VIII SA/Wa 48/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kobylski /sprawozdawca/, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Marek Wroczyński, Protokolant Justyna Kapusta, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi T.B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie określenia wartości celnej pojazdu i kwoty długu celnego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2009r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej w W. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w R. z dnia [...] września 2009r. nr [...] w przedmiocie określenia wartości celnej pojazdu i kwoty długu celnego. Zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane w następujących okolicznościach: W dniu [...] 08.2004r. agencja celna "[...]" reprezentująca T. B. / dalej określany jako "skarżący" /, dokonała zgłoszenia celnego wnioskując o objęcie sprowadzonego ze Sz. samochodu osobowego m-ki [...] r. produkcji 1992, procedurą dopuszczenia do obrotu. Do zgłoszenia celnego strona dołączyła rachunek z dn. [...]08.2004r. b/n określający cenę zakupionego samochodu na kwotę [...] CHF tj. [...] PLN. Przedmiotowe zgłoszenie celne spełniało wymogi formalne określone w art.62 Wspólnotowego Kodeksu Celnego / dalej określany jako " WKC"/ i stosownie do postanowień art.63 WKC zostało przyjęte przez organ celny. Towar został zwolniony do wnioskowanej procedury po uprzednim zaksięgowaniu kwoty należności przywozowych na podstawie danych zwartych w zgłoszeniu celnym. Następnie w trybie art.78 WKC, który stanowi, że po dokonaniu zwolnienia towarów, organy celne w celu upewnienia się o prawidłowości danych zawartych w zgłoszeniu, mogą przystąpić do kontroli dokumentów i danych handlowych dotyczących operacji przywozu lub wywozu towarów objętych zgłoszeniem, jak również późniejszych operacji handlowych dotyczących tych samych towarów. Urząd celny przeprowadził kontrolę w/wym. zgłoszenia celnego, w wyniku której stwierdził, że zadeklarowana wartość celna używanego samochodu jest zaniżona. W związku z powyższym postanowieniem z dn. [...] 06.2009r. Naczelnik Urzędu Celnego w R. wszczął z urzędu postępowanie celne w sprawie ustalenia prawidłowej kwoty długu celnego od sprowadzonego pojazdu, a następnie w/wym. decyzją z dn. [...]09.2009r. : -/ określił wartość celną przedmiotowego pojazdu m-ki [...] na kwotę [...] PLN -/ zastosował stawkę celną 10% dla krajów trzecich w zgłoszeniu celnym -/ określił kwotę długu celnego w wysokości [...] PLN -/ odstąpił od retrospektywnego zaksięgowania kwoty należności [...] PLN Od powyższej decyzji strona wniosła odwołanie do Dyrektora Izby Celnej w W., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i rozstrzygnięcie sprawy przez przyjęcie metody transakcyjnej jako podstawy przy ustalaniu wartości celnej samochodu. Dyrektor Izby Celnej w W., rozpoznając odwołanie złożone przez skarżącego, decyzją z dnia [...]11.2009r. / wyżej określoną /, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w R.. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przywołał przede wszystkim art.181a rozporządzenia wykonawczego do Wspólnotowego Kodeksu Celnego / Rozporządzenie Komisji /EWG/ nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady /EWG/ nr 2913/92 z dn.12 października 1993r. / Dz. Urz. WE L 253/, na podstawie którego organy celne uzyskały uprawnienie do odstąpienia od ustalenia wartości celnej z zastosowaniem wartości transakcyjnej, w wypadku istnienia uzasadnionych wątpliwości co do tego, czy zadeklarowana przez zainteresowanego wartość celna stanowi całkowitą sumę zapłaconą lub należną, określoną w art.29 Wspólnotowego Kodeksu Celnego. W ocenie Dyrektora Izby Celnej w W., wątpliwości o których mowa w tym przepisie, były w niniejszej sprawie jak najbardziej uzasadnione, gdyż przedłożony przez skarżącego dokument w postaci rachunku z dn. [...]08.2004r., nie jest wystarczającym dowodem dla wykazania, czy zadeklarowana wartość cena została faktycznie zapłacona. Skarżący bowiem nie przedłożył żadnych dokumentów potwierdzających zadeklarowaną wartość celną, takich jak bankowy dowód zapłaty, dokument ubezpieczenia. Jego oświadczenia w tym przedmiocie, przy braku stosownych dokumentów, nie mogą zasługiwać na uwzględnienie. Organ odwoławczy zwrócił też uwagę, że przed wydaniem zakwestionowanej decyzji, organ I instancji spełnił wszystkie wymagania określone w art.181a rozporządzenia wykonawczego do WKC. Wątpliwości nie zostały jednak usunięte w toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, wymaganego tym przepisem. Skoro, jak zaznaczył, konieczne stało się prawidłowe ustalenie wartości celnej, to należało wybrać w tym celu metodę adekwatną do przedmiotu wyceny, spośród wszystkich sposobów wyliczania wartości celnej ujętych sekwencyjne w przepisach WKC. Organ odwoławczy wywiódł, że Naczelnik Urzędu Celnego prawidłowo zastosował w sprawie ostatnią z tych metod, tzw. metodę "ostatniej szansy". Szczegółowo przy tym uzasadniając dlaczego wszystkie poprzednie sposoby / metody / ustalania wartości celnej / ujęte w art.30 ust.2 lit. a,b,c i d WKC skoro weryfikacji podlegała właśnie cena transakcyjna/ muszą być wyeliminowane jako nienadające się do ustalania wartości celnej tak specyficznego towaru, jakim jest używany pojazd samochodowy. Dyrektor Izby Celnej podzielił w tym zakresie stanowisko Naczelnika Urzędu Celnego podnosząc, że znajdowało ono pełne poparcie w opracowaniu w formie Studium 1.1, dokonanym przez Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej. W konsekwencji wartość celna importowanego pojazdu została ustalona na podstawie art. 31 ust. 1 WKC, tzn. na podstawie danych dostępnych we Wspólnocie, z zastosowaniem odpowiednich środków zgodnych z zasadami i ogólnymi przepisami, tj. Porozumienia w sprawie stosowania art. VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994r., art. VII Układu ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994r., przepisów działu II rozdziału III WKC. Organ odwoławczy wyjaśnił także, że za podstawę wyliczenia wartości celnej przyjęto wartość wskazaną w informatorze rynkowym "EurotaxGlass’s" samochody osobowe nr 7/2004, określił średnią wartość rynkową samochodu marki [...]r. produkcji 1992 na kwotę [...]PLN. Przyjęta za wartość wyjściową średnia wartość rynkowa pojazdu została następnie pomniejszona o daniny publicznoprawne i marżę, co doprowadziło do określenia wartości pojazdu na kwotę [...]PLN, tj. [...] CHF. W oparciu o tak ustaloną wartość celną dokonano obliczenia należnego cła na kwotę [...]PLN / wg. 10% stawki celnej od podstawy wymiaru/. Jednocześnie organ odwoławczy zauważył, że Naczelnik Urzędu Celnego, zasadnie stosując art.221ust.3 WKC odstąpił od retrospektywnego zaksięgowania kwoty długu celnego, jako powstałe po upływie 3 lat od daty powstania długu celnego. W konsekwencji sam mechanizm ustalania wartości celnej metodą "ostatniej szansy", organ odwoławczy uznał za prawidłowy, podnosząc dodatkowo, że metodzie tej przypisać należy charakter swoistego szacowania, a wyliczenia wartości celnej powinno zbliżać się możliwie najbardziej do rzeczywistości, co też uczyniono w przedmiotowej sprawie. Na powyższą, ostateczną w administracyjnym toku postępowania, decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył T. B., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Celnego oraz zasądzenie kosztów postępowania wg. norm przepisanych. Przeciwko zaskarżonej decyzji skarżący podniósł następujące zarzuty: 1/ obrazę prawa procesowego, a mianowicie art. 121,122 i art. 180§1 ustawy ordynacja podatkowa przez ustalenie wartości celnej pojazdu na podstawie metody "ostatniej szansy", wobec : a/ braku należytej weryfikacji prawidłowości danych zadeklarowanych przez stronę co do wartości celnej towaru, w szczególności przez pominięcie ustalenia kontrahenta strony i w tym zakresie możliwych do uzyskania informacji o podstawie ustalenia ceny sprzedaży pojazdu na kwotę [...] CHF, a nadto rzeczywistego stanu sprzedawanego pojazdu w momencie zawarcia transakcji i wzajemnego rozliczenia między stronami umowy sprzedaży b/ zakwestionowania ceny transakcyjnej na podstawie nieprzedłożenia przez skarżącego dowodu zapłaty, w sytuacji w której nie był on zobowiązany do stosowania bezgotówkowego systemu rozliczeń c/ uznaniu, że sam fakt pozytywnego przejścia przez pojazd badań technicznych ma wpływ na ustalenie wartości rynkowej pojazdu i stanowi przeciwwagę dla opinii rzeczoznawcy d/ bezpodstawnego pominięcia opinii rzeczoznawcy samochodowego na podstawie arbitralnego niczym nie potwierdzonego poglądu, iż defekty pojazdu powstały po jego sprowadzeniu na teren Polski i są wynikiem jego użytkowania w późniejszym okresie 2/ obrazę prawa procesowego, a mianowicie art.191 ustawy Ordynacja podatkowa, przez dokonanie błędnej oceny stanu faktycznego i wydanie decyzji utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego na podstawie wadliwie zgromadzonego materiału dowodowego 3/ naruszenie art.2 i art.58 Aktu dotyczącego warunków przystąpienia oraz dostosowań w Traktatach stanowiących podstawę Unii Europejskiej oraz dostosowań w traktatach stanowiących podstawę Unii Europejskiej w zw. z art.254 ust.2 TWE, mające wpływ na wynik sprawy, poprzez zastosowanie wspólnotowych przepisów prawa materialnego, mimo braku prawidłowej publikacji tych przepisów w języku polskim. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w W. podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. zwanej dalej p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Skarga analizowana pod tym kątem podlega oddaleniu, bowiem zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z prawem. Kluczową kwestią w rozpoznawanej sprawie jest ocena prawidłowości stosowania przez organy celne metod ustalania wartości celnej towarów. W świetle postanowień WKC podstawową regułą ustalania wartości celnej towaru jest oparcie się na wartości transakcyjnej, tzn. cenie faktycznie zapłaconej lub należnej za towary, wtedy jeżeli zostały sprzedane w celu wywozu na obszar Wspólnoty. Jednakże w pewnych wypadkach zasada ta doznaje ograniczeń i wartość transakcyjna nie może być wtedy przyjęta za wartość celną towaru. Jak wynika z treści art.181a ust.1 rozporządzenia wykonawczego do WKC, jeżeli organy celne mają uzasadnione wątpliwości, że zadeklarowana wartośc celna stanowi całkowitą faktycznie zapłaconą lub należną sumę określoną w art.29 WKC, nie muszą ustalać wartości celnej przywożonych towarów z zastosowaniem metody wartości transakcyjnej. W orzecznictwie podkreśla się, że organowi celnemu przysługuje uprawnienie do badania wiarygodności dokumentów przedkładanych przez stronę nie tylko pod względem formalnym, ale i materialnym. Stąd też wiarygodność dokumentów służących do określenia wartości celnej towaru obejmuje nie tylko ich autentyczność, ale także wiarygodność podanej w nich ceny transakcyjnej /por. wyroki NSA z dn.26.07.2006r. Sygn. I GSK 2785/05, z dn.22.03.2007r. Sygn. I GSK 1167/06 oraz z dn.20.11.2007r. I GSK 142/07/. Odstąpienie od zasady ustalania wartości celnej w oparciu o wartość transakcyjną musi znajdować uzasadnienie w okolicznościach sprawy. Takie podstawy daje w szczególności stwierdzenie, że cena towaru była rażąco niska, co zakłada jej porównywanie z innymi cenami. Ustalenie tych innych cen nie może być intuicyjne ani dowolne. Ocena w tym zakresie musi być dokonana w oparciu o ceny obowiązujące w kraju sprzedawcy. Należy zatem wykazać, że treść zakwestionowanego dokumentu nie jest zgodna ze stanem faktycznym / por. wyrok NSA z dn.10.01.2007r. Sygn. I GSK 3350/05/. Odnosząc powyższe uwagi do stanu faktycznego badanej sprawy należy stwierdzić, że odrzucenie przez organy celne wartości transakcyjnej jako podstawy ustalenia wartości celnej importowanego pojazdu nie było dowolne, lecz opierało się na uzasadnionych przesłankach. Źródłem uzasadnionych wątpliwości organów celnych była analiza cen kształtujących się na rynku sz.. Za uzasadnione należy uznać powzięte w toku kontroli postimportowej wątpliwości co do zadeklarowanej wartości celnej sprowadzonego pojazdu, bowiem ceny rynkowe używanych pojazdów samochodowych podobnych lub identycznych w Sz. przewyższają znacznie zadeklarowaną przez skarżącego wartość celną pojazdu. Ponadto, jak wynika z akt sprawy, w dniu zgłoszenia celnego pojazd został poddany badaniu technicznemu, w toku którego stwierdzono, że spełnia wymogi dopuszczenia do ruchu drogowego. Skarżący nie wniósł żadnych uwag do protokołu rewizji pojazdu / np. nie domagał się dokładniejszych badań/, nawet zakwestionowany dokument transakcyjny nie zawierał żadnych informacji odnośnie ewentualnych uszkodzeń lub braków pojazdu. Późniejsze opinie stwierdzające te uszkodzenia nie mogły być uznane za wiarygodne i organ właściwie i wyczerpująco to uzasadnił. W celu uzyskania wiedzy na temat poziomu cen na tym rynku organ prawidłowo posłużył się danymi zawartymi w specjalistycznym katalogu EUROTAXGlass's. Należy podkreślić, że posługiwanie się katalogami i wyspecjalizowanymi czasopismami jest nie tylko powszechnie akceptowane w orzecznictwie, lecz znajduje także oparcie w opiniach Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej / WCO /. Poszukując informacji na temat cen pojazdu tego typu co importowany w niniejszej sprawie organ posłużył się prawidłowymi metodami poszukując nie tylko właściwego modelu i rocznika, lecz także zwracając uwagę na warunki transakcji. Takie postępowanie odpowiada wymogom zasady prawdy obiektywnej, stanowiącej jeden z fundamentalnych standardów postępowania organów celnych / art.122 i art.187§1 Ordynacji podatkowej/. Reasumując tę część wywodów należy stwierdzić, że organy celne, w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, miały podstawy do odstąpienia od wartości transakcyjnej jako wartości celnej i wykorzystania do jej ustalenia zastępczych metod, o których mowa w art.30 i 31 WKC. Ze względu na specyfikę towaru objętego zgłoszeniem celnym w badanej sprawie zastosowanie żadnej z metod wymienionych w art.30 ust.2 WKC nie było możliwe. Ustalenie wartości celnej w oparciu o wartość transakcyjną towarów identycznych bądź podobnych, jest uznawane za problematyczne ze względu na to, że niemożliwym jest znalezienie samochodu osobowego o identycznym lub podobnym stopniu zużycia. Kolejna metoda, ceny jednostkowej towarów identycznych lub podobnych dotyczy sprzedaży towarów masowych, odsprzedawanych we Wspólnocie w największych zbiorczych ilościach osobom niepowiązanym ze sprzedawcą znaleźć może zastosowanie wyłącznie w przypadku importu towarów handlowych. Wyklucza się również metodę wartości kalkulowanej, opartej na kosztach produkcji i zysku, gdyż używane pojazdy nie są produkowane jako takie. Taka ocena możliwości zastosowania metod ustalania wartości celnej określonych w art. 30 ust.1 WKC opiera się na powoływanych przez organy celne wyjaśnieniach Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej WCO do Porozumienia w sprawie stosowania art.VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994r. i znajduje powszechną akceptację / por. wyroki NSA z dn.27.04.2006r.sygn. I GSK 1209/05, z dn.22.03.2007r.sygn. I GSK 1167/06/. Organy celne w przekonujący sposób wyjaśniły, że zastosowanie metod ustalania wartości celnej towarów określonych w art.30 ust.2 lit.a-d WKC jest niewłaściwe w niniejszej sprawie. Taka konkluzja w świetle art.31 WKC musiała prowadzić do ustalenia wartości celnej w oparciu o tzw. metodę ostatniej szansy. Taki sposób wyceny nie stanowił zdaniem Sądu naruszenia art.31 ust.2 lit.a WKC. W tej sytuacji, należało także uznać za prawidłowy sposób wyliczenia wartości celnej spornego pojazdu samochodowego. W trakcie postępowania celnego skarżący nie wykazał bowiem, mimo że miał po temu sposobność, żadnych okoliczności, które mogły mieć wpływ na wielkość dokonanej w ten sposób wyceny. Wobec powyższego także podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia przepisów postępowania art.121,122,180, 191 Ordynacji podatkowej w odniesieniu do dokonanej przez organy celne wyceny, należało uznać za nietrafne. Organy bowiem wykazały, że ocena ta nie miała cech oceny dowolnej, nie wykraczała poza ramy oceny swobodnej, organy celne umożliwiły stronie zapoznanie się z materiałem dowodowym, zgłoszenia uwag i zastrzeżeń. W tej sytuacji, również niewzięcie pod uwagę zgłoszonej przez skarżącego opinii rzeczoznawcy nie stanowiło naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby istotnie wpływać na wynik sprawy, w szczególności art.191 Ordynacji podatkowej. Sąd nie uznał także zasadności zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art.2 i art.58 Aktu dot. warunków przystąpienia oraz dostosowań w Traktatach stanowiących podstawę Unii Europejskiej. Obowiązujące od 1.05.2004r. przepisy dot. wartości celnej nie różnią się znacząco od dotychczasowych regulacji polskich. Zasady ustalania wartości celnej dla potrzeb celnych zostały uregulowane w następstwie zawarcia Układu GTT / Układu Ogólnego ws. Taryf Celnych i Handlu/ i obowiązują do dnia dzisiejszego. Wobec powyższego, skarżący nie mógł nie być nie poinformowany o tych przepisach, skoro obowiązek prawidłowego zadeklarowania przywożonych towarów odpowiada normie prawa celnego znanej we wszystkich krajach członkowskich. Ponadto skarżący działał przez profesjonalną agencję celną, która winna znać stosowne przepisy, a w przypadku wątpliwości mógł zwrócić się o wyjaśnienia do organów celnych, które obowiązane są do ich bezpłatnego udostępnienia. Konkludując należy stwierdzić, że unijne przepisy celne są stosowane bezpośrednio w krajowym porządku prawnym, a jeżeli z uwagi na pewność obrotu nie można ich stosować, to zawsze wymaga to szczegółowego uzasadnienia z odniesieniem się do konkretnych ustaleń faktycznych i ich oceny. Ponieważ Sąd, nie będąc związany granicami skargi, badając sprawę z urzędu nie dopatrzył się też innych wymienionych w art. 145 p.p.s.a. przesłanek powodujących konieczność wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji. ----------------------- 8