I SA/Wa 1357/11

WyrokWSA w Warszawie2011-12-02

Skład orzekający: Dorota Apostolidis, Marta Kołtun-Kulik, Elżbieta Lenart

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP przysługuje osobie, która opuściła te tereny w 1958 r. na skutek okoliczności osobistych (opieka nad rodziną) i której majątek został przejęty na rzecz kołchozu?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że prawo do rekompensaty nie przysługuje, ponieważ wyjazd K.H. na obecne terytorium RP w 1958 r. nie nastąpił na skutek przymusu bezpośrednio związanego z wojną rozpoczętą w 1939 r., a był spowodowany przyczynami osobistymi. Ponadto, przejęcie majątku na rzecz kołchozu przed repatriacją wyklucza uznanie go za "nieruchomość pozostawioną" w rozumieniu ustawy, co jest warunkiem koniecznym do uzyskania rekompensaty.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi B.H. na decyzję Ministra Skarbu Państwa odmawiającą potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza granicami RP przez jego dziadka, K.H. K.H. repatriował się do Polski w 1958 r., a jego majątek został przejęty na rzecz kołchozu. Organy administracji uznały, że wyjazd nie był spowodowany przymusem związanym z wojną, a przejęcie majątku wyklucza prawo do rekompensaty.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Apostolidis Sędziowie: WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.) WSA Elżbieta Lenart Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi B.H. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...], Minister Skarbu Państwa utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r., nr [...], orzekającą o odmowie potwierdzenia B.H. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, przez K.H., położonych w miejscowości S., powiat [...], województwo [...]. Decyzja Ministra Skarbu Państwa została wydana w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne. Pismem z dnia 21 listopada 1990 r. K.H. wystąpił do Urzędu Rejonowego w P. o "(...) naliczenie oraz zwrot ekwiwalentu za mienie pozostawione na terenach (...)" nie wchodzących w skład obecnego Państwa Polskiego. W piśmie tym wskazał, iż cały jego majątek został przejęty na rzecz kołchozu. Z odpisu postanowienia Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] maja 2004 r., sygn. akt [...], wynika, że spadek po K.H., zmarłym w dniu [...] lutego 2001 r., ostatnio stale zamieszkałym w P. na podstawie testamentu notarialnego z dnia [...] października 1997 r. nabył B.H. w całości. Wnioskiem z dnia 20 października 2008 r. B.H. wystąpił do Wojewody [...] o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez K.H. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości S., powiat [...], województwo [...], obecnie [...]. Wojewoda [...], na podstawie art. 7 ust. 2 w związku z art. 1, art. 2, art. 3 ust. 1 i 2 oraz art. 5 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r. nr 169, poz. 1418 ze zm.) - dalej: ustawa o rekompensacie, po rozpatrzeniu wniosku B.H., wydał decyzję z dnia [...] kwietnia 2011 r. , nr [...], którą odmówił potwierdzenia B.H., prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez K.H. nieruchomości położonych poza obecnym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w miejscowości S., powiat [...], województwo [...]. Wojewoda ustalił, że K.H. repatriował się na obecne terytorium RP w dniu 1 października 1958 r. Ze względu na to, że repatriacja nie nastąpiła na podstawie układów i umów wymienionych w art. 1 ust. 1 i ust. 1a ustawy o rekompensacie, zdaniem organu, strona winna udowodnić przymus opuszczenia byłego terytorium RP przez K.H. oraz szczególne okoliczności, które uniemożliwiły mu przyjazd do kraju w terminie wcześniejszym. Wojewoda stwierdził, że zebrany w sprawie materiał dowodowy świadczy o tym, że w przedmiotowej sprawie takie okoliczności, będące bezpośrednim następstwem działań wojennych i różnych zdarzeń im towarzyszących, skutkujące przymusowym opuszczeniem przez K.H. nie wystąpiły. Ponadto organ pierwszej instancji wskazał, iż jak wynika z zaświadczenia Ministerstwa Rolnictwa [...] SRR z dnia [...] października 1981 r. K.H. podjął, od 1951 r., pracę w miejscowym kołchozie pod nazwą " [...]". W tym miejscu Wojewoda opisał instytucję kołchozu i stwierdził, że ziemia, którą posiadali członkowie kołchozu przed przystąpieniem do niego, stawała się własnością państwa. Odwołanie od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r. , wniósł B.H., reprezentowany przez pełnomocnika J.M. W odwołaniu podniósł, iż K.H. (jego dziadek) spełniał wszystkie przesłanki wymienione w art. 2 ustawy o rekompensacie, tzn. był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim i zamieszkiwał w tym dniu na byłym terytorium RP, a opuścił je - stosownie do treści art. 1 ust. 2 ustawy o rekompensacie - na skutek innych okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r. Zdaniem odwołującego się, Wojewoda niesłusznie przyjął, iż "innymi okolicznościami związanymi z wojną", są okoliczności od dziadka niezależne, bezpośrednio związane z działaniami wojennymi, jak też będące ich następstwem, na które nie miał on bezpośredniego wpływu, zmuszające go do ucieczki na obecne terytorium Polski z obawy przed deportacjami, zsyłkami, wywiezieniem na roboty przymusowe czy też walka w szeregach wojska, późne powojenne powroty do kraju na skutek wcześniejszych deportacji do ZSRR, aresztowania lub uwięzienia w ZSRR. B.H. stwierdził, iż repatriacja dziadka miała ewidentnie związek z wojną. Gdyby nie wybuch, i w jej następstwie przejęcie kresów wschodnich przez Związek Radziecki, dziadek żyłby dostatnio na ziemiach polskich i nie miałoby miejsca zagarnięcia całego jego dorobku przez kołchoz. Dalej wskazał, że późna repatriacja dziadka wynikała z choroby jego ojca F., a także z faktu zniechęcania dziadka do wyjazdu przez sowieckich urzędników. B.H. ustosunkował się także do wątpliwości organu w kwestii własności pozostawionych nieruchomości przez K.H. Po rozpatrzeniu odwołania Minister Skarbu Państwa, decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r. Minister potwierdzając ustalenia organu pierwszej instancji uznał za bezsporne, że K.H. repatriował się na obecne terytorium Państwa Polskiego w dniu 1 października 1958 r. oraz, że był członkiem kołchozu i pracował w kołchozie "[...]" do 1958 r. Organ wskazał, że powyższe wynika z Karty repatrianta z dnia [...] października 1958 r., Nr [...] i potwierdzonej za zgodność z oryginałem kopii Karty Ewidencyjnej Repatrianta z dnia [...] października 1958 r., Nr [...], oraz z wierzytelnego tłumaczenia zaświadczenia Ministerstwa Rolnictwa [...] SRR z dnia [...] października 1981 r. nr [...]. Ponadto Wojewoda przywołał oświadczenia J.A. z dnia [...] kwietnia 1991 r. oraz oświadczenia W.A. z dnia [...] kwietnia 1991 r. (złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań lub zatajenie prawdy), z których wynika, że K.H. mieszkał do jesieni 1958 r. w miejscowości S. i prowadził gospodarstwo rolne o powierzchni około [...] ha w skład którego wchodziły określone w tychże oświadczeniach nieruchomości. W ocenie Ministra Skarbu Państwa, Wojewoda [...] w sposób właściwy ustalił stan faktyczny. K.H. opuścił miejscowość S. w dniu 1 października 1958 r., czyli nie przybył na obecne terytorium Państwa Polskiego na podstawie układów lub umów wskazanych w art. 1 ust. 1 i ust. 1a ustawy o rekompensacie, dlatego w niniejszej sprawie może mieć zastosowanie jedynie przepis art. 1 ust. 2 tej ustawy. Minister stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie wyjazd K.H. nie był następstwem zmuszenia do opuszczenia byłych terenów Rzeczypospolitej Polskiej, o czym stanowi art. 1 ust. 2 ustawy o rekompensacie. Zdaniem Ministra z całokształtu materiału dowodowego wynika, iż przyczyną późniejszego opuszczenia byłych terenów RP przez K.H. były przyczyny osobiste, czyli nie okoliczności związane z wojną rozpoczętą w 1939 r. W tym miejscu organ wskazał na treść pisma A.H. z sierpnia 2010 r. (brak daty dziennej), zgodnie z którym K.H. nie opuścił swego majątku ze względu na schorowanego dziadka i opiekę nad babcią E. oraz siostrą S.A. i jej dziećmi. Ponadto organ drugiej instancji wskazał, iż zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. prawo do rekompensaty przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, natomiast K.H. już we wniosku z dnia 21 listopada 1990 r. wskazał, że "(..) cały mój majątek przejęty został na rzecz kołchozu", co świadczy iż nie był właścicielem przedmiotowej nieruchomości w chwili opuszczenia byłego terytorium Państwa Polskiego. Minister też podkreślił, iż również w odwołaniu z dnia 29 kwietnia 2011 r. wskazano, że w 1951 r. kołchoz pozbawił K.H. "prawa własności całego majątku ". Powyższą okoliczność pośrednio potwierdza także zaświadczenie Ministerstwa Rolnictwa [...] SRRR z dnia 19 października 1981 r., z którego wynika, że K.H. był członkiem kołchozu i pracował w kołchozie "[...]" do 1958 r. W tej sytuacji, zdaniem organu K.H. nie spełnia jednej z przesłanek, określonej w art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., która warunkuje wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty. Minister zaznaczył, iż powyższe stanowisko zostało także potwierdzone w wyroku WSA w Warszawie z dnia 8 maja 2007 r., sygn. akt I S.A./WA 78/07. Na poparcie argumentacji organ drugiej instancji przywołał także wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 grudnia 2004 r., sygn. akt K2/04, Lex nr: 140356, w którym Trybunał stwierdził iż: "(...) Naturalnym warunkiem dla powstania (...) uprawnień było przysługiwanie zabużanom praw własności lub innych praw majątkowych (zwłaszcza rzeczowych) w odniesieniu do mienia pozostawianego poza powojennymi granicami Polski. Istnienie tego wymogu mieści się immanentnie w pojęciu "pozostawienia mienia" (z przysługującym wobec niego prawem własności lub innymi prawami majątkowymi) (..) ". Konstatując, organ drugiej instancji stwierdził, iż w omawianym stanie faktycznym i prawnym sprawy brak jest podstaw do przyznania rekompensaty B.H. Skargę na powyższą decyzję wniósł, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, B.H. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego przez jego błędną wykładnię i zastosowanie, tj. art. 1 ust. 2 i art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że organ pierwszej instancji ustalił pierwotnie, że umowa z dnia 25 marca 1957 r. zawarta pomiędzy rządem PRL a rządem ZSRR w sprawie terminu i trybu dalszej repatriacji z ZSRR osób narodowości polskiej (Dz. U. Nr 42, poz. 222) uniemożliwia starania o rekompensatę albowiem "stwarzała repatriantom możliwość rozporządzania mieniem i nie zawierała zobowiązania państwa polskiego wypłaty im ekwiwalentu". Organ odwoławczy, w świetle wyroku WSA w Warszawie z dnia 13 lutego 2007 r., sygn. I SA/Wa 1625/06 wprawdzie zanegował powyższe stanowisko, nie mniej wywiódł z kolei, że nie wykazano by "opuszczenie byłego terytorium RP przez K.H. nastąpiło na skutek przymusu, który posiadał ścisły i niepodlegający wątpliwości związek z wojną rozpoczętą w 1939 r." Zdaniem skarżącego stwierdzenie takie stanowi niedopuszczalną wykładnię rozszerzającą normy zawartej w art. 1 ust. 2 ustawy, mówiącym wszakże o "innych okolicznościach związanych z wojną." nie zaś o okolicznościach "ściśle związanych i niepodlegających wątpliwości". Skarżący stwierdził, iż pomijając rozważania czy przymusowa utrata obywatelstwa polskiego i narzucona konieczność bytowania pod obcą administracją i w obcej kulturze miały ścisły związek z wojną, zauważyć trzeba przede wszystkim sprzeczność logiczną w sformułowaniu takiego wymogu na tle stanu prawnego. Skoro bowiem ustawodawca w 12 lat po wojnie zawiera umowę w celu "dalszej repatriacji", zaś judykatura uznaje, że umowa ta mieści się w zakresie art. 1 ust. 2 przedmiotowej ustawy, już samo przez się świadczy, że repatriacja z roku 1957 miała także związek (była następstwem) wojny 1939 r. Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. nie określa natomiast nigdzie charakteru związku tych okoliczności z wojną (czasowego, funkcjonalnego). Ustawodawca nie zdefiniował także pojęcia "innych okoliczności", co wskazuje na otwarty, nie dający się zadekretować katalog przyczyn repatriacji. Zdaniem skarżącego wśród nich bez wątpienia mieścić się będą takie jak kolektywizacja, pozbawienie obywatelstwa polskiego, gorsze traktowanie itd., których K.H. doświadczył, nawet jeśli pierwotnie w 1946 r. zaniechał repatriacji w wyniku wadliwej oceny sytuacji. B.H. wskazał, że trafne spostrzeżenia na temat okoliczności przymuszających obywateli polskich do opuszczania terenów utraconych w wyniku wojny zawiera uzasadnienie przywoływanego już wyżej wyroku WSA z dnia 13 lutego 2007 r., wskazujące iż przymus może mieć różny charakter - nie tylko bezpośredni ale też ekonomiczny, obawa o życie własne i bliskich itp. Z kolei uzasadniając zarzut błędnej wykładni art. 2 ustawy o realizacji uprawnień, poprzez uznanie, że K.H. nie spełnił jednej z ustawowych przesłanek nabycia prawa do rekompensaty, gdyż nie był właścicielem nieruchomości w chwili opuszczania terytorium byłej RP, skarżący podniósł, iż organy bezkrytycznie oparły się na użytym w odwołaniu z dnia 29 kwietnia 2011 r. sformułowaniu pełnomocnika o pozbawieniu "prawa własności całego majątku". Pełnomocnik nie będąc prawnikiem nie znał i nie musiał znać różnicy pomiędzy własnością - jako stanem prawnym – a posiadaniem jako stanem faktycznym, toteż użył ich jako synonimów chcąc opisać pozbawienie K.H. faktycznego władztwa nad nieruchomością. Zdaniem skarżącego organ winien jednak rozróżniać prawną konstrukcją gospodarstwa spółdzielczego (kolektywnego) czyli "kołchozu" opartego na przymusowym zrzeszeniu pozornie nadal właścicieli indywidualnych gospodarstw w celu zespołowego ich użytkowania od konstrukcji "sowchozu" czyli gospodarstwa państwowego prowadzonego na państwowej ziemi. W konsekwencji skarżący wniósł o: uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz ją poprzedzającej, a także o zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania sądowego. W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stan faktyczny w sprawie jest bezsporny, dlatego Sąd akceptując ustalenia faktyczne dokonane przez organ dokonał kontroli zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zbadał, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi. W ocenie sądu skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw. Za bezsporne należy uznać, iż K.H. repatriował się na obecne terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 1 października 1958 r. O dacie tej świadczą jednoznacznie dwa dokumenty: Karta repatrianta z dnia [...] października 1958 r., Nr [...] i potwierdzona za zgodność z oryginałem kopia Karty Ewidencyjnej Repatrianta z dnia [...] października 1958 r., Nr [...]. Tak późna data repatriacji powoduje, iż rację ma organ pierwszej i drugiej instancji twierdząc, że K.H. nie przybył na obecne terytorium RP na podstawie układów lub umów wskazanych w art. 1 ust. 1 i ust.1a ustawy o rekompensacie. Dlatego w niniejszej sprawie może mieć zastosowanie jedynie przepis art. 1 ust. 2 tej ustawy. Zdaniem Sądu bezsporna jest również okoliczność, iż K.H. był członkiem kołchozu i pracował w kołchozie "[...]" do 1958 r., co wynika z wierzytelnego tłumaczenia zaświadczenia Ministerstwa Rolnictwa [...] SRR z dnia [...] października 1981 r. nr [...]. Ponadto sam K.H. we wniosku z dnia 21 listopada 1990 r., złożonego do Urzędu Rejonowego w P. podkreślał, iż majątek w miejscowości S., po wkroczeniu Armii Radzieckiej, został przejęty na rzecz kołchozu. Majątek ten został opisany we wniosku, a jego stan pokrywa się z majątkiem opisanym w zeznaniach świadków J.A. z dnia [...] kwietnia 1991 r. oraz W.A. z dnia [...] kwietnia 1991 r. Okoliczność przejęcia majątku na rzecz kołchozu potwierdzona została także w odwołaniu przez B.H., reprezentowanego przez J.M. Powyższy stan faktyczny (przejęcie majątku na rzecz kołchozu) pozostaje więc w zgodzie z pismem Ambasady Republiki [...] w Rzeczypospolitej Polskiej Wydział Konsularny z dnia [...] lipca 2010 r., Nr [...], z którego wynika, iż w dokumentach archiwalnych nie ma informacji o posiadaniu majątku na nazwisko K.H. we wsi S., powiat [...], województwo [...]. I tak, odnosząc się do art. 1 ust. 2 ustawy o rekompensacie, mającego zastosowanie w sprawie, wskazać należy, że przepis ten mówi, iż przepis ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. stosuje się także do osób, które na skutek innych okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r., były zmuszone opuścić byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Dokonując, w związku z tym, analizy przesłanek wynikających z treści art.1 ust. 2 ustawy o rekompensacie należy wyjaśnić, że przepis ten nie precyzuje, co należy uważać za wspomniane w nim "zmuszanie". Trzeba zatem uznać, że przymus, pod którego wpływem działali obywatele polscy opuszczający terytorium byłej Rzeczypospolitej Polskiej, może mieć różny charakter (np. przymus bezpośredni, ekonomiczny, uzasadniona obawa o własne lub najbliższych zdrowie i życie itp.). Na takie stanowisko wskazywał także skarżący. Przy czym przymus ten musi pozostawać w bezpośrednim i adekwatnym związku przyczynowo - skutkowym z wojną rozpoczętą w 1939 r. Należy podkreślić, że konkretna przyczyna, skutkująca przymusowym opuszczeniem byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez właściciela nieruchomości powinna powstać jako następstwo działań wojennych i różnych zdarzeń im towarzyszących, jak np. deportacje ludności polskiej, aresztowania, czy pobór do wojska. Biorąc powyższe pod uwagę należy uznać, że nie wszystkie repatriacje, w tym mające miejsce po zakończeniu II wojny światowej, zgodnie z wolą ustawodawcy mieszczą się w dyspozycji art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Przyjęcie innej koncepcji czyniłoby obecność przepisu o takiej treści całkowicie zbędnym. Należy więc odróżnić zdarzenia, będące bezpośrednimi skutkami wojny, których dotyczy art. 1 ustawy, od tych zdarzeń, na które wojna miała wpływ jedynie pośredni albo żadnego. Z materiału dokumentacyjnego sprawy nie wynika, aby K.H. starał się o wcześniejszy wyjazd do Polski, gdyż wyjazd ten uniemożliwiły mu okoliczności osobiste, tj. choroba jego ojca F., opieka nad babcią E. oraz siostrą S.A. Próby wyjazdu do Polski K.H. podjął dopiero po śmierci ojca w 1955 r., które zakończyły się powodzeniem w dwa lata później, w oparciu o przepisy dotyczące łączenia rodzin. Stan taki potwierdza oświadczenie A.H. - syna K.H. Na przyczynę osobistą (opieka nad ojcem) wskazywał także B.H. we wniesionym odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. Z akt sprawy nie wynika, aby K.H. ukrywał się przed ówczesnymi władzami, a także by wystąpiły inne okoliczności związane z wojną rozpoczętą w 1939 r. Jak wynika z oświadczenia A.H. ówczesne władze zniechęcały jedynie K.H. wyjazd, twierdząc: "Czy Ci tu źle. Po co tam jechać, tam tak jak u nas". Z treści skargi wynika, iż zdaniem skarżącego ustawodawca nie zdefiniował pojęcia "innych okoliczności" w art. 1 ust. 2 ustawy o rekompensacie, co wskazuje "na otwarty, nie dający się zadekretować katalog przyczyn repatriacji". Zdaniem skarżącego wśród nich bez wątpienia mieścić się będą takie jak kolektywizacja, pozbawienie obywatelstwa polskiego, gorsze traktowanie itd., których K.H. doświadczył, nawet jeśli pierwotnie w 1946 r. zaniechał repatriacji w wyniku wadliwej oceny sytuacji. W ocenie Sądu powyższa argumentacja jest niezasadna. Otóż przymus ekonomiczny w postaci przejęcia gospodarstwa K.H. nie ma bezpośredniego związku z wojną rozpoczętą w 1939 r., a jest jedynie wynikiem rozwiązań prawnoustrojowych na terenie byłego Związku Radzieckiego. Sytuacja taka była udziałem wszystkich, którzy wbrew swojej woli zostali pozbawieni majątków i przypadek K.H. nie jest odosobniony, ani ze względu na jego osobę, ani na jego narodowość. Wojna rozpoczęta w 1939 r. nie była bezpośrednim powodem kolektywizacji a sytuacja ekonomiczna, w jakiej znalazł się K.H. (praca w kołchozie) oraz konieczność opieki nad rodziną trudno uznać za bezpośredni skutek wojny. Zdaniem Sądu, brak realizacji przesłanek z art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., słusznie stanowił podstawę do wydania odmownego rozstrzygnięcia przez organ administracji. Odnosząc się zaś do zarzutu naruszenia art. 2 ustawy o rekompensacie, w ocenie Sądu, sam fakt włączenia mienia do kołchozu wyklucza potwierdzenie prawa do rekompensaty. Podkreślił to wyraźnie Trybunał Konstytucyjny stwierdzając, że "naturalnym warunkiem dla powstania (...) uprawnień było przysługiwanie zabużanom praw własności lub innych praw majątkowych (...) w odniesieniu do mienia pozostawianego poza powojennymi granicami Polski. Istnienie tego wymogu mieści się immanentnie w pojęciu "pozostawienia mienia". W tym kontekście trudno uznać składniki mienia objęte nacjonalizacją lub komunalizacją przed momentem repatriacji za "nieruchomości pozostawione" (...). Zachowuje tu swe znaczenie wspomniane już ratio legis unormowań kompensacyjnych, a zwłaszcza - ich "pomocowy" (...) charakter" (por. wyrok TK z dnia 15 grudnia 2004 r., sygn. akt K 2/04, OTK-A 2004/11/117). Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku. ----------------------- 7

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło