V SA/Wa 2075/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Beata Krajewska (spr.), Sędzia WSA - Michał Sowiński, , Protokolant specjalista - Anna Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi P. G. na postanowienie Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia ... listopada 2009 r. nr ... w przedmiocie uznania za nieuzasadnione zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1) uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie z dnia ....09.2009r. nr ..., 2) zasądza na rzecz P. G. od Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej kwotę ... zł (...) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. P.G. otrzymał od Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w S. upomnienie z dnia [...] lipca 2009 r. związane z nieuiszczeniem należności z tytułu opłat, opłat pośrednich oraz odsetek z tytułu używania lokalu mieszkalnego, przydzielonego w dniu [...] lutego 1998 r. decyzją przydziału osobnej kwatery stałej. W piśmie zawarto pouczenie o obowiązku zapłaty należności w terminie 7 dni od daty doręczenia upomnienia, pod rygorem wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Wobec braku wpłaty w zakreślonym terminie, Dyrektor OR WAM w dniu [...] lipca 2009 r. wystawił tytuł wykonawczy. Tytuł oraz zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zostały doręczone Stronie w dniu [...] sierpnia 2009 r. Pismem z dnia [...] września 2009 r. (uzupełnionym [...] września 2009 r.) P. G. zgłosił zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym, podnosząc m.in. przedawnienie części wymaganych roszczeń. Postanowieniem z dnia [...] września 2009 r., wydanym na podstawie art. 34 § 4 i § 5 w zw. z art. 33 pkt 1, art. 19 § 7 i art. 18 ustawy z 17 06 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji Dyrektor WAM w S. odmówił uznania zarzutu przedawnienia egzekwowanego obowiązku. Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy przez Prezes WAM w W. postanowieniem z dnia [...] listopada 2009 r. Organ II instancji stwierdził, że zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczpospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 116, poz. 1203) osoby zajmujące 30 czerwca 2004 r. lokale mieszkalne znajdujące się w zasobie WAM uiszczają opłaty za zajmowane lokale w wysokości i na zasadach określonych w art. 36 ustawy z 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. Dz.U. z 2005 r. Nr 41, poz. 398 ze zm.). Konsekwencje nieuiszczenia należnych opłat reguluje art. 37 tej ustawy, który stanowi, iż nieuiszczone opłaty podlegają przymusowemu ściągnięciu na podstawie tytułu wykonawczego, w trybie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Organ stwierdził, że opłaty za używanie lokalu i opłaty pośrednie z tytułu zajmowania lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej stanowiącej podstawę prawną do zajmowania lokalu mieszkalnego nie podlegają przedawnieniu. Mogą być one jedynie umarzane na podstawie art. 19a ust. 1-3 ustawy o zakwaterowaniu. W tym zakresie nie miały również zastosowania przepisy kodeksu cywilnego (art. 117 i 118), dotyczące przedawnienia roszczeń majątkowych, z uwagi na brak stosunku cywilnoprawnego pomiędzy WAM a zobowiązanym. Stosunek łączący WAM i Skarżącego na podstawie ustawy o zakwaterowaniu jest stosunkiem administracyjnoprawnym. Zdaniem organu, nie doszło także do przedawnienia należności na podstawie Ordynacji podatkowej, gdyż opłaty otrzymywane za lokale mieszkalne będące w zasobie WAM są kwalifikowane, jako należności za usługi świadczone na rzecz innych podmiotów gospodarczych lub ludności. Ponadto organ stwierdził, że czynności egzekucyjne mające na celu egzekucję należności za zajęcie lokalu zostały wszczęte już w 2001 r. i są kontynuowane, tak więc i z tego powodu zarzut przedawnienia jest niezasadny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 26 kwietnia 2010 r., sygn.V SA/Wa 2014/09, oddalił wniesioną przez P.G. skargę na postanowienie Prezesa WAM w W. z dnia [...] listopada 2009 r. Sąd podzielił stanowisko wyrażone przez organ, co do braku możliwości zastosowania w sprawie art. 2 § 1 oraz art. 2 § 4 Ordynacji podatkowej. Wojskowa Agencja Mieszkaniowa nie jest organem podatkowym, o którym mowa w art. 13 Ordynacji, zatem z tego powodu nie jest możliwe zastosowanie przepisów dotyczących przedawnienia do opłat za używanie lokalu i opłat pośrednich z tytułu zajmowania lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnych. Sąd nie podzielił natomiast stanowiska organu, iż wobec braku regulacji ustawowej w zakresie przedawnienia należności, o których mowa w art. 37 ustawy o zakwaterowaniu, ma on obowiązek dochodzenia tych należności bez względu na termin ich powstania. Należności tego typu ulegają przedawnieniu na zasadach ogólnych określonych przepisami kodeksu cywilnego, wobec braku innych uregulowań. Do przedawnienia roszczeń w sprawie, zdaniem Sądu, nie doszło, gdyż czynności egzekucyjne zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego zostały wszczęte już w listopadzie 2001 r. i są nadal prowadzone. Świadczą o tym, w ocenie Sądu, ugoda zawarta w trybie art. 917 kc z dnia [...] lutego 2004 r. oraz umowa z dnia [...] września 2009 r. pomiędzy Dyrektorem OR WAM w S. a P. G., w której dłużnik uznał w całości całą dochodzoną należność i zobowiązał się do jej uregulowania w ratach. Wobec tego argumenty dotyczące 3-letniego przedawnienia roszczeń z uwagi na okresowy termin płatności pozostają w sprzeczności z ww. faktami. Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej P. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 kwietnia 2010 r.; sygn. akt V SA/Wa 2014/09 w sprawie ze skargi na postanowienie Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...]listopada 2009 r. w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, wyrokiem z dnia 30 sierpnia 2011 r., sygn. II GSK 783/10, uchylił zaskarżony wyrok WSA w Warszawie i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania. Zdaniem NSA, Sąd pierwszej instancji stanął na prawidłowym stanowisku, iż w zakresie należności pieniężnych z tytułu opłat za używanie lokalu i opłat pośrednich związanych z zajmowaniem lokali mieszkalnych będących w dyspozycji WAM mają zastosowanie przepisy kodeksu cywilnego - zasady ogólne dotyczące przedawnienia roszczeń. Wcześniej organy administracji orzekły, że przepisy kodeksu cywilnego nie mają w sprawie zastosowania. NSA wskazał, że zajmując stanowisko odmienne w tej istotnej dla rozstrzygnięcia kwestii, Sąd winien uchylić decyzję organu, nakazując zbadanie zarzutów podniesionych w postępowaniu egzekucyjnym pod kątem przedawnienia, z zastosowaniem przepisów kodeksu cywilnego. Organ powinien wówczas zastosować regulację z kodeksu cywilnego i wypowiedzieć się, czy przedawnienie roszczeń nastąpiło, czy też nie. W konkretnej sytuacji Sąd, rozpoznając skargę strony, wyszedł poza swoje kompetencje dokonując oceny, która nie znajdowała odbicia w postanowieniu organu, tym samym w pewnym sensie rozstrzygnął za ten organ. Wskazując, że nie doszło do przedawnienia roszczeń, Sąd powołał się m.in. na umowę z [...] września 2009 r. o spłacaniu w ratach zaległych należności. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, iż w konsekwencji zawarcia umowy o spłacaniu zaległości w ratach WAM OR w S. wydał w dniu [...] października 2009 r. postanowienie o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego z tytułu wykonawczego, co do którego Skarżący złożył zarzuty. NSA zwrócił uwagę, iż zawieszenie postępowania egzekucyjnego obligowało wierzyciela do powstrzymania się przed podejmowaniem wszystkich czynności, do czasu podjęcia postępowania. W sytuacji bowiem, gdy organ egzekucyjny zawiesi postępowanie egzekucyjne nie może toczyć się postępowanie w zakresie zgłoszonych zarzutów. Co do zasady postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów może zostać wydane tylko w toczącym się postępowaniu egzekucyjnym. W przepisach art. 34 § 3 i § 4 upea ustawodawca przewidział możliwość wydania postanowienia przez wierzyciela w sprawie jego stanowiska odnośnie zarzutów, w czasie gdy postępowanie jest zawieszone, jednakże przepisy te dotyczą tylko i wyłącznie wyjątkowej sytuacji określonej w art. 34 § 3 upea (gdy wierzyciel nie wyraził stanowiska w terminie 14 dni od dnia powiadomienia go przez organ egzekucyjny o wniesionych zarzutach) i nie mogą stanowić podstawy do uznania, że postanowienie w sprawie stanowisko wierzyciela, co do zgłoszonych zarzutów w każdym przypadku może być wydane poza toczącym się postępowaniem egzekucyjnym. Zawieszenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie właściwego tytułu wykonawczego (art. 56 § 3 upea) wywołało taki stan postępowania, w którym trwa nadal stan zawisłości sprawy (lis pendens), w którym nadal istnieją powstałe w nim stosunki prawnoprocesowe, ale tok postępowania ulega wstrzymaniu, sprawa "spoczywa" bez biegu i w zasadzie żadne czynności nie są podejmowane; w okresie zawieszenia postępowania żadne terminy w zasadzie nie biegną; zaś po ustaniu przyczyn zawieszone postępowanie zostaje podjęte na nowo. Jakkolwiek w postępowaniu egzekucyjnym co do zasady nie stosuje się ogólnej procedury administracyjnej o zawieszeniu postępowania, zwłaszcza przepisów określających przesłanki takiego zawieszenie, to niewątpliwie istota zawieszenia we wszystkich postępowaniach, w tym w postępowaniu egzekucyjnym, jest taka sama, a mianowicie w trakcie zawieszenia organ administracji nie może podejmować żadnych czynności poza enumeratywnie wskazanymi w ustawie. Nawet gdyby przyjąć, że może mieć zastosowanie art. 102 Kpa w zw. z art. 18 upea, to przesłanki w nim określone nie miały zastosowania w sprawie niniejszej. W tej sytuacji wydane zostało orzeczenie (następnie zaskarżone do WSA) w postępowaniu, które było zawieszone, a więc wbrew istocie instytucji zawieszenia postępowania. Nawet gdyby przyjąć, że postępowanie w sprawie stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów ma charakter wpadkowy, czy dodatkowy (wtrącony), to jest to postępowanie w ramach postępowania egzekucyjnego, stanowi jego integralną część i nie mogą wobec niego mieć zastosowania inne zasady niż obowiązujące w postępowaniu egzekucyjnym. Zawieszenie postępowania egzekucyjnego obligowało wierzyciela do powstrzymania się przed podejmowaniem jakichkolwiek rozstrzygnięć do czasu podjęcia postępowania. Bez znaczenia dla sprawy pozostają tutaj wywody organu, co do przesłanek zawieszenia. Uznając w konsekwencji za zasadny zarzut niezbadania całokształtu sprawy, na podstawie art. 185 § 1 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po ponownym rozpoznaniu sprawy, wyrokiem z dnia 5 grudnia 2011 r. uchylił postanowienie Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] listopada 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny miał na względzie treść art. 153 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowiący, iż ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Zasadę tę winien także uwzględnić organ i zgodnie z wytycznymi Naczelnego Sądu Administracyjnego, podzielanymi przez WSA w składzie obecnie rozpoznającym sprawę, po podjęciu postępowania zawieszonego postanowieniem WAM OR w S. z dnia [...] października 2009 r. zobowiązany będzie dokładnie zbadać, pod kątem możliwości zastosowania przepisów kodeksu cywilnego, zarzuty podniesione w postępowaniu egzekucyjnym przez Skarżącego. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku.