I SA/Ol 698/11
WyrokWSA w Olsztynie2011-12-14
Skład orzekający: Wiesława Pierechod, Wojciech Czajkowski, Renata Kantecka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy członek zarządu spółki z o.o. ponosi subsydiarną odpowiedzialność za zaległości podatkowe spółki, jeśli nie wykaże braku swojej winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości we właściwym terminie, pomimo informowania wspólników o złej sytuacji finansowej spółki?Ratio decidendi
Członek zarządu spółki kapitałowej ponosi subsydiarną odpowiedzialność za zaległości podatkowe spółki, jeśli nie wykaże, że wniosek o ogłoszenie upadłości został zgłoszony we właściwym czasie lub że niezgłoszenie nastąpiło bez jego winy. Samo informowanie wspólników o złej sytuacji finansowej spółki lub chęć złożenia wniosku o upadłość nie zwalnia z obowiązku wykazania braku winy w niezłożeniu wniosku we właściwym terminie.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odpowiedzialności A.M., byłego Prezesa Spółki A., za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług. Organ podatkowy uznał, że A.M. ponosi odpowiedzialność, ponieważ nie złożył wniosku o ogłoszenie upadłości we właściwym terminie, mimo że od marca 2005 r. posiadał wiedzę o złej sytuacji finansowej spółki. Skarżący kwestionował tę decyzję, argumentując, że informował wspólników o problemach i nie ponosi winy za niezłożenie wniosku o upadłość.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Pierechod ( spr. ) Sędziowie Sędzia WSA Wojciech Czajkowski Sędzia WSA Renata Kantecka Protokolant Sekretarz sądowy Katarzyna Niewiadomska po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 14 grudnia 2011r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności prezesa spółki z o. o. za zaległości podatkowe spółki oddala skargę.
Wyrokiem z dnia 19.10.2011r. sygn. akt. II FSK 623/10 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 16.12.2009r. sygn. akt I SA/Ol 721/09, którym Sąd ten uznał za uzasadnioną skargę A.M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe spółki. W motywach rozstrzygnięcia Naczelny Sąd Administracyjny uznał za zasadną skargę kasacyjną wniesioną przez Dyrektora Izby Skarbowej i stwierdził, że skarżący składając w dniu 05.05.2005r. wniosek o ogłoszenie upadłości z możliwością zawarcia układu jako Prezes Zarządu Spółki A. uchybił ciążącemu na nim obowiązkowi z tytułu sprawowanej funkcji oraz nie wykazał okoliczności lub dowodów, które wskazywałyby na brak winy z jego strony w niedopełnieniu powyższego obowiązku.
Rozpoznając ponownie sprawę Sąd stwierdził stan następujący:
Zaskarżoną decyzją z dnia "[...]" Dyrektor Izby Skarbowej po rozpatrzeniu odwołania utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia "[...]" w sprawie przeniesienia na A.M., byłego Prezesa Spółki A. odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki w podatku od towarów i usług za miesiące maj, lipiec, sierpień, październik 2005r. odsetki za zwłokę oraz koszty postępowania egzekucyjnego.
Z materiału zgromadzonego w sprawie wynika, że funkcję Prezesa Spółki skarżący objął w dniu 07.03.2005r. i wystosował w dniu 19.03.2005r. pismo do Zgromadzenia Wspólników Spółki, w którym ocenił sytuację finansową spółki jako złą. W piśmie tym wskazał, że wynik finansowy spółki z działalności w 2004r. jest ujemny, poza tym stratę przyniosły również dwa pierwsze miesiące 2005r. Wskazał też, że według danych na marzec 2005r. Spółka posiada przeterminowane zobowiązania wobec dostawców materiałów i usług oraz budżetu państwa na około 1,5 miliona złotych, natomiast według aktualnych wówczas informacji Spółka nie posiadała zamówień na wyroby i usługi na najbliższy okres, umożliwiających utrzymanie ciągłości procesu technologicznego i uzyskanie przerobu powyżej 150 ton miesięcznie. Z przeprowadzonej analizy kosztów wynikało, iż aby utrzymać się na rynku, zarabiać na produkcji i być konkurencyjnym Spółka powinna utrzymać koszty na poziomie około 200.000 zł miesięcznie przy przerobie ponad 150 ton. Skarżący wskazał, że wierzyciele Spółki mogą zastosować postępowanie zgodnie z ustawą z dnia 28.02.2003r. - Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz.U. nr 60, poz. 535 ze zm.). Uwzględniając powyższe, zwrócił się do Zgromadzenia Wspólników o zajęcie stanowiska odnośnie spłaty zobowiązań Spółki ze środków spoza Spółki oraz zabezpieczenie wysokości produkcji. Z podpisanego w dniu 30.03.2005r. przez skarżącego oraz główną księgową bilansu sporządzonego na dzień 31.12.2004r. oraz rachunku zysków i strat za okres od 01.10.2003r. do 31.12.2004r. wynikało, iż na dzień 31.12.2004r. zobowiązania Spółki wynosiły 2.478.558,14 zł i znacznie przekraczały wartość majątku Spółki, który wnosił 1.757.318,11 zł (aktywa trwałe w wysokości 651.440,98 zł i aktywa obrotowe w wysokości 1.105.877,13 zł). Za okres od 01.10.2003r. do 31.12.2004r. Spółka poniosła stratę w wysokości 1.183.698,88 zł. Kapitał własny Spółki wynosił minus 721.240,03 zł. W dniu 02.04.2005r. w piśmie do Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników Spółki skarżący wskazał, że według stanu na dzień 31.03.2005r. zobowiązania Spółki wobec dostawców i kontrahentów wynoszą około 2.500.000 zł. Spółka nie posiadała możliwości systematycznego zabezpieczenia się w niezbędne materiały podstawowe i pomocnicze w celu utrzymania ciągłości produkcji, ponieważ straciła wiarygodność i pozycję staranności kupieckiej. Przedstawiając powyższe skarżący ponownie zwrócił się do wspólników o zajęcie stanowiska w tej sprawie. Na nadzwyczajnym Zgromadzeniu Wspólników w dniu 20.04.2005r. skarżący podniósł, iż na ten dzień Spółka posiada około 2.100.000 zł zobowiązań, w tym 750.000 zł wobec Wspólników Spółki i ponad 100.000 zł wobec budżetu Państwa. Należności kształtowały się na poziomie 100.000 zł, w tym od Spółki C. około 38.500 zł, od firmy D. około 54.000 zł, jednak na wskazany dzień nie były wymagalne. Skarżący poinformował zgromadzonych, że Spółka nie posiadała w tamtej chwili możliwości spłaty zobowiązań ze środków własnych i dlatego posiłkuje się przedpłatami na wyroby, w szczególności jeżeli zbliża się termin wypłaty wynagrodzeń lub gdy zachodzi konieczność zakupu materiałów bezpośrednich. Spółka nie posiadała środków na zakup materiałów do produkcji. Zdaniem Prezesa firma nie była w stanie spłacić wszystkich wierzytelności, tym bardziej, iż wierzyciele domagali się spłaty całych kwot w ciągu 2 miesięcy lub wychodzili z propozycją odkupienia niektórych środków trwałych. Główna Księgowa poinformowała, że rok obrachunkowy od 01.10.2003r. do 31.12.2004r. zamknął się stratą w wysokości 1.183.698,88 zł oraz że strata ta przewyższa łączną wartość kapitału podstawowego (300.000,00 zł) oraz kapitału zapasowego (162.458,85 zł) o 721.240,03 zł. W trakcie zgromadzenia Wspólnicy stwierdzili, że Spółka w dotychczasowej formie nie może funkcjonować i zobowiązali Zarząd do ogłoszenia upadłości z możliwością zawarcia układu. Wniosek o ogłoszenie upadłości z możliwością zawarcia układu został złożony w Sądzie Rejonowym w dniu 05.05.2005r. Do wniosku załączono listę wierzytelności, zawierającą 273 pozycje na łączną kwotę 2.080.187,- zł. Z tej listy termin płatności 73 wierzytelności przypadał już w 2004r.
Postanowieniem z dnia 27.07.2005r., sygnatura [...]" , Sąd Rejonowy - Sąd Gospodarczy ogłosił upadłość dłużnika z możliwością zawarcia układu i ustanowił Zarząd sprawowany przez upadłego (zarząd własny), co do całości majątku pod nadzorem nadzorcy sądowego. Z kolei postanowieniem z dnia 02.02.2006r. Sąd zmienił postanowienie z dnia 27.07.2005r. o ogłoszeniu upadłości Spółki z możliwością zawarcia układu na postanowienie o ogłoszeniu upadłości obejmującej likwidację majątku dłużnika.
Orzekając o odpowiedzialności skarżącego za zaległości Spółki organ odwoławczy wskazał, że przesłanki ogłoszenia upadłości, o jakich mowa w art. 11 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze, zostały spełnione już w dniu 31.12.2004r., gdyż zobowiązania Spółki znacznie przerosły wartość majątku Spółki. Z kolei lista niezapłaconych wierzytelności, dołączona do wniosku o ogłoszenie upadłości, wykazywała 73 wierzytelności z terminem płatności przypadającym na 2004r. Spółka w 2004r. trwale zaprzestała płacić swoje długi. Powyższą sytuację finansową Spółki potwierdziły również dokumenty Spółki, w tym dokumenty księgowe, jak też pisma samego Prezesa Spółki kierowane do wspólników.
W ocenie organu dowodem posiadania wiedzy skarżącego o fatalnej sytuacji finansowej Spółki jest pismo z dnia 19.03.2005r., w którym informował wspólników o tej sytuacji. W związku z tym organ przyjął, że od tego dnia biegł 14 - dniowy termin na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości. Zdaniem organu podatkowego perspektywa poprawy sytuacji finansowej Spółki w przyszłości nie stanowiła podstawy do odstąpienia od wniosku o zgłoszenie upadłości. Skarżący podjął na własną odpowiedzialność świadome ryzyko nie złożenia wniosku, licząc na zamówienia ze strony Spółki B., czy też pomoc ze strony wspólników, którzy odmówili wsparcia na Nadzwyczajnym Zgromadzeniu Wspólników w dniu 20.04.2005r., nie przewidział także pogorszenia sytuacji na rynku stali. Organ zaznaczył przy tym, że przepisy ustawy nie przewidują złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości po przeprowadzeniu konsultacji ze wspólnikami, czy też po odbyciu w tej sprawie Zgromadzenia Wspólników. Członkowie zarządu mają obowiązek zgłosić wniosek o ogłoszenie upadłości wskutek własnej oceny sytuacji spółki, bez dokonywania konsultacji ze wspólnikami.
Za bezpodstawne organ odwoławczy uznał zarzuty naruszenia przez organ I instancji art. 116 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29.08.1997r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz.U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), w związku z istotnym naruszeniem przepisów postępowania tj. art. 122 w związku z art. 180 i art. 187 oraz art. 188 tej ustawy, polegające na pominięciu wniosków dowodowych strony o przesłuchanie w charakterze świadka biegłego rewidenta E.T. oraz M.G. ze spółki B. będącej największym odbiorcą produktów Spółki A., na okoliczności rzutujące na terminowość złożenia wniosku o zmianę upadłości z możliwością zawarcia układu w upadłość likwidacyjną, bądź na brak winy w przekroczeniu terminu do złożenia wniosku o upadłość. W ocenie organu, zeznania przesłuchanych w postępowaniu odwoławczym świadków nie wpłynęły na zmianę ustaleń faktycznych organu I instancji, a przeprowadzenie dowodów nie wymagało przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
Odnosząc się do zeznań M.G. organ II instancji wskazał, że planowane przyszłe zdarzenia gospodarcze nie mają wpływu na obiektywnie istniejącą sytuację finansowo - ekonomiczną podmiotu, która może powodować obowiązek zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Odnosząc się z kolei do zeznań E.T. organ odwoławczy wskazał, iż słusznie organ I instancji nie uwzględnił jego opinii w zakresie sytuacji ekonomicznej i finansowej Spółki A. Podniósł, iż w opinii z dnia 02.11.2008r. wykonanej na zlecenie pełnomocnika strony, biegły rewident zajął się przede wszystkim rozważaniem winy zarządu, a nie sytuacją ekonomiczno-finansową Spółki w kontekście ustalenia momentu zaistnienia stanu niewypłacalności. Ponadto jego ustalenia dotyczyły głównie okresu po ogłoszeniu przez Sąd upadłości z opcją układową, to jest po dniu 27.07.2005r. Uwzględniając powyższe organ uznał, że opinia biegłego rewidenta dotyczyła okresu czasowego nie mającego większego znaczenia z punktu widzenia określenia momentu powstania stanu niewypłacalności Spółki i opierała się w głównej mierze na dokumentach nie przedstawiających globalnej sytuacji finansowo - ekonomicznej Spółki. Pomijała bowiem sprawozdanie finansowe sporządzone według stanu na dzień 31.12.2004r., jak też rachunek zysków i strat sporządzony według stanu na dzień 31.12.2004r.
Dodatkowo, w oparciu o zeznania świadka - nadzorcy sądowego J.B. organ odwoławczy ustalił, iż w działania zarządu własnego Spółki A., w trakcie postępowania upadłościowego z opcją układu nikt nie ingerował i tym samym to skarżący ponosi odpowiedzialność z tytułu zaległości podatkowych powstałych w tym okresie.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący, reprezentowany przez radcę prawnego, zarzucił decyzji Dyrektora Izby Skarbowej naruszenie:
a) prawa materialnego tj. art. 116 § 1 ust. 1 lit. b Ordynacji podatkowej w związku z art. 21 ust. 1 Prawa upadłościowego i naprawczego poprzez niewłaściwe jego zastosowanie w niniejszej sprawie;
b) art. 14 ust. 2 Prawa upadłościowego i naprawczego poprzez jego pominięcie przy wydawaniu skarżonej decyzji i w związku z istotnym naruszeniem przepisów postępowania tj. art. 122 w związku z art. 180 i art. 187 oraz art. 188 Ordynacji podatkowej polegającym na pominięciu wniosków dowodowych skarżącego o przesłuchanie w charakterze świadka J.B. na okoliczności rzutujące na brak winy w przekroczeniu terminu do złożenia wniosku o upadłość, oraz przyjęcie błędnych ustaleń przez organ będących podstawą skarżonej decyzji, jak również pominięcie przy wydawaniu orzeczenia dyspozycji art. 14 ust. 2 oraz art. 373 ust. 1 Prawa upadłościowego i naprawczego oraz art. 586 Kodeksu spółek handlowych.
Wskazane naruszenia miały istotny wpływ na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia. W związku z powyższym, skarżący wniósł o uchylenie skarżonej i poprzedzającej ją decyzji w całości oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Uzasadniając skargę, pełnomocnik skarżącego podkreślił, iż podstawową przesłanką subsydiarnej odpowiedzialności zarządu w ramach przepisu art. 116 ust.1 Ordynacji podatkowej jest wina zarządu w działaniu bądź zaniechaniu. Członek zarządu może więc uwolnić się od odpowiedzialności za zobowiązania spółki dowodząc braku swojej winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości we właściwym terminie. Z tej perspektywy należy oceniać działania skarżącego podjęte po objęciu funkcji prezesa zarządu spółki i okresu, za jaki została orzeczona jego odpowiedzialność. Tymczasem przy rozważaniu odpowiedzialności w trybie powyższego przepisu organy podatkowe skupiły się na ocenie, czy i kiedy powstał stan trwałej niewypłacalności oraz czy był majątek wystarczający na zaspokojenie wierzycieli. Stanowisko organu o przyjęciu daty 19.03.2005r. jako terminu początkowego do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości skarżący uznał za niezasadne. Żaden bowiem przepis nie uzasadnia naliczania terminu do złożenia wniosku o upadłość od momentu powzięcia wiadomości o sytuacji finansowej spółki. Sam zaś fakt informowania wspólników o sprawach bieżących spółki był przejawem należytej staranności. Ponadto, w dniu 19.03.2005r. skarżący nie dysponował szczegółowymi danymi na temat faktycznego wyniku finansowego za poprzedni okres obrachunkowy, albowiem w tym czasie trwało jego rozliczanie.
Skarżący swym postępowaniem nie doprowadził ponadto do pogorszenia sytuacji wierzycieli ani też nie uszczuplił możliwości ich zaspokojenia w postępowaniu upadłościowym, natomiast nie złożenie wniosku we właściwym czasie - o ile rzeczywiście miało miejsce - nastąpiło bez jego winy. Powyższą tezę dobitnie potwierdziło postanowienie Sądu upadłościowego, który powierzając zarząd dotychczasowym władzom spółki w postępowaniu układowym stanął na stanowisku, iż do ogłoszenia upadłości (a co za tym idzie do wystąpienia stanu uzasadniającego złożenie wniosku) doszło z przyczyn wyjątkowych niezależnych od dłużnika, a jednocześnie osoba prezesa daje rękojmię należytego sprawowania zarządu. Z kolei nadzorca sądowy w postępowaniu upadłościowym nie dopatrzył się przesłanek pociągnięcia do odpowiedzialności prezesa zarządu w związku z przepisem art. 373 ust. 1 pkt. 1 Prawa upadłościowego i naprawczego. Brak było także podstaw do orzeczenia odpowiedzialności zarządu na podstawie art. 586 ksh opartego także na niezłożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości przez podmiot do tego zobowiązany. Z przebiegu postępowania upadłościowego wynika zaś, że pozytywne działania skarżącego umożliwiły zreorganizowanie przedsiębiorstwa i doprowadzenie do jego sprzedaży w całości celem zaspokojenia wierzycieli spółki.
W okresie między terminem uznanym przez organ za właściwy do złożenia wniosku o upadłość a terminem, w którym faktycznie taki wniosek został złożony nie zaszła okoliczność pokrzywdzenia wierzyciela w większym stopniu oraz nie doprowadzono do udaremnienia celu postępowania upadłościowego. Organ nie dowiódł w żadnej mierze powstania szkody lub innych obciążających okoliczności związanych ze złożeniem wniosku.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W toku ponownego orzekania, na rozprawie w dniu 14.12.2011r. pełnomocnik skarżącego złożył odpis wyroku Sądu Okręgowego Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 03.10.2011r. sygn. akt "[...]" zapadłego m.in. w jego sprawie w przedmiocie ustalenia braku odpowiedzialności członka zarządu Spółki za zobowiązania z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne. Wniosek strony o dopuszczenie dowodu z dokumentu urzędowego Sąd na rozprawie oddalił.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 133 i 134 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., sąd orzeka w sprawie na podstawie akt administracyjnych, w granicach sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ograniczenia w samodzielności dokonywanej przez sąd kontroli działania organu administracji publicznej pod względem zgodności z prawem występują w sytuacji, gdy dana sprawa była już uprzednio przedmiotem kontroli tegoż Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego lub Naczelnego Sądu Administracyjnego.
W niniejszej sprawie WSA w Olsztynie, ponownie rozpoznający skargę na decyzję określoną w sentencji wyroku, jest zobowiązany na mocy art. 190 p.p.s.a. zastosować się do wykładni prawa dokonanej w wyroku NSA z dnia 19.10.2011r. powołanego na wstępie uzasadnienia. Sąd ten stwierdził, że skarżący "składając w dniu 05.05.2005r. wniosek o ogłoszenie upadłości z możliwością zawarcia układu, uchybił ciążącemu na nim obowiązku z tytułu sprawowanej funkcji. Czynności Prezesa Zarządu Spółki sprowadzające się do informowania wspólników o sytuacji finansowej, zwołanie Nadzwyczajnego Zebrania Wspólników w żadnym stopniu nie uwalniają go od winy sprowadzającej się do niezgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości we właściwym czasie. Również nie ma znaczenia "istnienie chęci wystąpienia do sądu z wnioskiem o ogłoszenie upadłości", przy braku konkretnego działania w tym zakresie. Podobnie bez znaczenia w sprawie pozostaje fakt powierzenia Zarządowi Spółki przez Sąd upadłościowy zarządu mieniem Spółki w czasie upadłości z możliwością zawarcia układu, pod nadzorem sędziego nadzorcy, bowiem, jak to wcześniej wskazano, odpowiedzialność członka zarządu powstaje w wypadku niewykazania, że we właściwym czasie został zgłoszony wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie układowe, niewykazania, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło bez winy członka zarządu lub w wypadku niewskazania mienia spółki, z którego egzekucja jest możliwa. Przesłanką odpowiedzialności jest więc wina polegająca na nieprawidłowym prowadzeniu spraw spółki i doprowadzenie do utraty "zdolności majątkowej" spółki, powodującej bezskuteczność egzekucji przeciwko niej. Profesjonalizm wymagany od członków zarządu spółki kapitałowej, a także wynikająca z niego podwyższona staranność (art. 355 § 2 k.c.), pozwala na przyjęcie, że każdy członek zarządu obowiązany jest kontrolować sytuację w spółce przynajmniej z taka uwagę, która pozwala na zorientowanie się, iż jest ona niewypłacalna i że należy wystąpić z wnioskiem ogłoszenie upadłości".
Powyższej oceny prawnej nie zmienia przyjęta wykładnia innego sądu w innym toku procesowym nawet, jeśli sprawa dotyczy tego samego przedmiotu i strony. Z tego powodu Sąd na rozprawie oddalił wniosek strony o przeprowadzenie dowodu z w/w odpisu wyroku Sądu Okręgowego Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 03.10.2011r. sygn. akt "[...]". W niniejszym postępowaniu Sąd jest związany wykładnią prawa przedstawioną w w/w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19.10.2011r., w granicach przedstawionych w skardze kasacyjnej. Odmienna od niej ocena prawna dokonana przez inny sąd nie ma zastosowania.
Wskazać należy, że w wyroku z dnia 19.10.2011r. Naczelny Sąd Administracyjny wprost stwierdził, że "Sąd pierwszej instancji, uchylając zaskarżoną decyzję, błędnie zinterpretował art. 116 § 1 pkt. 1 lit. b Ordynacji podatkowej uznając, że do zaistnienia okoliczności egzoneracyjnych wystarczy, że strona udowodni, iż starała się wykazać istnienie takich okoliczności nie zaś, jak stanowi wprost analizowana norma "wykaże że" wniosek o ogłoszenie upadłości zgłosiła we właściwym czasie bądź też że go nie zgłosiła, gdyż z obiektywnych przyczyn nie mogła tego zrobić". NSA wskazał, że błędnie także wskazano na naruszenie przez odwoławczy organ podatkowy art. 122, 180, 187 i 188 Ordynacji podatkowej. Poza sporem pozostaje fakt, że skarżący już w dniu 19.03.2005r. znał sytuację finansową Spółki, co wynika z treści pisma z tej daty skierowanego do Zgromadzenia Wspólników. Wobec tego działania przedsądowe, wynikające z art. 233 k.s.h. w żaden sposób nie ekskulpują braku złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości we właściwym czasie. Przewidziana w art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej odpowiedzialność członka zarządu jest niezależna od tego, czy zadłużenie spółki jest zawinione przez zarząd, czy też powstało z przyczyn będących po stronie innych organów spółki, jej wspólników lub z przyczyn obiektywnych. Wobec tego, niezależnie od ich zgody w sytuacji, gdy stwierdzi, że z powodu braku majątku spółki wierzyciele nie będą mogli uzyskać swoich należności, członek zarządu winien złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości. Wdrożenie trybu wynikającego z art. 233 § 1 k.s.h. jest jednym z obowiązków zarządu wobec spółki, a postępowanie wewnątrzspółkowe nie ma pierwszeństwa przed obowiązkami wynikającymi z art. 11 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze, a więc nie ma wpływu na odpowiedzialność członka zarządu na podstawie art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej.
Na tle powyższego, przy ocenie prawidłowości decyzji o ustaleniu odpowiedzialności za zobowiązania spółki nie ma znaczenia podniesiona na rozprawie okoliczność zakresu odpowiedzialności z uwagi na to, że skarżący w okresie od sierpnia 2005r. do lutego 2006r. działał pod nadzorem. W postępowaniu upadłościowym z możliwością zawarcia układu skarżący nadal sprawował swoje funkcje i jego kompetencje nie były ograniczone. W powyższej kwestii organ wypowiedział się na str. 14 decyzji, wskazując na zeznania nadzorcy sądowego, przesłuchanego w charakterze świadka. Zatem ta okoliczność była rozważana przez organ i stanowisko o odpowiedzialności skarżącego za zobowiązania Spółki z tytułu podatku VAT również za sierpień i październik 2005r. nie budzi zastrzeżeń. Z akt sprawy wynika, że postępowanie w zakresie ogłoszenia upadłości z możliwością zawarcia układu, przekształcone następnie w upadłość obejmującą likwidację majątku – zostało wszczęte za późno, aby mówić o uchyleniu się skarżącego od odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki w postępowaniu podatkowym będącym przedmiotem kontroli Sądu.
Stwierdzając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego ani przepisów procedury podatkowej Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło