II OSK 1867/12

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2014-01-09

Skład orzekający: Bożena Popowska, Wojciech Mazur, Wanda Zielińska-Baran

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy sprzedaż nieruchomości przez uczestnika postępowania administracyjnego, który następnie nabył ją nowy właściciel, stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności postępowania sądowego z powodu pozbawienia strony możliwości obrony jej praw?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że sprzedaż nieruchomości przez uczestnika postępowania nie stanowi podstawy do stwierdzenia nieważności postępowania sądowego na podstawie art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. Sąd podkreślił, że zarzut ten może być podniesiony jedynie przez stronę, której faktycznie utrudniono realizację prawa do sądu, a nie przez osoby trzecie czy też w oparciu o interesy osób niebędących stroną postępowania. Ponadto, sąd uznał, że organy prawidłowo zakwalifikowały wykonane roboty jako samowolę budowlaną, a skarżąca nie wykonała nałożonych obowiązków legalizacyjnych, co uzasadniało nakaz rozbiórki.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki dobudowanego pomieszczenia gospodarczego do budynku gospodarczego. A. K. dokonała samowolnej rozbudowy bez wymaganego pozwolenia na budowę. Po postępowaniach administracyjnych, w tym uchyleniu decyzji przez organ II instancji na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. K. na decyzję nakazującą rozbiórkę. A. K. wniosła skargę kasacyjną, zarzucając m.in. nieważność postępowania sądowego z powodu niezawiadomienia następców prawnych poprzedniego właściciela sąsiedniej nieruchomości oraz naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 9 stycznia 2014 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Bożena Popowska /spr./ sędzia NSA Wojciech Mazur sędzia del. WSA Wanda Zielińska-Baran Protokolant starszy asystent sędziego Andrzej Nędzarek po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2014 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 marca 2012 r., sygn. akt VII SA/Wa 2191/11 w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 9 marca 2012 r., sygn. akt VII SA/Wa 2191/11 oddalił skargę A. K. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2010 r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego. Wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy. Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r., nr [...], na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a., w uwzględnieniu skargi A. K. z dnia 15 listopada 2010 r. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2010 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Wołominie z dnia [...] lipca 2009 r., nr [...], nakazującą rozbiórkę dobudowanego pomieszczenia gospodarczego do budynku gospodarczego na działce nr ew. [...] położonej w miejscowości Z. - uchylił zaskarżoną własną decyzję z dnia [...] października 2010 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Wołominie z dnia [...] lipca 2009 r., jak również postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Wołominie z dnia [...] kwietnia 2008 r., nr [...], po czym przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ wskazał, iż A. K. dobudowała pomieszczenie gospodarcze do budynku gospodarczego o wymiarach 1,5 m x 1,0 m bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Wołominie postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2008 r., nr [...] zobowiązał inwestora do przedłożenia w wyznaczonym terminie dokumentów wynikających z art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego. Inwestor nie wykonał powyższego obowiązku, dlatego decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2009 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Wołominie nakazał A. K. rozbiórkę w/w pomieszczenia gospodarczego. Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] października 2010 r., nr [...], utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu stopnia powiatowego. Powyższa decyzja Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2010 r. została zaskarżona przez A. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Przed wyznaczeniem rozprawy sądowej, Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, korzystając z uprawnień przysługujących mu na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a. uznał, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia skargi, z uwagi na treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 grudnia 2007 r., w sprawie o sygn. akt P 37/2006. Na skutek skargi H. J., decyzja Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2010 r., nr [...] poddana została kontroli Sądu, który prawomocnym wyrokiem z dnia 31 maja 2011 r., sygn. akt VII SA/Wa 338/11, uchylił zaskarżoną decyzję. W związku z prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 maja 2011 r. uchylającym decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2010 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a., odżyła skarga A. K. z dnia 15 listopada 2010 r. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2010 r., nr [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, oddalając skargę zaskarżonym wyrokiem wskazał, że - jak wynika ze stanowiska strony skarżącej zawartego w odwołaniu od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Wołominie z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] oraz skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2010 r. - konsekwentnie strona kwestionuje nałożone na nią obowiązki twierdząc, że wykonała pod schodami - będącymi wejściem na drugą kondygnację budynku - ścianę będącą elementem podpory istniejących schodów. Takie roboty budowlane, zdaniem strony, stanowią co najwyżej podstawę do procedowania w oparciu o przepis 51 ust. 7 Prawa budowlanego. W ocenie Sądu, z akt sprawy wynika jednak, a w szczególności z dokumentu inwentaryzacji budynku gospodarczego z ekspertyzą i projektem robót budowlanych do wykonania ze stycznia 2000 r. (str. 28), że projekt budynku nie przewidywał przedmiotowego pomieszczenia gospodarczego. Ponadto, z konfrontacji wspomnianego projektu z materiałem zdjęciowym i inwentaryzacją dobudowy należy stwierdzić, że inwestor obudował schody wykonane zgodnie z projektem, ale także dobudował pomieszczenie gospodarcze o wymiarach 1,50 x 1,00 m, które nie wchodziło w zakres robót, które były niezbędne do wykonania w celu zapobieżenia katastrofie budowlanej, wbrew twierdzeniom skarżącej. Sąd podkreślił, iż organ odwoławczy prawidłowo przeanalizował materiał dowodowy, który potwierdza słuszność wydanego przez organ I instancji rozstrzygnięcia. Biorąc pod uwagę, że skarżąca dobudowała do istniejącego obiektu pomieszczenie gospodarcze stwierdzić należy, iż uczyniła to w warunkach samowoli budowlanej. Ponadto stwierdzić należy, że tego rodzaju dobudowa jest elementem rozbudowy obiektu wymagającym pozwolenia na budowę, dlatego zasadnie organ I instancji zastosował tryb przewidziany przepisem 48 ust. 2 Prawa budowlanego. Skarżąca A. K., chcąc wykonać nałożony postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Wołominie nr [...] z dnia [...].04.2008 r. obowiązek przedłożenia określonych w postanowieniu dokumentów w celu zalegalizowania przedmiotowej części obiektu, winna dostarczyć temu organowi między innymi zaświadczenie Burmistrza Miasta i Gminy Radzymin o zgodności dobudowy pomieszczenia gospodarczego z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Jak wynika bowiem z pisma Burmistrza Radzymina z dnia 4 października 2011 r., działka [...] w obrębie N., należąca do skarżącej, objęta jest miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego przyjętym uchwałą Rady Miejskiej w Radzyminie nr 430/LI/98 z dnia 19 czerwca 1998 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta i gminy Radzymin (Dz.Urz. Woj. Warszawskiego z dnia 20 października 1998 r., Nr 62, poz. 293). Skoro skarżąca nie wykonała obowiązku wynikającego z postanowienia organu nadzoru budowlanego nakazującego inwestorowi dostarczenie dokumentów, o których mowa w art. 48 ust. 2 i ust 3 ustawy Prawo budowlane, to obowiązkiem organu było wydanie nakazu rozbiórki przedmiotowej części obiektu budowlanego. Sąd zaznaczył, że zalegalizowanie samowoli budowlanej w sytuacji, gdy inwestor nie spełnił nałożonego na niego w postanowieniu obowiązku przedłożenia wymaganych dokumentów, jest niedopuszczalne. Za nietrafny uznał Sąd pogląd skarżącej, że wykonane przez nią roboty budowlane polegające na wybudowaniu przylegającego do obiektu pomieszczenia o wymiarach 1,5 m na 1 m nie wymagają pozwolenia na budowę. Zgodnie z art. 3 pkt 8 Prawa budowlanego, remont jest wykonywaniem w istniejącym obiekcie budowlanym robót budowlanych polegających na odtworzeniu stanu pierwotnego, a nie stanowiących bieżącej konserwacji. Natomiast, przez budowę należy rozumieć wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także odbudowę, rozbudowę, nadbudowę, przebudowę oraz modernizację obiektu budowlanego (art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego). W rozumieniu art. 3 pkt 7 Prawa budowlanego, roboty budowlane to między innymi budowa obiektu budowlanego. Wobec powyższych ustaleń organ nadzoru budowlanego II instancji słusznie stwierdził, że inwestor nie dopełnił warunku określonego w w/w przepisie art. 28 Prawa budowlanego, co oznacza, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego zobligowany był prowadzić postępowanie w oparciu o przepis 48 Prawa budowlanego. Odnosząc się do zarzutu naruszenia 7 k.p.a., art. 77 § 1 , 80 i 81 k.p.a., a więc naruszenia postępowania dowodowego, Sąd uznał, że zarzut ten jest nietrafny. Również zarzut naruszenia art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. ustawy nie jest trafny. Nie można uznać za naruszenie zasad sporządzania decyzji I instancji, jeżeli jej uzasadnienie powołuje się na wyniki oględzin i ustaleń organu opiera na nich rozstrzygnięcie. Natomiast w decyzji II instancji, która rozstrzyga sprawę wywołaną odwołaniem konkretnej strony, organ szczegółowo wyjaśnia te kwestie, które podnoszone są w odwołaniu. Organ odniósł się do najistotniejszych kwestii, dlatego zdaniem Sądu, obowiązek rozpoznania odwołania i sporządzenia uzasadnienia decyzji został wykonany wprawdzie lakonicznie, ale przez odniesienie się do zarzutów odwołania. Nie można zatem zarzucić, że organ administracji nie działał w tym zakresie prawidłowo. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270, ze zm., dalej p.p.s.a. ). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - skargę oddalił. Od powyższego wyroku A. K. wniosła skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości, opierając skargę kasacyjną na podstawie: 1) art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucając naruszenie następujących przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 91 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 12 p.p.s.a. przez niezawiadomienie o terminie rozprawy przed Sądem I instancji M. F. oraz E. T. F. - następców prawnych uczestnika postępowania H. J. - którzy nabyli na podstawie umowy sprzedaży z dnia 30.11.2011 r. od H. J. nieruchomość stanowiącą działkę o nr ew. [...] położoną w Z. , a zatem w toku postępowania sądowego, co stanowi podstawę nieważności postępowania sądowego, o jakiej mowa w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a., zgodnie z którym nieważność postępowania zachodzi, jeżeli strona została pozbawiona możności obrony swych praw; 2) art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucając naruszenie następujących przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25.7.2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm., dalej: USA), art. 3 § 1 p.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi, w sytuacji, gdy powinna zostać uwzględniona oraz na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - naruszenie prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie z uwagi na treść art. 33 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 28 k.p.a. i art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 7.7.1994 r. Prawo budowlane (w brzmieniu na dzień zaskarżonego aktu) w zw. z art. 3 pkt 20 ustawy Prawo budowlane przez przyjęcie, że H. J., który wniósł wniosek o wszczęcie postępowania w sprawie, oraz T. W., są uczestnikami w sprawie; 3) art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucając naruszenie następujących przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 1 § 1 i § 2 USA, art. 3 § 1 p.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi, w sytuacji, gdy powinna zostać uwzględniona oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. przez brak odniesienia się do zarzutu skarżącej dotyczącego przyjęcia, że H. J. i T. W., są uczestnikami w sprawie sądowoadministracyjnej i stronami w postępowaniu administracyjnym, 4) art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucając naruszenie następujących przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 1 § 1 i § 2 USA, art. 3 § 1 p.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi, w sytuacji, gdy powinna zostać uwzględniona oraz art. 134 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8, art. 77, art. 80, art. 107 k.p.a., oraz na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zarzucając zaskarżonemu wyrokowi naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, co dotyczy: art. 48, art. 50-51 i art. 29 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane, art. 29 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo budowlane przez niewłaściwą ocenę dowodów i niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy w zakresie charakteru obiektu wykonanego przez inwestora i przyjęcie, że dobudowane dwie ściany stanowiące podpory schodów stanowią nowy obiekt który wymaga pozwolenia na budowę, a nie jak powinno zostać ustalone, że prace stanowiły parterowy budynek gospodarczy o powierzchni zabudowy do 35 m2, o jakim mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo budowlane, który wymaga zgłoszenia albo remont istniejącego obiektu z art. 29 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo budowlane, polegający na dobudowaniu elementu podporowego schodów albo czynność, o której mowa w art. 70 ust. 1 ustawy Prawo budowlane; 5) art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zarzucając zaskarżonemu wyrokowi naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, co dotyczy art. 48 ust. 3 ustawy Prawo budowlane przez uznanie, że nałożenie obowiązków na inwestora postanowieniem nr [...] Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Wołominie z dnia [...].4.2008 r. jest prawidłowe, podczas gdy jest ono nieprecyzyjne; 6) art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zarzucając zaskarżonemu wyrokowi naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, co dotyczy art. 107 k.p.a. w zw. z art. 48 ust. 1 ustawy Prawo budowlane przez niewłaściwe określenie w sentencji decyzji organu I instancji przedmiotu rozbiórki. Wobec powyższego, na podstawie art. 176 w zw. z art. 185 § 1 p.p.s.a. A. K. wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie zauważyć należy, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jedynie pod rozwagę z urzędu nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, dlatego też Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznanie sprawy ograniczył do zbadania zasadności zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. Przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie była decyzja Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2010 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Wołominie z dnia [...] lipca 2009 r., nr [...], nakazującą A. K. rozbiórkę dobudowanego pomieszczenia gospodarczego do budynku gospodarczego na działce o nr ew. [...], położonej w miejscowości Z. W myśl art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W sprawie niniejszej skarżąca kasacyjnie – A. K. oparła skargę kasacyjną na obu wymienionych podstawach. Sądowi I instancji zarzucono więc naruszenie prawa materialnego, tj. art. 48, art. 50-51, art. 29 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane, art. 29 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo budowlane oraz naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 91 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 12 p.p.s.a., art. 3 § 1 p.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., art. 151 p.p.s.a., art. 134 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8, art. 77, art. 80, art. 107 k.p.a. i art. 1 § 1 i § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych. Jak z powyższego wynika, zarzuty skargi kasacyjnej dotyczą zarówno naruszenia prawa materialnego, jak i procesowego. W pierwszej kolejności należało odnieść się do zarzutu nieważności postępowania. W przypadku uznania, iż jest on nieuzasadniony, w dalszej kolejności należało odnieść się pozostałych zarzutów naruszenia przepisów prawa procesowego, jako że dopiero po przesądzeniu, iż stan faktyczny przyjęty przez Sąd w zaskarżonym wyroku, na podstawie ustaleń organów administracji, jest prawidłowy albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumpcji danego stanu faktycznego pod zastosowane przez Sąd I instancji przepisy prawa materialnego. Skarżąca kasacyjnie podnosi, że postępowanie sądowe toczące się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie jest obciążone wadą nieważności, o której mowa w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a., ponieważ uczestnik postępowania H. J. sprzedał nieruchomość stanowiącą działkę sąsiadującą z tą, na której znajduje się przedmiotowy obiekt, a nowi właściciele nieruchomości nie brali udziału w postępowaniu przed sądem, przez co zostali pozbawieni możliwości obrony swych praw. Stwierdzić należy, że zarzut ten nie mógł odnieść zamierzonego skutku, gdyż jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 czerwca 2012 r., II OSK 1683/10, Lex nr 1251844 - Nie można wywodzić nieważności postępowania, o której mowa w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a., mając na uwadze interes prawny osób nie wnoszących skargi kasacyjnej, lecz może to czynić wyłącznie strona, której utrudniono realizację prawa do sądu. Pogląd ten w pełni akceptuje orzekający w niniejszej sprawie Naczelny Sad Administracyjny. W skardze kasacyjnej podniesiono również, że H. J. nie posiadał interesu prawnego w sprawie, ponieważ jego nieruchomość nie znajdowała się w obszarze oddziaływania obiektu, którego dotyczyło postępowanie. W tym miejscu daje się jednak zauważyć pewną sprzeczność, ponieważ skarżąca jednocześnie twierdzi, że osoby, które nabyły od niego sąsiednią nieruchomość zostały pozbawione możliwości obrony swych praw jako strony postępowania. Zauważyć także należy, że przepis art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, zgodnie z którym, stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu - nie może znajdować swojego zastosowania do spraw toczących się w sprawie samowoli budowlanej, gdzie obowiązuje regulacja ogólna z art. 28 k.p.a. Przepis art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, o charakterze lex specialis, należy bowiem wykładać zawężająco jako obowiązujący jedynie w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się zaś, że stronami postępowania w sprawie samowoli budowlanej są, co do zasady, właściciele nieruchomości sąsiednich. Tym bardziej było to uzasadnione w rozpoznawanej sprawie, gdy – jak wynika z ustaleń organu administracji – dobudowane pomieszczenie gospodarcze znajduje się w odległości jedynie 1.20 m od granicy działki T. W. oraz w linii elewacji istniejącego budynku gospodarczego od strony działki H. J. W świetle powyższego, za nieusprawiedliwiony należało uznać zarzut, że organy administracji publicznej orzekające w sprawie, niezasadnie uznały H. J. i T. W. za strony postępowania administracyjnego. Ponadto, okoliczność uznania wymienionych osób za strony postępowania nie mogła mieć istotnego wpływu na wynik sprawy, a tylko wykazanie takiego wpływu może skutkować, w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., uchyleniem zaskarżonej decyzji. W sprawie niniejszej nie miało również znaczenia, że H. J. stracił, wobec zbycia nieruchomości, status strony postępowania administracyjnego, co według skarżącej powinno prowadzić do umorzenia postępowania w sprawie samowoli budowlanej. W rozpoznawanej sprawie, pomimo nieprecyzyjnego sformułowania zawiadomienia o wszczęciu postępowania, postępowanie to było bowiem prowadzone z urzędu. H. J. był jedynie osobą (oprócz tego, że był stroną), od której uzyskano informację o możliwości popełnienia samowoli budowlanej, co jest częstym przypadkiem w praktyce organów nadzoru budowlanego. Postępowanie administracyjne w sprawie samowoli budowlanej jest zaś wszczynane, na podstawie art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego, przez organ nadzoru budowlanego z urzędu (vide: A. Gliniecki [w:] Prawo budowlane. Komentarz, pod red. A Glinieckiego, Warszawa 2012, s. 444). Za uzasadnioną uznać trzeba też ocenę Sądu I instancji o niesłuszności zarzutów dotyczących postępowania dowodowego. Zaskarżona decyzja poprzedzona została prawidłowymi ustaleniami poczynionymi na podstawie dowodów zebranych w postępowaniu administracyjnym, a ich ocena nie narusza art. 80 k.p.a. Tym samym można też uznać, że organy administracyjne orzekające w rozpoznawanej sprawie, podjęły wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) oraz w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.). Prawidłowo w szczególności organy nadzoru budowlanego ustaliły, że wykonane roboty budowlane miały charakter samowoli budowlanej. Bez wątpienia wykonane roboty budowlane nie mogły natomiast zostać zakwalifikowane jako remont, w rozumieniu art. 3 pkt 8 Prawa budowlanego, gdyż nie polegały na odtworzeniu stanu pierwotnego. Projekt pierwotny obiektu nie przewidywał bowiem pomieszczenia gospodarczego pod schodami. Nie ma również wpływu na ocenę wykonanych robót budowlanych, jako samowoli budowlanej, wskazanie przez skarżącą, że w sprawie powinien znaleźć zastosowanie art. 29 ust. 1 pkt 1 lit. a Prawa budowlanego, zgodnie z którym, pozwolenia na budowę nie wymaga budowa obiektów gospodarczych związanych z produkcją rolną i uzupełniających zabudowę zagrodową w ramach istniejącej działki siedliskowej, m.in. parterowych budynków gospodarczych o powierzchni zabudowy do 35 m2. Realizacja tego rodzaju obiektów budowlanych wymaga bowiem stosownego zgłoszenia, które również nie zostało dokonane (art. 30 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego). Ponadto, materiał dowodowy sprawy nie potwierdza okoliczności, że przedmiotowy budynek gospodarczy jest wykorzystywany na cele związane z produkcją rolną, co uzasadnia stanowisko, że jego rozbudowa wymagała wcześniejszego uzyskania pozwolenia na budowę. Podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia prawa materialnego, tj. art. 48 ust. 1 i 3 także nie zasługują na uwzględnienie. Skarżąca kasacyjnie wskazała, że miała wątpliwości, w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 grudnia 2007 r., P 37/2006 oraz decyzją Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego wydaną w podobnej sprawie, w której organ powołując się na wyrok Trybunału uchylił decyzję i postanowienie organu I instancji, jakie dokumenty ma dostarczyć w celu legalizacji samowoli budowlanej. Przypomnieć więc trzeba, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Wołominie postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2008 r., wydanym na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego, nałożył na skarżącą obowiązek przedłożenia określonych w postanowieniu dokumentów, tj. m.in. czterech egzemplarzy obiektu budowlanego, oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane oraz zaświadczenia Burmistrza Miasta i Gminy Radzymin o zgodności dobudowy pomieszczenia gospodarczego z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo w przypadku braku planu - decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. W powołanym na wstępie wiążącym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 maja 2011 r., sygn. akt VII SA/Wa 338/11, uchylającym decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2010 r., wydaną na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a., wskazano, że zarówno decyzja Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2010 r., nr [...] oraz poprzedzająca ją decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Wołominie z dnia [...] lipca 2009 r., nr [...], zostały wydane już po wyroku Trybunału Konstytucyjnego, z uwzględnieniem zmiany przepisu art. 48 Prawa budowlanego. Podstawą zaś tych rozstrzygnięć było niewywiązanie się przez inwestora z obowiązków nałożonych postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Wołominie z dnia [...] kwietnia 2008 r. W ocenie Sądu, Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego nie dokonał jednak analizy, czy powyższa okoliczność miała istotne znaczenie dla spraw, to jest czy inwestor musiałby przedstawiać ostateczną, w dniu wszczęcia postępowania, decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Taki obowiązek zaistniałby tylko wówczas, gdyby na przedmiotowym terenie brak było obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego. W wykonaniu zaleceń Sądu, organ nadzoru budowlanego ustalił, że działka [...] w obrębie N., należąca do skarżącej, objęta jest miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego przyjętym uchwałą Rady Miejskiej w Radzyminie nr 430/LI/98 z dnia 19 czerwca 1998 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta i gminy Radzymin. W takiej sytuacji, skarżąca miała więc obowiązek przedstawienia zaświadczenia o zgodności dobudowy pomieszczenia gospodarczego z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Jak zatem trafnie zauważył Sąd I instancji, skoro skarżąca nie wykonała obowiązku wynikającego z postanowienia organu nadzoru budowlanego i nie podjęła czynności zmierzających do legalizacji popełnionej samowoli budowlanej, to tym samym organ nadzoru budowlanego miał obowiązek wydać decyzję o rozbiórce, o czym zresztą skarżąca została pouczona w tymże postanowieniu. Nie można również zgodzić się ze skarżącą kasacyjnie, jakoby organ nadzoru budowlanego niewłaściwie, tj. nieprecyzyjnie, w sentencji decyzji określił przedmiot rozbiórki, czym miałby naruszyć art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego. Jak wynika z decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Wołominie z dnia [...] lipca 2009 r., przedmiotem nakazu rozbiórki uczyniono wyraźnie jedynie dobudowane pomieszczenie gospodarcze. Tylko tej części obiektu dotyczyło postępowanie prowadzone w ramach nadzoru budowlanego. W świetle powyższego, nieuzasadnione są argumenty skarżącej, że rozbiórka może doprowadzić do katastrofy budowlanej, tj. zawalenia się schodów, skoro obudowa (wsparcie) schodów nie została objęta nakazem rozbiórki. Jak zauważył Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, inwestor w celu wzmocnienia konstrukcji schodów żelbetonowych, dokonał ich obudowania, ale także oprócz tego dobudował pomieszczenie gospodarcze, które nie wchodziło w zakres robót niezbędnych do zapobieżenia katastrofie budowlanej. Powyższe nie uszło również uwadze Sądu I instancji. W takiej sytuacji należało uznać, że nakaz rozbiórki został sformułowany przez organ nadzoru budowlanego w sposób prawidłowy. Z powyższego względu, skoro podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia prawa procesowego i materialnego okazały się nieuzasadnione, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło