I OZ 184/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wiśniewska, , , po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 lutego 2012 r., sygn. akt II SO/Wa 71/11 rozpoznające wniosek A. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym p o s t a n a w i a: oddalić zażalenie. Wnioskiem z dnia 21 października 2011 r. skierowanym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie A. S. wniósł o ustanowienie pełnomocnika z urzędu w celu "wzruszenia zapadłych w sprawach II SAB 364/02, II SA 3384-3390/02, II SA 1299/03 orzeczeń w przedmiocie konkursów na wyższe stanowiska w korpusie służby cywilnej oznaczonych sygnaturami [...],[...] a w szczególności [...] tj. na stanowisko dyrektora [...]". Następnie w dniu 17 listopada 2011 r. A. S. złożył na druku PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy, w którym wskazał, że wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata. We wniosku tym nie wskazał sprawy w jakiej prawo pomocy w zakresie całkowitym ma być mu przyznane. Powołał się jedynie na sygn. akt II SO/Wa 71/11, pod którą zarejestrowano jego wniosek niezłożony na druku PPF. Natomiast nie wypełnił w całości rubryki 3 – "Informacja o przedmiocie zaskarżenia" w zakresie: pkt 3.1., w którym należy wskazać zaskarżony akt, czynność lub bezczynność, pkt 3.2. – "data wydania", pkt 3.3. – "numer". Ta kwestia nie została jednak przez Sąd pierwszej instancji wyjaśniona. Sąd przyjął bowiem, czemu dał wyraz w sentencji postanowienia z dnia 13 lutego 2012 r., że rozpoznał wniosek A. S. "o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego lub adwokata w sprawie o sygn. akt II SA 3384-3390/02, II SA 1299/03 ze skargi A. S. na decyzje Szefa Służby Cywilnej w przedmiocie ustalenia wyniku postępowania konkursowego". Natomiast w uzasadnieniu tego postanowienia Sąd doprecyzował przedmiotowy wniosek skarżącego, że A. S. "zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego o ustanowienie pełnomocnika z urzędu w celu wzruszenia orzeczenia m.in. w sprawie o sygn. akt II SA 3384-3390/02, II SA 1299/03, w której Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 13 maja 2003 r. odrzucił skargi A. S. na decyzje Szefa Służby Cywilnej w przedmiocie ustalenia wyniku postępowania konkursowego". Wskazanym wyżej postanowieniem Sąd w pkt 1 oddalił wniosek A. S. o zwolnienie od kosztów sądowych, w pkt 2. odmówił ustanowienia radcy prawnego, w pkt 3. odmówił ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu postanowienia, odnosząc się do rozstrzygnięcia w pkt 1 - w przedmiocie oddalenia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych Sąd stwierdził, że zgodnie z treścią art. 239 pkt 1 lit. d ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270, dalej: "P.p.s.a.") strona skarżąca nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w sprawach ze stosunków pracy i stosunków służbowych, a sprawa ze skargi A. S. na decyzje Szefa Służby Cywilnej w przedmiocie ustalenia wyniku postępowania konkursowego zalicza się do tej kategorii spraw. Tym samym, na mocy powołanego przepisu skarżący z mocy prawa zwolniony jest od ponoszenia kosztów sądowych w toku całego postępowania sądowoadministracyjnego. Natomiast odnośnie - pkt 2 i 3 - odmowy ustanowienia radcy prawnego i adwokata, Sąd wskazał, że prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Wniosek ten wolny jest od opłat sądowych. Ponadto przyjął, że A. S. nie spełnia przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. do przyznania prawa pomocy w tym zakresie, bowiem złożone przez niego oświadczenie nie zostało potwierdzone żądanymi dokumentami, a złożone przez skarżącego oświadczenie i dokumenty nie są wystarczające do pełnej oceny jego sytuacji rodzinnej i majątkowej. Zdaniem Sądu dodatkowe informacje o stanie rodzinnym i majątkowym były konieczne dla ustalenia jego sytuacji rodzinnej oraz majątkowej i dlatego na podstawie art. 258 § 2 pkt 5 w zw. z art. 255 P.p.s.a. został wezwany do nadesłania: zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego o wysokości dochodu osiągniętego w 2010 r.; zaświadczenia o sytuacji rodzinnej wydanego przez właściwą do spraw opieki społecznej jednostkę organizacyjną gminy; kserokopii wyciągu z rachunków bankowych z: sierpnia 2011 r., września 2011 r., października 2011 r.; kserokopii dokumentu poświadczającego wysokość zadłużenia podanego w urzędowym formularzu, z wykazaniem tytułu, na mocy którego powstało zadłużenie (np. umowa pożyczki, kredytu, inne); oświadczenia, z czego skarżący się utrzymuje (w przypadku, gdy korzysta ze świadczeń z zakresu pomocy społecznej należało podać miesięczną wysokość uzyskiwanych świadczeń); oświadczenia, czy wnioskodawca ponosi jakiekolwiek koszty utrzymania domu, którego adres podany został w rubryce nr 2.1 urzędowego formularza, celem dokonania możliwości płatniczych wnioskodawcy. Powyższego zarządzenia skarżący nie wykonał. A. S. na powyższe postanowienie wniósł zażalenie, zaskarżając je w pkt. 2 i 3, wnosząc w tym zakresie o jego zmianę lub uchylenie i przekazanie w tym zakresie jego wniosku do ponownego rozpatrzenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. W uzasadnieniu zażalenia zarzucił, że Sąd pierwszej instancji nie dokonał należycie analizy wniosku i oświadczeń skarżącego w kontekście przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Wskazał, że Sąd przy ocenie jego sytuacji materialnej powinien być związany złożonymi przez niego oświadczeniami zawartymi we wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak i oświadczeniami złożonymi na wezwanie, o którym mowa w art. 255 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Wniosek o przyznanie prawa pomocy ma charakter sformalizowany. Wzór urzędowego formularza, na którym składa się wniosek określiła Rada Ministrów na podstawie delegacji zawartej w art. 256 P.p.s.a. Został on tak skonstruowany, że ma on ułatwić stronie złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, który – zgodnie z art. 252 § 1 P.p.s.a. – powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Jeżeli natomiast złożone przez stronę oświadczenie zawarte we wniosku, o którym mowa wyżej, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, to zgodnie z art. 255 P.p.s.a. strona obowiązana jest złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Takie też wezwanie zostało w dniu 17 listopada 2011 r. wystosowane do A. S. Skarżący odpowiedział na wezwanie pismem z dnia 10 grudnia 2011 r., lecz go faktycznie nie wykonał, bowiem nie wyjaśnił istotnych wątpliwości dotyczących jego stanu rodzinnego i przede wszystkim nie przedłożył materiałów źródłowych w postaci zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego o wysokości dochodu osiągniętego w 2010 r. oraz jakiegokolwiek dokumentu wskazującego, że jest dłużnikiem. Jeżeli nie mógł przedłożyć tych dokumentów, to przynajmniej powinien wyjaśnić, jak rzeczywiście wygląda jego sytuacja rodzinna, czyim jest dłużnikiem oraz przedłożyć kserokopię PIT-u za 2010 r. złożonego do urzędu skarbowego. Skoro tego nie uczynił, to zasadnie Sąd pierwszej instancji przyjął, że nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego. Zgodnie bowiem z art. 246 § 1 P.p.s.a. to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 31 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 146/04 i 3 marca 2008 r., sygn. akt I FZ 74/08). Nie znajdując zatem podstaw do uwzględnienia zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia