I OZ 47/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Izabella Kulig - Maciszewska po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. M. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 30 października 2012 r., sygn. akt III SA/Kr 1365/11 o odmowie przywrócenia terminu do złożenia skargi w sprawie ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] sierpnia 2011 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i odrzucić wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 30 października 2012 r., sygn. akt III SA/Kr 1365/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odmówił A. M. przywrócenia terminu do złożenia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] sierpnia 2011 r. w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd I instancji wskazał, że zaskarżona decyzja została doręczona skarżącej w dniu 7 września 2011 r. natomiast skarga została nadana w Urzędzie Pocztowym w dniu 8 października 2011 r.. Postanowieniem z dnia 30 listopada 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę skarżącej, jako złożoną po upływie terminu do jej wniesienia. W dniu 7 maja 2012 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi złożony przez pełnomocnika skarżącej. W uzasadnieniu pełnomocnik podniósł, iż decyzja SKO została skarżącej doręczona dzień później niż przyjął to Sąd. Jednocześnie alternatywnie wniósł, wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Pełnomocnik podniósł, że przyczyna uchybienia terminowi ustała dopiero z chwilą w której ustanowiony pełnomocnik mógł zapoznać się z aktami. Uzasadniając niedopełnienie złożenia skargi w terminie pełnomocnik wskazał fakt, iż skarżąca jest osobą samotną niepełnosprawną, której stan zdrowia nie pozwala na aktywne zarządzanie swoimi sprawami. Skarżąca cierpi na liczne schorzenia. Bezradności skarżącej dowodzi fakt, iż otrzymawszy z WSA postanowienie o odrzuceniu skargi, postanowiła raz jeszcze złożyć skargę, dowodząc całkowitego braku rozeznania w podejmowanych czynnościach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w uznał, że wniosek o przywrócenie terminu wniesienia skargi nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd podkreślił, że z art. 86 § 1 p.p.s.a. wynika obowiązek strony uprawdopodobnienia, że niedokonanie w terminie czynności nie było przez nią zawinione. Brak winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu polega na dopełnieniu obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Sąd przy tym przyjmuje obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Zdaniem Sądu, skarżąca nie uprawdopodobniła swojego braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. W ocenie Sądu fakt, iż skarżąca jest osobą schorowaną, systematycznie lecząca się w wielu poradniach, nie uzasadnia przywrócenia terminu do złożenia skargi. Pełnomocnik nie wykazał, iż stan zdrowia skarżącej w terminie do złożenia skargi nie pozwolił skarżącej na jej złożenie w terminie, a tylko takie uprawdopodobnienie uzasadniałoby przywrócenie terminu do złożenia skargi. W ocenie Sądu twierdzenie, iż liczne schorzenia skarżącej nie pozwalają jej na "efektywne zarządzanie swoimi sprawami" mija się z prawdą, gdyż skarżąca była w stanie osobiście złożyć skargę tyle, że wobec nie dołożenia należytej staranności zrobiła to dzień po terminie. Zażalenie na powyższe postanowienia złożyła A. M., reprezentowana przez pełnomocnika z urzędu, wnosząc o jego uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji Postanowienie zaskarżono w całości, zarzucając naruszenie: - art. 86 § 1 p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, że skarżąca ponosi winę za niezachowanie terminu do wniesienia skargi; - art. 87 § 2 p.p.s.a. poprzez błędne uznanie, iż brak winy skarżącej w uchybieniu terminu do złożenia skargi nie został przez nią uprawdopodobniony. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 87 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) – zwanej dalej "p.p.s.a.", wniosek o przywrócenie terminu należy złożyć w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu. Stosownie zaś do treści art. 88 p.p.s.a. - spóźniony lub za mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Oznacza to, że Sąd oceniając złożony wniosek o przywrócenie terminu sprawdza w pierwszej kolejności, czy spełnia on wymogi formalne m.in. to, czy został złożony w siedmiodniowym terminie, o którym w art. 87 § 1 p.p.s.a. W niniejszej sprawie Sąd I instancji przyjął, że złożony w niniejszej sprawie wniosek o przywrócenie terminu podlegał merytorycznej ocenie, tj. że został złożony w ustawowym terminie. Z takim stanowiskiem nie można się zgodzić. Wskazać bowiem należy, że zarówno w doktrynie prawa, jak i orzecznictwie sądów przyjmuje się, że wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej oraz środek odwoławczy od orzeczenia Sądu o odrzuceniu pisma procesowego wyłączają się wzajemnie. Jeżeli bowiem strona twierdzi, że dokonała czynności w terminie, a sąd błędnie uznał, iż uchybiła terminowi, to powinna wnieść środek odwoławczy. Wniosek o przywrócenie uchybionego terminu jest natomiast aktualny wtedy, gdy strona nie neguje uchybienia terminowi i wskazuje przyczyny usprawiedliwiające to uchybienie. Powyższe stanowisko zostało wprawdzie wykształcone na gruncie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego, lecz z uwagi na zbliżoną treść przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu w K.p.c. oraz w ustawie – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zostało zaakceptowane i znajduje pełne zastosowanie w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 15 czerwca 1957 roku, sygn. akt 2CZ 123/57, opubl. NP. 1958/3, z dnia 2 października 1984 roku, sygn. akt IV CZ 163/84, opubl. Lex nr 8625; z dnia 10 listopada 1998 roku, sygn. akt III CKN 874/98, opubl. Lex nr 78415; z dnia 4 października 2001 roku, sygn. akt I CZ 116/01, opubl. Lex nr 52578; z dnia 10 stycznia 2002 roku, sygn. akt I CZ 198/01, opubl Lex nr 53302; z dnia 3 października 2002 roku, sygn. akt I CZ 120/02, opubl. Lex nr 74409; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 maja 2004 roku, sygn. akt FZ 61/04, niepubl.; H. Knysiak-Molczyk [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, str. 338) Procedura zmierzająca do przywrócenia terminu, któremu strona uchybiła, może być wdrożona dopiero po stwierdzeniu, że czynność procesowa podjęta przez stronę jest – właśnie na skutek upływu terminu – bezskuteczna. Stwierdzenie takie wynika najczęściej z postanowienia sądu o odrzuceniu pisma procesowego. Wyłączenie możliwości jednoczesnego uwzględnienia powołanego środka zaskarżenia i wniosku o przywrócenie terminu wynika nie tylko z konkurencyjności zawartych w nich wniosków, zmierzających do wywołania przeciwstawnych skutków procesowych, ale i sprzeczności wewnętrznej ich podstaw. Skarga kasacyjna oparta jest bowiem na twierdzeniu, że termin został zachowany a wniosek o przywrócenie terminu na przeciwnym – że do uchybienia terminu doszło. Przywrócenie terminu jest niedopuszczalne, jeżeli uchybienie terminu nie powoduje dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego (art. 86 § 2 p.p.s.a.). Wniosek o przywrócenie terminu wnosi się do sądu w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.). Termin ten nie rozpoczyna biegu dopóki strona nie dowie się, że do naruszenia doszło. Wobec tego w sytuacji, gdy strona złożyła skargę kasacyjną od postanowienia o odrzuceniu skargi początek biegu terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi wyznaczać będzie data doręczenia orzeczenia rozstrzygającego w przedmiocie skargi kasacyjnej. Przedwczesny wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej uznać należy za niedopuszczalny z mocy ustawy (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 10 stycznia 2002 roku, sygn. akt I CZ 198/01, LEX nr 53302, z dnia 7 lutego 2000 r. CKN 1261/99, Prok. i Pr. 2001/4/30). W niniejszej sprawie skarżąca złożyła skargę kasacyjną na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie o odrzuceniu skargi z uwagi na uchybienie terminu do jej wniesienia. Od oceny tej kwestii zależy natomiast ocena przesłanek warunkujących ewentualne przywrócenie uchybionego terminu. Z tych względów należy uznać, iż wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do złożenia skargi jest przedwczesny i na zasadzie art. 88 p.p.s.a. podlegał odrzuceniu. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 189 w związku z art. 88, art. 193 i art. 197 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.