I FZ 142/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Zubrzycki (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 14 czerwca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia R. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 12 marca 2012 r. sygn. akt I SA/Bd 757/11 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi R. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia 20 lipca 2011 r., nr ... w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od lipca 2007 r. do stycznia 2008 r. postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z 12 marca 2012 r., sygn. akt I SA/Bd 757/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odmówił R. W. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Sąd pierwszej instancji podał w uzasadnieniu, że strona zwróciła się o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wnioskodawca wskazał w formularzu PPF, że we wspólnym gospodarstwie domowym zamieszkuje z żoną oraz synem w wieku szkolnym. Rodzina utrzymuje się z zasiłku chorobowego wnioskodawcy oraz zasiłku dla bezrobotnych jego żony (do grudnia 2011 r.) w łącznej wysokości 1.620 zł miesięcznie. Oświadczył, że nie posiada oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Ponadto Sąd wskazał, że wnioskodawca nie odpowiedział na wystosowane w trybie art. 255 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnego (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej "P.p.s.a."). W sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego z 5 stycznia 2012 r., którym odmówiono wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie, skarżący podniósł, że obecnie znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, ponieważ na początku października był operowany i hospitalizowany na oddziale ortopedii w związku z chorobą kolana. Po zabiegu zdiagnozowano u niego zakrzepicę żył głębokich. W związku z powyższym skarżący stwierdził, że nie jest w stanie podjąć pracy zarobkowej z uwagi na ciężki stan zdrowia, a zatem jedynym źródłem utrzymania rodziny jest obecnie jego zasiłek chorobowy. Na potwierdzenie powyższego skarżący załączył dokumentację medyczną. Wojewódzki Sąd Administracyjny, rozpoznając wniosek zwrócił uwagę, że strona nie poparła informacji o stanie majątkowym swojej rodziny dowodami, o które była wzywana. W związku z powyższym, w ocenie Sądu, wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie, nawet w sytuacji, gdy wpis od skargi – jak w niniejszej sprawie – wynosi 6.202 zł. Zdaniem Sądu, zaniechanie wnioskodawcy w zakresie objętym wezwaniem uniemożliwiło pełną ocenę jego sytuacji majątkowej. Sąd podniósł, że uchylanie się strony od przedstawienia stosownych dokumentów mających dokładnie i wyczerpująco przedstawiać jej sytuację majątkową i rodzinną spowodowało, że niemożliwe było przeprowadzenie oceny stanu majątkowego w taki sposób, by można było jednoznacznie stwierdzić, iż sytuacja, w której strona się znalazła, uzasadnia przyznanie prawa pomocy. W opinii Sądu, wnioskodawca, na którym ciąży obowiązek dowodzenia swych racji, musi się liczyć z tym, że brak współdziałania z sądem będzie skutkował negatywnym dla niego rozstrzygnięciem. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wniósł o jego zmianę przez przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym w postaci zwolnienia od wpisu od skargi. W uzasadnieniu podniesiono, że skarżący domaga się przyznania prawa pomocy jedynie w zakresie częściowym, a Sąd odmawiając uwzględnienia wniosku doszedł do błędnego przekonania, że skarżący w tymże wniosku nie przedstawił informacji umożliwiających pełną ocenę jego możliwości finansowych. W ocenie skarżącego, Sąd nie przeprowadził pełnej analizy wskazanych we wniosku okoliczności związanych z jego sytuacją majątkową i zdrowotną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wskazać należy, że celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie dostępu do sądu osobom (zarówno fizycznym jak i prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym), których wyjątkowo trudna sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. Stosownie do przepisu art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. osobie fizycznej prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści powyższego przepisu wynika, że to strona ma przekonać sąd, że znajduje się w takiej sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie pełnych kosztów postępowania. To strona powinna więc należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które wskazuje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jeżeli zaś fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (por. post. NSA: z 9 września 2004 r., FZ 360/04, z 7 marca 2006 r., II OZ 211/06, niepubl.). W świetle powyższych uwag należy stwierdzić, że Sąd pierwszej instancji trafnie przyjął, że skarżący nie wykazał, że spełnia przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. i zasługuje na przyznanie prawa pomocy w zakresie wskazanym we wniosku. Należy bowiem zgodzić się z Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Bydgoszczy, że informacje przedstawione przez skarżącego zarówno w formie jego oświadczeń, jak i w ramach złożonej dokumentacji nie uzasadniają zwolnienia go od wpisu od skargi. Należy wskazać, że – wbrew twierdzeniom skarżącego – Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy dokonał analizy materiału zebranego w sprawie. O odmowie przyznania skarżącemu prawa pomocy przesądził natomiast nie sam fakt nienadesłania określonej w wezwaniu referendarza sądowego dokumentacji, ale to, że bez tej dokumentacji Sąd pierwszej instancji nie był w stanie ustalić rzeczywistej sytuacji finansowej skarżącego, i stwierdzić, czy jest ona na tyle trudna, że uiszczenie wpisu sądowego w niniejszej sprawie wiązałoby się z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla skarżącego i jego rodziny. Nie można zatem ustalić realnej kwoty dochodów skarżącego, a także ciążących na nim zobowiązań, wobec czego należy przyjąć – jak to uczynił Sąd pierwszej instancji – że skarżący nie wykazał, aby jego sytuacja materialna uzasadniała przyznanie mu prawa pomocy i zwolnienie z obowiązku uiszczenia wpisu od skargi. Wobec powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.