II SA/Ol 886/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Sędziowie Sędzia WSA Marzenna Glabas (spr.) Sędzia WSA Adam Matuszak Protokolant Sekretarz sądowy Grzegorz Knop po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2011 r. sprawy ze skargi D. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Zaskarżoną decyzją z dnia "[...]", nr "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Burmistrza z dnia ‘[...]", nr "[...]", odmawiającą przyznania D. D. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem W. D. W motywach rozstrzygnięcia organ przytoczył stan faktyczny sprawy, wskazując, iż dwukrotnie zwracał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia w celu ustalenia, czy D. D. przed złożeniem wniosku o świadczenie pielęgnacyjne odmówił przyjęcia propozycji zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, jakimi kwalifikacjami legitymuje się na rynku pracy, jakie jest jego źródło utrzymania i w jaki sposób oraz w jakim czasie sprawuje opiekę nad ojcem. Organ I instancji rozpatrując po raz trzeci sprawę ustalił, że D. D. jest zarejestrowany jako bezrobotny w powiatowym Urzędzie Pracy od 2007r. W tym czasie odmówił dwukrotnie (w dniu 29 czerwca 2007r. i w dniu 15 maja 2008r.) propozycji przygotowania zawodowego z powodów zdrowotnych (potwierdzone zaświadczeniem lekarskim). Natomiast w dniu 27 kwietnia 2010r. nie został przyjęty przez pracodawcę z powodu braku podstawowych umiejętności do pracy w gospodarstwie rolnym. Urząd Pracy poinformował organ w dniu 19 lipca 2007r., że na dzień dzisiejszy brak jest ofert pracy i możliwości przekwalifikowania. Organ I instancji ustalił ponadto, że wnioskodawca sprawuje opiekę nad ojcem, utrzymuje się ze świadczeń pomocy społecznej, w okresie od 1 stycznia do 30 czerwca 2011r. otrzymywał zasiłek okresowy w wysokości 238,50 zł. Matka D. D. nie zamieszkuje z rodziną od ponad dwudziestu lat. Mając powyższe na uwadze, organ I instancji odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia na podstawie art. 17 ust. 1 i ust. 5 pkt 2 lit a ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), ze względu na brak spełnienia pozytywnej przesłanki rezygnacji z zatrudnienia oraz wystąpienie negatywnej przesłanki –pozostawania W. D. w związku małżeńskim. W odwołaniu D. D. wniósł o przyznanie mu świadczenia pielęgnacyjnego, podkreślił, że opiekuje się ojcem 24 godziny na dobę. Wskazał, że w dniu 28 lipca 2011r. wyrejestrował się z Urzędu Pracy i nie figuruje już jako osoba poszukująca pracy. Poprosił o pozytywne rozpatrzenie jego sprawy. Rozstrzygając w postępowaniu odwoławczym, Samorządowe Kolegium Odwoławcze podzieliło stanowisko organu I instancji. Wyjaśniono, że świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych jest świadczeniem przysługującym "z tytułu" rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub jego niepodejmowania. Wyrażenie "z tytułu" należy przy tym rozumieć jako zadośćuczynienie, pomoc, rekompensata z powodu określonej przyczyny (podobnie jak renta z tytułu niezdolności do pracy, świadczenie z tytułu niezdolności do pracy, dodatek z tytułu urodzenia dziecka, ulga z tytułu wychowania dziecka itd.). Określając w ten sposób tytuł tego świadczenia ustawodawca wskazał, że omawiane świadczenie przysługuje wymienionym w rzeczonym przepisie osobom - pod warunkiem, że nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki m.in. nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, czyli zrzekają się dochodu z tytułu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w zamian za pomoc państwa w formie świadczenia pielęgnacyjnego. Niepodejmowanie lub rezygnacja z zatrudnienia muszą być zatem zdeterminowane celem jakim jest opieka nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub niepodejmowanie tych form zarobkowania musi być więc powiązane z celem, jakim jest sprawowanie opieki nad osobą niepełnosprawną. W ocenie Kolegium, dla poprawnego ustalenia zakresu treściowego omawianego przepisu, istotny jest więc cel (przyczyna) owego niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia. Dla spełnienia przesłanki wynikającej z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych konieczne jest istnienie związku przyczynowego pomiędzy niepozostawaniem w zatrudnieniu lub rezygnacją z niego, a koniecznością sprawowania opieki. Punktem wyjścia dla ustalenia tego związku przyczynowego jest ustalenie, czy rzeczywistym powodem rezygnacji z zatrudnienia lub jego niepodejmowania jest konieczność sprawowania opieki, czy też powody takiego stanu rzeczy były inne. Dla wypełnienia zatem dyspozycji przepisu art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych istotne są okoliczności i intencje niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia. Zdaniem składu orzekającego Kolegium w niniejszej sprawie taki związek nie istnieje. Wskazano, że wart. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych ustawodawca zawarł definicję zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Zgodnie z tą definicją pojęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej – oznacza wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Brak podjęcia lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w powyższym rozumieniu oznacza zatem, że mamy do czynienia z osobą bezrobotną, która była zatrudniona lub wykonywała pracę zarobkową w ww. formach i zrezygnowała z niej, bądź też mając możliwość podjęcia zatrudnienia lub pracy zarobkowej - z możliwości tej nie korzysta. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 7.07.2010r. sygn. SA/Bd 463/10). Podkreślono, że D. D. nie może być uznany za osobę rezygnującą z zatrudnienia lub wykonywania innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad ojcem. Również w sprawie nie zachodzi przesłanka niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jako że D. D. otrzymywał oferty pracy, lecz nie podjął zatrudnienia z uwagi na stan zdrowia, a w jednym przypadku nie otrzymał pracy ze względu na brak kwalifikacji, a w chwili obecnej brak jest ofert pracy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało także, że interpretacja przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych nie powinna odbywać się przy zastosowaniu reguł wykładni celowościowej i systemowej, albowiem pozostawałoby to w sprzeczności z zasadą racjonalnego ustawodawcy, który dostrzegając potrzebę regulacji określonych stosunków prawnych - nie określałby ich przy użyciu sformułowań pozwalających na wyciągnięcie przeciwnych wniosków od wynikających z literalnego rozumienia użytych zwrotów i wyrażeń. Konsekwencją przyjęcia odmiennego stanowiska byłoby to, że nawet w przypadkach jednoznacznego i nie budzącego jakichkolwiek wątpliwości zapisu rangi ustawowej - jak ma to miejsce w przypadku regulacji zawartej w omawianym przepisie - możliwa jest taka interpretacja, która jakkolwiek sprzeczna z wolą ustawodawcy - byłaby pożądana z punktu widzenia argumentacji odwołujących się do konieczności zapewnienia konstytucyjnej równości wobec prawa. Reasumując, Kolegium stwierdziło, że organ I instancji, odmawiając przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na pozostawanie osoby wymagającej opieki w związku małżeńskim, działał zgodnie z prawem. D. D. zaskarżył powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, wnosząc o wnikliwą weryfikację dokumentów zgromadzonych przez organy i przyznanie mu wnioskowanego zasiłku. Podniósł, że posiada niezbędne dokumenty wydane przez Opiekę Społeczną i Sąd Rodzinny, że jest jedyną osobą, która jest w stanie zaopiekować się we właściwy sposób ojcem i faktycznie tę opiekę sprawuje. Na rozprawie w dniu 30 listopada 2011r. skarżący dodatkowo podniósł, że po rozstaniu się rodziców ojciec razem z babcią i siostrą przeprowadzili się do P., a on razem z matką pozostali na babci gospodarstwie w D. i tam mieszkali z wujkiem. Tam też skarżący pracował na gospodarstwie. Skarżący podał, że miał przejąć gospodarstwo, ale nie mógł tego zrobić, bo musiał się przenieść do P. i pomagać babci w opiece nad ojcem. Na stałe do P. przeprowadził się w 2006r., jak babcia nie dawała już rady opiekować się ojcem. Wcześniej też pomagał dorywczo w opiece nad ojcem, bo babcia sobie nie radziła. W 2008r. zmarła babcia. Skarżący wskazał, że nie skończył szkoły z uwagi na pijaństwo ojca. Jego siostra także nie skończyła szkoły. Dopiero jak skarżący zaczął opiekować się ojcem skończyła szkołę średnią i zdała maturę. Skarżący podkreślił, że wstyd mu za ojca. Zaznaczył, że nie mógł podjąć zatrudnienia, musiał zajmować się ojcem. Gdyby poszedł do pracy i zostawił go samego w domu, nie miałby do czego wracać, bo ojciec zacząłby pić i wszystko niszczyć. Skarżący stwierdził, że ojciec jak zostaje sam to "ucieka, idzie w miasto i pije do nieprzytomności". Podał, że mieszkają w domu. Siostra z mężem i 3-letnim synkiem zajmują górę, mają osobne wejście, natomiast on z ojcem zamieszkują na dole. Skarżący zauważył, że siostra nie jest w stanie ojca dopilnować, bo on ją lekceważy, nie słucha jej, popycha i przewraca. Mąż siostry pracuje. Pod nieobecność skarżącego z jego ojcem został sąsiad, ponieważ przed siostrą nie czuje respektu. Wyjaśnił też, że za pierwszym razem nie mógł podjąć szkolenia w PUP, gdyż uszkodził sobie rękę, kiedy spieszył się po dokumenty dla ojca, który był w szpitalu. Rękę tę rehabilitował. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje między innymi w sytuacji, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowym podlega prawidłowość zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowania wykładni tych przepisów. Sąd administracyjny nie rozstrzyga o uprawnieniach, czy też obowiązkach, a jedynie może uchylić zaskarżony akt lub czynność lub stwierdzić ich nieważność w przypadkach wskazanych w ustawie. Oceniając legalność zaskarżonej decyzji w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż w sprawie nie jest oczywiste, jak to przyjęły organy, że skarżący nie spełnia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia w związku z opieką nad ojcem, w myśl art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przepis ten stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59, z późno zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny, 3) opiekunowi faktycznemu dziecka - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Podnieść należy, że ustawodawca w art. 17 ust. 1 cytowanej ustawy uregulował dwa niezależne od siebie stany faktyczne, z którymi powiązał prawo do świadczenia pielęgnacyjnego: 1. w którym osoba legitymowana nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, 2. w którym osoba legitymowana rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym. Ustawodawca wyraźnie wskazał więc w tym przepisie, że wnioskodawca ma niepodejmować lub zrezygnować z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki, a więc wnioskodawca ma być osobą faktycznie bezrobotną i sprawującą opiekę nad niepełnosprawnym wymagającym stałej pomocy. Wówczas uzasadniona jest pomoc państwa. W niniejszej sprawie zgodzić się należy z organami, że nie zaistniał drugi z podanych przez ustawodawcę stanów faktycznych. Natomiast uzasadnione wątpliwości budzi, czy jednak rzeczywiście w sprawie nie zachodzi ta pierwsza ewentualność. Słusznie organ odwoławczy wskazał, że pod tym względem istotna jest ocena okoliczności i intencji niepodejmowania przez wnioskodawcę dotychczas zatrudnienia. Jednak dokonana w tym względzie ocena nie może być wybiórcza, a przez to dowolna. Odmawiając przyznania skarżącemu prawa do wnioskowanego świadczenia, wobec niespełnienia przez niego pozytywnej przesłanki - rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności Kolegium jak i organ I instancji powoływały się na okoliczność, iż skarżący nigdy nie pracował, a będąc zarejestrowany jako bezrobotny odmawiał propozycji przygotowania zawodowego, a raz nie został przyjęty przez pracodawcę z braku podstawowych umiejętności w gospodarstwie rolnym. Jeżeli poprzestać tylko na tych okolicznościach, bez analizowania wydarzeń im towarzyszących, to rzeczywiście skarżący może rysować się jako osoba dobrowolnie unikająca zatrudnienia, co pozwalałoby przyjąć, że sprawowanie opieki nad ojcem nie warunkowało jego rezygnacji z zatrudnienia. Głębsza analiza życiorysu skarżącego i historii jego rodziny opowiedziana na rozprawie, ale też wynikająca z materiału aktowego sprawy, poddaje jednak pod wątpliwość taką ocenę. Ze zgromadzonych w sprawie dokumentów wynika, że ojciec skarżącego jest w separacji faktycznej z żoną, a matką skarżącego od 1990r. Jest nałogowym alkoholikiem od 21 roku życia, rozpoznano u niego chorobę psychiczną i upośledzenie umysłowe, z tego też powodu zaliczony został do znacznego stopnia niepełnosprawności (orzeczenie z dnia 15 lutego 2011r.) ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Przy czym W.D. już w 1994r. został zaliczony do I grupy inwalidów. W 2000r. został całkowicie ubezwłasnowolniony, wówczas jego opiekunem prawnym ustanowiona została jego matka. Zamieszkiwał z nią i córką. Skarżący jest opiekunem prawnym ojca od 21 lutego 2007r., co potwierdza zaświadczenie Sądu Rodzinnego (k. 10), faktycznie opiekując się nim. Przy czym z oświadczenia skarżącego złożonego na rozprawie wynika, że już wcześniej pomagał babci w opiece nad ojcem, gdyż ta nie dawała sobie z tym rady. Do P. przeprowadził się na stałe w 2006r. Skarżący podał, że wcześniej pracował w gospodarstwie rolnym z wujkiem w D. i miał je przejąć, ale musiał zaopiekować się ojcem. Wskazał, że ojciec wymaga opieki i nadzoru 24 godziny na dobę. Niepilnowany niszczy sprzęty domowe, ucieka. Skarżący przygotowuje mu posiłki, podaje leki, dba o jego higienę. Okoliczności tych podanych przez skarżącego na rozprawie organy nie weryfikowały, ogólnie nie kwestionując, że skarżący sprawuje opiekę nad ojcem. Fakt sprawowania opieki potwierdza pismo Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, który ustalił, że skarżący zamieszkuje z ojcem i cały obowiązek opieki spoczywa na nim. Codziennie dba o higienę osobistą ojca, dawkuje mu leki, przygotowuje posiłki, pilnuje wizyt lekarskich, załatwia sprawy urzędowe. Zdaniem Kierownika GOPS skarżący nie pracuje zawodowo ze względu na fakt sprawowania opieki nad ojcem. Z akt sprawy wynika, że skarżący był zarejestrowany jako bezrobotny w okresach od 11 stycznia 2006r. do 9 maja 2007r. (k. 30) i od 14 maja 2007r. do 28 lipca 2011r., kiedy to wyrejestrował się na swój wniosek, licząc, że przekona to organy do przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego. Zdaniem Sądu istnieje konieczność ustalenia przez organ I instancji, czy skarżący, tak jak podawał na rozprawie, pracował uprzednio z wujem w gospodarstwie rolnym, jakie wykonywał czynności, do kiedy tam pracował i z jakiego powodu przestał pomagać, od kiedy faktycznie opiekuje się ojcem i jaki ma charakter ta opieka, czy rzeczywiście W. D. w związku z chorobą psychiczną wymaga ścisłego nadzoru i opieki syna, przed którym czuje respekt. Gdyby okoliczności te zostały przez organ potwierdzone, to nie można byłoby uznać, że skarżący dobrowolnie unikał zatrudnienia. Taki stan rzeczy uzasadniałby przyjęcie, że skarżący nie był w stanie podjąć zatrudnienia z powodu sprawowanej opieki nad ojcem, który wymaga stałej opieki. Obiektywnie rzecz ujmując bowiem w takim przypadku należałoby uznać, że od 2006r. skarżący w ogóle nie szukał zatrudnienia, aby móc opiekować się ojcem. Z postawy i twierdzeń skarżącego przedstawionych w sposób spontaniczny na rozprawie wynika, że jest on świadomy spoczywającego na nim obowiązku i akceptuje go, mając wolę jego realizacji. Zaniechanie przez organy poczynienia powyższych ustaleń faktycznych i wnikliwej oceny całego zgromadzonego materiału dowodowego stanowiło naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kpa. W ocenie Sądu w rozumowaniu organu II instancji tkwi błąd logiczny. Kolegium bowiem starało się wykazać, że skarżący miał propozycje pracy i z nich nie skorzystał. Przy czym nie rozważono w ogóle, że w tym czasie skarżący opiekował się już ojcem. Zrozumiałym jest natomiast, że osoba podejmująca się sprawowania stałej opieki nie będzie szukała pracy. Oczekiwanie zatem od wnioskodawcy, żeby wykazał, iż jest w stanie podjąć zatrudnienie byłoby i tak bezcelowe, skoro zamiarem poszukującego nie byłoby zatrudnienie. Dla oceny spełnienia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia (niepodejmowania zatrudnienia) nie może mieć też żadnego znaczenia podnoszona przez organy okoliczność braku ofert pracy i możliwości przekwalifikowania, sygnalizowana przez Urząd Pracy. Okoliczności te bowiem nie oznaczają, że wnioskodawca nie mógłby podjąć jakiegokolwiek zatrudnienia. Jest przecież osobą zdrową, w pełni sił, a więc obiektywnie mógłby pracować. Jednak najpierw pomagał, jak twierdzi, w gospodarstwie rolnym, a potem zajmował się ojcem. Zasadnym jest przytoczyć tu stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w wyroku z dnia 5 czerwca 2007 r. sygn. I OSK 1411/06 (LEX nr 344871) wyjaśnił, iż sprawowanie opieki jest wyłącznym powodem rezygnacji z zatrudnienia, rezygnacja zaś z zatrudnienia oznacza, że podjęcie zatrudnienia było możliwe, gdyż osoba rezygnująca była zdolna do pracy. Stanowisko to podtrzymał następnie NSA w wyroku z dnia 27 lipca 2011r. sygn. akt I OSK 558/11 (publ. w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sadów Administracyjnych). Sąd ten wskazał, że "świadczenie pielęgnacyjne przysługuje temu, kto nie pozostaje w zatrudnieniu tylko dlatego, aby sprawować opiekę nad dzieckiem i faktycznie sprawuje tę opiekę. Oznacza to, że rezygnacja z zatrudnienia musi być wyłącznie spowodowana koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem, nie zaś przyczynami leżącymi po stronie osoby, która tę opiekę ma sprawować. Można bowiem mówić o rezygnacji z zatrudnienia tylko wtedy, gdy przynajmniej potencjalnie możliwość wykonywania pracy istnieje". Powyższe przekonuje, że przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie jest uwarunkowane tym, aby wnioskodawca miał możliwość podjęcia zatrudnienia lub pracy zarobkowej i z niej nie skorzystał, co akcentuje organ II instancji. Panujące na rynku pracy bezrobocie nie może przesądzać o niespełnieniu przesłanki rezygnacji z zatrudnienia. Bezspornie zgodnie z art. 130 K.r.o. na małżonku spoczywa obowiązek alimentacyjny, z którym zostało związane prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, względem drugiego małżonka i wyprzedza on obowiązek alimentacyjny krewnych tego małżonka. Stąd w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. "a" ustawy o świadczeniach rodzinnych zastrzeżenie o nieprzysługiwaniu świadczenia pielęgnacyjnego w przypadku pozostawania osoby wymagającej opieki w związku małżeńskim. Zapis ten nie oznacza jednak, że fakt pozostawania w małżeństwie zawsze uniemożliwia przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Takie rozumienie oznaczałoby np., że sam małżonek nie byłby uprawniony do złożenia wniosku, mimo, że w art. 17 ust. 1 pkt 2 wskazanej ustawy ustawodawca wyraźnie przyznał mu takie prawo. Ust. 5 pkt 2 lit. "a" art. 17 musi być interpretowany w zgodzie z treścią ust.1 i 1a tegoż art. 17 jako jednej instytucji. Pominięcie wykładni systemowej prowadziłoby do absurdów i niczym nieuzasadnionej nierówności wobec prawa. Zważyć trzeba, że art. 17 ust. 1 pkt 2 odwołuje się w istocie do zasad obowiązywania obowiązku alimentacyjnego wypracowanych na gruncie Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. W myśl art. 132 K.r.o. obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami. Odnosząc powyższe do realiów niniejszej sprawy, stwierdzić należy, że W. D. w świetle prawa ma wprawdzie żonę, która jednak w ogóle z nim nie mieszka, od przeszło dwudziestu lat są w separacji faktycznej. W postępowaniu do protokołu skarżący zeznał, że matka także ma problemy z alkoholem. Okoliczność ta, jak również fakt, że to skarżącemu powierzono opiekę nad ubezwłasnowolnionym całkowicie ojcem i jego majątkiem wskazują, że żona W. D. prócz tego, że nie chce się nim zająć, to nie jest w stanie się nim zaopiekować. W związku z tym fakt pozostawania W. D. w małżeństwie nie powinien stanowić przeszkody do ewentualnego uwzględnienia wniosku. Z uwagi na niezdolność matki do sprawowania opieki nad ojcem skarżący stał się zobowiązany do alimentacji względem niego. Jest zatem uprawnionym do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne, z mocy art. 17 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Sąd w składzie rozpatrującym niniejszą skargę podziela pogląd - sformułowany w orzecznictwie sądów administracyjnych, który podzielił także Trybunał Konstytucyjny we wskazanym przez organ postanowieniu sygn. akt P 38/09, zgodnie z którym stosowanie do spornego przepisu wyłącznie wykładni językowej jest niedopuszczalne, gdyż pozostaje ona w sprzeczności z podstawowymi wartościami konstytucyjnymi, takimi jak ochrona małżeństwa i dobra rodziny (art. 18 i art. 71 Konstytucji RP) oraz równość wobec prawa (art. 32 Konstytucji RP). Stosując ten przepis należy przyznać pierwszeństwo wykładni celowościowej i systemowej tej regulacji przed jego wykładnią językową. Dokonana w ten sposób wykładnia nie narusza przy tym w żaden sposób art. 6 kpa nakazującego organom działanie na podstawie przepisów prawa. Dodatkowo przywołać można tutaj stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w uchwale z 25.04.2003 r., III CZP 8/2003 (OSNC 2004/1/1), zgodnie z którym "wolno odstąpić od sensu językowego wykładni, mimo że przepis jest jasny i oczywisty, gdy prowadzi to do rażąco niesprawiedliwych lub irracjonalnych konsekwencji, gdy przemawiają za tym szczególnie ważne racje prawne, społeczne, ekonomiczne lub moralne, gdy językowe znaczenie przepisu pozostaje w oczywistym konflikcie lub sprzeczności ze znaczeniem innych norm systemu, zwłaszcza gdy te normy mają wyższą moc prawną, gdy znaczenie to prowadzi do rażąco niesprawiedliwych rozstrzygnięć lub pozostaje w oczywistej sprzeczności z powszechnie akceptowanymi normami moralnymi, albo gdy znaczenie to prowadzi do konsekwencji absurdalnych z punktu widzenia społecznego lub ekonomicznego". Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy obowiązane są uwzględnić wytyczne i ocenę prawną zawartą w niniejszym uzasadnieniu. Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji. Rozstrzygnięcie w kwestii wykonalności zaskarżonej decyzji podjęto stosownie do art. 152 powołanej ustawy