I SA/Ke 495/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Rojek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Maria Grabowska,, Sędzia WSA Danuta Kuchta, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Joanna Dziopa, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 7 grudnia 2011r. sprawy ze skargi J. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne 1. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji; 2. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane w całości; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącego J. K. kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. 1.1 Postanowieniem z dnia [...]. nr [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy postanowienie z dnia [...].. nr [...]. wydane z upoważnienia Prezydenta Miasta K. przez Miejski Zarząd Dróg w K., zawierające stanowisko wierzyciela o odmowie uznania zarzutów J. K. za uzasadnione. 1.2 Organ wyjaśnił, że w dniu 14 grudnia 2010r. J. K. został doręczony odpis tytułu wykonawczego nr MZD/S/3980/2009 z dnia 19 sierpnia 2009r. wystawiony przez wierzyciela Miejski Zarząd Dróg w K.. Tytuł ten został doręczony dorosłemu domownikowi - córce J. K.. J. K. pismem z dnia 21 grudnia 2010r. wniósł do Miejskiego Zarządu Dróg w K. zarzut co do tytułu wykonawczego. Wskazał, że zachodzi błąd co osoby zobowiązanej oraz że nigdy nie parkował samochodu w K., ponieważ od maja 2005r. nie prowadzi samochodu. Pismo to zostało nadane w placówce pocztowej w dniu 22 grudnia 2010r., zatem zdaniem organu, po upływie 7-dniowego terminu do wniesienia zarzutów, o którym mowa w art. 27 § 1 pkt 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. 1.3 Kolegium podniosło, że mimo, iż termin do wniesienia zarzutów nie został zachowany, wierzyciel w postanowieniu z dnia 13 kwietnia 2011r. odniósł się merytorycznie do podnoszonej przez J. K. okoliczności błędu co do osoby zobowiązanego. W rezultacie jednak odmówił uznania zarzutów J. K. za uzasadnione. Zdaniem Kolegium, trafnie wierzyciel uznał zarzut błędu co do osoby zobowiązanego za nieuzasadniony. Obowiązek uiszczenia opłaty za parkowanie powstaje z mocy prawa, zatem organ nie prowadzi postępowania zmierzającego do ustalenia, kto faktycznie korzystał z drogi publicznej poprzez parkowanie samochodu. Organ ma natomiast prawo domniemywać, że korzystającym był właściciel pojazdu. Właściciel może zaś uwolnić się od zobowiązania poprzez podniesienie zarzutu błędu co do osoby zobowiązanego, ale musi tę okoliczność wykazać, czego J. K. nie uczynił. 2.1 Na powyższe postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. złożył J. K.. Zarzucił nienależyte rozważenie okoliczności faktycznych z naruszeniem przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. 2.2 W uzasadnieniu skarżący wyjaśnił, że w okresie, w którym wystawiono opłatę dodatkową za parkowanie samochodu w strefie płatnego parkowania, nie mógł kierować samochodem ze względu na częściowy paraliż. Zobowiązanym w postępowaniu egzekucyjnym powinien być J. S.. Obowiązek opłaty za parkowanie jak i opłaty dodatkowej spoczywa na korzystającym z dróg. 2.3 Skarżący wyjaśnił, że z zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego wynika, że termin do wniesienia skargi na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego wnosi się do organu nadzoru za pośrednictwem organu egzekucyjnego w terminie 14 dni. Kolegium zaś twierdzi, że termin ten wynosi 7 dni. Miejski Zarząd Dróg w K., pismo skarżącego z dnia 21 października 2010r. przesłane do Urzędu Skarbowego w B. –Z. a stanowiące skargę na czynność egzekucyjną, przekwalifikował na zarzuty. Przez to skróceniu uległ termin odwołania z 14 do 7 dni. 3.1 W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie oraz podtrzymało stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wyjaśniło ponadto, że J. K. wniósł zarówno skargę na czynności egzekucyjne jak i zarzuty na podstawie art. 33 ustawy egzekucyjnej. Skargę na czynności egzekucyjne wniósł do Naczelnika Urzędu Skarbowego w B.-Z., który to organ potraktował pismo jako zarzut co do osoby zobowiązanego i postanowieniem z dnia 24 stycznia 2011r. odmówił uznania zarzutu. Dyrektor Izby Skarbowej w K. uchylił to rozstrzygnięcie postanowieniem z dnia 8 marca 2011r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując, że błąd co do osoby zobowiązanego stanowi także jedną z przesłanek do umorzenia postępowania egzekucyjnego w oparciu o art. 59 § 1 pkt 4 ustawy egzekucyjnej. Natomiast zarzuty J. K. wniósł do Miejskiego Zarządu Dróg w K.. Pismo to Miejski Zarząd Dróg w K. przekazał do organu egzekucyjnego, tj. do Naczelnika Urzędu Skarbowego w B.-Z., a ten wystąpił do wierzyciela, czyli do Miejskiego Zarządu Dróg w K. o zajęcie stanowiska wobec podniesionego zarzutu błędu co do osoby zobowiązanego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: 3.1 Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Oznacza to, że sąd może wyeliminować z obrotu prawnego jedynie taką decyzję, która narusza prawo w sposób o jakim mowa w art. 145 § 1 pkt a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: ustawy P.p.s.a. Istotnym też z punktu widzenia sądowej kontroli w myśl art. 133 § 1 i 134 § 1 ustawy P.p.s.a. jest, że sąd orzeka w granicach przedłożonych akt sprawy nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi. 3.2 Skarga jest zasadna albowiem zaskarżone postanowienie narusza prawo. Ocenie w niniejszej sprawie podlegała prawidłowość postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., który utrzymał w mocy postanowienie wierzyciela odnoszące się merytorycznie do zarzutów J. K., w sytuacji, gdy zarzuty te zostały wniesione z uchybieniem terminu. 3.3 Z treści art. 27 § 1 pkt 9 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.), dalej: ustawy p.e.a., wynika, że zobowiązanemu przysługuje prawo do zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, w terminie 7 dni od dnia doręczenia tytułu wykonawczego. Pouczenie o tym prawie zostało zawarte w tytule wykonawczym z dnia 14 grudnia 2010r. nr MZD/S/3980/2009, który doręczony został J. K. w dniu 14 grudnia 2010r. Należy zatem przyjąć, że termin do wniesienia zarzutów w trybie art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym upłynął skarżącemu w dniu 21 grudnia 2010r. Tymczasem zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego J. K. wniósł w dniu 22 grudnia 2010r., co wynika z pieczęci widniejącej na kopercie, w której nadał pismo. Oznacza to, że zarzuty zostały wniesione z uchybieniem terminu. Uchybienie terminu do wniesienia zarzutów powoduje bezskuteczność czynności zobowiązanego, chyba że wystąpi on z wnioskiem o przywrócenie terminu, stosownie do treści art. 58 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Z akt sprawy nie wynika, by J. K. taki wniosek złożył. 3.4 W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że uchybienie terminu do wniesienia zarzutów powoduje, że nie ma podstaw do czynności organu egzekucyjnego, których uruchomienie może nastąpić dopiero w wyniku skutecznie wniesionego zarzutu. Jeśli pomimo uchybienia terminu organ egzekucyjny rozpoznał zarzuty, to stosownie do art. 138 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, organ wyższego stopnia rozpoznając zażalenie na postanowienie o rozpatrzeniu zarzutów uchyla postanowienie i umarza postępowanie w tym zakresie - por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 października 2000r. I SA/Ka 712/99 Lex nr 44897, z dnia 8 lutego 1994r. SA/Wr 1463/93 - R. Hauser, Z. Leoński, A.Skoczylas, Postępowanie egzekucyjne w administracji Komentarz Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2008, str. 110. Przy czym zaznaczyć należy, że uchybienie terminu do złożenia zarzutu na postępowanie egzekucyjne stanowi przesłankę dla organu egzekucyjnego, a nie wierzyciela, do umorzenia postępowania stosownie do art. 138 § 1 K.p.a. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 31 października 2007r. I SA/Wr 887/07 Lex nr 401755). 3.5 Skoro w niniejszej sprawie zarzuty nie zostały wniesione w wyznaczonym terminie, to organ egzekucyjny Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. –Z. w ogóle nie powinien kierować w trybie art. 34 § 1 ustawy p.e.a. wniosku do Miejskiego Zarządu Dróg w K. o zajęcie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów wniesionych przez J. K.. Brak było bowiem podstaw do merytorycznego ich rozpatrywania. Jeśli jednak organ egzekucyjny to uczynił, to wierzyciel w swoim stanowisku powinien wskazać na niezachownie terminu do wniesienia zarzutu. Tymczasem w niniejszej sprawie wierzyciel takiego stanowiska na temat uchybienia terminu w swoim postanowieniu nie zawarł, odnosząc się jedynie merytorycznie do podstawy zarzutu, czyli błędu co do osoby zobowiązanego. Innymi słowy, jeśli już organ egzekucyjny, mimo wniesienia zarzutów z uchybieniem terminu, zwrócił się do wierzyciela o zajęcie stanowiska, to obowiązkiem tego ostatniego organu było po pierwsze zbadać okoliczności związane z nieterminowym wniesieniem zarzutów, a po drugie, okoliczności te wykazać w swoim stanowisku. Jednak co istotne, opisane tu czynności powinien przeprowadzić organ pierwszej instancji, czyli Miejski Zarząd Dróg w K., z uwagi na zagwarantowanie stronie realizacji zasady dwuinstancyjności postępowania, oznaczającej możliwość kwestionowania tego negatywnego dla skarżącego rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. Brak stanowiska w tym zakresie oznaczał pozbawienie J. K. możliwości odniesienia się do niego w zażaleniu do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K.. 3.6 Należy podnieść, że prowadzenie merytorycznie postępowania odnośnie zarzutu, który wniesiony został z uchybieniem terminu, stanowi naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Jak już wyżej powiedziano, w takim przypadku, przy braku skutecznie wniesionego zarzutu, nie ma podstaw do uruchomienia czynności organu egzekucyjnego. Jeśli mimo tego organ egzekucyjny Naczelnik Urzędu Skarbowego w B.-Z. zwrócił się do wierzyciela Miejskiego Zarządu Dróg w K. o zajęcie stanowiska w zakresie złożonych zarzutów, to ten w swojej wypowiedzi powinien zawrzeć uwagę na temat terminowości wniesienia zarzutów, by strona realizując zasadę dwuinstancyjności postępowania mogła do tej kwestii odnieść się w zażaleniu. Brak odniesienia się do tej kwestii stanowił o istotnej wadzie stanowiska wierzyciela, a mimo to Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy to rozstrzygnięcie. Uzasadnia to uchylenie zarówno wspomnianego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., jak i postanowienia Miejskiego Zarządu Dróg w K.. 3.8 Przy ponownym rozpoznaniu sprawy wierzyciel oceni terminowość zgłoszenia zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne oraz ustali czy złożony został wniosek o przywrócenie terminu do ich wniesienia. W przypadku ustalenia, że zarzuty zgłoszone zostały z uchybieniem terminu, znajdzie to odzwierciedlenie w treści rozstrzygnięcia, stosownie do wskazówek udzielonych powyżej. 3.9 Z powyższych względów należało na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 ustawy P.p.s.a uchylić zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji. Zakres, w jakim zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu określono w oparciu o art. 152 ustawy P.p.s.a. O kosztach postępowania sądowego, na które składa się wpis od skargi w kwocie 100 zł, orzeczono na podstawie art. 200 ustawy P.p.s.a.