VIII SA/Wa 674/11

WyrokWSA w Warszawie2011-12-01

Skład orzekający: Leszek Kobylski, Iwona Szymanowicz-Nowak, Włodzimierz Kowalczyk

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organy nadzoru budowlanego prawidłowo zastosowały art. 48 Prawa budowlanego, nakazując rozbiórkę budynku gospodarczego, mimo że inwestorzy posiadali ważne pozwolenie na budowę w momencie rozpoczęcia robót, a późniejsze odstępstwa mogły być uznane za nieistotne lub wymagać zastosowania innych przepisów (art. 50, 51 Prawa budowlanego)?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy nadzoru budowlanego naruszyły przepisy postępowania administracyjnego, w szczególności zasadę prawdy obiektywnej i pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa. Przedwczesne było ustalenie organów, że zmiana wymiarów i usytuowania obiektu doprowadziła do sytuacji budowy nowego obiektu bez zezwolenia, podczas gdy inwestorzy posiadali ważne pozwolenie na budowę w momencie rozpoczęcia robót. Organy nie ustaliły jednoznacznie, czy doszło do istotnych odstępstw od projektu, co mogło skutkować koniecznością zastosowania art. 50 i 51 Prawa budowlanego zamiast art. 48. Ponadto, organy nie rozważyły możliwości legalizacji częściowo zrealizowanego obiektu i nie odniosły się do wszystkich dowodów i wniosków strony.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki budynku gospodarczego realizowanego na działce skarżących. Budowa rozpoczęła się na podstawie pozwolenia na budowę z 1998 r., jednak inwestorzy zmienili wymiary i usytuowanie obiektu. Po stwierdzeniu wygaśnięcia pozwolenia na budowę z powodu przerwy w robotach dłuższej niż 2 lata, organy nadzoru budowlanego uznały roboty za samowolę budowlaną i wydały decyzję nakazującą rozbiórkę. Skarżący kwestionowali zasadność zastosowania art. 48 Prawa budowlanego, argumentując, że posiadali ważne pozwolenie na budowę w momencie rozpoczęcia robót, a późniejsze odstępstwa mogły być nieistotne lub wymagać innego trybu postępowania (art. 50, 51 Prawa budowlanego).
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. i stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się wyroku.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak /sprawozdawca/, Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, Protokolant Referent Małgorzata Domagalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi E. L., M. L. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki budynku gospodarczego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. z dnia [...] marca 2011 r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Decyzją z dnia [...] maja 2011 r. Nr [...][...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: "organ odwoławczy" lub MWINB), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej: "k.p.a.") oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 z późn. zm.), po rozpoznaniu odwołania E. i M. małżonków L. (dalej: "skarżący") od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. Nr [...] z dnia [...] marca 2011 r. (dalej: "organ I instancji" lub PINB), nakazującej rozbiórkę budynku gospodarczego o wymiarach [...] m x [...] m, realizowanego na działce w L. [...], gmina G.– utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym: Postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie toczy się na skutek zawiadomienia organu nadzoru budowlanego dokonanego przez W. W. w dniu [...] lipca 2007 r., dotyczącego kontroli budowy budynku gospodarczego na działce skarżących. W trakcie oględzin w dniu [...] sierpnia 2007 r. ustalono, że M. L. realizuje budowę budynku gospodarczego o wymiarach: [...] m x [...] m oraz wysokości [...] m na podstawie pozwolenia na budowę, udzielonego decyzją Wójta Gminy G. z dnia [...] stycznia 1998 r., dotyczącego budynku inwentarsko-składowego o wymiarach: [...] m x [...]m, inaczej usytuowanego niż realizowany. W dniu [...] listopada 2007 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w R. na podstawie art. 48 ustęp 2 i 3 Prawa budowlanego nakazał inwestorom wstrzymać roboty budowlane przy realizacji przedmiotowego budynku gospodarczego i zobowiązał do złożenia w terminie do [...] marca 2008 r. następujących dokumentów: - zaświadczenia Wójta Gminy G. o zgodności realizowanego budynku z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, albo (w przypadku jego braku) ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dotyczącej posesji numer [...] w L., - 3 egzemplarze projektu budowlanego powykonawczego wykonanej części budynku wraz z oceną stanu technicznego oraz jego projekt docelowy, - planu sytuacyjnego działki opracowanego w skali 1: 500 lub 1:1000. Organ I instancji na tamtym etapie postępowania nie potraktował inwestycji jako samowoli budowlanej. Skarżący w przedłużonym dla nich terminie do [...] kwietnia 2008 r. złożyli inwentaryzację budowlaną wraz z oceną stanu technicznego oraz projekt dokończenia budowy przedmiotowego budynku gospodarczego. Następnie postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2008 r. wezwano inwestorów do złożenia brakującej dokumentacji, a w dniu [...] lipca 2008 r. wyznaczono nowy termin przedłożenia inwentaryzacji budowlanej budynku na dzień [...] sierpnia 2008 r. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2008 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w R. zawiesił postępowanie w sprawie wykonania projektu powykonawczego do czasu dostarczenia przez inwestorów decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania przedmiotowej działki. Na skutek zażalenia inwestora MINB postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2008 r. uchylił w całości zaskarżone postanowienie, podnosząc w uzasadnieniu, że nie wygasła z mocy prawa decyzja o pozwoleniu na budowę przedmiotowego obiektu z dnia [...] stycznia 1998 r. (brak w dokumentacji sprawy decyzji stwierdzającej wygaśnięcie pozwolenia na budowę), nie ma więc podstaw na tym etapie postępowania do uznania, że dopuszczono się samowoli budowlanej, wymagającej interwencji w trybie art. 48 Prawa budowlanego. W konsekwencji powyższych wytycznych, decyzją z dnia [...] września 2008 r. Starosta R. na podstawie art. 37 ustęp 1 ustawy Prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994 r. stwierdził wygaśnięcie decyzji Wójta Gminy G. z dnia [...] stycznia 1998 r. o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę budynku inwentarsko-składowego na przedmiotowej działce. Uzasadnieniem decyzji było stwierdzenie, że roboty budowlane zostały przerwane na okres dłuższy niż 2 lata. Organ II instancji, na skutek odwołania inwestorów w dniu [...] października 2008 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 13 maja 2009 r. w sprawie VIII SA/Wa 757/08 oddalił skargę małżonków L.. W dniu [...] października 2010 r. skarżący złożyli decyzję o warunkach zabudowy z dnia [...] sierpnia 2010 r., dla inwestycji zamierzonej przez M. L. polegającej na przebudowie budynku gospodarczo-inwentarskiego z przeznaczeniem na oborę dla 5 sztuk bydła z infrastrukturą techniczną. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2010 r. PINB w R. nakazał małżonkom L. wniesienie opłaty legalizacyjnej za wydanie pozwolenia o zatwierdzeniu projektu budowlanego i pozwolenia na wznowienie robót budowlanych przy realizacji przedmiotowego budynku gospodarczego w kwocie [...] zł. Organ uznał, że wobec wygaśnięcia decyzji o pozwoleniu na budowę, inwestorzy realizowali roboty w warunkach samowoli budowlanej, dlatego zasadne było prowadzenie postępowania w oparciu o art. 48 Prawa budowlanego. Na skutek zażalenia inwestorów na postanowienie o ustaleniu opłaty legalizacyjnej, którzy kwestionowali ustalenie, iż popełnili samowolę budowlaną, organ II instancji uchylił zaskarżone postanowienie i sprawę przekazał PINB w R. do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy uznał, że inwestorzy posiadali zgodę właściwego organu wyłącznie na wykonanie fundamentów obiektu (zgodnie z ustaleniami organu roboty te wykonane zostały w 1999 r.), natomiast nie posiadali tytułu prawnego do pozostałych prac, wykonywanych już po ponad 2 –letniej przerwie w realizacji przedmiotowej inwestycji, których nie można uznać jako odstępstwo od zatwierdzonej dokumentacji projektowej, ale traktować należy jako samowolę budowlaną, o której mowa w art. 48 ustęp 1 Prawa budowlanego. W ocenie tegoż organu, zasadnie podjęte były czynności wyjaśniające w celu ustalenia, czy istnieje możliwość zalegalizowania wykonanych prac na podstawie art. 48 ustęp 2 w/w ustawy. Jednak w ocenie organu odwoławczego nie zaistniały przesłanki umożliwiające zalegalizowanie przedmiotowego budynku gospodarczego, bowiem jego usytuowanie w aktualnym kształcie pozostaje w sprzeczności z obowiązującymi przepisami techniczno-budowlanymi, o których mowa w § 12 ustęp 1, 2, 3 punkt 1 i 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. 2002 r., Nr 75, poz. 690 z późn. zm.). Przedmiotowy obiekt o wymiarach: [...] m x [...] m usytuowany jest w odległości 1,50 m od granicy z nieruchomością [...], należącą do A. B., a zapisy decyzji Wójta Gminy G. z dnia [...] sierpnia 2010 r. o warunkach zabudowy przedmiotowej nieruchomości nie przewidują możliwości usytuowania obiektu w takiej odległości od granicy, w sytuacji kiedy działka inwestora ma szerokość większą niż [...] m, a długość obiektu jest większa niż [...] m. Jednocześnie organ zauważył, że w celu zalegalizowania stwierdzonej samowoli budowlanej inwestor jest również zobowiązany do złożenia oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji decyzją z dnia [...] marca 2011 r. na podstawie art. 48 ustęp 1 ustawy Prawo budowlane, nakazał E. i M. małżonkom L. rozebrać budynek gospodarczy o wymiarach [...] m x [...] m, realizowany na działce w L. [...], gmina G.. W uzasadnieniu decyzji powołał się na argumenty organu odwoławczego, dotyczące braku podstaw do zalegalizowania przedmiotowego budynku, a tym samym na wydanie zgody na dalsze kontynuowanie robót budowlanych. Z przedłożonej przez inwestora inwentaryzacji geodezyjnej wynika, że usytuowanie w/w inwestycji jest sprzeczne z przepisami techniczno-budowlanymi, cytowanymi przez organ odwoławczy (budynek położony [...] m od granicy na działce szerszej niż 16 m, przy wysokości budynku większej niż min. 3 m). Od tej decyzji odwołali się skarżący, podnosząc naruszenie prawa materialnego w postaci art. 48 ustęp 1 ustawy Prawo budowlane przez bezpodstawne uznanie, że zachodzą przesłanki do rozebrania budynku oraz naruszenie przepisów prawa procesowego w postaci art. 7-9, art. 75, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. przez brak wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego, błędną ocenę zebranych dowodów w zakresie uznania, że nie istnieją przesłanki umożliwiające zalegalizowanie przedmiotowego budynku i wydanie zgody na dalsze kontynuowanie robót budowlanych. W konsekwencji wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz dopuszczenie dowodu z zeznań świadka N. L. na okoliczność zakresu zrealizowanych prac budowlanych w oparciu o decyzję z dnia [...] stycznia 1998 r. Inwestorzy podnieśli, że posiadali zezwolenie na pewien zakres robót budowlanych, dlatego PINB w R. powinien poczynić ustalenia, jakie roboty zostały zrealizowane w oparciu o uzyskane wcześniej zezwolenie na budowę, które dotyczyło całego przedsięwzięcia budowlanego. Nie powinna być kwestionowana legalność robót budowlanych wykonanych do dnia ich wstrzymania, tj. [...] listopada 2007 r., a orzeczenie nakazujące rozbiórkę nie może dotyczyć prac legalnie wykonanych. W ocenie inwestorów należało rozważyć, czy w sytuacji, kiedy wysokość budynku wynosi [...] m (tak wynika z protokołu oględzin), a nie 3 m, jak to przyjął organ, nie zachodzi możliwość zalegalizowania przedmiotowej inwestycji w oparciu o § 12 ustęp 3 punkt 4 cyt. rozporządzenia. MINB decyzją z dnia [...] maja 2011 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, uznając, iż argumenty podniesione w odwołaniu pozostają bez wpływu na treść kwestionowanego rozstrzygnięcia. Zdaniem organu odwoławczego słuszna jest ocena organu I instancji, że zaistniała samowola budowlana narusza warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, w związku z tym nie można przeprowadzić stosownej procedury legalizacyjnej. Zakres popełnionej samowoli budowlanej organy badały od momentu przerwania robót na dłużej niż 2 lata. W rozpatrywanym przypadku, kiedy inwestorzy w oparciu o decyzję o pozwoleniu na budowę wykonali fundamenty budynku w 1999 r., ale zmieniając wymiary i usytuowanie budynku, natomiast ściany wykonywane były od maja 2007 r., to w konsekwencji w wyniku dalszych prac powstał nowy obiekt, zrealizowany bez zezwolenia. W skardze na decyzję z dnia [...] maja 2011 r., skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, powielając zarzuty z odwołania. W jej uzasadnieniu wskazali, iż organy obu instancji nie ustaliły jakie roboty zostały zrealizowane w oparciu o wcześniej uzyskane pozwolenie na budowę, które dotyczyło całego przedsięwzięcia budowlanego. Organ II instancji nie odniósł się do zgłoszonego w odwołaniu dowodu z zeznań świadka N. L., nie odniósł się do tego, czy można nakazać rozbiórkę części budynku (np. niektóre ściany). Zaskarżona decyzja jest dla skarżących krzywdząca, stanowi naruszenie zasady zaufania obywateli do organów państwa, ponieważ w oparciu o pomiary budynku organ I instancji pierwotnie zobowiązał skarżących do złożenia wymaganych dokumentów, zmierzających do zalegalizowania rozpoczętych robót, a następnie jak inwestorzy na swój koszt wykonali zobowiązanie, to zapadła decyzja o rozbiórce. Przez działanie organu I instancji skarżący zostali wprowadzeni w błąd co do możliwości zalegalizowania realizowanego częściowo obiektu. Z uwagi na to, że decyzja nakazująca rozbiórkę powinna być wydawana w ostateczności, w ocenie skarżących istnieje konieczność ponownego zbadania sprawy pod kątem rozważenia, czy w pierwszej kolejności organy I i II instancji nie powinny prowadzić postępowania w przedmiocie legalizacji zrealizowanego częściowo obiektu budowlanego i ewentualnych odstępstw od wydanego przez Wójta Gminy G. pozwolenia na budowę. W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei art. 3 § 2 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., zwana dalej p.p.s.a.) stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z kolei z art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Rozpoznając przedmiotową skargę w zakresie tak określonej kognicji Sąd uznał, iż zasługuje ona na uwzględnienie, bowiem zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zapadły z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu uzasadnienie decyzji organu I instancji jest bardzo lakoniczne i nie odpowiada art. 107 k.p.a., z którego wynika, że powinno zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Organ samodzielnie nie dokonuje ustaleń faktycznych, tylko powiela ustalenia organu II instancji, dokonane w uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] lutego 2011 r., uchylającego zaskarżone postanowienie o ustaleniu wysokości opłaty legalizacyjnej, w szczególności odnośnie zgodności przedmiotowej inwestycji z przepisami techniczno-budowlanymi, tj. z § 12 ustęp 1, ustęp 2 i ustęp 3 punkt 1 i 4 rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. W pierwszej fazie postępowania nadzorczego PINB w dniu [...] sierpnia 2007 r. dokonał oględzin przedmiotowej inwestycji, w wyniku których ustalił wymiary budynku: [...] m x [...] m, jego wysokość około [...] m oraz odległość od granicy sąsiada A. B. [...] m. Jednocześnie organ stwierdził odstępstwa od wydanego pozwolenia na budowę z dnia [...] stycznia 1998 r. W tym miejscu należy zauważyć, że organy na żadnym etapie postępowania nie wypowiedziały się w sposób stanowczy, czy inwestorzy dopuścili się istotnych odstępstw od wydanego pozwolenia, czy też nieistotnych. Zgodnie z art. 36 a Prawa budowlanego, rozumianego a contrario, nieistotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę nie wymaga uzyskania decyzji o zmianie tegoż pozwolenia. W tej sytuacji przedwczesne, w ocenie Sądu, było ustalenie organów, że zmiana wymiarów i usytuowania obiektu doprowadziła do sytuacji, w której inwestorzy – jakkolwiek posiadali decyzję o pozwoleniu na budowę – w istocie dokonali budowy fundamentów nowego obiektu budowlanego. Należy przypomnieć, że okoliczność, czy określony obiekt jest, czy nie jest samowolą budowlaną, stanowi element stanu faktycznego, którego ustalenie należy do obowiązków organów administracyjnych w każdej rozpoznawanej przez nich sprawie. Z analizy akt administracyjnych wynika, że zanim doszło do wydania decyzji o wygaśnięciu pozwolenia na budowę z 1998 r., organ I instancji w uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] listopada 2007 r., wstrzymującego roboty budowlane, stwierdził, że sprawy tej nie można potraktować jako samowoli budowlanej. Tak samo organ II instancji w postanowieniu z dnia [...] sierpnia 2008 r., uchylającym postanowienie o zawieszeniu postępowania stwierdził, że nie ma podstaw do uznania, że dopuszczono się samowoli budowlanej, wymagającej interwencji w trybie art. 48 Prawa budowlanego. W zaleceniach była wzmianka, aby organ powiatowy rozważył przeprowadzenie odpowiedniego postępowania w sprawie istotnych odstępstw od udzielonego pozwolenia na budowę, czym organ I instancji w dalszym toku postępowania nie zainteresował się. Tymczasem inwestorowi nie można uczynić zarzutu dopuszczenia się samowoli budowlanej w rozumieniu art. 48 Prawa budowlanego, jeśli w dacie rozpoczęcia robót budowlanych legitymował się ostateczną decyzją o pozwoleniu na budowę. Natomiast realizowanie obiektu budowlanego w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę bądź w przepisach prawa budowlanego wypełnia dyspozycję przepisów art. 50 i art. 51 Prawa budowlanego, których ratio legis polega na wymuszeniu na inwestorze doprowadzenia budowanego obiektu do stanu zgodnego z warunkami określonymi w pozwoleniu na budowę oraz w przepisach prawa. Dopiero w wypadku niewykonania nałożonych obowiązków, właściwy organ może w drodze decyzji nakazać inwestorowi zaniechanie dalszych robót bądź rozbiórkę obiektu lub jego części (por. wyrok NSA z dnia 7.06.2001 r., IV SA 952/00). Natomiast zgodnie z zasadą zawartą w art. 48 Prawa budowlanego można nakazać rozbiórkę tylko w takim zakresie, w jakim wybudowano obiekt z naruszeniem prawa, tzn. bez wymaganego zezwolenia (por. wyrok NSA z dnia 17.04.2000 r., IV SA 394/98, OSP 2002, Nr 7-8, poz. 107). Analizując stan faktyczny przedmiotowej sprawy należy uwypuklić, że inwestorzy, przystępując do robót budowlanych posiadali ważne pozwolenie na budowę, co w konsekwencji powinno mieć znaczenie w sytuacji niewykończenia budynku i wygaśnięcia tegoż pozwolenia. Po decyzji z [...] września 2008 r. o stwierdzeniu wygaśnięcia decyzji o pozwoleniu na budowę budynku inwentarsko-składowego, żadne prace już nie były przez inwestorów wykonywane, aby w sposób jednoznaczny można było je uznać za samowolę budowlaną. W świetle powyższych rozważań, w ocenie Sądu, organy winny ponownie dokonać wszechstronnej analizy materiału dowodowego, o którym mowa w art. 80 k.p.a. celem ustalenia, czy w przedmiotowej sprawie doszło do samowoli budowlanej, jeśli tak, to w jakim zakresie i jakie przepisy Prawa budowlanego należy wówczas zastosować (art. 48, czy art. 50 lub 51). Decyzja o rozbiórce budynku ma charakter represyjny, ostateczny, więc zastosowanie przepisu art. 48 ustęp 1 Prawa budowlanego jest możliwe tylko wyjątkowo. Sąd podziela zarzuty skarżących, że w przedmiotowej sprawie istnieje konieczność ponownego zbadania materiału dowodowego pod kątem rozważenia, czy w pierwszej kolejności organy nie powinny prowadzić postępowania w przedmiocie legalizacji zrealizowanego częściowo obiektu budowlanego i ewentualnych odstępstw od wydanego przez Wójta Gminy G. pozwolenia na budowę. Ustawodawca, używając pojęcia "istotnego" odstąpienia od warunków pozwolenia dopuścił sytuację, iż mogą w czasie realizacji inwestycji nastąpić odstępstwa, nie mające takiego charakteru, z którymi Prawo budowlane nie wiąże żadnych skutków. Ocenę w tym zakresie pozostawił organowi administracyjnemu, który rozstrzyga o stopniu odstępstwa od pozwolenia na budowę na zasadzie swobodnego uznania, które winno być szczegółowo umotywowane (wyrok WSA w Warszawie z dnia 14.06.2006 r., VII SA/Wa 532/06). Organy nie ustaliły również dokładnie przesłanek z § 12 rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, a w szczególności jego ustępu 2, który zezwala na sytuowanie budynku nawet bezpośrednio przy granicy, jeżeli wynika to z decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Organ nie odniósł się w uzasadnieniu decyzji w ogóle do złożonej przez inwestora do akt postępowania administracyjnego decyzji o warunkach zabudowy z dnia [...] sierpnia 2010 r. Sąd zauważa, że decyzja ta jest niekompletna, gdyż brakuje w aktach jej graficznej części, której brak należy uzupełnić przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Ponadto organ I instancji błędnie wskazał w decyzji, że wysokość przedmiotowego obiektu wynosi więcej niż 3 m, gdy z protokołu oględzin wynika wysokość [...] m. Z kolei organ II instancji w uzasadnieniu decyzji nie odniósł się do zgłoszonego przez skarżących wniosku dowodowego w postaci świadka N. L. na okoliczność zakresu zrealizowanych prac budowlanych w oparciu o decyzję o pozwoleniu na budowę, co stanowi naruszenie art. 75 § 1 k.p.a., z którego wynika, że jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Jeśli organ uznał ten dowód za nie mający znaczenia dla sprawy (art. 78 § 1 k.p.a.), to powinien dać wyraz temu w uzasadnieniu decyzji. Jak wskazuje się w doktrynie prawa i orzecznictwie, organ musi zająć stanowisko wobec całego materiału procesowego oraz uzasadnić jasno i należycie swoje zdanie, a szczególności, na jakiej podstawie uznał pewne fakty za prawdziwe. Ma on obowiązek rozpoznać wszystkie żądania, wnioski i zarzuty strony oraz ustosunkować się do nich w uzasadnieniu swojej decyzji (por. wyrok NSA z dnia 15 sierpnia 1987 r., IV SA 385/87 GAP 1987 r., nr 21, str. 40). Rządząca postępowaniem administracyjnym zasada oficjalności (art. 7 i 77 k.p.a.) wymaga, aby w toku postępowania organy administracji publicznej podejmowały wszelkie niezbędne kroki do wyjaśnienia i załatwienia sprawy i dopuszczały, jako dowód wszystko, co może przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem, a więc by z urzędu przeprowadzały dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy (por. wyrok NSA z 29.11.2000 r., V SA 948/00, Lex nr 50114). Analizując legalność zaskarżonej decyzji przez pryzmat prowadzonego postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie Sąd uznał, że została naruszona przez organy zasada prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) oraz zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8 k.p.a.). Skarżący od [...] listopada 2007 r., tj. od daty wstrzymania budowy i zobowiązania do złożenia stosownych dokumentów, aż do [...] grudnia 2010 r., kiedy organ ustalił opłatę legalizacyjną za wydanie pozwolenia o zatwierdzeniu projektu budowlanego i pozwolenia na wznowienie robót budowlanych przy realizacji budynku gospodarczego, byli utrzymywani przez organy administracji w przekonaniu, że ich sprawa zakończy się pozytywnie, że ostatecznie otrzymają zgodę na wznowienie robót budowlanych przy realizacji przedmiotowego budynku. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że ujawnione naruszenia przepisów prawa procesowego w zakresie prawidłowej oceny materiału dowodowego mają istotny wpływ na wynik sprawy, więc powodują konieczność uchylenia decyzji organów obu instancji w oparciu o art. 145 § 1 punkt 1 "c" p.p.s.a. Na mocy art. 152 p.p.s.a. orzeczono jak w punkcie II wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło