadę związania organu oceną prawną i oznacza, że podjęty akt lub czynność są wadliwe. Jednakże Wojewoda [...] stwierdził, iż po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lipca 2008 r. sygn. akt I SA/Wa 343/08 doszło w przedmiotowej sprawie do istotnej zmiany stanu faktycznego i prawnego, bowiem działka nr [...] z obrębu [...] została objęta ostateczną decyzją Prezydenta W. z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] o ustaleniu lokalizacji drogi, wydaną na podstawie ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych. Wymieniona decyzja o lokalizacji drogi stała się prawomocna dopiero w wyniku oddalenia skargi kasacyjnej przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 18 lutego 2009 r., sygn. akt II OSK 1201/08, dlatego nie została uwzględniona w orzeczeniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lipca 2008 r. sygn. akt I SA/Wa 343/08. Decyzja Prezydenta W. nr [...] z dnia [...] czerwca 2007 r., utrzymana następnie decyzją Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...] ustalała lokalizację drogi dla inwestycji polegającej na budowie ulicy [...] na odcinku od ulicy [...] do ulicy [...] na terenie W. Decyzji tej nadany został rygor natychmiastowej wykonalności. Z uzasadnienia jej wynika, iż inwestycja polega na budowie drogi powiatowej [...] na odcinku długości ok. [...] m2 w ramach zadania inwestycyjnego W. p.n. "[...]". Zadanie obejmuje: [...] w liniach rozgraniczających teren inwestycji z uwzględnieniem [...] ulic poprzecznych oraz budowę [...] i stanowić będzie przedłużenie inwestycji realizowanej przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad. Wojewoda podniósł, iż w orzecznictwie sądowym drogi publiczne traktowane są jako rzeczy wyłączone z powszechnego obrotu (rei extra commercium). Z art. 2 ustawy o drogach publicznych wynika bowiem zakaz przenoszenia własności dróg publicznych na rzecz podmiotów innych niż wymienione w tym przepisie. Jedyna dopuszczalna forma obrotu nieruchomościami zajętymi pod drogi publiczne polegać może na przeniesieniu własności między podmiotami wymienionymi w art. 2a ustawy o drogach publicznych, wyłącznie w razie zmiany przynależności drogi publicznej do określonej kategorii. Organ wojewódzki podkreślił również, iż od dnia wydania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie dnia 16 lipca 2008 r. sygn. akt I SA/Wa 343/08 doszło do istotnej zmiany sposobu zagospodarowania omawianej działki. Podczas gdy w dniu wydania wymienionego orzeczenia działka nr [...] z obrębu [...] stanowiła teren niezagospodarowany, zaniedbany, zajęty przez nieurządzoną zieleń, w dniu dokonywania oględzin przez organ pierwszej instancji tj. [...] września 2010 r. ustalono że stanowi ona [...]. Mając powyższe na uwadze Wojewoda stwierdził, iż aktualny sposób zagospodarowania nieruchomości oraz objęcie jej decyzją o lokalizacji drogi, wydaną w trybie ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych uniemożliwia jej zwrot. Skargę na decyzję Wojewody [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli T. S. i J. S., zarzucając naruszenie art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez ich niezastosowanie polegające na odmowie zwrotu nieruchomości wywłaszczonej w okolicznościach, gdy spełniły się przesłanki do jej zwrotu oraz naruszenie art. 2a ustawy o drogach publicznych poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że treść tego przepisu w okolicznościach sprawy niniejszej wyłącza możliwość zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Powołując się na powyższe zarzuty, skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty Powiatu P. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa zarówno materialnego, jak i przepisów postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Oznacza to, że kontrola sądowoadministracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy, wydając zaskarżony akt, nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Ponadto zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przeprowadzona na płaszczyźnie zgodności z prawem kontrola zaskarżonej decyzji, w ramach wskazanych kryteriów, prowadzi do konstatacji, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca nie naruszają prawa i Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego wyrażone w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji. Sprawa będąca przedmiotem niniejszego postępowania była już przedmiotem rozstrzygania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który wyrokiem z dnia 16 lipca 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 343/08 uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...]i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta W. z dnia [...] marca 2006 r. nr [...] w części dotyczącej działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...], stwierdzając w uzasadnieniu, iż obszar gruntu położony w liniach rozgraniczających ul. [...] nie może być uznany za zajęty pod drogę publiczną, a w konsekwencji wyłączony z obrotu. W świetle art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Jednakże bezwzględny obowiązek zastosowania się przez organ administracji i sąd do poglądu prawnego i wynikających z niego wytycznych co do dalszego biegu postępowania może być wyłączony tylko w razie istotnej zmiany stanu faktycznego, co ma miejsce w niniejszej sprawie. W myśl art. 136 ust 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn.: Dz. U z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.) poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Zgodnie z art. 137 ust. 1 tej ustawy nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją celu albo 2) pomimo upływu lat 10 od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna cel ten nie został zrealizowany. Definicja ustawowa zawarta w art. 4 pkt 1 ustawy o drogach publicznych z dnia 21 marca 1985 roku (tekst jedn.: Dz. U. z 2007 r. Nr 19 poz., 115 ze zm.) stanowi, że pas drogowy to – wydzielony liniami granicznymi grunt wraz z przestrzenią nad i pod jego powierzchnią, w których są zlokalizowane droga oraz obiekty budowlane i urządzenia techniczne związane z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu, a także urządzenia związane z potrzebami zarządzania drogą, będąca jego częścią. Przedstawiona definicja wskazuje również na to, że pas drogowy rozumiany jest przestrzennie, jako wydzielona granicami bryła geometryczna. Jak wskazuje historyczna analiza przepisu art. 4 pkt 1 ustawy o drogach publicznych, pojęcie pasa drogowego na przestrzeni lat ewoluowało. Jego wcześniejsza definicja, zmieniona ustawą z dnia 14 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 200, poz. 1953 ze zm.), zwłaszcza z uwagi na połączenie jej z definicją drogi, nawiązywała do jego użytkowego charakteru. Pasem drogowym był bowiem: wydzielony pas terenu, przeznaczony do ruchu lub postoju pojazdów oraz do ruchu pieszych, wraz z leżącymi w jego ciągu obiektami inżynierskimi, placami, zatokami postojowymi oraz znajdującymi się w wydzielonym pasie terenu chodnikami, ścieżkami rowerowymi, drogami zbiorczymi, drzewami i krzewami oraz urządzeniami technicznymi związanymi z prowadzeniem i zabezpieczeniem ruchu. Aktualna treść art. 4 pkt 1 ustawy o drogach publicznych wskazuje natomiast, że pasem drogowym jest: wydzielony liniami granicznymi grunt wraz z przestrzenią nad i pod jego powierzchnią, w którym są zlokalizowane droga oraz obiekty budowlane i urządzenia techniczne związane z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu, a także urządzenia związane z potrzebami zarządzania drogą. Z takiego prawnego ujęcia pasa drogowego wynika więc, iż jest on obecnie rozumiany z punktu widzenia funkcji, celu i roli jaką pełni, tj. zapewnianie prowadzenia, zabezpieczenia i obsługi ruchu drogowego, a nadto zarządzania drogą, będącą jego częścią. Przedstawiona definicja wskazuje również na to, iż pas drogowy rozumiany jest przestrzennie, jako wydzielona granicami bryła geometryczna. Zauważyć należy, iż ze względu na rolę i cel infrastruktury drogowej, zapewnienie jej pewnego poziomu uprzywilejowania w sferze publicznoprawnej niewątpliwie uznane być musi za uzasadnione. W tym też znaczeniu ustawodawca wprowadził, w art. 39 ust. 1 ustawy o drogach publicznych, zakaz podejmowania czynności, najogólniej mówiąc, szkodzących tej infrastrukturze. Uprzywilejowanie to nie jest jednak bezwzględne. Stosując uniwersalne zasady wykładni przepisów prawa w powiązaniu z zasadą proporcjonalności środków prawnych prowadzących do zamierzonego celu, możliwe jest ustalenie granic pasa drogowego, które określają obiekty i urządzenia służące realizacji celów związanych z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu, a także zarządzania drogą. W sprawie niesporne jest, że nieruchomość, stanowiąca obecnie działkę ewidencyjną numer [...] z obrębu [...] o pow. [...] m2, której to zwrotu żądają skarżący, w dacie orzekania przez organ znajduje się w liniach rozgraniczających ul. [...] i jest drogą publiczną. Na mocy rozporządzenia Ministra Komunikacji z dnia 17 listopada 1986 r. (Dz. U. Nr 42, poz. 205 ze zm.) do dnia 31 grudnia 1998 r. była drogą o kategorii wojewódzkiej. Nie znalazła się w wykazie dróg krajowych i wojewódzkich zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998 r. (Dz. U. Nr 42, poz. 1071) w związku z powyższym na podstawie art. 103 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133 poz. 872 ze zm.) stała się drogą o kategorii powiatowej. Istota sprawy sprowadza się do wyjaśnienia, czy zrealizowanie na nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot inwestycji w postaci wybudowania drogi publicznej stanowi przeszkodę w realizacji roszczenia o zwrot, o którym mowa w art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz czy w takiej sytuacji istniała potrzeba zbadania przesłanek z art. 137 ust. 1 i 2 tej ustawy. Art. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami określa relacje między przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami a innymi ustawami i stanowi, że ustawa ta w zakresie dotyczącym gospodarki nieruchomościami nie narusza innych ustaw. Użyte w nim sformułowanie "w szczególności" oznacza, iż katalog wskazanych w tym przepisie ustaw jest otwarty. Tak, więc przepisy innych ustaw, zarówno wymienionych tam przykładowo w art. 2, jak i tam nie wymienionych, np. ustawa z dnia 21 czerwca 1985 r. o drogach publicznych i inne, należy uznać za przepisy odrębne, które mają pierwszeństwo w ich stosowaniu. Zgodnie z wyrokiem z dnia 12 lutego 2009 r. Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie sygn. I OSK 361/08 (Lex nr 516045) niedopuszczalnym jest orzeczenie o zwrocie nieruchomości wywłaszczonej, która w czasie orzekania o zwrocie jest częścią drogi publicznej w rozumieniu ustawy o drogach publicznych. Przepis art. 2a ustawy z dnia 21 marca 1985 roku o drogach publicznych przewiduje, że drogi krajowe stanowią własność Skarbu Państwa a drogi wojewódzkie, powiatowe i gminne stanowią własność samorządu województwa, powiatu lub gminy. Z treści art. 2a tej ustawy wynika zakaz przenoszenia własności nieruchomości zajętych pod drogi publiczne na rzecz innych podmiotów niż wskazane w jego treści. Wyeliminowana została również dopuszczalność zwrotu wywłaszczonych nieruchomości stanowiących drogi publiczne ich byłym właścicielom lub spadkobiercom. Powyższy przepis określa strukturę własnościową dróg publicznych w sposób enumeratywny. W uchwale Sądu Najwyższego z dnia 13 października 2006 r. sygn. akt III CZP 72/06 (Lex nr 196346) Sąd wskazał, że w orzecznictwie sądowym drogi publiczne traktowane są jako rzeczy wyłączone z powszechnego obrotu, gdyż własność tych dróg może być przenoszona tylko pomiędzy podmiotami publicznoprawnymi (Skarbem Państwa i jednostkami samorządu terytorialnego). Nieruchomości drogowe nie mogą być, więc obciążane prawami rzeczowymi na rzecz osób trzecich osoby te nie mogą też tymi nieruchomościami faktycznie władać w sposób prowadzący do zasiedzenia. Ponadto Sąd podzielił pogląd reprezentowany w orzecznictwie sądów administracyjnych, że zrealizowanie na nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot, inwestycji celu publicznego – a taką jest niewątpliwie położenie jezdni asfaltowej, wybudowanie chodników i ścieżek rowerowych, latami, sieci wodociągowej, ciepłowniczej, kanalizacji deszczowej i ściekowej w ciągu drogi publicznej - stanowi przeszkodę realizacji roszczenia o zwrot, o którym mowa w art. 136 ust 3 ustawy gospodarce nieruchomościami. Nieruchomość stanowiąca przedmiot roszczenia, jako droga publiczna jest wyłączona z obrotu prawnego. W myśl szerszej definicji, do wyłączonych z obrotu należą m. in. rzeczy publiczne extra commercium, które wprawdzie mogą być przedmiotem prawa własności, ale zastrzeżonego tylko dla podmiotów własności publicznej. Są one wyłączone z obrotu w sensie ekonomicznym i prawnym, co oznacza, że wprawdzie państwo lub gmina są właścicielami rzeczy, lecz prawem tym nie mogą rozporządzać na rzecz innych podmiotów. Rzecz wyłączona z obrotu nie może być więc przedmiotem przeniesienia własności ani ustanowienia użytkowania wieczystego, nie może zatem, w odniesieniu do takiej rzeczy, powstać roszczenie o ustanowienie tego prawa na rzecz osoby nie będącej podmiotem publicznym. Taka rzecz nie może być również przedmiotem posiadania, skoro mogłoby ono prowadzić do nabycia własności przez osobę, która nie może być jej właścicielem. Takimi rzeczami wyłączonymi z obrotu są właśnie drogi publiczne, zgodnie bowiem z art. 2 ust. 2 ustawy o drogach publicznych mogą one stanowić własność tylko właściwego samorządu województwa, powiatu lub gminy i zgodnie z art. 22 ust. 2 ustawy mogą być oddawane jedynie w najem, dzierżawę albo użyczenie. Działka gruntu będąca drogą publiczną nie może zatem stać się własnością żadnego innego podmiotu, niż podmiot prawa publicznego wymieniony w art. 2 ust. 2 ustawy o drogach publicznych, ani nie może być oddana w użytkowanie wieczyste. W sprawie będącej przedmiotem niniejszego postępowania decyzja Prezydenta W. z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] utrzymana następnie decyzją Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] grudnia 2007 r., wydane zostały w trybie ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych. Jednocześnie należy wyjaśnić, iż w postępowaniu o zwrot wywłaszczonej nieruchomości organ nie posiada instrumentów prawnych do zakwestionowania ww. decyzji. Nadto nowy stan faktyczny i prawny nie był przedmiotem oceny sądu administracyjnego w wyroku z dnia 16 lipca 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 343/08, gdyż Sąd oceniał sprawę na dzień [...] czerwca 2007 r., czyli na datę wydania kontrolowanej wówczas decyzji Wojewody [...]. Przebudowa drogi odbyła się zaś na mocy decyzji z dnia [...] grudnia 2007 r. Stąd wynika więc brak związania oceną prawną wyrażoną w wyroku z dnia 16 lipca 2008 r., gdyż Sąd oceniał sprawę w oparciu o inny stan faktyczny i prawny. Materiał zebrany w toku postępowania jednoznacznie wskazuje, że przedmiotowa nieruchomość objęta wnioskiem o zwrot leży w pasie drogowym ulicy [...]. Ponadto decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] wydaną przez Prezydenta W. o ustaleniu lokalizacji drogi, ustalono lokalizację inwestycji polegającej na przebudowie ulicy [...] w liniach rozgraniczających teren inwestycji na odcinku od ul. [...] do [...] na terenie [...] W., a nieruchomość o nr ew. [...] obręb [...] o pow. [...] m2 znalazła się w zasięgu wymienionej inwestycji. Podczas wizji lokalnej przeprowadzonej w dniu [...] września 2010 r. organ ustalił, że budowę ulicy [...] zrealizowano, a nieruchomość objęta wnioskiem o zwrot leży w granicach pasa drogowego przebiegającego przez teren nieruchomości objętej żądaniem, przebiega przez [...]. Na potwierdzenie tego załączony został do akt administracyjnych sprawy wypis z rejestru gruntów w dniu [...] lutego 2009 r. nr [...] oraz mapa z zaznaczoną nieruchomością. Powyższe upoważnia do stwierdzenia, że zadośćuczynienie roszczeniu o zwrot nieruchomości wywłaszczonej zajętej obecnie pod drogę publiczną na podstawie, art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, prowadziłoby do skutku sprzecznego z prawem, polegającego na nabyciu przez osobę fizyczną nieruchomości stanowiącej część drogi publicznej. Oceniając zaskarżoną decyzję w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, po rozważeniu podniesionych przez skarżących zarzutów, Sąd uznał, że nie dają one podstaw do postawienia organom orzekającym zarzutu naruszenia prawa i podważenia legalności zapadłych w sprawie decyzji, bowiem zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca nie naruszają prawa, mimo iż sytuacja skarżących mogłaby wyglądać inaczej, gdyby organy rozstrzygnęły wniosek o zwrot nieruchomości w terminach przewidzianych na to w kpa. Z powyższych względów uznając, że skarga nie jest zasadna, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło