II OSK 1796/10
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2011-12-07
Skład orzekający: Małgorzata Masternak-Kubiak, Maria Czapska-Górnikiewicz, Jacek Hyla
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy podmioty posiadające służebność gruntową lub miejsca postojowe na działce sąsiedniej, które nie są właścicielami, użytkownikami wieczystymi ani zarządcami tej działki, mogą być uznane za strony postępowania o pozwolenie na budowę, jeśli ich nieruchomość znajduje się w obszarze oddziaływania obiektu?Ratio decidendi
Podmioty posiadające jedynie służebność gruntową lub miejsca postojowe na działce sąsiedniej, które nie są właścicielami, użytkownikami wieczystymi ani zarządcami tej działki, nie posiadają interesu prawnego, a jedynie faktyczny, i nie mogą być uznane za strony postępowania o pozwolenie na budowę. Ich interes prawny, związany z potencjalnymi utrudnieniami w korzystaniu ze służebności lub miejsc postojowych, podlega ochronie na gruncie prawa cywilnego, a nie administracyjnego.Stan faktyczny
B. i A. D. wnieśli o wznowienie postępowania administracyjnego dotyczącego zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego i udzielenia pozwolenia na budowę, twierdząc, że nie brali udziału w postępowaniu. Podnosili, że posiadana przez nich służebność przechodu i przejazdu przez działkę sąsiednią oraz miejsca postojowe na tej działce mogą być utrudnione w związku z realizacją inwestycji. Organy administracji oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny uznały, że skarżący nie posiadają statusu strony postępowania, ponieważ ich interes prawny nie wynika z przepisów Prawa budowlanego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak ( spr. ) Sędziowie Sędzia NSA Maria Czapska-Górnikiewicz Sędzia del. NSA Jacek Hyla Protokolant Katarzyna Kasprzyk po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej B. D. i A. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 22 kwietnia 2010 r. sygn. akt II SA/Gd 117/10 w sprawie ze skargi B. D. i A. D. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego i udzielenia pozwolenia na budowę oddala skargę kasacyjną.
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 22 kwietnia 2010 r. sygn. akt II SA/Gd 117/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę B. D. i A. D. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia [...] grudnia 2009 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego i udzielenia pozwolenia na budowę.
Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
B. i A. D. wnieśli o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Prezydenta Miasta G. z dnia [...] listopada 2008 r. uchylającą w części decyzję z dnia [...] sierpnia 1997 r. oraz zatwierdzającą projekt budowlany zamienny i udzielającą A. pozwolenia na budowę budynku usługowo-handlowego wraz z instalacją gazu przy ul. [...] w G. na działkach nr [...],[...],[...],[...], obręb G., w zakresie określonym w przedłożonym przez inwestora projekcie zamiennym.
Wnioskodawcy podnieśli, że nie brali udziału w postępowaniu. Wskazali, że właściciel działki nr [...], przylegającej z jednej strony do terenu inwestycji zaś z drugiej do nieruchomości, stanowiącej własność wnioskodawców, ustanowił na ich rzecz służebność przechodu i przejazdu przez tę nieruchomość na pasie o szerokości 2 metrów. Obecnie na tym terenie znajdują się trzy miejsca postojowe, które stanowią jednocześnie plac manewrowy, zaś inwestor żąda umożliwienia korzystania z całej działki nr [...], aby prowadzić działalność gospodarczą. Zdaniem wnioskodawców uniemożliwi to im wjazd i wyjazd z garażu. Ponadto zanieczyszczenie powietrza i gleby oraz drgania terenu mogą zagrozić ich budynkowi.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r., wydaną na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 i art. 150 § 1 k.p.a., Prezydent Miasta G. odmówił uchylenia ww. decyzji. W uzasadnieniu organ I instancji podniósł, że realizowany budynek usługowo-handlowy nie wpłynie na możliwość wykonywania przez wnioskodawców ustanowionej na ich rzecz służebności na działce nr [...]. Organ I instancji wskazał, że zarówno działka nr [...], należąca do wnioskodawców, jak i działka nr [...], objęta inwestycją, mają dostęp do drogi publicznej w oparciu o ustanowione służebności gruntowe obciążające działkę nr [...], będącą w użytkowaniu wieczystym C. w S. Stanowi ona drogę o szerokości 4 metrów i właściciele działek sąsiednich korzystają z ustanowionych tylko na ich rzecz służebności przechodu i przejazdu, co nie stanowi powodu uznania wnioskodawców za stronę postępowania. Z analizy oddziaływania obiektu wynika, że nieruchomość wnioskodawców znajduje się poza jego zasięgiem i tym samym w świetle art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm. - dalej jako ustawa - Prawo budowlane) brak jest podstaw do uznania ich za stronę postępowania.
W odwołaniu od powyższej decyzji B. i A. D. zarzucili zaskarżonej decyzji naruszenie art. 3 pkt 11 w zw. z art. 32 ust. 4 pkt 2 ustawy – Prawo budowlane, poprzez błędne przyjęcie, że inwestor legitymował się w postępowaniu o pozwolenia na budowę prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane; naruszenie art. 3 pkt 20 w zw. z art. 28 ust. 2 ustawy – Prawo budowlane, poprzez błędne uznanie, że odwołujący nie są stronami postępowania i ich nieruchomość nie znajduje się w obszarze oddziaływania obiektu; dokonanie błędnych ustaleń faktycznych, sprzecznych ze zgromadzonym w sprawie materiałem, w szczególności poprzez ustalenie, że nieruchomość odwołujących ma dostęp do drogi publicznej poprzez ustanowioną służebność gruntową, gdy faktycznie ma bezpośredni dostęp do drogi publicznej z działki nr [...] oraz że miejsca parkingowe zaprojektowane są na działce nr [...], gdy są zaprojektowane na działce nr [...].
W uzasadnieniu odwołania wskazali, że znajdują się gronie podmiotów wymienionych w art. 28 ust. 2 ustawy – Prawo budowlane, ze względu na służebność, a w tym zarząd wydzieloną częścią nieruchomości służebnej (działka nr [...]). Sposób zagospodarowania ww. działką planowany przez inwestora uniemożliwi odwołującym realizację prawa służebności.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 k.p.a., Wojewoda Pomorski utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu podniósł, że właściciel działki nr [...] nie przyznał odwołującym prawa do wyłącznego użytku pasa drogi o szerokości 2 m, włącznie z jego wygrodzeniem. Wskazał, że w zatwierdzonym projekcie budowlanym zamiennym dla przedmiotowej inwestycji zapisano, iż obszar oddziaływania realizowanego obiektu nie obejmuje działki, której właścicielami są odwołujący. Zdaniem organu odwoławczego odwołujący przyjęli błędne założenie, że ustanowiona na ich rzecz służebność przechodu i przejazdu przez działkę nr [...] powodowała, że stają się stroną w postępowaniu dotyczącym przedmiotowej inwestycji.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku B. i A. D. zarzucili zaskarżonej decyzji naruszenie art. 3 pkt 20 w zw. z art. 28 ust. 2 ustawy – Prawo budowlane poprzez błędne uznanie, że skarżący nie są stronami postępowania oraz dokonanie błędnych ustaleń faktycznych, a mianowicie, iż skarżący samowolnie wygrodzili się na działce nr [...] oraz pominięcie faktu, że skarżący posiadają 3 miejsca parkingowe zaprojektowane na tejże działce i zatwierdzone prawomocną decyzją Urzędu Miasta G.
W uzasadnieniu skargi powtórzono argumentację zawartą w uzasadnieniu odwołania od decyzji organu I instancji, wskazując ponadto, że punktem wyjścia przy ocenie stanu faktycznego i prawnego sprawy powinny być ustanowione na działce nr [...] miejsca postojowe, a nie ocena prawa rzeczowego ustanawiającego służebność drogową. Stanowią one dodatkowy element decyzyjny, uzasadniając prawo skarżących do posiadania legitymacji biernej sprawie.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Pomorski wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację oraz stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalając skargę wskazał, że w przedmiotowej sprawie kontrolą sądową objęta została decyzja wydana w postępowaniu wznowieniowym będącym jednym z nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego, które umożliwiają wzruszenie decyzji ostatecznych. Zaskarżona decyzja odmawiająca uchylenia decyzji ostatecznej, wobec braku podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., wydana została na mocy przepisu art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. Przepis art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. stanowi o wznowieniu postępowania, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu.
Skarżący wywodzą swój interes prawny a tym samym uprawnienie do występowania w sprawie z tytułu ustanowionej na ich rzecz służebności przechodu i przejazdu przez działkę [...], jak również z posiadania na tejże działce trzech miejsc postojowych wybudowanych na podstawie decyzji właściwego organu administracji publicznej, wskazując na treść art. 28 ust. 2 ustawy – Prawo budowlane, zgodnie z którym stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu.
W ocenie Sądu, skarżący nie należą do kręgu osób wymienionych w przepisie art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego wbrew prezentowanemu przez nich stanowisku. Służebność gruntowa jest ograniczonym prawem rzeczowym, co wynika wprost z art. 244 § 1 k.c. Skoro skarżącym przysługuje w stosunku do ww. nieruchomości służebność gruntowa, to przysługiwać im mogą jedynie uprawnienia wynikające z ograniczonego prawa rzeczowego a nie z prawa własności, użytkowania wieczystego, czy też zarządu, o którym mowa w art. 28 ust. 2 ustawy – Prawo budowlane. Tym samym więc, skarżący niewątpliwie posiadają interes faktyczny, wywiedziony z ograniczonego prawa rzeczowego – służebności gruntowej, nie posiadają natomiast interesu prawnego, gdyż nie należą do kręgu podmiotów wymienionych w art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane.
W ocenie Sądu pierwszej instancji okoliczność, że działka nr [...] obciążona jest służebnością przechodu i przejazdu na rzecz skarżących nie może być podstawą do przyznania im statusu strony w przedmiotowym postępowaniu. Nieruchomość ta jest w użytkowaniu wieczystym C. i stanowi własność Gminy Miasta G. Podmioty, którym przysługuje ograniczone prawo rzeczowe do nieruchomości, która mogłaby znajdować się w obszarze oddziaływania obiektu, wyłączone są z kręgu stron postępowania o pozwolenie na budowę. Ich interes prawny można byłoby rozważać na gruncie innych postępowań administracyjnych, a co do zasady podlega on ochronie na gruncie prawa cywilnego. Dla ochrony przed utrudnieniem w korzystaniu ze służebności winni korzystać z roszczeń cywilnoprawnych.
Również okoliczność, że na działce nr [...] skarżący posiadają trzy miejsca postojowe, nie mogła, zdaniem Sądu, mieć wpływ na przyznanie skarżącym statusu strony w postępowaniu o pozwolenie na budowę przedmiotowej inwestycji. Opisywane przez skarżących miejsca postojowe zostały zlokalizowane na nieruchomości, do której skarżącym nie służy żaden z tytułów wymienionych w art. 28 ust. 2 ustawy – Prawo budowlane, a sposób ich władania co do terenu zajętego pod miejsca postojowe można określić jako posiadanie zależne.
Odmienną ocenę, zdaniem Sądu, mogłyby uzasadniać jedynie okoliczności wskazujące na wprowadzenie ograniczeń w zagospodarowaniu terenu stanowiącego nieruchomość oznaczoną, jako działka nr [...], stanowiącą własność skarżących. Wskazać w tym miejscu należy, że nie sposób wskazać na takie ograniczenia, w wyniku realizacji przedmiotowej inwestycji. Treść art. 3 pkt 20 ustawy – Prawo budowlane zawiera definicję legalną pojęcia "obszaru oddziaływania obiektu", przez który należy rozumieć teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu tego terenu. Analizując tę normę prawną, Sąd stwierdził, że trzeba sięgać do szczegółowych przepisów prawnych, w tym do norm techniczno-budowlanych. Włączenie danej nieruchomości do obszaru oddziaływania obiektu ma miejsce wówczas, gdy na podstawie konkretnych indywidualnych parametrów danej inwestycji, będą się również konkretyzować odpowiednie normy prawa materialnego np. przepisy techniczno-budowlane, sanitarne, czy ochrony środowiska, z których określony podmiot wywodzi swój interes prawny, jako strona postępowania. Takich ograniczeń w zagospodarowaniu nieruchomości oznaczonej, jako działka gruntu nr [...], stanowiącej własność skarżących nie sposób wywieść z ewentualnych utrudnień w wykonywaniu uprawnień z tytułu służebności przechodu i przejazdu, tudzież z posiadania miejsc postojowych na nieruchomości przyległej, oznaczonej, jako działka nr [...].
W ocenie Sądu pierwszej instancji nie miały znaczenia dla rozpoznania sprawy podnoszone przez skarżących zarzuty, że umowa o ustanowienie, przez właściciela nieruchomości oznaczonej, jako działka nr [...], służebności gruntowej na rzecz inwestora, dotknięta jest wadą nieważności, albowiem okoliczności powyższe nie mają znaczenia dla oceny, czy skarżącym przysługuje status strony w przedmiotowym postępowaniu, zaś o w sprawach uznawania za nieważne umów cywilnoprawnych wyłącznie właściwym jest sąd powszechny.
Ponadto kwestia oceny, czy inwestor miał prawo dysponowania nieruchomością na cele budowlane, nie może mieć znaczenia w rozpoznawanej sprawie, albowiem nie ma ona wpływu na uprawnienia skarżących do występowania w przedmiotowym postępowaniu w charakterze strony.
W skardze kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku B. i A. D., na podstawie art. 173 § 1 i art. 174 pkt 1ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – dalej P.p.s.a., podnieśli zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 3 pkt 20 ustawy Prawo budowlane w zw. z art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane poprzez błędne uznanie, że skarżący nie są stronami postępowania, bo ich nieruchomość nie znajduje się w obszarze oddziaływania obiektu. Ponadto, organ uznał, że działka nr [...], na której skarżący mają służebność gruntową i wydzielone prawomocną decyzją Urzędu Miasta G. - 3 miejsca postojowe — parkingowe, nie wpływa na posiadanie przez skarżących statusu strony postępowania;
Na podstawie art. 176 w zw. z art. 185 § 1 P.p.s.a. skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku, a ponadto z ostrożności procesowej, na podstawie art. 188 P.p.s.a, o ewentualne uchylenie zaskarżonego wyroku i merytoryczne rozpoznanie skargi, zgodnie z wnioskiem skarżących oraz o zasądzenie na rzecz skarżących — kosztów postępowania w tej sprawie.
W motywach uzasadnienia skarżący podnieśli, że przysługuje im służebność gruntowa ustanowiona w formie aktu notarialnego. Poza przysługującą skarżącym służebnością gruntową - interes prawny jest wzmocniony prawomocną decyzją administracyjną, na mocy której skarżący wybudowali trzy miejsca postojowe, które sąsiadują bezpośrednio z obszarem inwestycji objętej decyzją Prezydenta Miasta G. z dnia [...] listopada 2008 r.
Skarżący podnieśli, że bez wątpienia znajdują się w obszarze oddziaływania obiektu, bowiem są właścicielami budynku przy ul. [...] oraz [...] - a inwestycja prowadzona była de facto na sąsiedniej działce – [...]. Budynki [...] oraz [...] oddziela niewidoczny wąski pas 2 m. służebności gruntowej, użytkowanej i zagospodarowanej przez skarżących.
W kręgu podmiotów posiadających przymiot strony w sprawie pozwolenia na budowę jest również zarządca nieruchomości znajdującej się w obszarze oddziaływania obiektu. Sąd nie wyjaśnił, dlaczego uważa, iż skarżący nie posiadają prawa do spornego gruntu na zasadach zarządu. Należy podkreślić, iż skarżący posiadają nie tylko służebność gruntową ustanowioną na działce nr [...], ale również posiadają wyłączne prawo do korzystania z wydzielonych trzech miejsc parkingowych. W związku z tym, władztwo skarżących nad działką nr [...] ma szerszy zakres aniżeli zakres uprawnień, jaki posiada zarządca nieruchomości, zatem skarżący znajdują się w kręgu podmiotów wymienionych w art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Podstawy te determinują kierunek postępowania Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny wskazanych w skardze podstaw kasacyjnych.
Skład orzekający Naczelnego Sądu Administracyjnego nie podziela zarzutów i twierdzeń strony skarżącej błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania postanowień art. 3 pkt 20 w zw. z art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego. Sąd pierwszej instancji, kontrolując legalność zaskarżonej decyzji, dokonał prawidłowej interpretacji wskazanych norm Prawa budowlanego w kontekście stanu faktycznego sprawy.
Przepis art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego zawiera definicję strony w postępowaniu w sprawach o pozwolenie na budowę. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. W orzecznictwie sądowym podkreśla się zazwyczaj, że aby uzyskać status strony postępowania w sprawie pozwolenia na budowę, właściciel sąsiedniej nieruchomości powinien wskazać konkretny przepis, przewidujący w skonkretyzowanym stanie faktycznym danej sprawy ograniczenie w swobodnym korzystaniu z tej nieruchomości ze względu na powstanie w sąsiedztwie określonego obiektu budowlanego. Wymaga dodania, że powinny to być przepisy z zakresu materialnego prawa administracyjnego, w szczególności zaś powołanie się na przepisy z zakresu prawa cywilnego jak art. 140 i art. 144 kodeksu cywilnego nie będzie wystarczające (wyrok NSA II OSK 12/08 Lex nr 554 936). Wskazuje się również, że ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości danego podmiotu, muszą godzić w jego konkretne uprawnienia z tym związane (wyrok NSA II OSK 592/07 Lex nr 486487).
Skarżący wywodzą interes prawny z tytułu obciążenia działki nr [...] służebnością przechodu i przejazdu. Służebność gruntowa jest ograniczonym prawem rzeczowym, co wynika wprost z art. 244 § 1 k.c. Zasadniczo ograniczone prawa rzeczowe są prawami na rzeczy cudzej (iura in re aliena). Ustawodawca pozytywnie i wyczerpująco określa uprawnienia, jakie składają się na treść każdego ograniczonego prawa rzeczowego. Ich zakres ogranicza się do sfery zastrzeżonej przez ustawodawcę, nieporównywalnie szczuplejszej od treści prawa własności. Właśnie z powodu ograniczonego zakresu uprawnień określono je mianem ograniczonych praw rzeczowych (por. J. Ignatowicz (w:) Kodeks cywilny. Komentarz, t. I, red. J. Ignatowicz, Warszawa 1972, s. 668; A. Wąsiewicz (w:) System prawa cywilnego, red. W. Czachórski, t. II, Prawo własności i inne prawa rzeczowe, red. tomu J. Ignatowicz, Ossolineum 1977, s. 597).
Mając na względzie powyższe rozważania należy przyjąć, że skoro skarżący mają dostęp do drogi publicznej w oparciu o ustanowione służebności gruntowe obciążające działkę [...], to przysługiwać im mogą jedynie uprawnienia wynikające z tego ograniczonego prawa rzeczowego a nie z prawa własności, użytkowania wieczystego, czy też zarządu, o którym mowa w art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego. Niewątpliwie skarżący posiadają interes faktyczny, wywiedziony z tego ograniczonego prawa rzeczowego, natomiast nie posiadają interesu prawnego, gdyż nie należą do kręgu podmiotów wymienionych w art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane.
Również podnoszona w skardze okoliczność, że na działce nr [...] skarżący posiadają trzy miejsca postojowe, nie mogła mieć wpływu na przyznanie skarżącym statusu strony w postępowaniu o pozwolenie na budowę przedmiotowej inwestycji. Wskazane przez skarżących miejsca postojowe zostały zlokalizowane na nieruchomości, do której skarżącym nie służy żaden z tytułów wymienionych w art. 28 ust. 2 ustawy – Prawo budowlane.
Treść przepisu art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego zawiera definicję legalną pojęcia "obszaru oddziaływania obiektu", przez który zgodnie z tą normą prawną należy rozumieć teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu tego terenu. Zatem, analizując tę normę prawną trzeba ustalić, czy konkretny przepis prawa wprowadza ograniczenia w zagospodarowaniu jakiejkolwiek innej nieruchomości w związku z realizacją inwestycji objętej pozwoleniem na budowę. Podnieść należy, że tylko ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości związane z konkretnym przepisem prawa wprowadzającym takie ograniczenia dają prawo właścicielowi, zarządcy lub użytkownikowi wieczystemu takiej nieruchomości do uczestnictwa w charakterze strony w postępowaniu administracyjnym dotyczącym pozwolenia na budowę. Ograniczenia, które nie są wynikiem istnienia przepisów prawnych, nie dają podstawy do uznania danego podmiotu za stronę postępowania w sprawie, której przedmiotem jest wydanie pozwolenia na budowę. Osoba taka może mieć w takim postępowaniu interes faktyczny, a nie interes prawny. Sam fakt, że dany podmiot jest właścicielem, zarządcą lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości sąsiadującej z nieruchomością, na której ma być realizowana inwestycja nie jest wystarczającą podstawą do uznania, że podmiotowi takiemu przysługuje status strony postępowaniu dotyczącym w wydania pozwolenia na budowę.
W wyroku NSA z dnia 14 grudnia 2006 r. o sygn. akt II OSK 75/06 (Lex nr 319183),. podkreśla się, że znajdowanie się nieruchomości w sferze oddziaływania obiektu należy rozumieć w ten sposób, iż przez oddziaływanie to naruszone zostają konkretne normy prawa materialnego, przykładowo przepisy techniczno-budowlane, z których dany podmiot wywodzi swój interes prawny. Konieczne jest zatem stwierdzenie naruszenia obiektywnego interesu prawnego. Pojecie "obszaru oddziaływania obiektu" będzie się materializować, gdy na podstawie konkretnych indywidualnych parametrów danej inwestycji będą się również konkretyzować odpowiednie normy wynikające z odrębnych przepisów, które wytyczać będą pewną strefę wobec projektowanego obiektu. W cytowanym wyroku, wskazuje się, iż skoro nie można stwierdzić naruszenia prawa, gdyż obiekt jest zgodny z odpowiednimi normami materialno - technicznymi, to dany podmiot nie może się powoływać skutecznie na naruszenie jego interesu prawnego.
Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał, że takich ograniczeń w zagospodarowaniu nieruchomości oznaczonej, jako działka gruntu nr [...], stanowiącej własność skarżących, nie sposób wywieść z ewentualnych (potencjalnych) utrudnień w wykonywaniu uprawnień z tytułu służebności przechodu i przejazdu, tudzież z posiadania miejsc postojowych na nieruchomości przyległej, oznaczonej, jako działka nr [...].
Podmioty, którym przysługuje ograniczone prawo rzeczowe do nieruchomości, która mogłaby znajdować się w obszarze oddziaływania obiektu, wyłączone są z kręgu stron postępowania o pozwolenie na budowę. Ich interes prawny co do zasady podlega ochronie na gruncie prawa cywilnego. Dla ochrony przed utrudnieniem w korzystaniu ze służebności winni korzystać z roszczeń cywilnoprawnych.
W warunkach przedmiotowej sprawy, w której skarżący wystąpili z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Prezydenta Miasta G. z dnia [...] listopada 2008 r., nie wskazali oni żadnej normy prawa materialnego, w tym też przepisów określających na przykład normy techniczno-budowlane, które realizowane w związku z decyzją badaną powodowały, że nastąpiłoby naruszenie ich interesu prawnego.
B. i A. D. nie podważyli przyjętego w zaskarżonym wyroku ustalenia, że nieruchomość skarżących pozostaje poza obszarem oddziaływania inwestycji wskazanej w decyzji o pozwoleniu na budowę. Zważywszy na powyższe okoliczności, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. oddalił wniesioną skargę kasacyjną, jako pozbawioną uzasadnionych podstaw.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło