II FSK 766/12

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2014-04-10

Skład orzekający: Anna Dumas, Jerzy Rypina, Tomasz Zborzyński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w stanie prawnym obowiązującym od 9 grudnia 2003 r. do 31 grudnia 2006 r. wyłączenie z opodatkowania podatkiem od nieruchomości budowli w postaci dróg oraz obiektów budowlanych związanych z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu zależało od oznaczenia gruntów symbolem "dr" w ewidencji gruntów i budynków?
Ratio decidendi
W stanie prawnym obowiązującym od 9 grudnia 2003 r. do 31 grudnia 2006 r. wyłączenie z opodatkowania podatkiem od nieruchomości budowli w postaci dróg oraz obiektów budowlanych związanych z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu nie zależało od oznaczenia gruntów symbolem "dr" w ewidencji gruntów i budynków. Pojęcia "droga" i "pas drogowy" są różne i należy odwołać się do definicji zawartych w ustawie o drogach publicznych. Związanie z danymi ewidencji gruntów i budynków nie ma decydującego znaczenia dla wyłączenia z opodatkowania na podstawie art. 2 ust. 3 pkt 4 u.p.o.l.
Stan faktyczny
B. [...] Spółka Europejska Oddział w Polsce z siedzibą w K. złożyła wniosek do Prezydenta Miasta P. o stwierdzenie nadpłaty podatku od nieruchomości za 2004 r., do którego dołączyła korektę deklaracji. Spółka twierdziła, że drogi wewnętrzne na jej stacjach benzynowych powinny być wyłączone z opodatkowania na podstawie art. 2 ust. 3 pkt 4 u.p.o.l. Prezydent Miasta odmówił stwierdzenia nadpłaty w pełnej wysokości, uznając, że wyłączenie dotyczy tylko gruntów oznaczonych symbolem "dr" w ewidencji gruntów i budynków. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję, a WSA w Poznaniu oddalił skargę Spółki.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu oraz uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 20 kwietnia 2011 r. oraz zasądził od SKO na rzecz Spółki kwotę 19 465 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Dumas, Sędzia NSA Jerzy Rypina (sprawozdawca), Sędzia NSA Tomasz Zborzyński, Protokolant Marta Sokołowska-Juras, po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2014 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej B. [...] Spółka Europejska Oddział w Polsce z siedzibą w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 30 listopada 2011 r. sygn. akt III SA/Po 589/11 w sprawie ze skargi B. [...] Spółka Europejska Oddział w Polsce z siedzibą w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 20 kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie nadpłaty podatku od nieruchomości za 2004 r. 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości, 2) uchyla w całości zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 20 kwietnia 2011 r. nr [...], 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu na rzecz B. [...] Spółka Europejska Oddział w Polsce z siedzibą w K. kwotę 19465 (słownie: dziewiętnaście tysięcy czterysta sześćdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wyrokiem z dnia 30 listopada 2011 r., sygn. akt III SA/Po 589/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w sprawie ze skargi B., Oddział w Polsce z siedzibą w K. (dalej: Skarżąca, Spółka) oddalił skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 20 kwietnia 2011 r. w przedmiocie nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2004 r. Ze stanu faktycznego sprawy, przyjętego przez Sąd pierwszej instancji wynika, że pismem z dnia 28 grudnia 2009 r. Skarżąca wystąpiła do Prezydenta Miasta P. o stwierdzenie nadpłaty w podatku od nieruchomości za rok 2004, do wniosku załączona została korekta deklaracji podatku od nieruchomości. W uzasadnieniu wniosku Spółka wskazała, że jest właścicielem obiektów budowlanych oraz gruntów zlokalizowanych na stacjach benzynowych na terenie miasta P. W ich skład wchodzą między innymi budowle drogowe (powierzchnie jezdne stanowiące sieć dróg wewnętrznych służących poruszaniu się i postojowi pojazdów na każdej stacji) oraz pasy drogowe (grunty, na których zlokalizowane są budowle drogowe). Spółka opłacała podatek od nieruchomości w roku 2004 według stawki 0,63 zł od mkw. powierzchni oraz podatek od budowli drogowych w wysokości 2% ich wartości określonej na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 roku o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz. U. z 2010 r., Nr 95, poz. 613 ze zm., dalej: u.p.o.l.). Zdaniem Spółki, w stanie prawnym obowiązującym w latach 2004-2006, zgodnie z art. 2 ust. 3 pkt 4 u.p.o.l., ustalenie zakresu wyłączenia z opodatkowania wymagało odniesienia do wykładni językowej użytego przez ustawodawcę terminu "droga". Pojęcie "drogi" określało zakres wyłączenia z opodatkowania podatkiem od nieruchomości, przy czym zakres użytego terminu obejmował zarówno drogi publiczne, jak i drogi wewnętrzne, służące poruszaniu się i postojowi pojazdów, w tym również powierzchnie jezdne na stacjach benzynowych Spółki. Spółka wskazała dlaczego w świetle dokonanej wykładni należy przyjąć szeroki zakres wyłączenia z opodatkowania podatkiem od nieruchomości, obejmujący w stanie prawnym obowiązującym w latach 2004-2006 także drogi wewnętrzne - przesądza o tym budowa stylistyczna przepisu art. 2 ust. 3 pkt 4 u.p.o.l. (przede wszystkim zaś skreślenie słowa "publiczne"). Prezydent Miasta P., decyzją z dnia 24 września 2010 r., po wydaniu decyzji w sprawie określenia zobowiązania podatkowego (decyzja z dnia 21 września 2010 r.) odmówił stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości w kwocie 473.833,01 i stwierdził nadpłate w wysokości 22.912,50 zł. oraz wyjaśnił, że w latach 2004-2006 na podstawie art. 2 ust. 3 pkt 4 u.p.o.l. opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości nie podlegały pasy drogowe wraz z drogami i obiektami budowlanymi związanymi z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługa ruchu. Jednak nie oznacza to, że każda droga podlegała wyżej wskazanemu wyłączeniu spod opodatkowania. Organ wskazał również, że jeżeli droga jest częścią pasa drogowego i jest w nim położona to warunkiem koniecznym do określenia czy mamy do czynienia z pasem drogowym wraz z drogą oraz obiektami budowlanymi związanymi z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu, czy też nie, jest stwierdzenie, czy wskazana powierzchnia w obrębie nieruchomości wykorzystywana w celach komunikacyjnych oddzielona jest liniami granicznymi, co powinno wynikać z ewidencji gruntów i budynków (oznaczenie gruntu jako "dr"). Mając powyższe na uwadze Prezydent Miasta P. stwierdził, że nie wszystkie grunty znajdujące się w posiadaniu Spółki zostały sklasyfikowane jako drogi, uzasadnione było zatem wszczęcie z urzędu postępowania w sprawie określenia zobowiązania podatkowego. W ocenie organu, z art. 2 ust. 3 pkt 4 u.p.o.l. w brzmieniu obowiązującym w roku 2004, jednoznacznie wynika, że musi istnieć ścisły związek pasa drogowego i zlokalizowanej w nim drogi z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu drogowego. Organ stwierdził, że nie są wyłączone z opodatkowania te powierzchnie, które służą prowadzonej działalności gospodarczej, czyli są wykorzystywane głównie przez klientów Spółki, a zatem nie służą prowadzeniu, zabezpieczeniu i obsłudze ruchu. W celu dokładnego wyjaśnienia sprawy organ powołał biegłego sądowego. Kierując się przestawioną wykładnią prawa materialnego oraz zgromadzonym materiałem dowodowym Prezydent Miasta ustalił, że nie wszystkie drogi wewnętrzne znajdujące się na terenie zakładu Spółki zostały zlokalizowane w granicach pasa drogowego. Do dróg, które znajdują się na terenie właściciela nieruchomości bez wyznaczonych granic, nie można stosować pojęcia pasa drogowego, zatem w korekcie deklaracji Spółka niesłusznie wyłączyła z opodatkowania grunty, które nie posiadają w ewidencji gruntów i budynków oznaczenia "dr". Decyzją z dnia 20 kwietnia 2011 r., po rozpoznaniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Spółka od powyższej decyzji wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu zarzucając naruszenie art. 2 ust. 3 pkt 4 u.p.o.l. w brzmieniu obowiązującym w latach 2004-2006 poprzez błędną interpretację i stwierdzenie, iż zwolnieniu z podatku od nieruchomości podlegały jedynie pasy drogowe i budowle drogowe położone na gruncie oznaczonym w ewidencji gruntów i budynków symbolem "dr". W uzasadnieniu skargi Spółka sformułowała kolejne zarzuty dotyczące zarówno naruszenia prawa materialnego, jak i prawa procesowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie pełnomocnik strony skarżącej podtrzymał stanowisko zajęte w skardze w kwestii opodatkowania dróg wewnętrznych i kwestii znaczenia ewidencji gruntów i budynków dla wiążącego określenia drogi; powołał się również na orzecznictwo sądów administracyjnych. Wyrokiem z dnia 30 listopada 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta zostały wydane z poszanowaniem przepisów postępowania, a pozostawienie tych decyzji w obrocie prawnym nie narusza przepisów prawa materialnego. Sąd podniósł, że w świetle złożonych akt administracyjnych prawidłowość ustaleń faktycznych organów podatkowych nie budzi żadnych wątpliwości, zaś organy przeprowadziły obszerne i rzetelne postępowanie wyjaśniające i na gruncie niniejszej sprawy jednoznacznie ustaliły sposób zagospodarowania posiadanych przez Skarżącą nieruchomości. Zdaniem Sądu, sformułowanie "pasy drogowe wraz z drogami" nie dopuszcza innej wykładni językowej niż ta, że zwolnienie podatkowe określone w art. 2 ust. 3 pkt 4 u.p.o.l. obejmuje tylko te budowle o charakterze drogi, które zostały posadowione na gruncie o statusie prawnym pasa drogowego. Drogi (budowle) oraz obiekty związane z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu nie stanowią samoistnego przedmiotu wyłączenia z opodatkowania podatkiem od nieruchomości, zaś rozumowanie, iż na gruncie u.p.o.l. pasem drogowym jest grunt pod każdą drogą wewnętrzną jest obarczone błędem rozszerzającej wykładni ustawy podatkowej, bo skutki kreacji zwolnienia podatkowego, wbrew literalnemu brzmieniu przepisu, wiąże się już nie tylko z gruntem o statusie pasa drogowego, ale z budowlą o cechach drogi, a przy tym także bez względu na to czy ta droga (budowla) jest zlokalizowana w pasie drogowym. Zdaniem Sądu interpretacje definicji zawartych w ustawie o drogach publicznych (t.j. Dz. U. z 2007 r., Nr 19, poz. 115 ze zm.) dokonywane przez Skarżącą w ten sposób, że rozstrzygają one o zakresie opodatkowania, są działaniem contra legem. Sąd stwierdził, że jeżeli zwolnienie w podatku od nieruchomości obejmuje pas drogowy, to tym samym nie dotyczy to każdego gruntu bez względu na jego status prawny byleby na tym gruncie istniała budowla o cechach drogi, lecz grunt objęty specjalnym publicznoprawnym reżimem prawnym (art. 34-43 ustawy o drogach publicznych). Na gruncie kontrolowanej sprawy, zdaniem Sądu, organy przyjęły prawidłową wykładnię prawa materialnego uznając, że zwolnienia w podatku od nieruchomości nie kreuje budowla o cechach drogi, która jest związana z prowadzeniem działalności gospodarczej, a przy tym nie jest posadowiona na gruncie o cechach pasa drogowego. Sąd nadmienił, że wykorzystanie przy rozstrzyganiu sprawy zapisów w ewidencji gruntów i budynków było zgodne z regułą, że jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem (art. 180 §1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, t.j. Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.). Nadto, postępowanie wyjaśniające miało szeroki zakres i nie ograniczało się jedynie do sprawdzenia treść zapisów ewidencji gruntów i budynków. Nie doszło również do naruszenia art. 217 Konstytucji. Sąd podzielił stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że pas gruntu oznaczony w ewidencji gruntów i budynków symbolem "dr" faktycznie powinien oznaczać, a w kontrolowanej sprawie faktycznie oznacza, tę część nieruchomości, która stanowi pas drogowy w rozumieniu art. 4 pkt 1 ustawy o drogach publicznych, czyli grunt objęty publicznoprawnym reżimem prawnym z art. 34-43 ustawy o drogach publicznych. Skarżąca zaś nie wykazała niezgodności zapisów ewidencji gruntów i budynków z rzeczywistym stanem rzeczy. Sąd nadmienił również, że prowadzenie, zmiany i uaktualnianie, ewidencji gruntów i budynków nie należą do postępowania podatkowego, czy też do postępowania dotyczącego stwierdzenia nieważności decyzji podatkowej. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku Spółka zaskarżyła powyższy wyrok w całości. Na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a." zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: • błędną wykładnię art. 2 ust. 4 pkt 3 u.p.o.l. w brzmieniu obowiązującym w okresie od 9 grudnia 2003 r. do 31 grudnia 2006 r. w związku z art. 4 pkt 1 ustawy o drogach publicznych polegającą na stwierdzeniu, że grunty wraz z budowlami drogowymi nie korzystały z wyłączenia z opodatkowania podatkiem od nieruchomości na podstawie art. 2 ust. 3 pkt 4 u.p.o.l. w brzmieniu obowiązującym w latach 2004-2006 z uwagi na brak możliwości zakwalifikowania gruntów pod drogami wewnętrznymi jako pasów drogowych, • niewłaściwe zastosowanie art. 2 ust. 3 pkt 4 u.p.o.l. w brzmieniu obowiązującym w okresie od 9 grudnia 2003 r. do 31 grudnia 2006 r., tj. brak jego zastosowania w stanie faktycznym, skutkujący pozbawieniem Skarżącej prawa do wyłączenia z opodatkowania podatkiem od nieruchomości gruntów wraz z budowlami drogowymi, znajdujących się na terenie należących do Skarżącej stacji benzynowych, • niewłaściwe zastosowanie art. 21 ust. 1 oraz art. 20 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t. jedn. Dz. U. z 2010 r., Nr 193, poz. 1287 ze zm.) w związku z art. 7a ust. 2 u.p.o.l. polegające na przyjęciu, iż dla określenia przedmiotu wyłączenia z opodatkowania podatkiem od nieruchomości przewidzianego w art. 2 ust. 3 pkt 4 u.p.o.l. mają zastosowanie dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.: • art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 3 § 2 pkt 1 oraz art. 151 w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. oraz w związku z art. 1 § 1 i 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.u.s.a." poprzez oddalenie skargi i nieuchylenie zaskarżonej decyzji, mimo mającego wpływ na wynik sprawy naruszenia przez zaskarżoną decyzję art. 2 ust 3 pkt 4 u.p.o.l. w brzmieniu obowiązującym w okresie od 9 grudnia 2003 r. do 31 grudnia 2006 r. w związku z art. 4 pkt 1 ustawy o drogach publicznych oraz art. 21 ust. 1 oraz art. 20 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne w związku z art. 7a ust. 2 u.p.o.l. • art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 3 § 2 pkt 1 oraz art. 151 w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. oraz w związku z art. 1 § 1 i 1 § 2 p.u.s.a. w zw. z art. 197 § 1 oraz art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez oddalenie skargi i nieuchylenie zaskarżonej decyzji w sytuacji gdy stan faktyczny został ustalony w oparciu o opinię biegłego, która zawierała niedopuszczalną ocenę prawną. Wskazując na powyższe Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku WSA w całości i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania, względnie, w przypadku nieuwzględnienia zarzutu naruszenia przepisów postępowania o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz rozpoznanie skargi na podstawie art. 188 p.p.s.a.; a także o zasądzenie na rzecz Skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej w całości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna jest zasadna. W rozpoznawanej sprawie istota sporu sprowadza się do rozstrzygnięcia zagadnienia, czy w stanie prawnym obowiązującym od dnia 9 grudnia 2003 r. do dnia 31 grudnia 2006 r. wyłączenie z opodatkowania podatkiem od nieruchomości budowli w postaci dróg oraz obiektów budowlanych związanych z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu, o których mowa w art. 2 ust. 3 pkt 4 u.p.o.l., zależało od oznaczenia gruntów, na których takie budowle są posadowione, symbolem "dr" w ewidencji gruntów i budynków. Należy zauważyć, że opodatkowanie dróg wewnętrznych w stanie prawnym obowiązującym we wskazanym powyżej okresie wywoływało wątpliwości interpretacyjne. Zostały one wyjaśnione w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 listopada 2013 r. o sygn. akt II FPS 2/13 (publ. w CBOSA na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl), w której stwierdzono, że zasada związania danymi zawartymi w ewidencji gruntów i budynków uregulowana w art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t. jedn. Dz. U. z 2010 r., Nr 193, poz. 1287 ze zm.) nie miała decydującego znaczenia dla wyłączenia z opodatkowania podatkiem od nieruchomości, na podstawie art. 2 ust. 3 pkt 4 u.p.o.l., w stanie prawnym obowiązującym od dnia 9 grudnia 2003 r. do dnia 31 grudnia 2006 r., budowli dróg oraz obiektów budowlanych związanych z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu, o którym mowa w wymienionym przepisie, w przypadku braku w tej ewidencji odpowiedniego oznaczenia symbolem "dr". Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpatrującym niniejsza skargę kasacyjną w pełni podziela wyrażone w powołanej uchwale twierdzenia. Należy ponadto zauważyć, że w pkt. 3.7 uzasadnienia tej uchwały wskazano, iż "droga" musi co do zasady służyć większej ilości osób, niekonieczne będących właścicielami gruntu, na którym droga jest posadowiona i osób z nim związanych. Na takie przeznaczenie drogi, także wewnętrznej, wskazuje również art. 8 ust. 1 ustawy o drogach publicznych. Wymienia on bowiem wśród desygnatów nazwy droga wewnętrzna m.in. drogi w osiedlach mieszkaniowych, czy dojazdowe do obiektów użyteczności publicznej, które niewątpliwie dostępne są również dla osób innych niż właściciel gruntu. Aspekt funkcjonalny, tzn. powiązania pojęcia "drogi" ("pasa drogowego" i "obiektów budowlanych") z prowadzeniem (zabezpieczeniem i obsługą) ruchu drogowego, eksponowany jest też w treści art. 2 ust. 3 pkt 4 u.p.o.l. Wobec tego w powołanej uchwale przyjęto, że dana budowla może być uznana za drogę wewnętrzną jedynie wówczas, gdy przeznaczona ona jest do ruchu drogowego (rozumianego jako możliwość korzystania z drogi przez nieoznaczoną ilość osób, każdego użytkownika dróg), a nie służy tylko przedsiębiorcy do wewnętrznej komunikacji w obrębie danej nieruchomości (na terenie jego zakładu). W ocenie rozpatrującego sprawę składu orzekającego NSA, wskazanych wyżej cech drogi wewnętrznej, objętej wyłączeniem podatkowym, nie niweczy okoliczność, że jej głównymi (ale też i nie jedynymi) użytkownikami są w rzeczywistości klienci przedsiębiorcy, jeżeli klientem takim może być każdy podmiot i nie da się ustalić ich zamkniętej listy (klient masowy). Skoro, jak już zaznaczono, w art. 2 ust. 3 pkt 4 u.p.o.l. pojęcie "drogi" oraz "obiektów budowlanych" powiązane zostało z elementem funkcjonalnym, tj. ruchem drogowym i obsługą (zabezpieczeniem) tego ruchu, regulacja ta swoim zakresem nie obejmuje obiektów o innych funkcjach, w tym takich kategorii, jak parkingi oraz inne obiekty, które nie są bezpośrednio związane z ruchem drogowym i nie służą bezpośrednio obsłudze (zabezpieczeniu) tego ruchu, a np. zapewnieniu miejsc postojowych przed centrami handlowymi, stacjami paliw itp. W uzasadnieniu uchwały dokonano wykładni językowej art. 2 ust. 3 pkt 4 u.p.o.l. i (w brzmieniu obowiązującym od dnia 9 grudnia 2003 r. do dnia 31 grudnia 2006 r.) uznano, że ustawodawca wyłączył spod opodatkowania podatkiem od nieruchomości trzy kategorie obiektów: pasy drogowe, drogi i obiekty budowlane związane z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu. Tym samym uznał, że pojęcia "droga" i "pas drogowy" oznaczają różne przedmioty opodatkowania. Nie zdefiniował przy tym tych pojęć dla celów ustawy podatkowej, co czyni koniecznym odwołanie się w ramach wykładni systemowej zewnętrznej do definicji tych pojęć zawartych w ustawie o drogach publicznych. Również definicje drogi i pasa drogowego zawarte w tej ostatniej ustawie potwierdzają tezę, że droga i pas drogowy to nie są pojęcia tożsame. Zgodnie z art. 4 ust.1 ustawy o drogach publicznych, droga jest budowlą, natomiast pas drogowy to wyłącznie grunt, na którym zlokalizowana jest droga wraz z urządzeniami funkcjonalnie z nią związanymi. Interpretując art. 21 stawy Prawo geodezyjne i kartograficzne Sąd w uchwale stwierdził, że niewątpliwie funkcje budynków i gruntów, ujawnione w ewidencji gruntów o budynków mają znaczenie dla określenia podstawy opodatkowania podatkiem od nieruchomości. Dalej jednakże wywiódł, że reguła ta (związania danymi z ewidencji) dla ustalenia istnienia obowiązku podatkowego w podatku od nieruchomości ma zastosowanie wówczas, gdy ewidencja gruntów i budynków sklasyfikuje określone kategorie wymienione w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych. Nie może ona natomiast mieć zastosowania w przypadku, gdy określonymi symbolami, używanymi w ewidencji, nie można oznaczyć gruntów i obiektów, wskazanych w ustawie podatkowej. Tymczasem w art. 2 ust. 3 pkt 4 u.p.o.l. wyraźnie wyodrębniono dwie różne kategorie przedmiotów wyłączonych z opodatkowania w postaci pasa drogowego i drogi, a oznaczenia przyjęte w ewidencji gruntów i budynków nie przewidują symbolu właściwego dla gruntów stanowiących pasy drogowe, nie obejmują też swym zakresem budowli. Z powołanych wyżej względów za zasadny należy uznać zarzut skargi kasacyjnej, dotyczący błędnej wykładni, a w konsekwencji niewłaściwego zastosowania art. 2 ust. 3 pkt 4 u.p.o.l. w zw. z art. 21 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, a także art. 4 pkt 1 i 2 ustawy o drogach publicznych. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpatrującym niniejsza skargę kasacyjną podziela wyrażony w niej pogląd. Uchwałę tą podjęto w składzie siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego. Ujednolica ona linię orzeczniczą sądów administracyjnych w spornej kwestii, ma tzw. ogólną moc wiążącą, wynikającą z art. 269 § 1 p.p.s.a, który to przepis nie pozwala żadnemu składowi sądu administracyjnego rozstrzygnąć innej sprawy w sposób sprzeczny ze stanowiskiem zawartym w uchwale powiększonego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz". Zakamycze 2005, s. 471). Zgodnie z art. 269 § 1 p.p.s.a, jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi. W rozpoznawanej sprawie nie znaleziono podstaw do ponownego wystąpienia z pytaniem prawnym na skład poszerzony. W tej sytuacji, ogólna moc wiążąca uchwały powoduje, że wiąże ona sądy administracyjne we wszystkich sprawach, w których znalazłby zastosowanie interpretowany przepis, zatem i Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający przedmiotową sprawę. Należy przypomnieć, że Sąd pierwszej instancji wyraził jednoznaczne stanowisko, zgodnie z którym przy określeniu zakresu niepodlegania podatkiem od nieruchomości w rozumieniu art. 2 ust. 3 pkt 4 u.p.o.l. w brzmieniu w okresie od 9 grudnia 2003 r. do 31 grudnia 2006 r. należy odnosić się do danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków. Jest to pogląd niezgodny z sentencją cytowanej powyżej uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego. Biorąc pod uwagę treść zarzutów skargi kasacyjnej, kwestionującej pogląd o decydującym znaczeniu zapisów ewidencji gruntów i budynków, skarga kasacyjna podlega uwzględnieniu. Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok w całości i uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu. O kosztach postępowania sądowego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 203 pkt 1 i art. 200 w zw. z art. 205 § 2 i § 4 P.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło