III SA/Gd 296/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Sudoł ( spr. ) Sędziowie: Sędzia WSA Tamara Dziełakowska Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Protokolant Starszy sekretarz sądowy Wioleta Gładczuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2011 r. sprawy ze skargi K. R. na decyzję Inspektora Sanitarnego z dnia 19 maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Inspektora Sanitarnego z dnia 25 marca 2011 r. nr [...], 2) zasądza od Inspektora Sanitarnego na rzecz skarżącej K. R. 44,80 (czterdzieści cztery złote osiemdziesiąt groszy) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny decyzją z dnia 25 marca 2011 r. nie stwierdził u K. R. choroby zawodowej w postaci przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykowania pracy: zespołu cieśni w obrębie nadgarstka prawego, wymienionej w pozycji 20/1 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Jako podstawę prawną podano art. 104 § 1 i § 2 k.p.a., art. 5 pkt4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że K. R. pracowała zawodowo od 1967 r. do 1997 r., wykonując pracę w różnych zakładach pracy na stanowiskach: referenta, księgowego, kierownika sekcji gastronomi, inspektora rejonowego. W okresie zatrudnienia pisała ręcznie lub na maszynie. Od 30 września 1998 r. przebywała na rencie, a od dnia 16 lutego 2002 r. na emeryturze. W sprawie pozyskano orzeczenia lekarskie i opinie uzupełniające jednostek medycznych, które nie stwierdziły u strony wskazanej choroby zawodowej. W toku postępowania zostało wydanych kilka decyzji i wyroków sądu administracyjnego. Ostatnim wyrokiem z dnia 29 lipca 2010 r., sygn. akt III SA/Gd 574/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił decyzje organu pierwszej i drugiej instancji, uznając, że organy nie wykonały wskazań zawartych w wyroku tego sądu z dnia 22 listopada 2007 r., sygn. akt III SA/Gd 346/07. W szczególności sąd zauważył, że brak informacji o tym by orzeczenie lekarskie, które ostatecznie stało się podstawą do wydania decyzji przez organy uwzględniało dane zawarte w karcie narażenia zawodowego z dnia 23 października 2008 r. Nadto strona nie została pouczona, że przysługuje jej prawo do złożenia wniosku o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą drugiego stopnia. Ponownie rozpatrując sprawę organ pierwszej instancji pozyskał opinię Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w G., z której wynika, że dane zawarte w karcie oceny narażenia zawodowego sporządzone w dniu 23 października 2008 r. nie powodują zmiany orzeczenia lekarskiego z dnia 17 listopada 2005 r. nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. W związku z wytycznymi powyższego wyroku organ po raz kolejny zwrócił się do WOMP w G. o wydanie nowego orzeczenia lekarskiego, aby strona mogła złożyć wniosek o przeprowadzenie badania przez jednostkę drugiego stopnia. W odpowiedzi jednostka orzecznicza podała, że brak jest podstaw do wydania nowego orzeczenia, gdyż orzeczenie lekarskie nr [...] jest nadal aktualne. W tej sytuacji organ orzekł, w oparciu o dotychczas wydane orzeczenia lekarskie jednostek orzeczniczych pierwszego i drugiego stopnia, że w sprawie brak związku przyczynowego pomiędzy rozpoznanym schorzeniem a wykonywaną pracą. K. R. odwołała się od tej decyzji podnosząc, że dokumentacja medyczna potwierdza wystąpienie u niej przedmiotowego schorzenia. Podkreśliła, że bardzo ciężko pracowała jako księgowa, musiała opracowywać olbrzymie ilości dokumentów. W grudniu 1996 r. nastąpiło przeciążenie ręki, które skutkowało koniecznością przeprowadzenia operacji. Niewątpliwie warunki pracy przyczyniły się do powstania schorzenia. Kwestionowała również ustalenia medycznej jednostki orzeczniczej pierwszego stopnia. Decyzją z dnia 19 maja 2011 r. nr [...] [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W ocenie organu odwoławczego karta oceny narażania zawodowego została sporządzona prawidłowo w dniu 13 listopada 2006 r. i uzupełniona w dniu 23 października 2008 r. Na jej podstawie ustalono, że warunki pracy strony nie stwarzały możliwości powstania choroby zawodowej - zespołu cieśni nadgarstka, gdyż nie powodowały ucisku na pień nerwu pośrodkowego, co jest bezpośrednią przyczyną tego schorzenia. Z akt sprawy wynika, że w 1996 r. nastąpiły nadwyrężenia ścięgna ręki prawej. Zdarzenie to zakwalifikowano jako wypadek przy pracy, a dnia 7 maja 1998 r. stwierdzono chorobę zawodową - przewlekłe zapalenie ścięgien przedramienia prawego. Organ odwoławczy podkreślił, że WOMP w G. nie rozpoznał u strony choroby zawodowej pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka prawego. Orzeczenie to zostało podtrzymane przez Instytut Medycyny Pracy w Ł. (orzeczenie z dnia 10 sierpnia 2006 r.). Oba orzeczenia wskazują, że czynności wykonywane przez badaną nie stwarzały warunków ucisku na pnie nerwów pośrodkowych. W toku dalszej korespondencji jednostka orzecznicza pierwszego stopnia podtrzymała swoje rozpoznanie. Stąd niezasadny jest zarzut, że orzeczenie to zostało wydane z pominięciem informacji zawartych w protokole z rozprawy administracyjnej z dnia 20 czerwca 2011 r. Na koniec organ zauważył, że powoływane przez stronę orzeczenie Instytutu Medycyny Morskiej i Tropikalnej w G. z dnia 7 maja 1998 r., w którym mowa o ruchach monotypowych z nadmiernym wysiłkiem, przeciążających układ ruchu, dotyczyło zapalenia ścięgien przedramienia prawego, a więc innej jednostki chorobowej. K. R. zaskarżyła decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Skarżąca stwierdziła, że kilkugodzinne intensywne pisanie na maszynie, spowodowało uszkodzenie prawej ręki. Oba rozpoznane u niej schorzenia, tj. przewlekłe zapalenie pochewek ścięgnistych zginaczy przedramienia prawego i zespół cieśni nadgarstka są związane z warunkami wykonywania pracy w Zespole Szkół Technicznych w U. Zarzuciła, że orany nie uwzględniły czasu pracy i wysiłku jaki włożyła w uporządkowanie dokumentacji księgowej, po poprzedniczce. W odpowiedzi na skargę [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Wniesiona skarga podlega uwzględnieniu. Na wstępie, należy wskazać, że zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz,1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta, co do zasady, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem i polega na weryfikacji decyzji organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego. Wojewódzki sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). Oznacza to między innymi, że sąd nie może w ocenie legalności zaskarżonej decyzji ograniczać się jedynie do zarzutów sformułowanych w skardze, lecz także powinien wadliwość kontrolowanego aktu podnosić z urzędu. Na początku rozważań należy wskazać, że niniejsza sprawa była już rozpatrywana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku. Zgodnie z przepisem art. 153 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy należało przede wszystkim udzielić odpowiedzi na pytanie czy wytyczne zawarte w ostatnim orzeczeniu sądowym zapadłym w tej sprawie zostały przez organy wykonane. W ostatnim wydanym wyroku z dnia 29 lipca 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił decyzje organu pierwszej i drugiej instancji, uznając, że organy nie wykonały wskazań zawartych w wyroku tego sądu z dnia 22 listopada 2007 r. Sąd stwierdził, że brak jest informacji o tym by orzeczenie lekarskie, które ostatecznie stało się podstawą do wydania decyzji przez organy zostało oparte o dane zawarte w karcie narażenia zawodowego z dnia 23 października 2008 r., co stanowi naruszenie § 6 ust. 1 rozporządzenia. Zgodnie z przywołanym powyżej przepisem rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869), zwanego dalej rozporządzeniem - uprawniony lekarz zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika oraz oceny narażenia zawodowego. Stosownie też do regulacji zawartej w § 7 ust. 1 rozporządzenia pracownik lub były pracownik, badany w jednostce orzeczniczej I stopnia, który się nie zgadza z treścią orzeczenia lekarskiego, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenia ponownego badania przez jednostkę orzecznicza II stopnia. Wniosek o przeprowadzenie ponownego badania składa się w terminie 14 dni od dnia otrzymania orzeczenia lekarskiego, za pośrednictwem jednostki orzeczniczej I stopnia zatrudniającej lekarza który wydał to orzeczenie (§ 7 ust. 2 rozporządzenia). W przypadku wystąpienia pracownika lub byłego pracownika z wnioskiem o przeprowadzenie takiego badania jednostka orzecznicza powiadamia o tym właściwego państwowego inspektora sanitarnego (§ 7 ust. 3 rozporządzenia). Ponadto w tym zapadłym wyroku Sąd wskazał również, że "Wydane w nowym stanie prawnym, w oparciu o ustalony na nowo stan faktyczny (po rozprawie administracyjnej i przesłuchaniu świadków) orzeczenie lekarskie powinno być poddane takiemu samemu reżimowi jak i orzeczenie wydane po raz pierwszy. To znaczy, że od orzeczenia wydanego w takich warunkach przez jednostkę orzeczniczą i stopnia przysługiwać musi stronie postępowania prawo złożenia wniosku o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę ii stopnia zgodnie z § 7 ust. 1 rozporządzenia. Zgodnie zaś z zasadami art. 9 k.p.a. strona powinna zostać pouczona o przysługującym jej prawie złożenia takiego wniosku". Z przywołanych wytycznych wynika, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy: po pierwsze - powinno zostać wydane orzeczenie lekarskie w nowym stanie prawnym oraz w oparciu o ustalony na nowo stan faktyczny; po drugie - od wydanego w tych warunkach orzeczenia musi stronie przysługiwać prawo złożenia wniosku o ponowne badanie, o czym strona powinna zostać pouczona. Analiza materiału zgromadzonego w aktach administracyjnych nie pozwala na stwierdzenie, aby wytyczne te zostały w pełni zrealizowane. I tak, pismem z dnia 9 listopada 2010 r. PPIS w S. poprosił WOMP w G. o wydanie "aktualnego orzeczenia lekarskiego" uwzględniającego dane zawarte w karcie narażenia zawodowego sporządzonej dnia 23.10.2008 r. (- k.22). Treść tego pisma jednoznacznie wskazuje, że organ prawidłowo zwrócił się o wydanie aktualnego orzeczenia. W udzielonej odpowiedzi z dnia 16 grudnia 2010 r. WOMP w G. poinformował, że "poddano analizie kartę oceny narażenia zawodowego badanej z dnia 23.10.2008 r.; dane zwarte w karcie nie powodują zmiany w/w orzeczenia" - tj. orzeczenia nr [...] (- k.25). W kolejnym piśmie z dnia 23 lutego 2011 r. PPIS w S. ponownie zwrócił się do WOMP w G. o wydanie orzeczenia uwzględniającego dane zawarte w karcie oceny narażenia zawodowego sporządzonej dnia 23.10.2008 r. oraz wskazał na konieczność wykonania wskazówek zawartych w wyroku Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 29 lipca 2010 r... (- k.31). W piśmie tym organ przywołał również dokładnie wytyczne Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w tym na nałożony obowiązek pouczenia strony o prawie złożenia wniosku o ponowne przeprowadzenie badania przez jednostkę II stopnia. W treści tego pisma organ jednoznacznie wskazuje się na konieczność wykonania wytycznych Sądu. Nie powołano w nim innych okoliczności, dla których ponownie zwrócono się o wydanie orzeczenia. W kolejnym piśmie z dnia 3 marca 2011 r. WOMP w G. informuje, że po zapoznaniu się z przesłanymi aktami oraz po ponownej analizie kart oceny narażenia zawodowego badanej "nie znajduje podstaw do wydania nowego orzeczenia w omawianej sprawie; w dalszym ciągu aktualne pozostaje orzeczenie lekarskie jak wymienione wyżej" - tj. orzeczenie nr [...] (- k. 34). Udzielona przez WOMP odpowiedź de facto stanowi odmowę wydania orzeczenia. Ponadto nie różni się zasadniczo od stanowiska przedstawionego w piśmie z dnia 16 grudnia 2010 r., po otrzymaniu którego, zwrócono się ponownie do WOMP. Trudno też uznać zawarte w piśmie z dnia 3 marca 2011 r. stanowisko WOMP w G. za orzeczenie wydane w nowym stanie prawnym i w oparciu o ustalony na nowo stan faktyczny. Zwłaszcza w kontekście powołania się przez WOMP Ii tylko na sam fakt zapoznania się z aktami czy ponowną analizę kart, bez jakiegokolwiek uzasadnienia. Pomimo to, organ nie ponowił żądania w zakresie określonym w swoim piśmie przewodnim z dnia 23 lutego 2011 r., a następnie wydał decyzję. Zachowanie się organu było niekonsekwentne, ale i niezgodne z otrzymanymi wytycznymi. Przechodząc do dalszej części rozważań dotyczących realizacji wytycznych, to Sąd wskazał, że stronie od wydanego orzeczenia powinno przysługiwać prawo do złożenia wniosku o ponownie badanie przez jednostką orzeczniczą II stopnia i strona powinna o tym prawie zostać pouczona zgodnie z art. 9 k.p.a. W zaistniałych zaś okolicznościach w niniejszej sprawie, strona skarżąca została takiej możliwości przeprowadzenia ponownego badania pozbawiona. Niewątpliwie, skarżącą pouczono o prawie zapoznania się z aktami - art.10 k.p.a. i doręczono przez organ kopie pism WOMP z dnia 16 grudnia 2010 r. i z dnia 3 marca 2011 r. (- k. 28 i 37). Jednak te czynności nie spełniają wymogu wytycznych w zakresie pouczenia strony o prawie złożenia wniosku do ponowne przeprowadzenie badań przez jednostkę orzeczniczą II stopnia. Jest to o tyle istotne, że w piśmie z dnia 10 lutego 2011 r., skarżąca nie zgadzała się ze stanowiskiem WOMP w G. i wskazywała na bezpodstawność twierdzenia o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. W okolicznościach niniejszej sprawy, uprawnione jest stanowisko, że skarżącej w toku ponownego postępowania nie zagwarantowano prawa do złożenia takiego wniosku i nie została pouczona o takim prawie. Strona została takiego prawa wręcz pozbawiona. Tym samym nie zostały wykonane wytyczne Sądu i naruszono dyspozycję przepisu art. 153 k.p.a. oraz art. 9 k.p.a. Zostały naruszony również przepis art. 7 i 8 k.p.a. W tym stanie sprawy należał uznać, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ja decyzja organu I instancji naruszały przepisy postępowania w sposób mający istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Ponownie rozpoznając sprawę organ, uwzględni przedstawione powyżej stanowisko Sądu, którym jest zgodnie z treścią art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi związany i wykona nałożone na niego wytyczne. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200, 205 tej ustawy oraz art. 3, 4 i 13 dekretu z dnia 26 października 1950 r. o należnościach świadków, biegłych i stron w postępowaniu sądowym, uwzględniając koszt przejazdu środkiem transportu masowego w klasie najniższej na trasie U.-P. G. w kwocie 44,80 zł na przedostatnią rozprawę. W pozostałym zakresie wniosek skarżącej nie mógł zostać uwzględniony.