II FZ 128/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia WSA (del). Lidia Ciechomska-Florek po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnym w Gdańsku z dnia 10 czerwca 2011 r. sygn. akt I SA/Gd 861/11 w przedmiocie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi M. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 10 czerwca 20111 r Nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego za 2004 r. od przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach postanawia oddalić zażalenie. M. W., dalej jako strona lub skarżąca, wnioskiem z dnia 20 września 2011 r. złożonym na urzędowym formularzu PPF zwróciła się o zwolnienie od wpisu sądowego. Pismem z dnia 26 września 2011 r. zobowiązano stronę do przedłożenia szeregu dokumentów źródłowych i złożenia oświadczeń w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania. W zakreślonym terminie skarżąca nie przedłożyła wszystkich wymaganych dokumentów. W złożonym oświadczeniu wyjaśniła, że otrzymuje alimenty w wysokości 900 zł. Kosztów utrzymania nie ponosi, albowiem zamieszkuje w Niemczech w mieszkaniu konkubenta. Oświadczyła, ze nie otrzymuje pomocy finansowej od polskich instytucji państwowych. Nie posiada dokumentów dotyczących prowadzonej na jej majątku egzekucji. Skarżąca, w uzasadnieniu sprzeciwu z 17 listopada 2011 r. podniosła, że nie dysponuje środkami finansowymi przekazywanymi przez ojca dzieci, w zakresie przekraczającym ustalone alimenty, ponieważ rachunek bankowy został zajęty przez komornika skarbowego, o czym skarżąca dowiedziała się z opóźnieniem. Wyjaśniła ponadto, że przekazane kwoty przeznaczała na spłatę kredytów bankowych. Oświadczyła również, że nie otrzymuje zasiłków na dzieci w Republice Federalnej Niemiec, z uwagi na nieposiadanie obywatelstwa niemieckiego. W zakwestionowanym przez stronę zażaleniem postanowieniu z 19 grudnia 2011 r.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie analizy materiału dowodowego uznał, że skarżąca przedstawiła swoją sytuację majątkową i możliwości płatnicze wybiórczo, manipulując danymi tak by potwierdzały jej trudną sytuację finansową. Zdaniem Sadu I instancji, nie sposób przyjąć, że miesięczne dochody skarżącej wynoszą jedynie 900 zł, ponieważ okoliczności tej nie potwierdzają przedłożone wyciągi z rachunku bankowego skarżącej, zawierające zestawienia operacji na nim dokonanych. Sąd zaznaczył, że na rachunek bankowy regularnie przekazuje środki H. R. (w wysokości odpowiednio: 3.950 zł, 3.810 zł i 3.200 zł), ojciec dzieci skarżącej. Może to wskazywać na fakt, że skarżąca albo faktycznie otrzymuje alimenty w znacznie wyższej wysokości niż zadeklarowana we wniosku i powtórzona w dodatkowo złożonym oświadczeniu, albo też w takiej formie otrzymuje ona pomoc od rodziny (w tym przypadku rodziny ojca dzieci). Sąd zauważył, że skarżąca nie ponosi jakichkolwiek kosztów związanych z bieżącym utrzymaniem; wydatki z tego tytułu pokrywa konkubent skarżącej, u którego zamieszkuje i z którym faktycznie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym. Sąd zaznaczył, że strona pominęła dane dotyczące osoby konkubenta. Fakt posiadania przez wnioskodawczynię znacznych zobowiązań wobec banku nie oznacza jeszcze, że znajduje się ona w sytuacji materialnej, która uprawniałaby ją do korzystania z pomocy państwa w postaci przyznania prawa pomocy, która ma co do zasady charakter wyjątkowy. Udzielając tych pożyczek i kredytów, bank dokonał oceny zdolności kredytobiorcy i nie pozwoliłyby na zaciągnięcie przez niego zobowiązań finansowych, gdyby uznały, że jego sytuacja majątkowa nie daje gwarancji spłaty kredytów. Zauważyć przy tym należy, że skarżąca dokonuje regularnej spłaty rat kredytowych, co potwierdzają nadesłane wyciągi z rachunku bankowego. Według Sądu I instancji, okoliczność prowadzenia względem majątku skarżącej egzekucji nie przesądza o niemożności poniesienia przez wnioskodawczynię kosztów sądowych. Skarżąca nie przedstawiła dowodów, z których wynikałoby że składniki jej majątku (w tym środki na rachunku bankowym) podlegają zajęciu. W zażaleniu z 3 stycznia 2012 r., skarżąca wniosła o uchylenie postanowienia WSA w Gdańsku z 19 grudnia 2011 r. I SA/Gd 861/11 i przyznanie prawa pomocy, względnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zarzuciła naruszenie art. 163 § 4 w zw. z art. 141 § 4 i art. 166, art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ; dalej jako p.p.s.a.) oraz naruszenie konstytucyjnego prawa do sądu. Skarżąca powołała się na fakt, że nie może dysponować środkami zgromadzonymi na rachunku bankowym z uwagi na prowadzoną egzekucję. Stwierdziła, "(...) iż skarżąca podkreślała, iż Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego właśnie prowadzi egzekucję z jej majątku, i jest to okoliczność niekwestionowana". Jej zdaniem, uzasadnienie zakwestionowanego postanowienia, wbrew wymogom wynikającym z art. 141 § 4, art. 163 § 4, art. 166 p.p.s.a., nie zawiera rozstrzygnięcia "w kwestii podnoszonej przez skarżącą egzekucji". Strona poinformowała, że w ostatnim okresie jedną z podstawowych czynności egzekucyjnych wobec niej było zajęcie rachunku, dokonane przez komornika skarbowego. Kwoty przekazane przez H. R. były przeznaczone na spłatę kredytów bankowych i strona stara się o zwolnienie tych kwot od zajęcia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie może być uwzględnione. Z utrwalonego już orzecznictwa wynika, że przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od tej zasady, będące przerzuceniem kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. (por. postanowienia NSA: z dnia 13 maja 2010 r., sygn. akt II FZ 185/10, z dnia 19 maja 2010 r., sygn. akt II FZ 156/10). NSA zaznacza, że Sąd pierwszej instancji jednoznacznie wskazał w postanowieniu z 19 grudnia 2011 r. I SA/Gd 861/11 z jakich powodów wniosek skarżącej o prawo pomocy nie mógł zostać uwzględniony. Okolicznościami tymi są: wybiórcze przedstawienie sytuacji majątkowej, nieuwzględnienie w zadeklarowanych przychodach środków uzyskiwanych od H. R., nieuwzględnienie w składanych deklaracjach osoby konkubenta, nieprzedstawienie dowodów na zajęcie rachunku bankowego. Zdaniem Sądu odwoławczego, okoliczności te nie zostały wyjaśnione w treści zażalenia, a strona ograniczyła się do gołosłownej polemiki ze stwierdzeniami Sądu dotyczącymi jednego tylko z elementów treści wniosku o prawo pomocy, utrzymując, że "Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego właśnie prowadzi egzekucję z jej majątku, i jest to okoliczność niekwestionowana". Strona stawiając jednak zarzut i w tym zakresie zdaje się nie dostrzegać tego, że Sąd pierwszej instancji nie zakwestionował prowadzenia egzekucji, lecz zasygnalizował brak wykazania jednego z elementów egzekucji – i to do jednej z części składowej majątku – tj. brak wykazania zajęcia rachunku bankowego. Sad odwoławczy zauważa, że strona, w treści zażalenia, ani nie wykazała zajęcia rachunku bankowego, ani nie wyjaśniła przyczyn, które były podstawą odmowy przyznania jej prawa pomocy. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji przyznanie prawa pomocy w żądanym przez stronę zakresie (por. postanowienie z dnia 5 września 2005 r., II FZ 414/05; postanowienie z dnia 14 września 2005 r., II FZ 575/05). Należy zauważyć, że w badanej sprawie strona nie tylko nie wykonała należycie wskazań wynikających z kierowanych do niej wezwań, ale także nie uwzględniła w procesie konstruowania zażalenia uwag Sadu pierwszej instancji. Z przytoczonych powyżej powodów, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie, mając na uwadze art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a.