II OSK 754/13
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2014-10-03
Skład orzekający: Andrzej Gliniecki, Grzegorz Czerwiński, Wojciech Jakimowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy brak udziału strony w postępowaniu administracyjnym, w którym wydano decyzję zatwierdzającą plan realizacyjny, może stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności tej decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., czy też jest jedynie przesłanką do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.?Ratio decidendi
Brak udziału strony w postępowaniu administracyjnym, nawet jeśli był on bez jej winy, nie może stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Taka wadliwość stanowi przesłankę do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Postępowania te nie są konkurencyjne, a przyczyny wznowienia postępowania nie mogą być jednocześnie przyczynami stwierdzenia nieważności decyzji.Stan faktyczny
J. S. wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z 1980 r. zatwierdzającej plan realizacyjny, zarzucając jej wydanie z rażącym naruszeniem prawa, w tym brak udziału właścicieli działek w postępowaniu. Organy administracji kolejno odmawiały stwierdzenia nieważności, wskazując, że brak udziału strony jest podstawą do wznowienia postępowania, a nie stwierdzenia nieważności. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, wskazując na potrzebę wyjaśnienia kwestii planu zagospodarowania przestrzennego. J. S. wniosła skargę kasacyjną od wyroku WSA.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Gliniecki /spr./ Sędziowie sędzia NSA Grzegorz Czerwiński sędzia del. WSA Wojciech Jakimowicz Protokolant starszy asystent sędziego Łukasz Pilip po rozpoznaniu w dniu 3 października 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej J. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 grudnia 2012 r. sygn. akt VII SA/Wa 1109/12 w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną
Wyrokiem z dnia 12 grudnia 2012 r., sygn. akt VII SA/Wa 1109/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi J. S. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji uchylił zaskarżoną decyzję.
Jak wynika z akt sprawy, Prezydent m.st. Warszawy decyzją z dnia [...] sierpnia 1980 r. nr [...] na podstawie art. 21 ust. 3 ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane (Dz.U. Nr 39, poz. 229) zatwierdził plan realizacyjny – ogólny plan zagospodarowania terenu budowy linii energetycznej 400 kV Miłosna – Mościska w fazie Z.T.E.
Pismem z dnia 18 grudnia 2008 r., J. S. wystąpiła do Wojewody Mazowieckiego z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Prezydenta m.st. Warszawy. W ocenie skarżącej decyzja ta "wydana została z rażącym naruszeniem prawa, a konkretnie uchybiono normie z art. 28 k.p.a., art. 64 § 4 k.p.a. oraz art. 5 ust. 1 i 2 ustawy – Prawo budowlane", gdyż jak wynika z treści decyzji wystosowana ona została do dwóch podmiotów – Biura [...] oraz Zakładu Energetycznego [...]. Natomiast właściciele działek położonych na terenie Osiedla "[...]" w tym również J. S., nie brali udziału w toczącym się postępowaniu administracyjnym, mimo iż przysługiwał im status strony.
Wojewoda Mazowiecki decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] na podstawie art. 156 § 2 i art. 158 § 2 k.p.a. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 30 sierpnia 1980 r. Na skutek wniesionego odwołania, Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. (znak: [...]) uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Wojewoda Mazowiecki ponownie rozpatrując sprawę, pismem z dnia 18 czerwca 2010 r. wezwał skarżącą do doprecyzowania wniosku z dnia 18 grudnia 2008 r. W odpowiedzi na powyższe w piśmie z dnia 30 czerwca 2010 r. skarżąca poinformowała, że żądanie zawarte we wniosku z dnia 18 grudnia 2008 r. dotyczy stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z dnia [...] sierpnia 1980 r. jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa. Jednocześnie skarżąca przywołała jako podstawę prawną zgłaszanego żądania art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., jako wskazaną już w piśmie z dnia 18 grudnia 2008 r., dodając, iż obowiązkiem organu jest sprawdzenie czy kwestionowana decyzja nie została dotknięta wadą inną niż wskazana we wniosku.
Następnie decyzją z dna [...] września 2010 r. nr [...] Wojewoda Mazowiecki na podstawie art. 158 § 2 k.p.a. ponownie odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z dnia [...] sierpnia 1980 r. Na skutek wniesionego odwołania, Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. (znak: [...]) ponownie uchylił powołaną wyżej decyzję nr [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Rozpatrując sprawę po raz kolejny, Wojewoda Mazowiecki decyzją z dnia [...] października 2011 r. nr [...] na podstawie art. 157 § 1 i 2 oraz art. 158 § 1 k.p.a. orzekł o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z dnia [...] sierpnia 1980 r.
W uzasadnieniu decyzji Wojewoda wskazał, że skarżąca nie wskazała okoliczności mogących stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji. Szczegółowa analiza dostępnej dla sprawy dokumentacji nie dała żadnych podstaw do wyeliminowania tejże decyzji z obrotu prawnego. Organ I instancji podniósł także, iż z uwagi na odległy termin wydania decyzji (31 lat) obecnie w zasobach Archiwum Urzędu Miasta Stołecznego Warszawy odnaleziono tylko szczątkowy materiał dowodowy, co potwierdza pismo Dyrektora Archiwum z dnia 28 kwietnia 2009 r. Jednocześnie organ I instancji wskazał, interes prawny skarżącej wynika z prawa własności do gruntu – działki nr ew. [...], gdyż jest ona spadkobiercą poprzedniego właściciela tejże nieruchomości, położonej na terenie osiedla "[...]", we wsi L. gmina [...] (dawniej – [...]). Podniósł też, iż dokonał kontroli zaskarżonej decyzji w pełnym zakresie przepisu art. 156 § 1 k.p.a. Skarżąca podniosła, iż decyzja Prezydenta m.st. Warszawy z dnia [...] sierpnia 1980 r. nie została doręczona ówczesnym właścicielom nieruchomości – działki nr [...]. W ocenie organu I instancji, decyzja Prezydenta m.st. Warszawy jest obarczona wadą nie doręczenia jej stronie, jednak zgodnie z art. 145 k.p.a., przesłanka polegająca na nie doręczeniu właścicielom nieruchomości – działki nr [...], jako stronie postępowania w sprawie pozwolenia na budowę, decyzji o wydaniu pozwolenia na wykonanie robót budowlanych stanowi, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.
Wojewoda Mazowiecki stwierdził, iż decyzja o zatwierdzeniu planu realizacyjnego w fazie Z.T.E. nie narusza przepisów art. 5 ust. 1 i 2 ustawy – Prawo budowlane oraz art. 64 § 4 k.p.a., gdyż w dacie jej wydania, tj. 30 sierpnia 1980 r. art. 64 nie zawierał § 4. Nadto nie stwierdził zaistnienia żadnej przesłanki określonej w art. 156 § 1 k.p.a. Wobec powyższego, w ocenie organu I instancji, decyzja ta nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym stwierdzenie jej nieważności.
J. S. pismem z dnia 16 listopada 2011 r. wniosła odwołanie od decyzji Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] października 2011 r.
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2012 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] października 2011 r.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy przywołał treść art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 1974 r. Nr 38, poz. 229 ze zm. – obowiązującego w dacie wydania kontrolowanego rozstrzygnięcia z dnia 30 sierpnia 1980 r.), zgodnie z którym podstawą do ustalenia miejsca i warunków realizacji inwestycji budowlanej oraz rozwiązań urbanistycznych i architektoniczno-budowlanych w planie realizacyjnym jest miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego lub wyznaczenie terenów budowlanych na podstawie przepisów o terenach budowlanych w miastach i na wsi. Wskazał także, iż w myśl § 18 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego (Dz.U. z 1975 r. Nr 8, poz. 48 –aktualnego na dzień 30 sierpnia 1980 r.), w decyzji o zatwierdzeniu planu realizacyjnego właściwy organ stwierdza zgodność rozwiązań projektowanej inwestycji z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub wyznaczenia terenów budowlanych na podstawie przepisów o terenach budowlanych w miastach lub na wsi oraz z warunkami określonymi w decyzji o ustaleniu miejsca i warunków realizacji inwestycji.
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego podniósł, iż mając na uwadze brzmienie przywołanych przepisów, w celu zbadania należycie sprawy przez organ odwoławczy postanowieniem z dnia [...] grudnia 2011 r. (znak: [...]) zlecił Wojewodzie Mazowieckiemu przeprowadzenie dodatkowego postępowania w celu dostarczenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obejmującego teren objęty przedmiotową inwestycją wraz z załącznikiem graficznym, obowiązującego w dacie wydania kwestionowanego rozstrzygnięcia z dnia [...] sierpnia 1980 r. Na podstawie pisma Prezydenta m.st. Warszawy z dnia [...] lutego 2012 r. (znak: [...]) ustalono, iż w dniu wydania decyzji Prezydenta m.st. Warszawy – tj. [...] sierpnia 1980 r. obowiązywał na terenie miasta Warszawy "Plan ogólny zagospodarowania przestrzennego na 1985 r.", zatwierdzony przez Radę Narodową m.st. Warszawy w lipcu 1969 r. Jednocześnie Prezydent m.st. Warszawy poinformował, iż nie jest możliwe przekazanie poświadczonej kopii ww. planu, ponieważ Archiwum Urzędu m.st. Warszawy tego planu nie posiada. Organ odwoławczy podniósł, iż materiał dowodowy, pomimo działań podjętych w celu jego uzupełnienia, jest niewystarczający dla dokonania kompletnej oceny prawidłowości decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 30 sierpnia 1980 r., w części dotyczącej działki nr ew. [...], z punktu widzenia zgodności z obowiązującymi w dacie jej wydania przepisami ww. Prawa budowlanego z 1974 r. oraz ww. rozporządzenia w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego z 1975 r. Jednocześnie zgodził się ze stanowiskiem organu I instancji, iż kwestia braku udziału strony skarżącej w postępowaniu w sprawie wydania zaskarżonej decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z dnia [...] sierpnia 1980 r., nie może stanowić przesłanki skutkującej stwierdzeniem nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Wskazane uchybienie wypełnia natomiast dyspozycję art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2012 r. wniosła J. S.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 12 grudnia 2012 r. sygn. akt VII SA/Wa 1109/12, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że brak jest podstaw do podzielenia zarzutu skarżącej, iż naruszenie art. 28 k.p.a. i art. 61 § 4 k.p.a. skutkuje koniecznością stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] sierpnia 1980 r. o zatwierdzeniu planu realizacyjnego, której to decyzji dotyczy wszczęte przez skarżącą postępowanie nieważnościowe. Brak udziału strony w postępowaniu bez jej winy wskazany został w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. jako przesłanka do wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną. Nie ulega zatem wątpliwości prawidłowość twierdzenia organów administracji, iż zarzut ten nie może stanowić o stwierdzeniu nieważności decyzji dnia [...] sierpnia 1980 r., a mógłby być przesłanką do domagania się wznowienia postępowania, zakończonego wydaniem decyzji, o której mowa. Brak jest także podstaw do przyjęcia, iż należy stwierdzić nieważność decyzji z dnia [...] sierpnia 1980 r. wobec zapisu, że decyzja traci ważność, jeżeli inwestor nie uzyskał prawa do terenu lub je stracił albo w ciągu jednego roku od zatwierdzenia planu realizacyjnego nie wystąpił o pozwolenie na budowę, także w wypadku przyjęcia, iż inwestor, jak pisze skarżąca, nigdy nie legitymował się tytułem prawnym do gruntu w zakresie działki o numerze ewidencyjnym [...]. Skarżąca domaga się bowiem stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy z dnia [...] sierpnia 1980 r. o zatwierdzeniu planu realizacyjnego wydanej na podstawie art. 21 ust. 3 ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 1974 r. Nr 38, poz. 229 ze zm.). Z brzmienia art. 21 ust. 4 wskazanej wyżej ustawy wynika, że do uzyskania zatwierdzenia planu realizacyjnego nie było wymagane uzyskanie prawa do terenu. Zgodnie z § 21 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego (Dz.U. z 1975 r. Nr 8, poz. 48 ze zm.) dopiero przy wystąpieniu o pozwolenie na budowę inwestor obowiązany był do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, zaś zatwierdzony plan realizacyjny był swojego rodzaju promesą do wydania decyzji o pozwoleniu na budowę. Przy dokonywaniu oceny czy zaistniały przesłanki skutkujące stwierdzeniem nieważności decyzji, ocenie podlega stan prawny i okoliczności z daty wydania kwestionowanej decyzji. Tym samym wobec tego, że kwestionowana w trybie nieważnościowym, określonym w art. 156 § 1 k.p.a., jest decyzja o zatwierdzeniu planu realizacyjnego, brak jest podstaw do stwierdzenia jej nieważności także w przypadku wykazania, że w dacie wydawania tej decyzji, jak również w okresie późniejszym inwestor nie legitymował się prawem do nieruchomości przewidzianej pod inwestycję.
W ocenie Sądu podzielić należało zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 7, art. 77, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. w zakresie wyjaśnienia okoliczności związanych z ustaleniem stanu faktycznego i dokonaniem oceny co do istnienia i treści planu zagospodarowania przestrzennego, chociaż w ujęciu nieco innym niż zarzuty skargi. Jak słusznie wskazuje organ odwoławczy, iż dla dokonania prawidłowej oceny złożonego przez skarżącą wniosku konieczne jest poddanie ocenie planu zagospodarowania przestrzennego, obejmującego w dacie wydawania decyzji z dnia [...] sierpnia 1980 r. należącą do skarżącej nieruchomość. Z treści art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane wynika, iż podstawą do ustalenia miejsca i warunków realizacji inwestycji budowlanej oraz rozwiązań urbanistycznych i architektoniczno-budowalnych w planie realizacyjnym jest miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego lub wyznaczenie terenów budowlanych na podstawie przepisów o terenach budowlanych w miastach i na wsi. Z powyższego wynika, że dla dokonania prawidłowej oceny zgodności z prawem decyzji z dnia [...] sierpnia 1980 r., kwestionowanej w niniejszej sprawie, jest ustalenie czy odnośnie nieruchomości stanowiącej własność skarżącej obowiązywał w dacie [...] sierpnia 1980 r. plan zagospodarowania przestrzennego, jakiej treści, czy też do obszaru tego zastosowanie miałby przepis art. 21 ust. 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane. Twierdzenie skarżącej, iż poszukiwany przez organy plan zagospodarowania przestrzennego nie dotyczy należącej do skarżącej nieruchomości, z uwagi na jej położenie jest przedwczesne, albowiem oceny takiej można dokonać dopiero po dotarciu do tego planu, ewentualnie ustalenia w inny sposób jego treści. Mimo podjętych przez organy czynności zmierzających do dołączenia do akt sprawy w postępowaniu przed organami "Planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego na 1985 r." – zatwierdzonego przez Radę Narodową m.st. Warszawy w lipcu 1969 r., wydaje się, iż nie wszystkie czynności zostały w tej mierze wykonane. Jak wynika z zaskarżonej decyzji ustalenie co do braku możliwości przeprowadzenia dowodu z tego planu zostało dokonane na podstawie pisma Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy z dnia [...] lutego 2012 r., z którego wynika, iż Archiwum Urzędu m.st. Warszawy tego planu nie posiada. Tymczasem w aktach administracyjnych znajduje się pismo pochodzące od Archiwum Urzędu Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 28 kwietnia 2009 r., z którego wynika między innymi, iż na podstawie uchwały nr 5/II/2000 Zarządu Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 11 kwietnia 2000 r. w sprawie otwarcia likwidacji Biura Planowania Rozwoju Warszawy w Warszawie likwidator tego Biura został zobowiązany m.in. do przekazania dotychczas prowadzonego przez Biuro Archiwum materiałów z zakresu gospodarki przestrzennej i decyzji lokalizacyjnych dotyczących Miasta Stołecznego Warszawy i województwa warszawskiego do Archiwum Państwowego Miasta Stołecznego Warszawy. Z tego względu wydaje się, iż poszukiwanie planu zagospodarowania przestrzennego, o którym mowa powinno swoim zasięgiem objąć również zasoby Archiwum Państwowego Miasta Stołecznego Warszawy i nie można poprzestać na informacji, iż Archiwum Urzędu Miasta Stołecznego Warszawy tego planu nie posiada.
Sąd wskazał, że z uwagi na stan prawny i okoliczności faktyczne niniejszej sprawy zasadne jest wykonanie dodatkowych czynności mających na celu przeprowadzanie dowodu z dotychczas poszukiwanego planu zagospodarowania przestrzennego po jego dostarczeniu, ewentualnie jeśli to byłoby niemożliwe, podjęcie próby ustalenia jego treści w oparciu o inne informacje, które na to pozwolą. Jednocześnie w przypadku stwierdzenia, iż poszukiwany dotychczas plan zagospodarowania przestrzennego nie dotyczy nieruchomości należącej do skarżącej, należy podjąć działania zmierzające do ustalenia jakie odnośnie tej nieruchomości były obowiązujące regulacje w tym przedmiocie na podstawie wszelkich dostępnych w tej mierze dowodów. Jednocześnie rozważenia wymagają podnoszone przez skarżącą przed Sądem okoliczności wskazujące na położenie działki skarżącej na terenie miejscowości Radiowo, podczas gdy, według twierdzeń piszącego decyzja z dnia 30 sierpnia 1980 r. została wydana w stosunku do nieruchomości położonych na terenie miejscowości M.
Skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie z dnia 12 grudnia 2012 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła J. S. zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy
1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ w związku z art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 28 k.p.a. w związku z art. 61 § 4 k.p.a. poprzez:
a) brak należytej kontroli postępowania administracyjnego i przyjęcie przez WSA, że w przedmiotowej sprawie nie doszło do rażącego naruszenia prawa przy jednoczesnym pominięciu okoliczności, że:
– brak zawiadomienia strony – właściciela nieruchomości o toczącym się postępowaniu dotyczącym jego nieruchomości powoduje, że decyzja Prezydenta m.st. Warszawy z dnia [...] sierpnia 1980 r. zapadła z rażącym naruszeniem prawa – tj. art. 28 k.p.a. w związku z art. 61 § 4 k.p.a. Tym samym w przedmiotowej sprawie zachodzi podstawa stwierdzenia nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.,
– wskazany przez WSA tryb wznowienia postępowania z uwagi na upływ terminu określonego w art. 148 § 2 k.p.a. nie może być uruchomiony, co oznacza zamknięcie skarżącej drogi do legalności kwestionowanej decyzji w tym zakresie;
b) stwierdzenie, że istnienie przesłanki wznowieniowej wyklucza prowadzenie w tym zakresie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji mimo, iż w przedmiotowej sprawie równocześnie spełnione są warunki wymagane dla tego trybu postępowania;
2. art. 141 § 4 zd. 2 p.p.s.a. w związku z art. 153 p.p.s.a. poprzez brak odniesienia się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do istotnych okoliczności niniejszej sprawy dotyczących kwestii braku udziału strony w postępowaniu w sprawie wydania zaskarżonej decyzji, a tym samym sformułowanie organowi administracji publicznej wskazań co dalszego postępowania z pominięciem nakazania zbadania i wyjaśnienia czy w powyższym zakresie zachodzi przesłanka nieważności postępowania z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.;
3. art. 200 p.p.s.a. w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak rozstrzygnięcia w przedmiocie zwrotu na rzecz skarżącej kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw skarżącej mimo, iż wniesiona przez nią skarga została uwzględniona oraz z pominięciem wniosku w tym zakresie, który został złożony przez pełnomocnika procesowego skarżącej na rozprawie w dniu 12 grudnia 2012 r.
Skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 1 w związku z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych w granicach ich zaskarżenia, a z urzędu bierze jedynie pod rozwagę nieważność postępowania.
W niniejszej sprawie nie dostrzeżono okoliczności mogących wskazywać na nieważność postępowania sądowoadministracyjnego.
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Wniesiona skarga kasacyjna, jak wynika z jej uzasadnienia, dotyczy wyłącznie uzasadnienia zaskarżonego wyroku, z którym autor skargi kasacyjnej się nie zgadza. W związku z tym skarżąca akceptuje samo rozstrzygnięcie wyroku i wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej skierowane są w stosunku do uzasadnienia wyroku.
Na wstępie należy podzielić pogląd Sądu a wcześniej organów rozpatrujących sprawę, że fakt braku udziału właściciela nieruchomości, przez którą miała przebiegać planowana linia energetyczna, w postępowaniu administracyjnym zakończonym wydaniem decyzji z dnia [...] sierpnia 1980 r., nie może stanowić przyczyny stwierdzenia nieważności ww. decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Brak udziału strony w postępowaniu administracyjnym bez własnej winy, stanowi bowiem przesłankę wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Natomiast jak wynika z doktryny i orzecznictwa sądowego, przyczyny wznowienia postępowania nie mogą być jednocześnie przyczynami stwierdzenia nieważności decyzji (wyrok NSA z 29 marca 1988 r., I SA 636/87, ONSA 1988, nr 1, poz. 45; wyrok SN z 17 grudnia 1993 r., III ARN 50/93, niepubl.). Postępowanie wznowieniowe i postępowanie nieważnościowe regulowane przepisami k.p.a., nie są względem siebie postępowaniami konkurencyjnymi. W związku z tym żaden z przepisów postępowania, wskazanych w pkt 1 skargi kasacyjnej, nie został naruszony zaskarżonym wyrokiem.
Faktem jest, że wznowienie postępowania administracyjnego jest ograniczone pewnymi terminami ustawowymi wynikającymi z art. 148 k.p.a., co w niektórych przypadkach uniemożliwia wszczęcie tego postępowania, ale to nie jest powód dający podstawę do zmiany kwalifikacji prawnej. Prawdą jest, że w niektórych przypadkach mają miejsce jednoczenie przesłanki wznowienia postępowania administracyjnego i stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej i wówczas zawiesza się postępowanie wznowieniowe, dając pierwszeństwo postępowaniu nieważnościowemu jako mającemu skutki dalej idące (ex tunc). Zaskarżony wyrok uchylający zaskarżoną decyzję, korzystny dla skarżącej, zmierza właśnie w kierunku sprawdzenia przez organ zgodności decyzji z dnia [...] sierpnia 1980 r. z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, obowiązującym w dacie wydania tej decyzji, co mogłoby ewentualnie, w przypadku braku zgodności, stanowić przesłankę z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Uwzględniając zarzuty skargi naruszenia przepisów art. 7, 77, 80 i art. 107 § 3 k.p.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, wskazując na okoliczność uzupełnienia postępowania wyjaśniającego, nie można więc twierdzić, że "uzasadnienie zaskarżonego wyroku jest niekorzystne dla skarżącej oraz narusza w sposób istotny jej interes prawny".
Istnienie przesłanki wznowieniowej w danej sprawie, co do zasady nie wyklucza wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, jednak oba postępowania nie mogą dotyczyć tej samej przyczyny.
Zaskarżonym wyrokiem nie naruszono też art. 141 § 4 w związku z art. 153 p.p.s.a., jak wskazuje się w pkt 2 skargi kasacyjnej, gdyż uzasadnienie wyroku spełnia wymagania, jakie przewidują ww. przepisy. Uchylenie zaskarżonej decyzji nastąpiło właśnie w związku z koniecznością sprawdzenia, czy nie ma miejsca w sprawie również jedna z przyczyn stwierdzenia nieważności decyzji. Jednak taką przyczyną nie może być brak udziału strony w postępowaniu, jak wyjaśniono na wstępie. Tym samym wskazania Sądu co do dalszego postępowania, nie mogły zmierzać w takim kierunku, jak tego by sobie życzył autor skargi kasacyjnej.
Ponadto należy przypomnieć, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W niniejszej sprawie Sąd korzystając z tej możliwości uchylił zaskarżoną decyzję, mając wątpliwości co do kompletności zgromadzonego materiału dowodowego, co ewentualnie może dać podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji z przyczyny której nie wskazała skarżąca.
Całkowicie nietrafny jest zarzut zamieszczony w pkt 3 skargi kasacyjnej, bowiem brak rozstrzygnięcia przez Sąd I instancji w przedmiocie zasądzenia zwrotu kosztów postępowania na rzecz skarżącej, należało kwestionować w oparciu o przepisy art. 157 p.p.s.a. – zgłosić wniosek o uzupełnienie wyroku (art. 200, 209, 224 p.p.s.a.).
Należy też zauważyć, że Naczelny Sąd Administracyjny zgodnie z art. 184 p.p.s.a. oddala skargę kasacyjną również wtedy, jeżeli zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu, mimo błędnego uzasadnienia, co w tym przypadku nie miało miejsca.
Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło