VI SA/Wa 2009/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Protokolant st. ref. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi I. Sp. z o.o. z siedzibą w C. na postanowienie Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie opinii w sprawie wniosku dotyczącego udzielenia koncesji na wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania i obrotu materiałami wybuchowymi, bronią, amunicją oraz wyrobami i technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie z dnia [...] czerwca 2011 r.; 2. stwierdza, że uchylone postanowienia nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego na rzecz skarżącej I. Sp. z o.o. z siedzibą w C. kwotę 757 (siedemset pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu [...] czerwca 2011 r. Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, zwany dalej: "organem", na podstawie art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 22 czerwca 2001 r. o wykonywaniu działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania i obrotu materiałami wybuchowymi, bronią, amunicją oraz wyrobami i technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym (Dz. U. z 2001 r. nr 98, poz. 107 z późn. zm.) - zwaną dalej "ustawą", wydał postanowienie, w którym wyraził negatywną opinię w sprawie wniosku spółki I. sp. z o.o. - zwaną dalej "spółką", o udzielenie koncesji w sprawie o sygn. [...]. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że podstawą negatywnej opinii jest fakt, iż w dniu [...] czerwca 2010 r. P. P. - wiceprezes zarządu I. sp. z o.o., został skazany przez Sąd Rejonowy w S., [...] Wydział Karny, za przestępstwo skarbowe z art. 78 § 2 Kodeksu karnego skarbowego ("k.k.s."), przy zastosowaniu art. 6 § 2 k.k.s. (sygn. [...]). Organ stwierdził, że P. P. nie spełnia warunków określonych w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy. Stwierdził ponadto, że ten fakt wskazuje, iż w przypadku spółki zachodzą przesłanki z art. 16 ust. 2 ustawy, tj. przesłanki do odmowy udzielenia koncesji, ponieważ wnioskodawca nie spełnia określonych w ustawie warunków wykonywania działalności gospodarczej objętej koncesją. Spółka w dniu [...] lipca 2011 r. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy przez organ, zarzucając mu naruszenie prawa materialnego w postaci przepisów art. 18 ust. 2 k.k.s. w zw. z art. 148 § 1 i § 5 k.k.s. oraz przepisów art. 16 ust. 2 w zw. z art. 8 ust. 1 pkt. 1) lit. g) ustawy. W wyniku rozpoznania wniosku, w dniu [...] sierpnia 2011 r. organ utrzymał w mocy postanowienie z [...] czerwca 2011 r. w sprawie wyrażenia negatywnej opinii w przedmiocie udzielenia skarżącej koncesji przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w zakresie wytwarzania i obrotu materiałami wybuchowymi, bronią, amunicją oraz wyrobami i technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym (sygn. sprawy [...]). W uzasadnieniu postanowienia organ stwierdził, że podniesione we wniosku zarzuty nie zasługują na uwzględnienie i w związku z tym podtrzymał negatywną opinię, utrzymując w mocy postanowienie z dnia [...] czerwca 2011 r. Stwierdził, że dobrowolne poddanie się odpowiedzialności za umyślne przestępstwo skarbowe w trybie art. 17 § 1 k.k.s. i wymierzenie w tym trybie kary grzywny jest skazaniem prawomocnym orzeczeniem, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1) lit g) ustawy, a zatem zachodzą negatywne przesłanki do uzyskania koncesji. Na powyższe postanowienie w dniu [...] września 2011 r. spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając mu naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy w postaci przepisów art. 18 § 2 k.k.s. w zw. z art. 148 § 1 i § 5 k.k.s., poprzez ich błędną wykładnię i stwierdzenie, że wyrok Sądu Rejonowego w S., [...] Wydział Karny, z dnia [...] czerwca 2010 r. wydany w sprawie udzielenia zezwolenia na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności przez członka zarządu spółki – P. P. i orzeczenia wobec niego tytułem kary grzywny 2000 zł za przestępstwo z art. 78 § 2 k.k.s. w zw. z art. 6 § 2 k.k.s. stanowi fakt skazania prawomocnym orzeczeniem oraz naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy w postaci przepisów art. 16 ust. 2 w zw. z ar. 8 ust. 1 pkt 1) lit g) ustawy poprzez niewłaściwe ich zastosowanie i stwierdzenie, że w przypadku spółki I. sp. z o.o. zachodzą przesłanki z art. 16 ust. 2 ustawy. W skardze spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ ze wskazaniami, co do dalszego postępowania oraz, w razie uwzględnienia skargi, zasądzenia od organu zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, jako nie mającą usprawiedliwionych podstaw. Uznał, że wbrew wywodom prawnym zawartym w skardze wyrok Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] czerwca 2010 r. w sprawie o sygn. [...], wydany na podstawie wniosku Urzędu Kontroli Skarbowej w [...] o udzielenie zezwolenia na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności P. P. z dnia [...] kwietnia 2010 r. stanowi prawomocne orzeczenie skazujące, co oznacza, iż nie jest prawdziwy zarzut skarżącej o naruszeniu przepisów prawa materialnego, tj. art. 18 § 2 k.k.s. w zw. z art. 148 § 1 i § 5 k.k.s. Zgodnie z art. 148 § 5 k.k.s. "Sąd, uwzględniając wniosek, orzeka wyrokiem.". Definicja wyroku została zawarta w art. 413 § 1 i 2 Kodeksu postępowania karnego. O tym, jakie dodatkowe elementy winien zawierać wyrok skazujący stanowi § 2: "1) dokładne określenie przypisanego oskarżonemu czynu oraz jego kwalifikację prawną, 2) rozstrzygnięcia co do kary i środków karnych, a w razie potrzeby, co do zaliczenia na ich poczet tymczasowego aresztowania i zatrzymania oraz środków zapobiegawczych wymienionych w art. 276.". Stosownie do treści art. 113 § 1 k.k.s. "W postępowaniu w sprawach o przestępstwa skarbowe i wykroczenia skarbowe stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu postępowania karnego, jeżeli przepisy kodeksu nie stanowią inaczej.". Wskazał, że wyrok udzielający zezwolenia na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności za przestępstwo skarbowe zawiera dokładne określenie przypisanego czynu oraz rozstrzygnięcie co do kary. Wprawdzie sąd w wyroku posługuje się formułą "udziela zezwolenia" a nie "skazuje", jednak w sensie procesowym sąd uznaje winę sprawcy oraz wymierza mu karę. Potwierdza to brzmienie art. 17 § 1 k.k.s., który stanowi, iż "Sąd może udzielić zezwolenia na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności, jeżeli wina sprawcy i okoliczności popełnienia przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego nie budzą wątpliwości (...)". Organ nie kwestionował, że prawomocny wyrok o zezwoleniu na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności nie podlega wpisowi do Krajowego Rejestru Karnego (KRK), o czym stanowi art. 18 § 2 k.k.s., jednak nadmienił, iż czym innym jest skazanie, a czym innym ukaranie. Można zostać skazanym i jednocześnie niekaranym, bo sąd np. odstąpi od wymierzenia kary, nie można być natomiast karanym a nieskazanym. Zatem osoba niepodlegająca wpisowi do Krajowego Rejestru Karnego, na podstawie ww. przepisu, może korzystać z przywileju niekaralności, natomiast jest osobą skazaną. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga ma uzasadnione podstawy. Zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy o wykonywaniu działalności gospodarczej i zakresie wytwarzania i obrotu materiałami wybuchowymi, bronią, amunicją oraz wyrobami i technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym (Dz. U. z 2001 nr 67 poz. 679) – przed udzieleniem koncesji organ koncesyjny jest obowiązany, a przed wydaniem innych decyzji, o których mowa w ust. 1, może zasięgnąć opinii ministra właściwego do spraw gospodarki, Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Szefa Służby Kontrwywiadu Wojskowego i właściwego komendanta wojewódzkiego Policji. Przesłanka materialna tej opinii zawarta jest m.in. w art. 8 pkt 1g cyt. ustawy wskazująca, że koncesji udziela się osobie fizycznej, która nie była skazana prawomocnym orzeczeniem za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe lub umyślne wykroczenie skarbowe. Innymi słowy, przesłanką materialną opinii jest fakt skazania prawomocnym orzeczeniem za umyślne przestępstwo, czy wykroczenie skarbowe. Problemem spornym w niniejszej sprawie jest ocena, czy wyrok sądu karnego w sprawie skarbowej dotyczący wiceprezesa zarządu skarżącej spółki – P. P., w którym dobrowolnie poddał się odpowiedzialności jest tożsamy ze skazaniem, o którym mowa w art. 8 pkt 1g cyt. ustawy. W ocenie Sądu, z zarzutami skarżącej spółki należy się zgodzić. Słowo "opinia" w języku polskim oznacza "sposób w jaki oceniają kogoś inni" (słownik języka polskiego PWN S.A. Internet). Organ opiniujący ograniczył się wyłącznie do przesłanki wskazanej w art. 8 pkt 1 ustawy – jako materialnej podstawy do wydania negatywnej opinii. W ocenie Sądu, interpretacja prawa materialnego dokonana przez organ jest wadliwa. Na opinię mają wpływ okoliczności, które kształtują zewnętrzną ocenę postawy adresata normy prawnej. Sąd nie podziela jednak argumentacji skupiającej się wyłącznie na fakcie skazania prawomocnym wyrokiem. Opiniujący nie wskazuje, ani nie opiera się na okolicznościach popełnienia przestępstwa, ale wyłącznie na fakcie "skazania", który w świetle regulacji kodeksu karno-skarbowego – nie miało miejsca. Zgodnie z art. 17 § 1 k.k.s. sąd może udzielić zezwolenia na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności, jeżeli wina sprawcy i okoliczności popełnienia przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego nie budzą wątpliwości. Jak z tego wynika wyrok obejmujący zezwolenie sądu na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności traktować należy jako dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. potwierdzający fakt popełnienia przestępstwa skarbowego. Nie stanowi natomiast wyroku skazującego wiążącego sądy orzekające w sprawach cywilnych i sądowoadministracyjnych. Wyrok taki nie podlega wpisowi do Krajowego Rejestru Karnego. Z uzasadnienia projektu rządowego k.k.s. wynika, że skoro dobrowolne poddanie się odpowiedzialności nie jest ani "skazaniem" ani "karą" to w stosunku do sprawcy nie stosuje się tzw. prawnych skutków skazania, to jest konsekwencji wynikających bądź z mocy prawa, bądź ustalonych przez właściwe organy. Jak to już wskazano art. 8 pkt 1g ustawy nie uzależnia posiadania nienagannej opinii wyłącznie od (braku skazania) potwierdzonej zaświadczeniem. Wobec tego ustawowe wyłączenie potwierdzania faktu popełnienia przestępstwa wpisem do rejestru skazanych nie stoi na przeszkodzie braniu pod uwagę w postępowaniu o udzielenie zezwolenia na prowadzenie działalności koncesjonowanej faktu popełnienia przestępstwa wykazanego wyrokiem zezwalającym na dobrowolne poddanie się karze. Wojewódzki Sąd Administracyjny stoi na stanowisku, że nie każdy fakt popełnienia przestępstwa jest okolicznością wyłączającą uznanie, że zachodzi posiadanie pozytywnej opinii w rozumieniu art. 8 pkt 1g ustawy. Aby ocenić, czy popełnienie przestępstwa rzutuje na opinię o osobie w sposób kolidujący z prowadzeniem regulowanej omawianą ustawą działalności, konieczne jest rozważenie okoliczności popełnienia czynu zabronionego, a przede wszystkim jego wagi i upływu czasu od popełnienia. Tak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 lipca 2009 r. sygn. II GSK 1086/08 i stanowisko to WSA podziela. W podobnym stanie faktycznym orzekł również tak Sąd w sprawie VI SA/Wa 1820/09 z dnia 16 grudnia 2009 r. Należy mieć na uwadze, że skoro nawet skazanie uważa się za niebyłe z upływem czasu (art. 52 § 1- § 4 k.k.s.) to tym bardziej powoływanie się na popełnienie przestępstwa potwierdzone dobrowolnym poddaniem się karze jako czynnik opiniotwórczy ma granice czasowe, które określać należy w powiązaniu z oceną wagi czynu. Pewną wskazówką może być regulacja zawarta w art. 52 § 2 k.k.s. przewidująca zatarcie skazania po upływie roku od wydania prawomocnego orzeczenia w przypadku odstąpienia od wymierzenia kary lub środka karnego. Nie oznacza to jednak prostego przenoszenia regulacji na grunt oceny czy opinia o osobie jest już pozytywna mimo upływu czasu. Istotne jest to, że w przypadku gdy nie doszło do wymierzenia kary, sprawca po krótkim czasie zostaje przez Państwo zwolniony od skutków popełnienia czynu zabronionego. Innymi słowy, osoba która poddała się rygorowi z art. 17 k.k.s. jest formalnie osobą niekaraną i może otrzymać zaświadczenie – jak w niniejszej sprawie – stwierdzające niekaralność np. za przestępstwo skarbowe. W świetle powyższego P. P. – wiceprezes zarządu skarżącej spółki jest osobą niekaraną. Nie oznacza to rzecz jasna – przy ponownym rozpoznaniu sprawy, że wykluczona jest w stosunku do niego ocena braku nienagannej opinii. Jednakże ocena ostateczna co do opinii może zostać sformułowana dopiero po rozważeniu przez organ wszystkich okoliczności danej sprawy – przy uwzględnieniu całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego, zgodnie z art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. Podnieść bowiem należy, że zaskarżone postanowienie zostało wydane także z naruszeniem art. 107 § 3 k.p.a. w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy, bowiem organ przy ponownym rozpatrzeniu sprawy nie odniósł się do argumentacji skarżącej. Mając na uwadze powyższe, Sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O niewykonalności decyzji orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a., zaś o kosztach na mocy art. 200 p.p.s.a.