II SA/Rz 884/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Małgorzata Wolska Sędziowie WSA Ewa Partyka /spr./ WSA Jolanta Ewa Wojtyna Protokolant Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 7 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego -skargę oddala- II SA/Rz 884/11 U Z A S A D N I E N I E Przedmiotem skargi J. P. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej jako SKO) z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza [...] z dnia [...] maja 2011 r., nr [...] o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego dla J. P. w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym ojcem S. P. W podstawie prawnej organ odwoławczy wskazał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., określanej dalej jako k.p.a.) w związku z art. 17 ust. 1, ust. 1a 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139 poz. 992 ze zm., określanej dalej jako u.ś.r.). Z akt administracyjnych sprawy oraz decyzji wynika, że J. P. w dniu 11 kwietnia 2011 r. zwrócił się do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym ojcem S. P. Decyzją z dnia [...] maja 2011 r., nr [...] Burmistrz [...] odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego dla J. P. w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem S. P., który legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia 4 sierpnia 2003 r., nr [...], wydanym przez Powiatowy Zespół do spraw Orzekania o Niepełnosprawności. W uzasadnieniu Burmistrz wskazał, że w dniu 29 kwietnia 2011 r. pracownik socjalny Ośrodka Pomocy Społecznej udał się do miejsca zamieszkania J. P., celem ustalenia, czy opiekuje się on niepełnosprawnym ojcem. Na miejscu pracownik stwierdził, że wnioskodawca faktycznie opiekuje się ojcem, który jest osobą leżącą i wymaga całodobowej opieki. Powołując się na art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. wyjaśnił, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim. Naprowadził, że przy rozpatrzeniu sprawy kierował się wyjaśnieniami przekazanymi w piśmie Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej, Departamentu Polityki Rodzinnej w Warszawie, z których wyjaśnień wynika, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje w związku z opieką nad osobami pozostającymi w związku małżeńskim. Ponieważ S. P., jako osoba wymagająca opieki, pozostaje w związku małżeńskim, stąd nie przysługuje mu prawo do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W odwołaniu od tej decyzji J. P. wskazał, że jego matka, a żona S. P. ma 76 lat i także z uwagi na schorzenia jest niezdolna do opieki nad jego ojcem. Podniósł, że ojciec wymaga troskliwej opieki pielęgnacyjnej, gdyż w takim stanie jest już 2 lata. SKO decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r., opisaną na wstępie utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie mamy do czynienia z inną negatywną przesłanką, dla której nie można przyznać świadczenia pielęgnacyjnego J. P., gdyż podlega on z mocy ustawy ubezpieczeniu społecznemu rolników. Organ ustalił, że wnioskodawca nie pracował poza gospodarstwem rolnym i jako rolnik nie posiada statusu osoby bezrobotnej, z czego wynika, że nie została spełniona podstawowa przesłanka przyznania wnioskodawcy pomocy - jaką jest rezygnacja z zatrudnienia lub nie podejmowanie pracy w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawnym ojcem S. P. Naprowadził, że w przypadku osób mających status rolnika nie można stwierdzić, że nastąpiła rezygnacja z aktywności zawodowej. Reasumując stwierdził, że J. P. jako osoba ubezpieczona w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego wykonuje osobiście i na własny rachunek działalność rolniczą. W skardze na tę decyzję J. P. wniósł o uchylenie jej oraz decyzji poprzedzającej i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem Kolegium i wskazał, że w żadnym z przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych nie stwierdzono, że posiadanie gruntów rolnych i podleganie ubezpieczeniu rolnemu, w związku z niepozostawaniem w innym zatrudnieniu, stanowi negatywną przesłankę w uzyskaniu świadczenia pielęgnacyjnego. Zarzucił organom, że nie wyjaśniły ile posiada gruntów rolnych, nadto wyraził stanowisko, że zajmując się chorym ojcem nie jest w stanie prowadzić gospodarstwa rolnego. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skarżącego, wyjaśnił, że art. 17 ust. 1 u.ś.r. określa nie podejmowanie lub rezygnację z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a nie fakt posiadania gospodarstwa rolnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Po myśli art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej (§1). Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§2). Jej zakres wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., zwanej dalej w skrócie P.p.s.a.), stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§1). Oznacza to po stronie sądu obowiązek zbadania, niezależnie od podnoszonych w skardze zarzutów, czy zaskarżony akt odpowiada prawu i jeśli jest to jak w niniejszej sprawie decyzja, uwzględnienia skargi, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub procesowego wymienione w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c, w pkt 2 P.p.s.a., jak również w przypadku przewidzianym w pkt 3 tego przepisu. Uwzględnienie skargi na decyzję polega na jej uchyleniu, stwierdzeniu nieważności lub niezgodności z prawem. Nie stwierdziwszy wymienionych naruszeń prawa sąd zobligowany jest skargę oddalić. Poddawszy zaskarżoną decyzję takiej właśnie kontroli, sąd doszedł do wniosku, że brak jest podstaw do uwzględnienia skargi. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w sprawie stanowi art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59, z późn. zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny, 3) opiekunowi faktycznemu dziecka - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału, na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W pierwszej kolejności wyjaśnienia wymaga, że powyższy przepis określa dwie oddzielne od siebie sytuacje: 1) wskazuje, że osoba zainteresowana przyznaniem świadczenia pielęgnacyjnego nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, 2) określa, że osoba której ma być przyznane takie świadczenie rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W pierwszej sytuacji osoba której ma zostać przyznane świadczenie pielęgnacyjne nie pracuje i nie trudni się żadną pracą zarobkową, czyli nie jest zatrudniona lub nie podejmuje innej pracy zarobkowej, w celu opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Natomiast w drugiej sytuacji chodzi o potrzebę sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jednakże osoba zainteresowana uzyskaniem świadczenia pielęgnacyjnego rezygnuje z dotychczasowego sposobu prowadzenia aktywności zawodowej i finansowej (tj. rezygnuje z pracy bądź z prowadzonej działalności gospodarczej). Ustawa o świadczeniach rodzinnych w art. 3 zawiera tzw. definicje ustawowe, tzn. ustala co na gruncie ustawy oznacza dane pojęcie. W takiej sytuacji niedopuszczalne jest poszukiwanie znaczenia zdefiniowanych na użytek ustawy pojęć w innych aktach prawnych. Wypada zauważyć, że stosownie do art. 3 pkt 22 u.ś.r., ilekroć w ustawie jest mowa o zatrudnieniu lub innej pracy zarobkowej – oznacza to wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. W sprawie bezspornym jest, że skarżący sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym ojcem, który legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Fakt, że S. P. jako osoba wymagająca opieki, pozostaje w związku małżeńskim, nie wymaga głębszej analizy bo jest to kwestią już utrwaloną w orzecznictwie tut. Sądu, że jeśli małżonek nie jest w stanie sprawować opieki, to mogą ją sprawować inne osoby zobowiązane do alimentacji i jeśli spełniają przesłanki ustawowe, to mogą się one ubiegać o świadczenie pielęgnacyjne. Istota sprawy sprowadza się do sformułowanej przez organ okoliczności, że skarżący jest rolnikiem, podlegającym ubezpieczeniu społecznemu rolników, co potwierdza zaświadczenie Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Placówka Terenowa [...] z dnia 11 kwietnia 2011 r., nr [...] (k. 6 akt administracyjnych). W związku z tym nawet rezygnacja z wykonywania działalności rolniczej nie zalicza się do żadnego z wyżej wymienionych w art. 3 pkt 22 u.ś.r. przypadków, gdyż zgodnie z ustawową definicją tego pojęcia skarżący nie zrezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w znaczeniu ustawowym. Nawet więc jeśli skarżący zrezygnował z prowadzenia gospodarstwa rolnego to nie spełnia wymogów przewidzianych przez art. 17 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 22 u.ś.r. dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Powyższe prowadzi do konkluzji, że okoliczności sprawy eliminują skarżącego z kręgu osób, które mogą otrzymać świadczenie pielęgnacyjne na podstawie wyżej opisanych przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Sąd stwierdził, że wydane decyzje organów obydwu instancji nie naruszają prawa ani procesowego ani materialnego. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 P.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.