I OSK 771/12
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2012-07-19
Skład orzekający: Jolanta Rajewska, Anna Lech, Jerzy Krupiński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy funkcjonariusz Służby Celnej, który przed wejściem w życie ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej zajmował stanowisko związane z podporządkowaniem służbowym, powinien zostać mianowany na stopień w korpusie oficerów młodszych, nawet jeśli stan ten nie trwał w dniu wejścia w życie ustawy?Ratio decidendi
Zwrot "przed dniem wejścia w życie ustawy" użyty w art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej należy interpretować jako odniesienie do stanu prawnego istniejącego w momencie wejścia w życie nowej regulacji, a nie dowolnego okresu poprzedzającego ten moment. Funkcjonariusz, który nie zajmował stanowiska związanego z podporządkowaniem służbowym bezpośrednio przed wejściem w życie ustawy, nie może być mianowany na stopień w korpusie oficerów młodszych na podstawie tego przepisu. Mianowanie na stopień służbowy w korpusie stanowi jedną sprawę administracyjną, a nie dwie odrębne kwestie.Stan faktyczny
P. G. został mianowany na stopień aspiranta celnego w korpusie aspirantów Służby Celnej. W odwołaniu domagał się mianowania na stopień podkomisarza celnego w korpusie oficerów młodszych, argumentując, że przed wejściem w życie ustawy o Służbie Celnej zajmował stanowiska związane z podporządkowaniem służbowym. Szef Służby Celnej utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, uznając, że P. G. nie spełniał wymogów do mianowania na stopień w korpusie oficerów młodszych, ponieważ nie zajmował odpowiedniego stanowiska bezpośrednio przed wejściem w życie ustawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, a następnie Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Rajewska (spr.), Sędzia NSA Anna Lech, Sędzia del. NSA Jerzy Krupiński, Protokolant asystent sędziego Katarzyna Myślińska, po rozpoznaniu w dniu 19 lipca 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 grudnia 2011 r. sygn. akt II SA/Wa 1932/11 w sprawie ze skargi P. G. na decyzję Szefa Służby Celnej z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie mianowania na stopień służbowy w korpusie aspirantów Służby Celnej oddala skargę kasacyjną
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 6 grudnia 2011 r., sygn. akt II SA/Wa 1932/11 oddalił skargę P. G. na decyzję Szefa Służby Celnej z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie mianowania na stopień służbowy w korpusie aspirantów Służby Celnej.
Wyrok zapadł w następujących okolicznościach prawnych i faktycznych sprawy.
Dyrektor Izby Celnej w W. w dniu [...] listopada 2009 r., działając na podstawie art. 223 ust. 1 i ust. 4 oraz art. 115 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz.U. Nr 168, poz. 1323), mianował P. G. z dniem 30 listopada 2009 r. na stopień służbowy aspiranta celnego w korpusie aspirantów Służby Celnej. P. G. w odwołaniu domagał się uchylenia powyższego aktu i mianowania go na stopień podkomisarza celnego w korpusie oficerów młodszych Służby Celnej.
Szef Służby Celnej decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. utrzymał w mocy akt mianowania Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] listopada 2009 r. w zakresie określenia korpusu. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 223 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej kierownicy urzędów zostali zobowiązani do mianowania funkcjonariuszy na aktualne stopnie służbowe. Mechanizm przypisywania funkcjonariuszom stopni w poszczególnych korpusach uregulowano w art. 223 ust. 2-6 ustawy. Zadaniem organu było umieszczenie danego funkcjonariusza w odpowiednim korpusie, precyzyjnie wskazanym w ustawie, w zależności od dotychczasowego stopnia lub zajmowanego stanowiska bądź pełnionych obowiązków. Odwołujący domaga się mianowania na stopień służbowy podkomisarza celnego należący do korpusu oficerów młodszych Służby Celnej na podstawie art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej. Powołany przepis dotyczy funkcjonariusza, który wskazane w nim wymogi spełniał bezpośrednio przed wejściem w życie ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, tj. na dzień 30 października 2009 r. Z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika zaś, że przed dniem wejścia w życie ustawy P. G. zajmował stanowisko inspektora celnego i posiadał stopień służbowy starszego dyspozytora celnego. Zgodnie z art. 223 ust. 4 ustawy o Służbie Celnej funkcjonariuszowi celnemu, który przed dniem wejścia w życie ustawy pełnił służbę w stopniu młodszego aspiranta celnego, starszego dyspozytora celnego albo dyspozytora celnego określa się stopień w korpusie aspirantów Służby Celnej. Wobec powyższego, mając na uwadze dyspozycję art. 223 ust. 4 ustawy wskazanemu funkcjonariuszowi prawidłowo określono stopień służbowy aspiranta celnego w korpusie aspirantów Służby Celnej.
Szef Służby Celnej dodał ponadto, że w sprawie niesporne jest, że P. G. zastępował zastępcę Kierownika Posterunku Celnego w M. w czasie jego nieobecności oraz kierował Sekcją Kontroli Wewnętrznej Urzędu Celnego w C. Jednakże fakty te nie mogły skutecznie wpłynąć na określenie mu stopnia w korpusie oficerów młodszych Służby Celnej. P. G.- co potwierdzają między innymi zapisy podpisanej przez niego "Karty Zakresu Obowiązków i Uprawnień" – pełnił bowiem służbę na stanowisku inspektora celnego i w stopniu służbowym dyspozytora celnego, a nie na stanowisku, które ustawodawca zaliczył do stanowisk związanych z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy lub pracowników. Należy przy tym mieć na uwadze, że przepis art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. odnosi się wprost do stanu sprzed dnia wejścia w życie tej pragmatyki służbowej. Wobec tego zwrotom zawartym w tym przepisie należy nadawać takie znaczenie, jakim ustawodawca posługiwał się na gruncie ustawy uchylonej. Skoro w art. 17 ust. 13 poprzedniej ustawy o Służbie Celnej ustawodawca wprost określił, jakie stanowiska uznaje za stanowiska związane z podporządkowaniem służbowym, to art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. nie można interpretować bez uwzględnienia powyższej regulacji. Gdyby ustawodawca zamierzał poszerzyć krąg podmiotów uprawnionych i regulacją przewidzianą w powołanym przepisie objąć także inne osoby niż te formalnie pełniące służbę na stanowisku związanym z podporządkowaniem, to taką sytuację unormowałby wprost stosownym zapisem. Nadto umiejscowienie art. 223 w rozdziale 14 zatytułowanym "Przepisy przejściowe" oznacza, że jest to przepis regulujący wyłącznie takie sytuacje, które mogą pojawiać się na tle wprowadzania w życie nowych uregulowań.
Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł P. G., domagając się jej uchylenia oraz uchylenia decyzji ją poprzedzającej. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie norm prawa materialnego, przez błędną wykładnię art. 223 ust. 3 pkt 2 i ust. 7 ustawy o Służbie Celnej, w zakresie terminu "przed dniem wejścia w życie ustawy" i jego niezastosowanie przy rozstrzygnięciu sprawy oraz niezastosowaniu regulacji dotyczących okresu służby w Służbie Celnej, doświadczenia i wykształcenia z zakresu zadań Służby Celnej a ponadto naruszenie przepisów postępowania administracyjnego poprzez a/ rażące naruszenie przepisów prawa, w tym zasady praworządności wyrażonej w art. 6 k.p.a. oraz bezpośrednio w art. 7 Konstytucji RP, poprzez nieuwzględnienie jako podstawy decyzji przepisu prawa powszechnie obowiązującego (art. 223 ust. 3 pkt 2 i ust. 7 ustawy o Służbie Celnej) i rozstrzygnięcie sprawy w oparciu o interpretację Dyrektora Departamentu Służby Celnej Ministerstwa Finansów zawartą w piśmie z dnia [...] listopada 2009 r. znak [...], b/ rażące naruszenie przepisu art. 7 k.p.a., poprzez wydanie decyzji bez niezbędnego wyjaśnienia stanu faktycznego dotyczącego zajmowania przez odwołującego stanowiska związanego z podporządkowaniem funkcjonariuszy celnych lub pracowników, c/ naruszenie przepisu art. 138 § 1 k.p.a., poprzez wydanie rozstrzygnięcia nieprzewidzianego w tym przepisie i rozstrzygnięcie sprawy tylko odnośnie do korpusu, nie rozstrzygając w zakresie stopnia funkcjonariusza celnego.
W odpowiedzi na skargę Szef Służby Celnej wniósł o jej oddalenie i potrzymał swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Powołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm),dalej powoływana jako P.p.s.a., skargę P. G. oddalił.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że istota niniejszej sprawy sprowadzała się do wykładni przepisu art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej. Skarżący, powołując treść powyższego przepisu wskazywał, że w Posterunku Celnym w M. w okresie od sierpnia 1994 r. do lutego 1998 r. pełnił funkcję "dyspozytora" a w Oddziale Celnym w C. w okresie od lipca 2003 r. do października 2003 r. pełnił funkcję "kierownika zmiany", zaś w Sekcji Kontroli Wewnętrznej Urzędu Celnego w C. w okresie od marca 2005 r. do października 2005 r. pełnił funkcję "kierującego sekcją". Jego zdaniem powyższe stanowiska były związane z podporządkowaniem funkcjonariuszy celnych lub pracowników, co wynika bezpośrednio z karty jego obowiązków i uprawnień. Dlatego też powinien zostać mianowany na stopień w korpusie oficerów młodszych Służby Celnej. Tymczasem dla wykładni użytego w art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej pojęcia "zajmował stanowisko, które wiązało się z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników, bądź pełnił obowiązki na tym stanowisku" należy odwołać się do przepisów ustawy wcześniejszej z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej. Przepis art. 17 ust. 13 wyżej wymienionej ustawy stanowił, że stanowiska, które wiążą się z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników, w szczególności stanowiska: kierownika zmiany, referatu, oddziału oraz naczelnika wydziału w izbie celnej, są stanowiskami kierowniczymi w jednostkach organizacyjnych Służby Celnej. Zgodnie z § 10 ust. 1 pkt 2 obowiązującego do dnia 31 października 2009 r. zarządzenia Ministra Finansów Nr 24 z dnia 23 grudnia 2008 r. w sprawie nadania statutów izbom celnym i urzędom celnym, w urzędach celnych mogły być tworzone wewnętrzne komórki organizacyjne, w tym sekcje – składające się z co najmniej 2 osób, włącznie z kierującym. Przepis § 10 ust. 3 zarządzenia stanowił z kolei, że sekcją kieruje osoba wyznaczona przez naczelnika urzędu. Jednakże w świetle przepisów cytowanego zarządzenia osoba kierująca sekcją nie była powoływana przez dyrektora izby celnej, na wniosek naczelnika urzędu celnego, lecz wyznaczana przez naczelnika urzędu. Nie można zatem uznać, że było to stanowisko związane z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników w rozumieniu art. 17 ust. 13 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej. Zdaniem Sądu I instancji powyższe wskazuje, że skarżący przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej nie zajmował stanowisk, które wiązały się z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników, w rozumieniu przepisów ustawy o Służbie Celnej z dnia 24 lipca 1999 r. Nie było zatem podstaw do mianowania go na stopień służbowy w korpusie oficerów młodszych Służby Celnej.
WSA w Warszawie podkreślił również, że w sytuacji niejednoznaczności wykładni językowej przepisu art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej nie można na niej poprzestać, lecz trzeba odwołać się do wykładni systemowej oraz celowościowej. W przepisach art. 223 ust. 2-6 sprecyzowane zostały zasady przyporządkowania funkcjonariuszy celnych, z uwzględnieniem posiadanych przez nich "przed dniem wejścia w życie ustawy" stopni służbowych, do określonych korpusów, bez pozostawienia tych kwestii uznaniu administracyjnemu. Dotychczasowe stopnie służbowe funkcjonariuszy celnych określone w art. 8 ust. 1 poprzedniej ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej zostały w tych przepisach przyporządkowane do nowo utworzonych korpusów. Przypisanie funkcjonariuszy do określonych korpusów, ustawodawca nie uzależnił od okresu ich służby, posiadanych kompetencji i doświadczenia, lecz tylko od stopnia, w jakim pełnili służbę "przed dniem wejścia w życie ustawy", a zatem regulacja ta nie miała na celu awansowanie funkcjonariuszy z uwzględnieniem dotychczasowego przebiegu służby, lecz przeniesienie ich w realia nowej pragmatyki służbowej. Skoro zaś celem regulacji zawartej w przepisach przejściowych ustawy o Służbie Celnej z dnia 27 sierpnia 2009 r. było zapewnienie płynnej i transparentnej zmiany dotychczasowych stosunków służbowych funkcjonariuszy celnych w stosunki kreowane tą ustawą, to zwrot "przed dniem wejścia w życie ustawy" nie może być odczytywany inaczej niż jako odnoszący się do momentu bezpośrednio poprzedzającego wejście w życie nowej ustawy. Inna interpretacja tego zwrotu, powadziłaby w efekcie do uznaniowości w zakresie przyporządkowania funkcjonariuszy do określonych korpusów, w zależności od tego jaki okres służby danego funkcjonariusza, poprzedzający wejście w życie ustawy, kierownik urzędu wziąłby pod uwagę. Z kolei posłużenie się przez ustawodawcę w przepisie art. 222 ust. 1 zwrotem "w dniu wejścia w życie ustawy" jest uzasadnione tym, że tylko funkcjonariusz, który w dniu wejścia w życie ustawy pełnił służbę w Służbie Celnej, mógł stać się funkcjonariuszem w rozumieniu tej ustawy. Dokonaną przez organ interpretację art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. należy zatem uznać za prawidłową.
Sąd I instancji stwierdził ponadto, że funkcjonariuszowi nie przysługuje roszczenie o awans na wyższy stopień służbowy w ramach korpusu, a tym samym także ochrona sądowa w tym zakresie. Kwestie te nie mogły być zatem poddane kontroli Sądu w niniejszej sprawie, gdyż jako dotyczące relacji między przełożonym i podwładnym, należą do wewnętrznej sfery działania Służby Celnej i pozostawione zostały uznaniu kierownika urzędu. Ponadto organy orzekające w sprawie wnikliwie zbadały istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą, przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego (art. 7, art. 77 § 1 k.p.a.), oceniły zebrany w toku postępowania materiał dowodowy (art. 80 k.p.a.), a także uzasadniły swoje rozstrzygnięcie zgodnie z wymaganiami art. 107 § 3 k.p.a. Ustosunkowując się do zarzutu naruszenia przez organ odwoławczy art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez sformułowanie sentencji decyzji, która utrzymała w mocy decyzję organu I instancji w zakresie określenia korpusu, Sąd powołał się na pogląd wyrażony w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 8 czerwca 2010 r., sygn. akt II PZP 5/10. Podkreślił przy tym, iż zgodnie z powyższym stanowiskiem- w pełni zaakceptowanym w orzecznictwie sądów administracyjnych- od aktu mianowania wydanego na podstawie art. 223 ustawy o Służbie Celnej przez kierownika urzędu celnego funkcjonariuszowi przysługuje, na zasadach przewidzianych w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego, odwołanie do organu celnego wyższego stopnia, w tym przypadku do Szefa Służby Celnej, tylko w zakresie określenia korpusu. Decyzja Szefa Służby Celnej o utrzymaniu w mocy aktu mianowania w zakresie określenia korpusu odpowiada zatem prawu.
W skardze kasacyjnej P. G., reprezentowany przez adwokata, domagał się uchylenia powyższego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił:
1/ naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej przez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że użyte w tym przepisie sformułowanie: "przed dniem wejścia w życie ustawy" odnosi się tylko do momentu bezpośrednio poprzedzającego wejście w życie ustawy, podczas gdy prawidłowa wykładnia powołanego przepisu prowadzi do wniosku, iż zwrot ten oznacza dowolny okres poprzedzający wejście w życie ustawy, a nadto błędne przyjęcie, że przepis ten nie ma zastosowania do funkcjonariusza pełniącego obowiązki kierującego sekcją i pełniącego funkcję kierownika zmiany, gdyż nie można uznać, że były to stanowiska związane z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników z uwagi na niepowołanie na nie przez dyrektora izby celnej, lecz wyznaczenie przez bezpośredniego przełożonego, podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku przeciwnego;
2/ naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy poprzez:
a/ naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w związku z art. 2 i art. 7 Konstytucji RP, a także art. 6 k.p.a. tj. wyrażonej w tych przepisach zasady praworządności, poprzez oddalenie skargi w sytuacji ich niezastosowania przez organy prowadzące postępowanie i uznanie, że takie działanie organu nie stoi w sprzeczności z zasadą demokratycznego państwa prawnego, a także zasadą działania organu państwa na podstawie i w granicach prawa oraz poprzez nieuwzględnienie przepisu art. 233 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej i rozstrzygnięcie sprawy w oparciu o interpretacje Szefa Służby Celnej zawarte w pismach [...] i [...] oraz na podstawie pisemnego polecenia Szefa Służby Celnej nr [...];
b/ naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w związku z art. 138 § 1 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie i nieuchylenie decyzji pomimo, że organ wydał rozstrzygnięcie nieprzewidziane w art. 138 k.p.a. i rozstrzygnął sprawę tylko odnośnie do mianowania do korpusu, nie rozstrzygając w zakresie stopnia funkcjonariusza celnego.
W uzasadnieniu autor skargi kasacyjnej wskazał, że pojęcie "przed dniem wejścia w życie ustawy" powinno być rozumiane zgodnie z wykładnią językową jako dowolny okres poprzedzający wejście ustawy w życie. Zastosowanie wykładni przyjętej przez Dyrektora Izby Celnej, opartej na pisemnych wskazówkach Szefa Służby Celnej, prowadzi do rozszerzającej interpretacji omawianego pojęcia. Taki sposób interpretacji został wprost wykluczony w wyroku NSA z dnia 9 lutego 2005 r., sygn. akt OSK 1134/04, w którym stwierdzono, że wykładnia rozszerzająca pojęcia "przed dniem wejścia w życie ustawy" stwarza pozaustawowe kryterium, sprowadzające się do tego, że okres przed wejściem w życie ustawy jest traktowany wyłącznie jako okres trwający co najmniej do dnia jej wejścia w życie. Tymczasem zakreślenie kryteriów czasowych powinno być jednoznacznie wskazane w ustawie. Literalna wykładnia pojęcia "przed dniem wejścia w życie ustawy" użytego w art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej prowadzi do wniosku, że chodzi o dowolny czas istniejący przed dniem wejścia w życie ustawy. Gdyby wolą ustawodawcy było, aby stan opisany w dyspozycji tego przepisu istniał do dnia wejścia w życie ustawy, to użyłby w tekście ustawy zwrotu "do dnia wejścia w życie ustawy" lub "w dniu wejścia w życie ustawy". Na konieczność stosowania jednolitej terminologii w aktach prawnych zwracał uwagę Trybunał Konstytucyjny. W wyroku z dnia 14 września 2001, sygn. akt SK 11/00 stwierdził, że niedopuszczalne jest stanowienie przepisów prawa, w których używane pojęcia są wzajemnie sprzeczne lub umożliwiają dowolną interpretację. Zatem należy przyjąć, że ustawodawca dyspozycją art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej objął zarówno stany faktyczne trwające w dniu wejścia w życie ustawy, jak i stany faktyczne poprzedzające wejście w życie ustawy. Mając powyższe na uwadze, skoro skarżący w trakcie pełnienia służby zajmował stanowiska służbowe związane z podporządkowaniem funkcjonariuszy celnych lub pracowników- a zatem w okresie przed dniem wejścia w życie ustawy- to zgodnie z art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej winien uzyskać stopień w korpusie oficerów młodszych służby celnej. Nie jest bowiem konieczne, aby stan taki trwał w dniu wejścia w życie ustawy, lecz wystarczające jest, aby istniał przed dniem jej wejścia w życie.
Autor skargi kasacyjnej podniósł również, że WSA w Warszawie oddalając skargę nie zastosował art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w związku z art. 2 i 7 Konstytucji RP oraz art. 6 k.p.a. przyjmując, że działanie organu nie narusza wyrażonej w tych przepisach zasady praworządności. Z wyrażonej w art. 2 Konstytucji RP zasady demokratycznego państwa prawnego, a także z art. 7 Konstytucji i art. 6 k.p.a. wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać w granicach prawa i na podstawie prawa. Źródłami prawa są zaś Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe i rozporządzenia, a także na obszarze działania organów, które je ustanowiły, akty prawa miejscowego. W niniejszej sprawie Dyrektor Izby Celnej w W. wydając akt mianowania z dnia [...] listopada 2009 r., nie oparł się na przepisie art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej, lecz dokonał rozstrzygnięcia w oparciu o interpretacje Szefa Służby Celnej zawarte w pismach znak [...] oraz [...]. Sąd I instancji naruszył nadto art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a., bowiem nie uchylił decyzji pomimo, że organ wydał rozstrzygnięcie nieprzewidziane w art. 138 § 1 k.p.a. i rozstrzygnął sprawę tylko co do mianowania do korpusu, nie rozstrzygając w zakresie stopnia funkcjonariusza celnego. Szef Służby Celnej wydając decyzję z dnia [...] czerwca 2011 r. utrzymującą w mocy decyzję- akt mianowania Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] listopada 2009 r., rozstrzygnął sprawę wyłącznie w zakresie określenia korpusu. Organ w żaden sposób nie wypowiedział się w zakresie stopnia służbowego funkcjonariusza celnego, mimo że akt mianowania dotyczył zarówno określenia korpusu jak i stopnia służbowego. Decyzja organu odwoławczego, który swoim rozstrzygnięciem nie obejmuje części sprawy, a tym samym jest sprzeczna z art. 138 k.p.a., powinna zostać uchylona jako wydana z rażącym naruszeniem prawa.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Rozpoznając niniejszą skargę w tych granicach, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.
Podstawową kwestią wymagającą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, co słusznie dostrzegły orzekające w niej organy celne, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie i strona, jest ustalenie znaczenia zwrotu "przed dniem wejścia w życie ustawy" użytego w art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, a także w art.223 ust.1 tej ustawy stanowiącym podstawę materialną decyzji w przedmiocie nadania skarżącemu aktualnego stopnia służbowego.
Rozumienie omawianego sformułowania stanowi wynik (konsekwencję) dokonania wykładni normy prawnej. Wykładnia to określenie rzeczywistej treści przepisu prawnego (zakodowanej w nim normy prawnej), która jest rezultatem procesu interpretacyjnego zachodzącego wówczas, gdy istnieje konieczność zastosowania danego przepisu. Wykładnia prawa dokonywana jest wedle utrwalonych reguł i kryteriów. Na ogół pierwszeństwo daje się wykładni językowej, jednakże coraz częściej stosuje się także pozostałe sposoby interpretacji lub wspólny wynik kilku spośród nich. W praktyce dominuje wykładnia stanowiąca kompilację różnych sposobów, niesprzecznych ze sobą, wśród których wykładnia językowa jest wzmacniana pozostałymi, zwłaszcza gdy reguły językowe nie prowadzą do uzyskania jednoznaczności interpretacyjnej danego zwrotu (M. Zieliński w: Wykładnia prawa. Zasady, reguły, wskazówki. Warszawa 2008 r.,str. 60 i 244). Znaczenie przepisu –jak zauważył L. Morawski (Wykładnia w orzecznictwie sądów. Komentarz, Toruń 2002. s. 77)- zależy nie tylko od jego językowego sformułowania (kontekst językowy), ale także od treści innych przepisów (kontekst systemowy) oraz całego szeregu wyznaczników językowych, takich jak między innymi cele i funkcje danej regulacji prawnej (kontekst funkcjonalny).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznającego niniejszą sprawę prymat wykładni gramatycznej można zachować tylko w odniesieniu do przepisów sformułowanych w sposób niebudzący wątpliwości z punktu widzenia potocznie i powszechnie stosowanego języka oraz tylko wówczas, gdy ten sposób wykładni daje wynik niekolidujący z wynikami innych metod. Zatem tylko wówczas poprzestanie na językowym ich wyłożeniu może być uzasadnione, bo wtedy znaczenie przepisów na gruncie językowym jest dla wszystkich jednoznaczne. Stan taki nie zachodzi jednak w niniejszej sprawie, bowiem pojawiły się w niej różne wersje rozumienia omawianego zwrotu. Jest tak przede wszystkim z tego powodu, że sformułowanie "przed dniem wejścia w życie ustawy" nie precyzuje konkretnej daty, z jaką wiąże się dalej uregulowany skutek. Może więc chodzić zarówno o dzień bezpośrednio poprzedzający datę wejścia w życie ustawy, jak i wcześniejszy okres (bardziej odległy w przeszłości) przed dniem, w którym ustawa wchodzi w życie. Owa wieloznaczność tej konstrukcji gramatycznej wskazuje, że zwrot ten jest na tyle nieprecyzyjny, iż wykładnia językowa niewątpliwie nie jest wystarczająca dla ustalenia jego sensu i znaczenia. Dlatego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zasadnie przyjął, że w tym zakresie należy odwołać się do innych metod wykładni.
Przy interpretacji omawianego zwrotu pewną wskazówkę może stanowić uzasadnienie projektu ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej. W projekcie tego aktu prawnego zaakcentowano konieczność uregulowania w przepisach przejściowych zagadnienia dostosowania dotychczasowych stosunków służbowych funkcjonariuszy celnych do nowych rozwiązań prawnych. Zatem przepisy art. 222 i art. 223 omawianej ustawy miały pełnić rolę dostosowawczą. Ich zadaniem jest przeniesienie dotychczasowych stanów dotyczących poszczególnych funkcjonariuszy celnych pod odmienne od dotychczasowych uregulowania nowej ustawy. Dlatego interpretując zamieszczone w nich zwroty, niezbędne jest odwołanie się do tego celu, jak również do reguł wykładni systemowej. Zauważyć zatem trzeba, że przywołane przepisy znalazły się w rozdziale "Przepisy przejściowe". Istota tego rodzaju przepisów polega na tym, że odnoszą się one do stosunków prawnych zastanych w momencie wprowadzenia w życie nowej regulacji prawnej i mają na celu specjalne uregulowanie tych stosunków prawnych w świetle wchodzących w życie nowych przepisów prawa (tak m. in. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 27 lutego 2007 r., sygn. akt I OSK 544/06, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Przepisy przejściowe zawierają reguły intertemporalne, czyli reguły prawne służące rozgraniczeniu czasowych zakresów zastosowania i normowania reżimów dawnego i nowego prawa oraz określaniu wpływu nowej regulacji na stany faktyczne, stosunki prawne oraz skutki powstałe i trwające pod rządami dotychczasowej regulacji (Marcin Kamiński w: Prawo administracyjne intertemporalne. Warszawa 2011 r., str. 563). Generalnie ich rolą jest więc uporządkowanie zastanych w dniu wejścia w życie nowej ustawy stosunków prawnych i wprowadzenie ich pod rządy nowego aktu prawnego, w szczególności określenie sposobu i trybu załatwienia spraw niezakończonych dotąd, ewentualne utrzymanie dotychczasowych instytucji prawnych zniesionych przez nowe przepisy, zachowanie uprawnień i obowiązków oraz utrzymanie w mocy dotychczasowych przepisów wykonawczych (§ 30 załącznika do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie zasad techniki prawodawczej (Dz. U. Nr 100, poz. 908).
W przekonaniu Naczelnego Sądu Administracyjnego badając sporne zagadnienie, należy mieć na względzie systematykę i przepisy określonej ustawy, gdyż interpretacja zależna jest od specyfiki konkretnej regulacji prawnej. Proces interpretacji trzeba przede wszystkim rozpocząć od wyłożenia normy zawartej w art. 222 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej. Wyraża ona regułę, że celnicy pełniący służbę w dniu wejścia w życie nowej ustawy stają się funkcjonariuszami w rozumieniu nowej ustawy. Art. 222 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej jest zatem przepisem nadrzędnym w tej części ustawy, zaś dalsze przepisy są jego konsekwencją i mają na celu ukształtowanie treści nowych stosunków służbowych funkcjonariuszy celnych. Posłużenie się w art. 222 ust. 1 tej ustawy zwrotem "w dniu wejścia w życie ustawy" nie dowodzi sugerowanego przez stronę skarżącą kasacyjnie znaczenia zwrotu "przed dniem wejścia w życie ustawy" zastosowanego w dalszych przepisach. Po pierwsze nie można było w art. 222 ust. 1 użyć innego sformułowania, gdyż tylko celnik pełniący służbę w dniu 31 października 2009 r. stawał się funkcjonariuszem celnym pod rządami nowej pragmatyki służbowej. Po wtóre użycie zwrotu "w dniu wejścia w życie ustawy" w art. 223 ustawy o Służbie Celnej nie miałoby uzasadnienia, skoro z tą właśnie datą następowała już zmiana dotychczasowych stosunków służbowych funkcjonariuszy celnych w stosunki przewidziane nową ustawą, czyli w tej dacie wykreowany został stosunek służbowy o nowej treści. Dlatego przepis ten mógł obejmować tylko stany sprzed tej daty. Po trzecie w art. 222 ust. 3 tej ustawy powiada się o propozycji miejsca pełnienia służby, stanowiska i uposażenia tym funkcjonariuszom, o których mowa w ust.1. Te ostatnie zagadnienia, nie są tożsame z przemianowaniem na określone stopnie służbowe. Użycie innych sformułowań w przepisach dotyczących tych różnych materii było zatem w pełni usprawiedliwione. Podobnie zresztą jak specyfika regulacji uzasadnia zastosowanie przyjętego zwrotu przykładowo w przepisach art. 226 ust. 1-3, art. 227, art. 228, art. 231 ust. 1. W art. 223 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej zakreślono miesięczny termin do dokonania mianowania na stopnie służbowe, wedle reguł zawartych w ust. 7 tego przepisu. Nadanie nowych stopni oraz pierwszy przydział do korpusu dokonany miał być w oparciu o przepisy przejściowe, a więc na zasadzie szczególnej regulacji, wedle ściśle określonych zasad zawartych w ust. 2, 3, 4, 5 i 6 tego przepisu. Kształtując treść stosunku służbowego w tym przedmiocie, niepodobna zgodzić się, aby rolą kierowników urzędów było poszukiwanie w całej karierze funkcjonariuszy jakichkolwiek okresów służby związanych z zajmowaniem stanowisk lub pełnieniem służby na stanowiskach związanych z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników Nie takie było ratio legis przywołanych przepisów. Intencją ustawodawcy było bowiem wydanie decyzji porządkującej zastany stan rzeczy na dzień wejścia w życie nowej regulacji. Punktem odniesienia musi być zatem dotychczasowy stan prawny oraz ukształtowane na jego podstawie stosunki prawne trwające w momencie wejścia życie przepisów nowej pragmatyki służbowej.
Dlatego wytyk naruszenia powołanego przepisu prawa materialnego uznać należy za niezasadny. Z miarodajnych w sprawie ustaleń faktycznych wynika bowiem, że w dniu 30 października 2009 r. P. G. zajmował stanowisko inspektora celnego i posiadał stopień służbowy starszego dyspozytora celnego. Przed dniem wejścia w życie nowej pragmatyki służbowej nie zajmował zatem stanowiska i nie pełnił służby na stanowisku związanym z podporządkowaniem funkcjonariuszy lub pracowników służby celnej w rozumieniu art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. w związku z art. 17 ust. 3 ustawy z dnia 24 sierpnia 1999 r. o Służbie Celnej w związku z przepisami rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 21 kwietnia 2000 r. w sprawie stawek uposażenia zasadniczego w Służbie Celnej oraz szczegółowych zasad przyznawania i wypłacania dodatków do uposażenia zasadniczego (por. wyrok NSA z dnia 11 maja 2012 r., sygn. akt I OSK 1775/11). W związku z powyższym sądowi I instancji nie można zarzucić ani błędnej wykładni ani niewłaściwego zastosowania art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej.
Chybiony jest ponadto wytyk dotyczący naruszenia zaskarżonym wyrokiem art. 145 § 1 pkt. 1 lit a P.p.s.a. w zw. z art. 2 i art. 7 Konstytucji RP oraz art. 6 k.p.a. W myśl art. 7 Konstytucji RP organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Podobną regulację w prawie administracyjnym zawiera art. 6 k.p.a., zgodnie, z którym, organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym powstałym na tle tego ostatniego przepisu konsekwentnie przyjmuje się, że podstawę materialnoprawną decyzji administracyjnej mogą stanowić tylko przepisy prawa powszechnie obowiązującego, to jest ustawa bądź przepisy wykonawcze wydane na podstawie i w ramach wyraźnego upoważnienia zawartego w ustawie. Zamkniętą listę źródeł prawa powszechnie obowiązującego wyznaczają art. 8 i 9 oraz przepisy rozdziału III "Źródła prawa" Konstytucji RP. Zgodnie z art. 87 ust. 1 i 2 Konstytucji źródłami obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia, a na obszarze działania organów, które je ustanowiły, akty prawa miejscowego.
Mając powyższe na uwadze, co do zasady, należy zgodzić się z poglądem, że wyjaśnienia, instrukcje i pisma resortowe nie należą do źródeł prawa powszechnie obowiązującego, a zatem nie mogą stanowić podstawy dla wydania decyzji administracyjnej. Nie oznacza to jednak, iż organ administracji rozstrzygając indywidualną sprawę administracyjną, nie może w ogóle posługiwać się przy wykładni przepisów prawnych budzących wątpliwości bądź w przypadku, gdy jakaś kwestia nie jest wprost uregulowana w przepisach, wskazówkami interpretacyjnymi organów nadrzędnych nad organem rozstrzygającym sprawę, zwłaszcza organów centralnych. Z taką sytuacją mamy właśnie do czynienia w rozpoznawanej sprawie. Taki bowiem charakter miały wyjaśnienia Szefa Służby Celnej. Dodatkowo zauważyć należy, że ustawodawca zobowiązując kierownika urzędu do przemianowania funkcjonariuszy na nowe stopnie służbowe, przedstawił jedynie ogólny katalog przesłanek, jakimi organ winien posługiwać się przy dokonywaniu przedmiotowych aktów mianowania. W art. 223 ust. 7 ustawy o Służbie Celnej wskazał, iż określenie stopni służbowych, o których mowa w ust. 2-6, uzależnione jest od okresu służby w Służbie Celnej albo zatrudnienia w administracji celnej lub skarbowej oraz posiadanego doświadczenia i wykształcenia w sprawach z zakresu zadań Służby Celnej. Szef Służby Celnej nie zmienił powyższych kryteriów, a jedynie je uściślił, korzystając z przyznanych mu uprawnień między innymi do kształtowania polityki kadrowej w podległej mu formacji (art.10 ust.3 pkt.1 i 3 ustawy). Wyjaśnienia Szefa Służby Celnej i opracowane przez niego kryteria punktowe zmierzały do ustalenia bardziej szczegółowych, jednolitych, jawnych, czytelnych zasad przy dokonywaniu przemianowania funkcjonariuszy na stopnie służbowe na podstawie art. 223 ustawy o Służbie Celnej. To że były one pomocniczo stosowane w procesie transformacji, oprócz ogólnego katalogu określonego przez ustawodawcę, nie oznacza jeszcze, że to one stanowiły podstawę materialnoprawną podejmowanych decyzji. Bezsporne bowiem jest, że decyzje w przedmiocie mianowania skarżącego kasacyjnie na nowy stopień służbowy zostały wydane na podstawie przepisów prawa powszechnie obowiązującego. Fakt, że strona nie zgadza się z tymi rozstrzygnięciami, nie może dowodzić, że organy administracji naruszyły zasadę praworządności wyrażoną w art.6 k.p.a i art.7 Konstytucji RP, a w konsekwencji także zasadę przewidzianą w art.2 Konstytucji RP. Skoro nie uchybiono powołanym przepisom, to tym samym zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art.145 § 1 pkt.1 P.p.s.a. przez nieuchylenie decyzji organów administracji, które miały być wydane ze złamaniem powołanych norm, uznać należy za bezzasadny.
Przechodząc do omówienia pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej, w pierwszej kolejności ponownie przypomnieć należy, że zgodnie z art.222 ust.1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej dotychczasowi funkcjonariusze celni stają się funkcjonariuszami w rozumieniu nowej pragmatyki służbowej i na zasadach ustanowionych tą ustawą. Wszyscy funkcjonariusze mieli kontynuować służbę na nowych warunkach, a zatem niezbędne było podjęcie stosownych działań zmierzających do zmiany dotychczasowych stosunków służbowych w stosunki kreowane nową ustawą Dla przeprowadzenia takiej transformacji przewidziano w przepisach przejściowych tryb szczególny. Ustawodawca zdecydował przy tym, że działania w tym zakresie mają być prowadzone w kilku etapach i łącznie zmierzać do ustalenia od nowa wszystkich istotnych elementów nowo wykreowanych stosunków służbowych. Oprócz ustalenia nowego miejsca pełnienia służby, stanowiska czy uposażenia kierownik urzędu został zobowiązany także do mianowania funkcjonariuszy na aktualnie obowiązujące stopnie służbowe (art.223 ust.1 ustawy). Przemianowanie takie było niezbędne, gdyż nowa ustawa pragmatyczna przewidziała nowy katalog stopni służbowych, zmieniając nomenklaturę niektórych z tych stopni. Wprowadziła też nieznane wcześniej korpusy osobowe, a ponadto pogrupowała wszystkie stopnie służbowe do poszczególnych korpusów. Kategoryczne brzmienie art.223 ust.1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, miejsce usytuowania tej normy w przepisach przejściowych oraz cel regulacji zawartych w tych przepisach przejściowych, wskazują, że przedmiotowego aktu mianowania na stopień służbowy w korpusie nie można utożsamiać z aktami mianowania, o jakich mowa w przepisach ogólnych ustawy. Mianowanie przewidziane w art.223 ust.1 ustawy nie łączy się jedynie ze sferą dyspozycyjności i podległości służbowej funkcjonariusza. Jest to instytucja wyjątkowa, która ma zastosowanie tylko w celu dokonania transformacji funkcjonariuszy pod rygory zmienionej pragmatyki służbowej. Wydanie przedmiotowego aktu stanowi realizację obowiązku, jaki ustawodawca nałożył na wszystkich kierowników urzędów. Funkcja takiego aktu mianowania jest podobna do innych działań organów celnych określających aktualny status celnika i aktualne warunki pełnienia przez niego służby. Taki akt mianowania stanowi jednostronne rozstrzygniecie organu administracji publicznej o wiążących konsekwencjach obowiązującej normy prawa administracyjnego dla indywidualnie określonego podmiotu i konkretnego stosunku administracyjnoprawnego. W sposób władczy kształtuje on bowiem w określonym zakresie pozycję prawną funkcjonariusza celnego i modyfikuje jego dotychczasowy stosunek służbowy, stosownie do wymogów nowej regulacji prawnej. Należy zatem przyjąć, że sprawa mianowania funkcjonariusza w omawianym trybie na aktualny stopień służbowy w określonym korpusie jest indywidualną sprawą rozstrzyganą w drodze decyzji administracyjnej. Kwalifikuje się ona przy tym do kategorii spraw wymienionych w art.188 ustawy. Z treści tego ostatniego przepisu i art.189 ustawy wynika bowiem, że spory dotyczące istnienia stosunku służbowego oraz jego istotnych elementów mają charakter administracyjny i droga sądowa przed sądem powszechnym jest w nich wyłączona. Oznacza to, że mianowanie na podstawie art.223 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej podlega w pełnym zakresie kontroli instancyjnej, a następnie sądowoadministracyjnej.
Zauważyć ponadto należy, że art.223 ust.1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej stanowi, że w terminie miesiąca od dnia wejścia w życie tej ustawy kierownik urzędu dokona mianowań funkcjonariuszy na stopnie służbowe. Z kolejnych ustępów powołanego artykułu wynika, że organ określa "stopień w korpusie". Z kolei art.115 ustawy wymienia korpusy obowiązujące w formacji, a w ramach poszczególnych korpusów określone stopnie wojskowe. Dany stopień wojskowy przyporządkowany jest tylko do jednego, konkretnego korpusu. Zatem mianowanie funkcjonariusza na dany stopień służbowy determinuje od razu przynależność celnika do korpusu ściśle wskazanego przez ustawodawcę. Organ rozstrzyga o mianowaniu funkcjonariusza na aktualny stopień służbowy. Takie zaś mianowanie automatycznie skutkuje przynależnością celnika do ściśle wyznaczonego przez ustawodawcę korpusu osobowego. Oznacza to, że mianowanie na stopień służbowy w korpusie stanowi jedną sprawę administracyjną, załatwianą w drodze jednego rozstrzygnięcia, tj. mianowania na określony stopień służbowy w danym korpusie. Przedmiotowy akt mianowania zarówno w znaczeniu procesowym jak i materialnym stanowi jedną niepodzielną decyzję administracyjną. Żaden z elementów takiego rozstrzygnięcia nie może samodzielnie funkcjonować w obrocie prawnym. Nadając w omawianym trybie aktualny stopień służbowy, jednocześnie określa się przypisany do niego przez ustawodawcę korpus. Natomiast samo określenie korpusu osobowego bez mianowania funkcjonariusza na aktualny w nowej hierarchii służbowej stopień służbowy jest niedopuszczalne.
W związku z powyższym nie można podzielić stanowiska, że wskazanie na podstawie art.223 ustawy korpusu, do którego ustawodawca przypisał dany stopień służbowy oraz mianowanie na aktualny stopień służbowy, stanowią odrębne sprawy, a także że tylko określenie korpusu po transformacji może podlegać kontroli sądowoadministracyjnej. Taki pogląd często jest prezentowany z powołaniem się na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 8 czerwca 2010r. II PZP 5/10. Nie zwraca się przy tym uwagi na to, że uchwała ta została podjęta w odpowiedzi na pytanie Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Toruniu, czy dopuszczalna jest droga sądowa przed sądem pracy w sprawie o roszczenie dotyczące zmiany gradacji korpusu i mianowanie na stopień służbowy, o którym mowa w art. 223 ust. 3 pkt. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 20029r. o Służbie Celnej. Wymieniona uchwała przesądza zatem wyłącznie o braku właściwości sądu pracy do rozpoznawania spraw wynikłych na gruncie przepisów przejściowych zawartych w nowej ustawie o Służbie Celnej.
W rozpoznawanej sprawie Dyrektor Izby Celnej w W. aktem z dnia [...] listopada 2009 r. mianował P. G. na stopień służbowy aspiranta celnego w korpusie aspirantów Służby Celnej. Szef Służby Celnej zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy powyższy akt mianowania w zakresie określenia korpusu. Taki sposób sformułowania sentencji decyzji organu odwoławczego niewątpliwie nie był prawidłowy. Istota postępowania odwoławczego polega bowiem na tym, że organ odwoławczy ponownie rozpatruje sprawę, która została rozstrzygniętą decyzją organu I instancji. Oznacza to, że organ odwoławczy ma zakończyć prowadzone postępowanie, rozstrzygając o sprawie tożsamej ze sprawą, które była przedmiotem orzeczenia pierwszoinstancyjnego, co wprost powinno wynikać z osnowy decyzji tego organu. Nie ulega również wątpliwości, że przepisy art.138 § 1 i 2 k.p.a. zawierają wyczerpujący katalog decyzji, jakie mogą być wydane po zakończeniu postępowania odwoławczego. Enumeratywnie określona ilość i rodzaj decyzji mogących zapaść w postępowaniu odwoławczym wskazują, że przewidziane w powołanych przepisach typy decyzji nie mogą podlegać regułom wykładni rozszerzającej.
W okolicznościach niniejszej sprawy, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, nieprawidłowa redakcja sentencji decyzji Szefa Służby Celnej nie miała jednak istotnego wpływu na wynik sprawy. Mianowanie na stopień służbowy w korpusie-o czym była już mowa- stanowi bowiem jedną sprawę administracyjną. Ponadto z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że Szef Służby Celnej ocenił decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. w całości, a zatem nie tylko w zakresie określenia korpusu ale także i nadanego stopnia służbowego. Ustosunkował się przy tym do wszystkich zarzutów odwołującego się funkcjonariusza, wyjaśniając dlaczego skoro bezpośrednio przed wejściem w życie nowej pragmatyki zajmował stanowisko inspektora celnego i posiadał stopień starszego dyspozytora celnego, to prawidłowe było przemianowanie go na stopień aspiranta celnego w korpusie aspirantów, a brak było podstaw do nadania mu stopnia podkomisarza celnego w korpusie oficerów młodszych Służby Celnej. Przeprowadzona przez organ II instancji wykładnia przepisów mających zastosowanie w sprawie i oparty na niej wywód spełniają cechy rozstrzygnięcia sprawy w postępowaniu odwoławczym. Struktura decyzji obejmuje zarówno osnowę jak i uzasadnienie, które zawsze należy oceniać w całości. Zamieszczenie zatem rozstrzygnięcia w uzasadnieniu decyzji nie zmienia jego charakteru prawnego. O zakresie rozstrzygnięcia i przyznaniu charakteru rozstrzygnięcia w sprawie przesadza bowiem treść, która kształtuje prawa strony, a nie miejsce umieszczenia w strukturze decyzji. W konsekwencji sygnalizowane uchybienie nie mogło skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji. Warunkiem uwzględnienia skargi z powodu naruszenia przepisów postępowania jest ustalenie, że stwierdzone uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie można uznać za mające wpływ na wynik sprawy błędne sformułowanie sentencji decyzji Szefa Służby Celnej, jeżeli z uzasadnienia tej decyzji wynika prawidłowy zakres podjętego przez ten organ rozstrzygnięcia sprawy. Dlatego także zarzut naruszenia zaskarżonym wyrokiem art.145 § 1 pkt. 1 lit. a P.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. nie mógł odnieść zamierzonego skutku.
W tym stanie rzeczy, skoro skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło