I FZ 141/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Zubrzycki (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 14 czerwca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia PPHU P.P. sp. z o.o. z/s w Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 20 lutego 2012 r. sygn. akt III SA/Gl 1589/11 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi PPHU P. P. sp. z o.o. z/s w Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 11 lipca 2011 r., nr ... w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z 20 lutego 2012 r., sygn. akt III SA/Gl 1589/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił PPHU P. P. Sp. z o.o. w Z. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że strona została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł. W terminie otwartym do uiszczenia wpisu skarżąca złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, podnosząc, że w wyniku działań organów skarbowych zablokowano jej wszystkie konta bankowe, co uniemożliwia pozyskanie i dysponowanie jakimikolwiek środkami finansowymi. Wszelkie nieruchomości oraz ruchomości spółki zostały zajęte przez komorników. Trwa licytacja tych przedmiotów, a wpisy hipoteczne dotyczące nieruchomości uniemożliwiają ich sprzedaż. We wniosku wskazano, że kapitał zakładowy spółki wynosi 1.700.000 zł, wartość posiadanych środków trwałych według bilansu za ostatni rok wynosi 4.362.182,77 zł, a w ostatnim roku obrotowym spółka poniosła stratę w kwocie 5.169.319,24 zł. Na rachunkach bankowych brak jest jakichkolwiek środków pieniężnych. Strona została wezwana do nadesłania szeregu dokumentów, które miały obrazować jej stan majątkowy i finansowy. W odpowiedzi na wezwanie spółka oświadczyła, że nie posiada dokumentów wskazanych w wezwaniu, jak również nie posiada środków finansowych na sporządzenie kserokopii dokumentacji firmy. Wobec powyższego Sąd pierwszej instancji uznał, że strona nie wykazała, że spełnia przesłanki z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej "P.p.s.a."), uzasadniające przyznanie jej prawa pomocy w żądanym zakresie. Sąd stwierdził, że nie posiadał żadnych informacji o aktualnej sytuacji finansowej spółki, poza wskazanymi w formularzu, które są niepełne, a nawet wątpliwe, czy sprzeczne. Sąd podkreślił, że wprawdzie w formularzu wniosku spółka wskazała wysokość kapitału zakładowego i wartość środków trwałych, podała również wysokość straty poniesionej w ostatnim roku obrotowym, jednakże nie wyjaśniła jakiego konkretnie roku ona dotyczy i dlaczego przy podanym kapitale zakładowym nie posiada środków finansowych w kwocie 500,00 zł na uiszczenie wpisu sądowego od skargi. W zażaleniu na powyższe postanowienie spółka wniosła o jego uchylenie i zwolnienie jej z kosztów sądowych. Podniosła, że ze złożonego przez nią wniosku o przyznanie prawa pomocy jednoznacznie wynika, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego. Na potwierdzenie powyższego spółka z zażaleniem przedłożyła postanowienie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Z. z 8 grudnia 2006 r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec spółki z uwagi na jego bezskuteczność. Dodatkowo strona wskazała, że w czternastu sprawach z kilkudziesięciu zawisłych przed WSA, na podstawie tych samych dowodów i argumentów, przyznano jej prawo pomocy w żądanym zakresie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 246 § 2 pkt 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej w zakresie częściowym jest możliwe wówczas, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z treści powyższego przepisu wynika, że to strona ma przekonać sąd, że znajduje się w takiej sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie pełnych kosztów postępowania. To strona powinna więc należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które wskazuje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jeżeli zaś fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (por. post. NSA: z 9 września 2004 r., FZ 360/04, z 7 marca 2006 r., II OZ 211/06, niepubl.). Konieczne jest również wskazanie, że strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy składa stosowny wniosek na urzędowym formularzu (art. 252 § 2 P.p.s.a.). Sporządzony w ten sposób wniosek ma na celu ogólne zobrazowanie sytuacji majątkowej i finansowej wnioskodawcy. W razie pojawienia się wątpliwości co do przedstawionych na formularzu danych, bądź jeśli okażą się one niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony, sąd administracyjny może, na podstawie art. 255 P.p.s.a., wezwać stronę do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego i dochodów. Z możliwości określonej w art. 255 P.p.s.a. skorzystał Sąd pierwszej instancji w niniejszej sprawie, wzywając skarżącą o przedłożenie odpowiednich dokumentów i wyjaśnień. W odpowiedzi na to wezwanie spółka wskazała, że z żadnego z żądanych dokumentów nie wynika brak środków na uiszczenie wpisu, oraz że spółka nie posiada środków na wykonywanie kserokopii dokumentacji firmy na potrzeby postępowania sądowego. Również w zażaleniu skarżąca nie podjęła nawet próby wyjaśnienia wątpliwości Sądu pierwszej instancji co do jej sytuacji majątkowej. W tym miejscu podkreślenia wymaga, że – wbrew twierdzeniom skarżącej – nadesłana fotokopia postanowienia organu egzekucyjnego o umorzeniu postępowania prowadzonego wobec skarżącej w żaden sposób nie obrazuje jej aktualnego statusu finansowego, przede wszystkim dlatego, że postanowienie to wydane zostało w 2006 r. i nie jest miarodajne dla Sądu, który rozpatruje w niniejszej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony w 2011 r. Dodatkowo podkreślenia wymaga fakt znany Sądowi z urzędu, iż spółka, w rubryce nr 8 formularza PPPr (złożonego w niniejszej sprawie – jak wskazano wyżej – w 2011 r.) wpisała te same dane liczbowe odnośnie wysokości straty poniesionej w ostatnim roku obrotowym według bilansu spółki, co we wniosku chociażby z 2008 r. (sprawa o sygn. akt I FZ 492/08). Także z tego względu należy podzielić stanowisko Sądu pierwszej instancji co do wiarygodności tych danych. W tej sytuacji należy zgodzić się z Sądem pierwszej instancji, że na podstawie jedynie tych danych, które skarżąca zawarła w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, nie można ustalić jej rzeczywistej sytuacji finansowej i stwierdzić jednoznacznie, iż jest ona na tyle trudna, że uniemożliwia skarżącej poniesienie pełnych kosztów postępowania. Podkreślenia wymaga również, że podnoszona przez spółkę okoliczność przyznania jej prawa pomocy w innych sprawach sądowoadministracyjnych nie może sama w sobie stanowić argumentu uzasadniającego podobne rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie. Nie do przyjęcia byłaby bowiem sytuacja, gdyby sąd rozpoznający sprawę, dla zachowania jednolitej linii orzeczniczej, rozstrzygał nie na podstawie akt tej sprawy, a jedynie w oparciu o stanowisko wyrażone w podobnej sprawie przez inny skład orzekający. Wobec tak wielu wątpliwości co do wiarygodności oświadczeń zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz biernej postawy strony w realizacji wezwania o dostarczenie stosownej dokumentacji, Naczelny Sąd Administracyjny za trafne uznał stanowisko Sądu pierwszej instancji, iż spółka nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny – na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. – orzekł jak w sentencji.