III SA/Łd 1022/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzysztof Szczygielski Sędzia WSA Ewa Alberciak Protokolant Tomasz Porczyński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi P. T. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Politechniki [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium za wyniki w nauce na rok akademicki 2010/2011 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Komisji Stypendialnej Wydziału Inżynierii Procesowej i Ochrony Środowiska Politechniki [...] z dnia [...], nr [...]; 2. zasądza od Odwoławczej Komisji Stypendialnej Politechniki [...] na rzecz P. T. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wyrokiem z dnia 13 kwietnia 2011r., sygn. akt III SA/Łd 50/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi po rozpoznaniu skargi P. T. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Politechniki Ł.w Ł. z dnia [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium za wyniki w nauce, stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Komisji Stypendialnej Wydziału Inżynierii Procesowej i Ochrony Środowiska Politechniki Ł.w Ł. z dnia [...]. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, iż w rozpoznawanej sprawie organ I instancji wydał drugą decyzję (nr ...) w przedmiocie przyznania skarżącemu stypendium za wyniki w nauce, mimo że od pierwszej decyzji w tym samym przedmiocie zostało wniesione odwołanie. Druga decyzja została zatem, zdaniem Sądu wydana z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art.156 § 1 pkt 2 k.p.a. Organ odwoławczy nie dostrzegł tej kwalifikowanej nieprawidłowości. W związku z czym zaskarżona decyzja była również dotknięta wadą skutkującą stwierdzeniem nieważności, o której mowa w art.156 § 1 pkt 2 k.p.a. Utrzymanie natomiast w mocy przez organ odwoławczy decyzji organu I instancji, wydanej z rażącym naruszeniem prawa, oznacza, że organ II instancji również dopuścił się rażącego naruszenia prawa. Oprócz wskazanego rażącego naruszenia prawa Sąd dostrzegł również, że orzekające w sprawie organy administracji naruszyły także art.107 § 1 k.p.a., zgodnie z którym, każda decyzja winna zawierać oznaczenie organu administracji publicznej. W przypadku organu kolegialnego decyzja winna zawierać imiona i nazwiska wszystkich członków organu, który wydał decyzję. Zarówno Komisja Stypendialna jak i Odwoławcza Komisja Stypendialna są organami kolegialnymi. W związku z czym w decyzji winny zostać wymienione imiona i nazwiska wszystkich członków komisji, którzy wydali decyzję. Decyzje obu komisji nie zawierały jednak składu komisji i zostały podpisane jedynie przez przewodniczących komisji. Pominięcie imion i nazwisk członków komisji, którzy wydali decyzje w obu instancjach stanowiło naruszenie art.107 § 1 kpa. Reasumując Sąd uznał, iż decyzje organów obu instancji zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa. Organ I instancji wydał drugą decyzję (nr ...) w tym samym przedmiocie mimo, że od pierwszej z nich (...) wniesione zostało nierozpoznane odwołanie czym rażąco naruszył prawo. Organ odwoławczy natomiast utrzymał w mocy decyzję dotkniętą wadą, o której mowa w art.156 § 1 pkt.2 kpa czym również dopuścił się rażącego naruszenia prawa. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, decyzją z dnia [...] Komisja Stypendialna Wydziału Inżynierii Procesowej i Ochrony Środowiska Politechniki Ł. w Ł. na podstawie art. 199 ust. 1 pkt 3, ust. 2, 3 i 4, art. 207 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r.- Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. z 2005 r. Nr 164, póz. 1365 z późn. zm.), rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 19 grudnia 2006 r. w sprawie studiów doktoranckich prowadzonych przez jednostki organizacyjne uczelni (Dz.U. z 2007 r. Nr l poz.3 z późn. zm.) oraz art. 104, i art. 107 k.p.a. oraz Regulaminu Pomocy Materialnej Doktorantom Politechniki Ł.w roku akademickim 2010/11, Komunikatów do Regulaminu Pomocy Materialnej Doktorantom Politechniki Ł.w roku akademickim 2010/11, Podziału Roku Akademickiego 2010/2011 odmówił przyznania P. T., stypendium za wyniki w nauce na rok akademicki 2010/11. W uzasadnieniu decyzji Komisja wskazała, że zgodnie z rozdz. V pkt 1 Regulaminu Pomocy Materialnej Doktorantom Politechniki Ł. na rok akademicki 2010/11, stypendium za wyniki w nauce przyznawane jest maksymalnie dla 15% doktorantów danego wydziału (wg. stanu na dzień 15.10 danego roku akademickiego) będących uczestnikami studiów doktoranckich realizowanych na danym wydziale, którzy złożyli wnioski o to stypendium w terminie podanym w oddzielnym komunikacie. Stosownie do treści pkt 2 Regulaminu dla doktorantów pierwszego roku studiów doktoranckich przypada nie mniej niż jedno i nie więcej niż 10% przyznanych dla danego wydziału stypendiów za wyniki w nauce (...)" . W myśl zaś pkt 3 stypendia niewykorzystane przez doktorantów l roku zwiększają liczbę stypendiów, o które mogą starać się doktoranci wyższych lat. Na podstawie unormowań zawartych pkt 1 i 2 Regulaminu, wydział miał prawo przyznać stypendia za wyniki w nauce na rok akademicki 2010/11 ośmiu doktorantom, w tym maksymalnie jednemu doktorantowi pierwszego roku (stan na dzień 15.10.2010 r. to 54 doktorantów). W związku z tym, iż do dnia, w którym odbyło się posiedzenie Komisji Stypendialnej Wydziału Inżynierii Procesowej i Ochrony Środowiska, na którym zostały przyznane stypendia za wyniki w nauce dla doktorantów nie wpłynęły podania doktorantów pierwszego roku, które spełniły warunki wymagane do otrzymania stypendium (w tym również warunek dot. terminu złożenia wniosku o stypendium za wyniki w nauce -15.10.2010 r.) Komisja nie przyznała stypendium na I roku i zgodnie z pkt 3 Regulaminu, osiem stypendiów zostało przyznanych doktorantom wyższych lat. P. T. złożył wniosek o przyznanie stypendium za wyniki w nauce (formularz rankingowy) po rozdysponowaniu wszystkich przyznanych na wydział stypendiów dla doktorantów, co zostało zapisane w protokole z posiedzenia Wydziałowej Komisji Stypendialnej z dnia 19.10.2010 r. W związku z powyższym Komisja Stypendialna nie ma podstaw do przyznania stypendium za wyniki w nauce P. T. W dniu 1 lipca 2011 r. od powyższej decyzji P. T.złożył odwołanie, w którym podtrzymując swoją dotychczasową argumentację w sprawie odmowy przyznania stypendium za wyniki w nauce w roku akademickim 2010/11 podniósł, iż uchybienie terminu do wniesienia wniosku o przyznanie stypendium nie może być przyczyną nierozpatrywania tegoż wniosku. Decyzją z dnia [...]Odwoławcza Komisja Stypendialna Politechniki Ł.w Łodzi utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję. Podtrzymując w uzasadnieniu argumentację zawartą uzasadnieniu decyzji Komisji Stypendialnej Wydziału Inżynierii Procesowej i Ochrony Środowiska Politechniki Ł.w Ł. organ odwoławczy zaakcentował, że na podstawie pkt 1 i 2 Regulaminu Pomocy Materialnej Doktorantom Politechniki Ł. w roku akademickim 2010/11, wydział miał prawo przyznać stypendia za wyniki w nauce na rok akademicki 2010/11 ośmiu doktorantom, w tym maksymalnie 1 doktorantowi pierwszego roku (stan na dzień 15.10.2010 r. wynosił 54 doktorantów). W związku z tym, iż do dnia, w którym odbywało się posiedzenie Komisji Stypendialnej Wydziału Inżynierii Procesowej i Ochrony Środowiska, na którym zostały przyznane stypendia za wyniki w nauce dla doktorantów, nie wpłynęły podania doktorantów pierwszego roku, które spełniły warunki wymagane do otrzymania stypendium, Komisja nie przyznała stypendium na pierwszym roku i zgodnie z pkt. 3 rozdz. V Regulaminu wszystkie osiem stypendiów zostało przyznane doktorantom wyższych lat. P. T. złożył wniosek o przyznanie stypendium za wyniki w nauce na formularzu rankingowym po rozdysponowaniu wszystkich przyznanych na wydział stypendiów dla doktorantów, co zostało zapisane w protokole z posiedzenia Wydziałowej Komisji Stypendialnej z dnia 19.10.2010 r. Wobec powyższego organ stwierdził, że doktorant P. T. nie spełnił przesłanek do nabycia stypendium za wyniki w nauce ze względu na całkowite wypełnienie puli stypendystów jaka została przyznana wydziałowi. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący podtrzymując argumentację zawartą w odwołaniu i w skardze, jaka wniesiona została w sprawie o sygn. akt III SA/Łd 50/11, wniósł o dołączenie do akt niniejszej sprawy, akt sprawy o sygn. III SA/Łd 50/11. W odpowiedzi na skargę Odwoławcza Komisja Stypendialna Politechniki Ł. podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko, wniosła o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, aczkolwiek z innych przyczyn, niż zostały w niej podniesione. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy). Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – [zwanej dalej w skrócie – p.p.s.a.], sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, 2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, 3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, że Sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Ponadto, co należy podkreślić, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Przystępując do oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji należy na wstępie podkreślić, że stosownie do treści art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu Sądu wiążą w sprawie ten Sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. W wyroku z dnia 13 kwietnia 2011r., jaki zapadł w sprawie o sygn. akt III SA/Łd 50/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi po rozpoznaniu skargi P.T. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Politechniki Ł.w Ł. z [...] utrzymującej w mocy decyzję Komisji Stypendialnej Wydziału Inżynierii Procesowej i Ochrony Środowiska Politechniki Ł. w Ł. z dnia [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium za wyniki w nauce, stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, wskazując w uzasadnieniu, że decyzje organów obu instancji zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa. Sąd stwierdził, że organ I instancji wydał drugą decyzję (nr ...) w tym samym przedmiocie mimo, że od pierwszej z nich (...) wniesione zostało nierozpoznane odwołanie czym rażąco naruszył prawo. Organ odwoławczy natomiast utrzymał w mocy decyzję dotkniętą wadą, o której mowa w art.156 § 1 pkt.2 k.p.a. czym również dopuścił się rażącego naruszenia prawa. Związanie organu i Sądu, mające oparcie w stanowiącym podstawę orzekania w sprawie art. 153 p.p.s.a. polega na tym, iż ani organ ponownie rozpoznający sprawę, ani Sąd nie mogą formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem. Ich bezwzględnym obowiązkiem jest natomiast podporządkowanie się mu w pełnym zakresie. Dokonując oceny legalności aktu administracyjnego wydanego na skutek ponownego rozpatrzenia sprawy w wyniku stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji uchylenia poprzedniej decyzji, Sąd I instancji nie mógł pominąć kontroli, czy organy administracji prawidłowo uwzględniły wytyczne co do dalszego postępowania, zawarte we wskazanym powyżej wyroku. Trzeba mieć bowiem na uwadze, że przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej ani Sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu Sądu, chyba że zmienił się stan faktyczny lub stan prawny sprawy, co jednak w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że rozpoznając ponownie niniejszą sprawę organy administracji powtórnie dopuściły się rażącego naruszenia prawa ignorując istnienie w obrocie prawnym decyzji Komisji Stypendialnej Wydziału Inżynierii Procesowej i Ochrony Środowiska Politechniki Ł.z dnia [...] odmawiającej przyznania P. T.stypendium za wyniki w nauce na rok akademicki 2010/11, od której P. T. wniósł odwołanie. Zamiast więc rozpoznać wniesione w dniu 7 listopada 2010 odwołanie organ I instancji w dniu [...] roku po raz kolejny wydał drugą decyzję o nr [...]odmawiającą przyznania P. T.stypendium za wyniki w nauce na rok akademicki 2010/11, a więc w tym samym przedmiocie. W istocie więc organ I instancji – tj. Komisja Stypendialna Wydziału Inżynierii Procesowej i Ochrony Środowiska Politechniki Ł. ponownie rozstrzygnął sprawę, pomimo, że została ona już wcześniej rozstrzygnięta decyzją z dnia [...], która nadal pozostaje w obrocie prawnym i od której wniesione zostało odwołanie. Poczynione ustalenia faktyczne wskazują zatem jednoznacznie, że orzekając ponownie w niniejszej sprawie Komisja Stypendialna Wydziału Inżynierii Procesowej i Ochrony Środowiska Politechniki Ł.po raz drugi wydała drugą decyzję w tym samym przedmiocie (w obrocie prawnym nadal bowiem pozostaje decyzja Komisji Stypendialnej Wydziału Inżynierii Procesowej i Ochrony Środowiska Politechniki Łódzkiej z dnia [...]). Ponowne wydanie decyzji w tym samym przedmiocie w sytuacji, w której od pierwszej z nich wniesione zostało odwołanie (nadal nierozpoznane) jest niedopuszczalne i oznacza, że druga z wydanych w tym samym przedmiocie decyzji wydana została z rażącym naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Orzekający w niniejszej sprawie organ odwoławczy również ponownie nie dostrzegł tej kwalifikowanej nieprawidłowości. W związku z czym zaskarżona decyzja Odwoławczej Komisji Stypendialnej Politechniki Ł.w Ł. z dnia [...] również dotknięta jest wadą skutkującą stwierdzeniem nieważności, o której mowa w art.156 § 1 pkt 2 k.p.a. Utrzymanie bowiem w mocy przez organ odwoławczy decyzji organu I instancji, wydanej z rażącym naruszeniem prawa, oznacza, że organ II instancji również dopuścił się rażącego naruszenia prawa (por wyrok NSA z dnia 5 września 2000r., sygn. akt I SA 1233/99, Lex nr55761, wyrok NSA z dnia 13 lipca 1999r. sygn. akt I SA 1658/98, Lex nr 48576, wyrok NSA z dnia 28 czerwca 1999r., sygn. akt IV SA 1051/97, Lex nr 47905). Tym samym w świetle przedstawionych okoliczności faktycznych zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji ponownie zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., co skutkowało koniecznością stwierdzenia ich nieważności. Stosownie bowiem do treści art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. organ administracji stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Należy zaznaczyć, iż rażące naruszenie prawa dotyczy sytuacji, gdy występuje oczywista sprzeczność treści decyzji z treścią przepisu prawnego. Musi zatem występować jawna niezgodność rozstrzygnięcia z treścią obowiązującego przepisu. Niezgodność taka musi mieć charakter wyraźny i oczywisty. Pogląd taki wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 kwietnia 1996 roku w sprawie III SA 529/95 (Biuletyn Sądowy nr 6 z 1996 r. s. 3), w wyroku z dnia 21 października 1992 roku w sprawie V SA 86/92 (ONSA nr 1 z 1993 r. poz. 23) i w wyroku z dnia 6 lutego 1995 roku w sprawie II SA 1531/94 (ONSA nr 1 z 1996 r., poz. 37). Z kolei w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lutego 2005 roku w sprawie OSK 1134/04 (LEX nr 165717) wskazano, że o rażącym naruszeniu prawa decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze skutki, które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. W sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - skutki gospodarcze lub społeczne naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa. Zgodnie z art. 132 § 1 Kpa., jeżeli odwołanie wniosły wszystkie strony, a organ administracji publicznej, który wydał decyzję, uzna, że to odwołanie zasługuje w całości na uwzględnienie, może wydać nową decyzję, w której uchyli lub zmieni zaskarżoną decyzję. W świetle zaś art. 133 Kpa., organ administracji publicznej, który wydał decyzję, obowiązany jest przesłać odwołanie wraz z aktami sprawy organowi odwoławczemu w terminie siedmiu dni od dnia, w którym otrzymał odwołanie, jeżeli w tym terminie nie wydał nowej decyzji w myśl art. 132. Analiza treści powyższych uregulowań prawnych prowadzi do wniosku, że warunkiem wydania przez organ pierwszej instancji nowej decyzji, o której mowa w art. 132 § 1, jest, aby odwołanie zasługiwało w całości na uwzględnienie. Uwzględnienie odwołania w całości, to uwzględnienie co do treści żądania zawartego w odwołaniu oraz uwzględnienie żądania co do zakresu zmiany decyzji. Należy podzielić prezentowany w orzecznictwie i doktrynie pogląd, że uwzględnienie żądania w całości to zmiana decyzji na korzyść strony. Organ administracji publicznej, który uznał, że brak jest przesłanek formalnych do wydania nowej decyzji albo że odwołanie nie może być uwzględnione w całości, jest obowiązany postąpić zgodnie z przepisem art. 133, tzn. przesłać odwołanie wraz z aktami sprawy organowi odwoławczemu. W postanowieniu NSA z dnia 15 maja 1992 r., SA/Wr 370/92, ONSA 1992, nr 3-4, poz. 88, Sąd ten stwierdził, że: "Organ administracji nie może, wykorzystując art. 132 k.p.a., dokonywać uzupełnienia swojej decyzji, od której strona wniosła odwołanie, lub prostować zawartych w niej omyłek, jeżeli nie dokona uchylenia wcześniej wydanej decyzji lub jej zmiany". Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy, należy stwierdzić, że organ I instancji wydał po raz kolejny drugą decyzję nr [...] roku w tym samym przedmiocie mimo, że od pierwszej z nich ([...]) wniesione zostało nierozpoznane odwołanie czym rażąco naruszył prawo. Organ odwoławczy natomiast utrzymał w mocy decyzję dotkniętą wadą, o której mowa w art.156 § 1 pkt 2 kpa czym również dopuścił się rażącego naruszenia prawa. Wskazane powyżej rażące naruszenia prawa, którymi dotknięte są obie wydane w niniejszej sprawie decyzje czynią bezprzedmiotowym dalej idącą kontrolę zaskarżonej decyzji gdyż zbędne jest, a nawet przedwczesne ustosunkowanie się do zarzutów merytorycznych skargi dotyczących zaskarżonej decyzji. Rozpatrując sprawę ponownie organy orzekające uwzględnią więc fakt, iż w obrocie prawnym funkcjonuje skutecznie doręczona skarżącemu decyzja z dnia [...] Komisji Stypendialnej Wydziału Inżynierii Procesowej i Ochrony Środowiska Politechniki Ł., od której skarżący wniósł odwołanie, oczekujące nadal na rozpoznanie. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 w związku z art. 135 p.p.s.a. stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. O kosztach postępowania Sąd orzekł w oparciu o treść art. 200 p.p.s.a. Z uwagi na fakt, ze zaskarżona decyzja nie posiada przymiotu wykonalności Sąd za bezprzedmiotowe uznał orzeczenie w trybie art. 152 p.p.s.a. t.p.