II SA/Gl 493/11
WyrokWSA w Gliwicach2011-12-21
Skład orzekający: Rafał Wolnik, Iwona Bogucka, Elżbieta Kaznowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może odmówić uznania wpisu w ewidencji gruntów jako podstawy do ustalenia strony postępowania odszkodowawczego, nie wyjaśniając jednocześnie podstaw negowania tego wpisu i nie zapewniając stronie czynnego udziału w postępowaniu?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej nie może odmówić uznania wpisu w ewidencji gruntów jako podstawy do ustalenia strony postępowania odszkodowawczego, jeśli nie wykaże w sposób przekonujący wadliwości tego wpisu lub braku podstawy prawnej dla jego istnienia. W przypadku wątpliwości co do stanu prawnego nieruchomości, organ musi zapewnić stronie ujawnionej w ewidencji czynny udział w postępowaniu wyjaśniającym. Pozbawienie strony takiego udziału, bez jej winy, stanowi naruszenie przepisów postępowania, które uzasadnia uchylenie decyzji.Stan faktyczny
Spółka "A" wniosła skargę na decyzję Wojewody uchylającą decyzję Starosty w sprawie odszkodowania za nieruchomość wywłaszczoną pod drogę publiczną. Spółka zarzuciła organom pozbawienie jej udziału w postępowaniu, mimo że była ujawniona w ewidencji gruntów jako właściciel. Organy obu instancji uznały, że Spółka nie jest stroną postępowania, ponieważ nie posiada tytułu prawnego do gruntu, a stan prawny nieruchomości jest nieuregulowany. Spółka powoływała się na wcześniejszy wyrok WSA w sprawie jej skargi na bezczynność organu, który potwierdził jej legitymację do udziału w postępowaniu.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty, orzekł o braku podlegania zaskarżonej decyzji wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku i zasądził od Wojewody na rzecz skarżącej Spółki zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka (spr.), Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Ewa Jędrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi Spółki [A] w S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość wywłaszczoną pod drogę publiczną 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z [...] r. Nr [...]; 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej Spółki 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Starosta [...] ustalił lokalizację drogi publicznej. Podstawę prawną decyzji stanowiła ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. nr 80, poz. 721 ze zm.). W decyzji tej zatwierdzono projekt podziału nieruchomości pod budowę drogi, obejmujący działki wymienione w pkt II decyzji oraz stwierdzono nabycie z mocy prawa na rzecz gminy S. nieruchomości o oznaczonych numerach za odszkodowaniem ustalonym przez Starostę [...] w odrębnej decyzji. Decyzja ta stała się ostateczna [...] r. Ze znajdujących się w aktach sprawy wypisów z rejestru gruntów wynika, że jako właściciel części zajętych działek w ewidencji ujawniona jest Spółka "A" w S.
Pismem z dnia [...] r. Starosta [...] zawiadomił kuratora Spółki o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za działki o numerach 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, stanowiące nieruchomość drogową przejętą z mocy prawa na własność Gminy S. W zawiadomieniu wezwano równocześnie do podania, czy powołany już został zarząd Spółki. Wobec faktu, że procedura powołania zarządu Spółki nie została zakończona, Starosta postanowieniem z [...] r. zawiesił postępowanie w sprawie odszkodowania do czasu powołania zarządu Spółki.
W dniu [...] r. Ogólne Zebranie Członków Spółki "A" w S. wybrało Zarząd, którego skład ujawniono w ewidencji gruntów. Po uzyskaniu informacji o tym fakcie, postanowieniem z dnia [...] r. Starosta podjął z urzędu zawieszone postępowanie w sprawie odszkodowania. Zostało ono jednak ponownie zawieszone z urzędu postanowieniem z [...] r. ze względu na fakt, że Wspólnota nie posiada tytułu do gruntu, albowiem nie zostało zakończone postępowanie przed sądem powszechnym dotyczące rozstrzygnięcia, czy nieruchomości stanowią własność Gminy czy Wspólnoty. Nie zapadło także rozstrzygnięcie w trybie art. 8 ust. 1 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, że nieruchomości stanowią wspólnotę lub mienie gromadzkie.
Na postanowienie o zawieszeniu postępowania Spółka wniosła zażalenie. Zanegowała stanowisko organu, że nie jest uregulowany stan gruntów wywłaszczonych pod drogę, albowiem w ewidencji gruntów i budynków ujawniona jest Spółka jako właściciel. Wpisy w ewidencji gruntów mają kluczowe znaczenie dla sprawy, albowiem dla gruntów stanowiących własność Wspólnoty nie prowadzi się ksiąg wieczystych. Nadto stanowisko gminy w kwestii jej prawa do gruntu jest sprzeczne z tym, że nie tylko orzeczono o wywłaszczeniu działek w decyzji lokalizacyjnej (co byłoby zbędne, gdyby stanowiły one własność gminy), ale także wszczęto postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania, a zawiadomienie o tym skierowano do Spółki, wówczas pozbawionej organów.
Po rozpoznaniu zażalenia Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] r. uchylił rozstrzygnięcie organu I instancji w całości. Wskazał, że katalog przesłanek zawieszenia postępowania z art. 97 § 1 k.p.a. jest zamknięty. Natomiast samo prowadzenie postępowania przed sądem powszechnym, mającego na celu przesądzenie, kto jest właścicielem gruntów, nie stanowi podstawy zawieszenia postępowania w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za działki zajęte pod drogę. Równocześnie Wojewoda wskazał, że nieuregulowanie stanu prawnego gruntu nie stoi na przeszkodzie do ustalenia odszkodowania. Przepisy ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, znajdujące zastosowanie w sprawie w wyniku odesłania z art. 23 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania (...), przewidują tryb ustalania odszkodowania w odniesieniu do działek o nieuregulowanym stanie prawnym. Kontynuować zatem należy postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania, zaś jego wypłata osobie uprawnionej jest kwestią odrębną.
Wobec uchylenia postanowienia o zawieszeniu postępowania Spółka pismem z [...] r. zwróciła się od Starosty z zapytaniem o stan sprawy. W odpowiedzi z [...] r. Starosta podał, że otrzymał akta [...] r. a postępowanie będzie prowadzone zgodnie z zaleceniami Wojewody.
W okresie od [...] do [...] r. Starosta wywiesił ogłoszenie zawiadamiające o wszczęciu w dniu [...] r. postępowania w sprawie odszkodowania za działki przeznaczone pod drogę i wzywające osoby roszczące sobie prawo do wymienionych nieruchomości do zgłoszenia w terminie 2 miesięcy swojego prawa i złożenia dowodów. Pismem z [...] r. zwrócono się także do Referatu Ewidencji Gruntów Starostwa o udzielenie informacji, jakim tytułem do wymienionych nieruchomości legitymowała się w dniu [...] r. Spółka "A" w S. W odpowiedzi z [...] r. stwierdzono, że wpis Spółki do ewidencji nastąpił na podstawie decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego nr [...] z [...]r., która nie stanowi jednak o tytule do nieruchomości, lecz dotyczy wyłącznie wpisu w operacie. Do akt dołączono kopię tej decyzji, którą uchylono decyzję Burmistrza Miasta S. z [...]r. w sprawie wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów oraz w sprawie odmowy wpisu do ewidencji listy członków "A" miasta S. uprawnionych do udziału we wspólnocie i przywrócono w operacie ewidencji dla działek wymienionych w pkt I.1 oraz I.2 decyzji organu I instancji wpis ujawniający Spółkę "A" jako właściciela nieruchomości wymienionych w jednostce rejestrowej [...]. Z uzasadnienia decyzji wynika, że Burmistrz Miasta decyzją z [...] r. dokonał zmian w ewidencji, ujawniając w pkt I.1 w stosunku do działek nr 14 i 15 Skarb Państwa jako podmiot władający, a w pkt I.2 dla pozostałych działek ujawnionych w jednostce rejestrowej 2112 jako podmiot władający Wspólnotę Sądową. Uchylając te zmiany i przywracając wpis na rzecz Spółki "A", organ II instancji podał, że od czasu wpisu dokonanego podczas odnowienia operatu ewidencyjnego nie powstały żadne dokumenty, które stanowiłyby podstawę do dokonania zmian w ewidencji, dotyczących właściciela. W postępowaniu o zmianę danych organ nie może samodzielnie ustalać charakteru mienia i rozstrzygać o prawidłowości tytułów własności, sprawy te należą do kognicji sądów powszechnych.
Pismem z dnia [...] r. na podstawie art. 37 k.p.a. Spółka wniosła do Wojewody [...] zażalenie na niezałatwienie w terminie sprawy ustalenia odszkodowania za przedmiotowe działki. Wojewoda odpowiedział Spółce pismem z [...] r. Podał w nim, że Starosta prowadzi postępowanie odszkodowawcze z urzędu w stosunku do działek o nieregulowanym stanie prawnym, które zostały objęte decyzją Starosty [...] o lokalizacji drogi publicznej z [...] r. Zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie przysługuje stronie postępowania. Spółka nie jest stroną tego postępowania, albowiem nie dysponuje tytułem prawnym do gruntu będącego przedmiotem postępowania odszkodowawczego. Prowadzone przez Starostę postępowanie nie dotyczy praw i obowiązków Spółki.
W wyniku skargi wniesionej przez Spółkę do sądu administracyjnego na bezczynność organu w sprawie ustalenia odszkodowania, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach prawomocnym wyrokiem z 28 października 2010 r. sygn. II SAB/Gl 51/10 uznał skargę za zasadną i zobowiązał Starostę [...] do wydania w terminie 30 dni rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie odszkodowania za przedmiotowe działki zajęte pod drogę publiczną. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że rozstrzygnięcie kto jest podmiotem uprawnionym do otrzymania odszkodowania za działki i czy podmiot taki da się określić, zostanie rozstrzygnięte w decyzji ustalającej odszkodowanie. Natomiast podmiot, który zgłasza swoje prawo do wywłaszczonej nieruchomości, powołując się na dane wynikające z ewidencji gruntów, która dla gruntów stanowiących wspólnotę gruntową stanowi podstawowy typ rejestru, ma legitymację do złożenia skargi na bezczynność organu administracji, który winien w określonym terminie wydać decyzję w przedmiocie odszkodowania. W postępowaniu będzie bowiem konieczne odniesienie się do danych wynikających z ewidencji gruntów i ewentualne wykazanie, dlaczego organ odmawia uznania danych ujawnionych w ewidencji za niezgodne ze stanem prawnym. Sąd przyjął, że w dotychczasowym postępowaniu Starosta nie uzasadnił, z jakich powodów neguje prawidłowość danych ujawnionych w ewidencji gruntów.
W sprawie został sporządzony operat szacunkowy. Decyzją z [...] r. nr [...] Starosta [...] ustalił za działki objęte postępowaniem odszkodowanie w kwocie [...] złotych, obejmujące wartość gruntu i wartość drzewostanu. Organ przyjął, że nieruchomości mają nieuregulowany stan prawny i zobowiązał Gminę S. do złożenia ustalonego odszkodowania do depozytu sądowego na okres 10 lat. W uzasadnieniu opisano przebieg postępowania i obowiązując stan prawny. Wskazano, że zgodnie z danymi z ewidencji gruntów, dotychczasowym właścicielem działek, które przeszły na własność Gminy S., była Spółka "A" w S. Zwrócono uwagę, że w ewidencji Spółka została ujawniona jako właściciel na podstawie decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z [...] r. Decyzja ta nie stanowi tytułu prawnego do nieruchomości, zgodnie z przepisami regulującymi własność wspólnot gruntowych. Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy z 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz. U. nr 28, poz. 169), starosta w drodze decyzji ustala, które nieruchomości stanowią wspólnotę bądź mienie gromadzkie. W sprawie brak jest takiej decyzji. Starosta na wniosek członków Spółki prowadzi postępowanie o ustalenie, że nieruchomości położone na terenie S., zapisane w operacie ewidencji na Spółkę, stanowią wspólnotę gruntową bądź mienie gromadzkie, postępowanie to nie zostało jednak zakończone. W postępowaniu odszkodowawczym organ zobowiązany jest do ustalenia osób uprawnionych do otrzymania odszkodowania. Osobami tymi są dotychczasowi właściciele, użytkownicy wieczyści i osoby, którym przysługiwały ograniczone prawa rzeczowe. W sprawie brak jest dokumentu, poświadczającego tytuł Spółki do przedmiotowych działek. Decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z [...] r., na podstawie której nastąpił wpis do ewidencji, nie jest takim dokumentem. W tej sytuacji zasadne jest uznanie, że nieruchomości mają nieuregulowany stan prawny. W następnej kolejności organ I instancji ocenił sporządzony operat szacunkowy jako prawidłowy i stwierdził, że wobec nieuregulowane stanu prawnego nieruchomości w sprawie nie ma zastosowania art. 18 ust. 1e ustawy o szczególnych zasadach (...). Decyzja organu I instancji została doręczona wyłącznie Burmistrzowi Miasta i Gminy S., który wniósł od niej odwołanie.
Równolegle Spółka zwróciła się do Starosty z zapytaniem o stan sprawy. Uzyskała informację, że organ I instancji wydał decyzję w trybie przepisów dotyczących nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym, decyzja była ogłoszona zgodnie z art. 49 k.p.a., a aktualnie trwa postępowanie odwoławcze. Jako że wspólnota nie legitymuje się tytułem do działek, nie była stroną postępowania. W reakcji na uzyskane informacje Spółka złożyła do Wojewody wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją organu I instancji, powołując jako podstawę art. 154 § 1 pkt 4 k.p.a., zostało ono przekazane do organu I instancji.
Zaskarżoną decyzją z [...] r. Wojewoda [...] uchylił decyzję organu I instancji z [...] r. i przekazał sprawę do ponownego rozstrzygnięcia. Jako powód uchylenia decyzji wskazano naruszenie przepisu art. 10 k.p.a. poprzez pozbawienie Gminy S. prawa czynnego udziału w postępowaniu i zaniechanie zawiadomienia jej o sporządzonym operacie szacunkowym. Zalecono, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ winien sporządzić nowy operat szacunkowy i dokonać jego oceny, zapewniając stornom czynny udział w postępowaniu. Jednocześnie Wojewoda nie odniósł się do statusu prawnego nieruchomości, a decyzja została doręczona tylko Staroście [...] i Burmistrzowi Miasta S. Doręczenie gminie decyzji nastąpiło [...] r.
Pismem z [...] r., które wpłynęło do Wojewody [...] r. Spółka "A" w S. wniosła skargę do sądu administracyjnego na decyzję organu II instancji, wnioskując o uchylenie rozstrzygnięć obu instancji i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Podniosła, że organy pozbawiły ją udziału w przeprowadzonym postępowaniu, o decyzji powzięła wiadomość w sposób pośredni. Powołując się na wyrok w sprawie o sygnaturze II SAB/Gl 51/10 wskazała, że winna zostać uznana za stronę postępowania i brać w nim udział, powołała się również na wyrok NSA z 5 stycznia 2011 r. sygn. I OSK 364.10, w którym sąd przyjął, że wpisy w ewidencji gruntów świadczą o istnieniu podmiotu uprawnionego do zarządu wspólnotą, zatem żądanie przedłożenia przez Spółkę decyzji z art. 8 ust. 2 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych mogłoby być uzasadnione wówczas, gdyby chodziło o pierwotny wpis do ewidencji. Wskazała także, że o ile Starosta podał, że ogłosił decyzję zgodnie z art. 49 k.p.a., to Wojewoda nie zawiadomił o wydaniu decyzji nawet w tym trybie. Świadczy to o zamiarze pozbawienia Spółki udziału w postępowaniu, nie wyjaśniono także w decyzji organu II instancji, na jakiej podstawie negowany jest tytuł wspólnoty do gruntów objętych postępowaniem. Stanowisko skarżąca podtrzymała w piśmie procesowym z [...] r., zarzucając dodatkowo, że organy naruszyły związanie wynikające z prawomocnego wyroku o sygn. II SAB/Gl 51/10, potwierdzającego legitymację Spółki.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie. Podał, że organ I instancji w dostatecznym zakresie ustalił i uzasadnił, że Spółka nie ma tytułu prawnego do nieruchomości. Ponieważ nie ustalono osób mających prawa rzeczowe do nieruchomości, potraktowano je jak nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym. Krąg stron został ustalony prawidłowo. W piśmie procesowym z [...] r. organ dodał, że nie podziela przekonania Spółki, że sąd w powoływanym wyroku przesądził o jej legitymacji w postępowaniu odszkodowawczym, stwierdził bowiem, że kwestia ta zostanie ustalona w decyzji orzekającej o odszkodowaniu. Brak jest dokumentu określającego właściciela zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozważył, co następuje:
Podmiotem uprawnionym do wniesienia skargo do sądu administracyjnego jest każdy, kto ma w tym interes prawny, zgodnie z art. 50 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). Bezsporne jest, że zaskarżona decyzja nie została skierowana do skarżącej Spółki jak również to, że Spółka nie brała udziału w postępowaniu poprzedzającym wydanie decyzji, jednak w terminie otwartym do wniesienia skargi, to jest przed upływem 30 dni od daty doręczenia decyzji stronie biorącej udział w postępowaniu, wniosła skargę. Zarzut skargi dotyczy natomiast przeprowadzenia postępowania bez udziału strony i pozbawienia Spółki udziału w nim bez jej winy, co stanowi przesłankę wznowieniową, która podnoszona na etapie skargi uzasadnia uchylenie decyzji, jeżeli jej zaistnienie zostanie przez sąd stwierdzone. Dla rozstrzygnięcia sprawy zasadnicze znaczenia ma zatem zasadność stanowiska organów obu instancji, że skarżąca Spółka nie jest stroną postępowania w przedmiocie ustalenia odszkodowania za działki objęte decyzją ustalającą lokalizację drogi publicznej a działki mają nieuregulowany stan prawny.
Nie jest zasadny wniosek Wojewody, że wyrok wydany w sprawie II SAB/Gl 51/10 dotyczący zarzutu bezczynności nie przesądził o legitymacji Spółki w postępowaniu o odszkodowanie za działki. Sąd w tym wyroku oceniał legitymację do postawienia organom zarzutu bezczynności, wskazując jednocześnie, że kwestia tytułu do nieruchomości, w razie wątpliwości, winna zostać rozstrzygnięta w decyzji ustalającej odszkodowanie. Zażalenie na bezczynność a następnie skarga do sądu w tym zakresie służą stronie postępowania. Uznając skargę za zasadną, sąd w wyroku o sygn. II SAB/Gl 51/10 w konsekwencji potwierdził legitymację Spółki do udziału w postępowaniu w przedmiocie odszkodowania. Zwrócił natomiast także uwagę, że w toku jego prowadzenia może powstać kwestia podmiotu uprawnionego i wówczas będzie wymagała rozstrzygnięcia przesłanka tytułu do nieruchomości.
Skoro dla gruntów wspólnot gruntowych nie prowadzi się ksiąg wieczystych, a ewidencja gruntów i budynków jest wyłącznym rejestrem, to ujawnienie prawa w tej ewidencji na rzecz wspólnoty jest spełnieniem standardu ustawowego. Należy jednak dostrzec, że wpisom w ewidencji nie przysługuje rękojmia wiary publicznej czy jakieś szczególne domniemanie zgodności ze stanem prawnym. Dane wynikające z ewidencji mogą zostać zweryfikowane. Weryfikacja ta jednak musi odbyć się z udziałem podmiotu w ewidencji ujawnionego tak, aby miał on możliwość uczestniczenia w postępowaniu wyjaśniającym, składania wniosków dowodowych. Nie można zaakceptować praktyki, że organ z pominięciem podmiotu ujawnionego w ewidencji jako właściciel działek, odmawia uznania danych z ewidencji za wiarygodne i zgodne ze stanem prawnym, a podmiot o tej okoliczności nie ma wiedzy, nie uczestniczy w postępowaniu i dowiaduje się o wydanym rozstrzygnięciu przez przypadek. Zasadnie przy tym zwrócono uwagę, że o ile organ I instancji zawiadomił o prowadzonym postępowaniu w trybie art. 49 k.p.a., to organ odwoławczy tej procedury nie zachował.
Zastrzeżenia budzi także wniosek organów obu instancji, że działki objęte postępowaniem nie mają uregulowanego stanu prawnego. Zgodnie z art. 113 ust. 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r., nr 102, poz. 651 ze zm.), przez nieruchomość o nieuregulowanym stanie prawnym rozumie się nieruchomość, dla której ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić osób, którym przysługują do niej prawa rzeczowe. Dla działek wspólnot gruntowych nie prowadzi się ksiąg wieczystych, ta okoliczność nie może zatem przesądzić o braku możliwości ustalenia właściciela. Prowadzi się inny rejestr, i w nim Spółka jest ujawniona. Nie stanowi dostatecznego argumentu przeciwko wpisowi w ewidencji twierdzenie, że podstawą wpisu jest decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, która nie stanowi o prawie własności. Istotnie, decyzja ta nie rozstrzyga o prawie własności. Wadliwie zignorowano jednak fakt, że decyzją tą przywrócono jedynie wcześniej istniejący wpis, wadliwe usunięty przez organ administracji i zastąpiony innymi danymi. Konieczne zatem w sprawie było ustalenie, jaka była pierwotna podstawa wpisu Spółki do ewidencji gruntów i budynków jako właściciela określonych działek, dopiero bowiem zanegowanie tej podstawy, wykazanie jej wadliwości bądź nieaktualności może weryfikować tytuł skarżącej Spółki i uzasadniać przyjęcie, że stan prawny działek nie jest w istocie pewny. Nie zostało zatem dostatecznie wykazane, że mimo wpisu w ewidencji, istnieją podstawy aby wpis ten negować, a inny stan prawny wynika z zebranych dokumentów.
Organ I instancji wskazywał także na okoliczność, że stan prawny działek nie jest rozstrzygnięty, albowiem prowadzone są postępowania sądowe i administracyjne, które mają za przedmiot działki, do których tytuł rości sobie wspólnota gruntowa, a których celem jest weryfikacja tego prawa. Należy jednak zauważyć, że przedmiotem postępowania o odszkodowanie są konkretne działki zajęte pod drogę publiczną, a nie są to jedyne grunty, w stosunku do których Spółka w ewidencji ujawniona jest jako właściciel. Aby postępowania te mogły zatem wpłynąć na weryfikację prawa Spółki, należy jednoznacznie stwierdzić, że dotyczą także przedmiotowych działek. Materiał zgromadzony w sprawie nie pozwala na taką weryfikację.
Organ I instancji negując prawo Spółki do działek ujawnionych na jej rzecz w ewidencji podniósł, że wyłącznym dowodem na to prawo może być decyzja wydana na podstawie art. 8 ust. 1 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, a takiej decyzji brak. Wskazano, że prowadzone jest postępowanie w tym trybie przez Starostę [...], ale nie zostało ono zakończone. Powołano się także na fakt prowadzenia przed Sądem Okręgowym w C. postępowania z powództwa gminy o ustalenie i wyrok wydany w sprawie o sygn. [...], nie ustalono jednak, czy wyrok ten jest prawomocny oraz nie odniesiono się do tez jego uzasadnienia. Tymczasem z materiału zgromadzonego w sprawie wynika, że oddalając powództwo o ustalenie sąd cywilny przyjął, iż do rozstrzygnięcia charakteru mienia objętego postępowaniem winno dojść w postępowaniu administracyjnym przed wojewodą, dotyczącym wniosku gminy w trybie art. 7 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawy o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. nr 32, poz. 191 ze zm.). Z materiału wynika także, że prowadzone postępowanie o wydanie decyzji w trybie art. 8 ust,. 1 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, zainicjowane wnioskiem Spółki z [...] r. było kilkukrotnie umarzane z powołaniem się na rozstrzygnięcie Wojewody [...] z [...] r. nr [...] umarzające postępowanie w sprawie ustalenia wykazu uprawnionych do udziału we wspólnocie, wielkości udziałów i ustalenie, które nieruchomości stanowią wspólnotę. Wojewoda w tej decyzji stanął na stanowisku, że żadna nieruchomość objęta przeprowadzonym ówcześnie postępowaniem nie spełniała warunków, w dacie wejścia w życie ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, do powstania wspólnoty. Oddalając skargę na decyzje organu II instancji utrzymującą w mocy to rozstrzygnięcie, NSA w wyroku z dnia 6 października 1999 r. sygn. II SA 557/99 wskazał, że uznaje umorzenie za dopuszczalne, albowiem organ był uprawniony do takiego załatwienia sprawy uznając, że grunty stanowią mienie gminne a nie wspólnotę, natomiast do rozstrzygnięcia kwestii własnościowych i sporów na tym tle właściwy jest sąd powszechny. Zgromadzony w sprawie materiał i dokumenty nie pozwalają Sądowi w niniejszym postępowaniu na wiążące ustalenie, czy są prowadzone i na jakim etapie się znajdują ewentualne postępowania mające znaczenie dla kwestii własności działek zajętych pod przedmiotową drogę publiczną. Należy jednak zwrócić uwagę, że sam fakt trwania postępowań związanych ze sporami o prawo własności nie stanowi wystarczającej przesłanki do przyjęcia, że działki mają nieuregulowany stan prawny, musi się taki wniosek łączyć ze skutecznym zanegowaniem podstawy pierwszego wpisu prawa Spółki do ewidencji lub wykazania, że wpis ten odbył się bez podstawy prawnej.
Mając na względzie podane okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b w związku z art. 135 i 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania postanowiono zgodnie z art. 200, 205 § 1 i 209 powołanej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło