II SA/Sz 1135/11

WyrokWSA w Szczecinie2012-01-12

Skład orzekający: Barbara Gebel, Henryk Dolecki, Stefan Kłosowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy określająca zasady usytuowania miejsc sprzedaży napojów alkoholowych może zawierać definicje pojęć, powtarzać przepisy ustawowe, wykraczać poza zakres upoważnienia ustawowego do ustalania zasad usytuowania oraz określać warunki techniczne i budowlane dla takich miejsc?
Ratio decidendi
Uchwała rady gminy, ustalająca zasady usytuowania miejsc sprzedaży napojów alkoholowych na podstawie art. 12 ust. 2 ustawy o wychowaniu w trzeźwości, nie może zawierać definicji pojęć, powtarzać przepisów ustawowych, wykraczać poza zakres upoważnienia do określania jedynie rozmieszczenia tych miejsc względem obiektów chronionych, ani określać warunków technicznych czy budowlanych. Takie naruszenia prowadzą do stwierdzenia nieważności uchwały lub jej części.
Stan faktyczny
Wojewoda Zachodniopomorski zaskarżył uchwałę Rady Miejskiej w Barlinku dotyczącą zasad usytuowania miejsc sprzedaży napojów alkoholowych. Skarżący organ wskazał, że uchwała zawierała przepisy wykraczające poza upoważnienie ustawowe, w tym definicje pojęć, powtórzenia przepisów ustawy oraz określenia warunków technicznych i budowlanych. Rada Miejska w Barlinku podjęła następnie uchwałę uchylającą poprzednią, co skutkowało powrotem do obrotu prawnego pierwotnej uchwały, która została ostatecznie zaskarżona do sądu.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie stwierdził nieważność § 1 pkt 1 i 6, § 2 - § 6 zaskarżonej uchwały oraz orzekł, że uchwała nie podlega wykonaniu do uprawomocnienia się wyroku.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Henryk Dolecki, Sędzia NSA Stefan Kłosowski, Protokolant Teresa Zauerman, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi Wojewody Zachodniopomorskiego na uchwałę Rady Miejskiej w Barlinku z dnia 26 marca 2009 r., nr XXXVII/560/2009 w przedmiocie zasad usytuowania na terenie Gminy Barlinek miejsc sprzedaży i podawania napojów alkoholowych I. stwierdza nieważność § 1 pkt 1 i 6, § 2 - § 6 zaskarżonej uchwały, II. stwierdza, że zaskarżona uchwała nie podlega wykonaniu do uprawomocnienia się wyroku. Wojewoda [...] wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] na uchwałę Rady Miejskiej w Barlinku z dnia 26 marca 2009 r., Nr XXXVII/560/2009 w sprawie usytuowania na terenie Gminy Barlinek miejsc sprzedaży i podawania napojów alkoholowych (Dz. Urz. Woj. Zach. Nr 47, poz. 1152). Uchwała ta została podjęta na podstawie art. 18 ust.2 pkt 15 i art.40 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) oraz art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. z 2007 r. Nr 70, poz. 473 ze zm.). Następnie w dniu 28 kwietnia 2011 r. Rada Miejska w Barlinku podjęła uchwałę Nr VII/88/2011 w sprawie zasad usytuowania na terenie Gminy Barlinek miejsc sprzedaży i podawania napojów alkoholowych. W § 9 tej uchwały Rada Miejska w Barlinku postanowiła o utracie mocy poprzednio obowiązującej uchwały w tym przedmiocie. W dniu [...] Wojewoda [...] wydał rozstrzygnięcie nadzorcze, znak: [...] stwierdzające nieważność § 3, § 4, § 5 § 6 i § 7 ww. uchwały. Organ nadzoru wskazał między innymi, że wyeliminowanie §§ 3-7 uchwały, spowoduje brak czytelności regulacji § 1 pkt 2 - 6 tego aktu. Ponadto, w ocenie Wojewody, w § 2 pkt 1 i 2 omawianej uchwały Rada częściowo wkroczyła w materię uregulowaną w art. 14 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, dotyczącą zakazu sprzedaży, podawania i spożywania napojów alkoholowych, zawartego wprost w samej ustawie (art. 14 ust. 1-5) wskazując, że punkty sprzedaży napojów alkoholowych nie mogą być usytuowane na terenie szkół i przedszkoli. Organ nadzoru tym samym zasygnalizował, że w wyniku stwierdzenia nieważności wskazanych w rozstrzygnięciu nadzorczym przepisów uchwały, jej treść stanie się niejasna, co uzasadnia konieczność dokonania przez Radę Miejską w Barlinku odpowiednich zmian jej postanowień. Z treści skargi wynika dalej, że Rada Miejska w Barlinku nie dokonała stosownych zmian postanowień wadliwego aktu, natomiast w dniu 22 czerwca 2011 r. podjęła uchwałę Nr IX/141/2011, w sprawie uchylenia uchwały w sprawie zasad usytuowania na terenie Gminy Barlinek miejsc sprzedaży i podawania napojów alkoholowych. W § 1 tego aktu Rada postanowiła o uchyleniu w całości uchwały Nr VII/88/2011 Rady Miejskiej w Barlinku z dnia 28 kwietnia 2011 r. Tym samym Rada zdecydowała o ponownym funkcjonowaniu w obrocie prawnym uchwały Nr XXXVII/560/2009. W tej sytuacji zasadnym stało się zaskarżenie uchwały Nr XXXVII/560/2009 przez Wojewodę [...]do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...]. Wojewoda wniósł o stwierdzenie nieważności § 1 pkt 1 i 6, § 2 w zakresie wyrazów "nie mogą być usytuowane na terenie oraz" i §§ 3 - 6 tej uchwały. W uzasadnieniu skargi organ wskazał, że materialnoprawną podstawę podjęcia uchwały w sprawie zasad usytuowania miejsc sprzedaży i podawania napojów alkoholowych stanowi art. 12 ust. 2 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, zgodnie z którym rada gminy ustala, w drodze uchwały, zasady usytuowania na terenie gminy miejsc sprzedaży i podawania napojów alkoholowych. Wojewoda podkreślił, że przez określenie zasad usytuowania takich miejsc należy rozumieć ich położenie względem innych obiektów, które rada gminy uzna za zasługujące na specjalną ochronę. W wyroku z dnia 5 lipca 2007 r., sygn. akt II GSK 81/07 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził bowiem, iż zawarte w art. 12 ust. 2 ww. ustawy upoważnienie do ustalenia "zasad usytuowania miejsc" podlegać musi ścisłej wykładni językowej. Tak więc, "usytuowanie" to położenie, lokalizacja, umiejscowienie (Słownik synonimów, PWN, Warszawa 2007); "umiejscowienie czegoś" to miejsce, jakie to coś zajmuje względem czegoś (Słownik języka polskiego, PWN, Warszawa 2007). W związku z tym, zdaniem organu, w uchwale podjętej na podstawie art. 12 ust. 2 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałania alkoholizmowi winny znaleźć się wyłącznie postanowienia dotyczące rozmieszczenia na terenie gminy miejsc sprzedaży i podawania napojów alkoholowych, a w szczególności ich usytuowanie względem miejsc chronionych, takich jak np.: szkoły, inne placówki oświatowo-wychowacze i opiekuńcze, miejsca kultu religijnego, itp. Regulacja zawarta w art. 12 ust. 2 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi nie przewiduje kompetencji dla rady gminy do ustanawiania miejsc, w których zabroniona jest sprzedaż, podawanie oraz spożywanie napojów alkoholowych. Tymczasem w § 2 uchwały Nr XXXVII/560/2009 Rada postanowiła, że punkty sprzedaży napojów alkoholowych nie mogą być usytuowane na terenie oraz w najbliższej okolicy: 1) szkół, 2) przedszkoli, 3) cmentarzy, 4) obiektów kultu religijnego. Organ zwrócił uwagę, że katalog miejsc chronionych został zawarty w art. 14 ust. 1-5 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi i jest to katalog zamknięty, co oznacza, iż rada gminy nie może na podstawie art. 12 ust. 2 tej ustawy dokonać jego rozszerzenia. Może natomiast, na podstawie art. 14 ust. 6 cyt. ustawy, wprowadzić czasowy lub stały zakaz sprzedaży, podawania, spożywania oraz wnoszenia napojów alkoholowych, w miejscach niewymienionych w omawianej ustawie, ze względu na ich charakter. Jednakże, zdaniem Wojewody, uregulowanie tej materii nastąpić powinno w drodze odrębnej uchwały. Nadto, w treści cyt. wyżej § 2 kwestionowanej uchwały Rada wskazała, że punkty sprzedaży napojów alkoholowych nie mogą znajdować się "w najbliższej okolicy" miejsc chronionych (cmentarzy, obiektów kultu religijnego), z jednoczesnym wskazaniem w § 1 pkt 1 tego aktu, że określenie "najbliższa okolica" oznacza "najbliższą okolicę punktu sprzedaży napojów alkoholowych w rozumieniu ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi". Wojewoda [...] wskazał dalej, że zgodnie z art. 2¹ pkt 1 cyt. ustawy określenie "najbliższa okolica" punktu sprzedaży napojów alkoholowych oznacza "obszar mierzony od granicy obiektu, zamknięty trwałą przeszkodą o charakterze faktycznym, taką jak krawędź jezdni, zabudowa, która ze względu na swój charakter uniemożliwia dostęp oraz kontakt wzrokowy i głosowy, mur bez przejść oraz ciek wodny bez bliskich przepraw". W ocenie organu nadzoru przyjęta przez Radę Miejską w Barlinku zasada usytuowania punktów sprzedaży alkoholu będzie oznaczała w wielu przypadkach niemal bezpośrednie sąsiedztwo z obiektami chronionymi. Odwołanie się do pojęcia "najbliższej okolicy", stanowiącego sformułowanie wieloznaczne, może przyczynić się do braku realizacji podstawowych celów ustawy. Wojewoda podkreślił również, że uchwała rady gminy, wydana na podstawie omawianego upoważnienia, nie może zawierać w sobie powtórzenia treści normatywnej zawartej we wskazanym w art. 2¹ pkt 1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, ani też ograniczać się do prostego odesłania do niego. Rada gminy powinna mieć zatem na uwadze, że akt prawa miejscowego powinien być kompletny treściowo, czytelny i zrozumiały, tak by organy stosując jego zapisy przy wydawaniu odpowiednich aktów administracyjnych (decyzji, zezwoleń, opinii) nie miały wątpliwości dotyczących interpretacji przepisów uchwały. W ramach upoważnienia zawartego w art. 12 ust. 2 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałania alkoholizmowi nie mieści się również uprawnienie rady gminy do konkretyzowania, jak ma wyglądać miejsce sprzedaży i podawania napojów, ani tym bardziej warunków budowy takich punktów. Uchwała rady gminy nie może również określać warunków technicznych, budowlanych, sanitarnych, estetycznych czy lokalizacyjnych, jakie powinny spełniać miejsca sprzedaży i podawania alkoholu, w tym też usytuowane na wolnym powietrzu ogródki, stanowiące integralną część lokalu gastronomicznego. Organ podkreślił także, że bez wątpienia na podstawie ww. art. 12 ust. 2 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałania alkoholizmowi rada gminy upoważniona jest do podjęcia uchwały w sprawie zasad usytuowania miejsc sprzedaży i podawania napojów alkoholowych, jednakże organ stanowiący gminy podczas realizacji upoważnienia ustawowego nie może przekraczać granic owego upoważnienia. Stanowi to bowiem istotne naruszenie prawa (podjęcie uchwały bez upoważnienia ustawowego), a w konsekwencji prowadzić musi do wyeliminowania takiego aktu z obrotu prawnego. Swoboda gminy w zakresie tworzenia norm prawnych ustalających zasady usytuowania miejsc sprzedaży i podawania napojów alkoholowych jest ograniczona przez obowiązek realizowania celów ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałania alkoholizmowi. Zostały one wyrażone w art. 1 tego aktu, zgodnie z którym organy administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego obowiązane są, między innymi do podejmowania działań zmierzających do ograniczania spożycia napojów alkoholowych oraz zmiany struktury ich spożywania, inicjowania i wspierania przedsięwzięć mających na celu zmianę obyczajów w zakresie sposobu spożywania tych napojów. Samo określenie odległości punktów sprzedaży i podawania napojów alkoholowych od obiektów chronionych nie stanowi wystarczającej bariery przed negatywnymi następstwami nałogu alkoholowego, w szczególności wśród młodzieży. Rada Miejska w Barlinku, zdaniem organu nadzoru, w niewłaściwy sposób skorzystała z upoważnienia ustawowego do ustanowienia prawa miejscowego w postaci zasad usytuowania miejsc sprzedaży i podawania napojów alkoholowych. Nie określiła bowiem odległości miejsc sprzedaży napojów alkoholowych od miejsc chronionych, jak również zamieściła w kwestionowanej uchwale postanowienia wkraczające w zagadnienia zakazów, o których mowa w art. 14 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. W odpowiedzi na skargę Rada Miejska w Barlinku wskazała, że Burmistrz Barlinka podjął prace nad zmianą zaskarżonej uchwały. Po dokładnym przeanalizowaniu przedmiotowej sprawy przedłoży Radzie Miejskiej w Barlinku projekt nowej uchwały. Na rozprawie w dniu [...] pełnomocnik Wojewody [...] podtrzymał skargę i dodatkowo wyjaśnił, że uchwała z dnia 28 kwietnia 2011 r. Rady Miejskiej w Barlinku została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym Województwa Zachodniopomorskiego Nr 92, poz. 1657, zaś uchwała Nr IX/141/2011 z dnia 22 czerwca 2011 r. w sprawie uchylenia uchwały w sprawie zasad usytuowania na terenie Gminy Barlinek miejsc sprzedaży i podawania napojów alkoholowych została ogłoszona w Dzienniku z dnia 24 sierpnia 2011 r. Nr 101, poz.1828. Rada Miejska w Barlinku do dnia rozprawy nie uchwaliła nowego aktu w sprawie zasad usytuowania miejsc sprzedaży napojów alkoholowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] z w a ż y ł, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.). Przedmiotem niniejszej sprawy było dokonanie oceny zgodności z prawem uchwały Nr XXXVII/560/2009 Rady Miejskiej w Barlinku z dnia 26 marca 2009 r. w sprawie zasad usytuowania na terenie Gminy Barlinek miejsc sprzedaży i miejsc podawania napojów alkoholowych (Dz. Urz. Woj. Zach. Nr 47, poz.1152). Uchwała ta została podjęta w oparciu o art.12 ust.2 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. z 2007 r. Nr 70, poz. 473 ), zwanej dalej "ustawą o wychowaniu w trzeźwości". W § 1 uchwały zawarto słowniczek określeń użytych w uchwale. I tak, w pkt 1 zdefiniowano określenie "najbliższa okolica". Oznacza ono najbliższą okolicę punktu sprzedaży napojów alkoholowych w rozumieniu ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. z 2002 r. Nr 147, poz.1231 ze zm.). W pkt 2, 3 i 4 zdefiniowane zostały rodzaje napojów alkoholowych w zależności od zawartości w nich alkoholu. Punkt 5 stanowi, iż przez określenie "prawo budowlane" należy rozumieć ustawę z dnia 7 lipca 1994 Prawo budowlane (Dz. U. z 2000 r. Nr 106, poz.1126 ze zm.), zaś pkt 6 określa "ogródek gastronomiczny" – punkt sprzedaży napojów alkoholowych A (piwa) przeznaczonych do spożycia w miejscu sprzedaży. W § 2 uchwała stanowi, że "punkty sprzedaży napojów alkoholowych nie mogą być usytuowane na terenie oraz w najbliższej okolicy: 1) szkół; 2) przedszkoli; 3) cmentarzy; 4) obiektów kultu religijnego." W kolejnych przepisach uchwały Rada Miejska w Barlinku określiła, że sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży może być dokonywana w punktach usytuowanych w miejscach: - napoje typu A (piwo) – 1) posiadających decyzję przeznaczenia jako lokal użytkowy (handlowy lub gastronomiczny); 2) nie będących częścią lokalu mieszkalnego w budynku wielorodzinnym ( § 3 ), - napoje typu B (wino) i C (wódka) – 1) w sklepach z artykułami spożywczymi; 2) wydzielonych stoiskach w punktach sprzedaży detalicznej z artykułami spożywczymi; 3) kioskach wielobranżowych w hotelach – a punkty wymienione pod poz. 1 i 2 : muszą posiadać decyzję o przeznaczeniu lokalu na działalność handlową; nie mogą być usytuowane w hurtowniach; nie mogą być usytuowane w budynkach wielorodzinnych gdzie część pomieszczeń lokalu mieszkalnego przeznaczono na działalność gospodarczą (handlową); nie mogą być usytuowane w tymczasowym obiekcie budowlanym, jak kioski uliczne, obiekty kontenerowe itp. zgodnie z prawem budowlanym ( § 4). Paragraf 5 uchwały stanowi, że: ust.1 - sprzedaż napoju alkoholowego A (piwa) przeznaczonego do spożycia w miejscu sprzedaży może być prowadzona w ogródkach gastronomicznych, w ust.2 - położenie ogródka musi być tak usytuowane, aby nie ograniczało swobodnego przejścia do korzystania z obiektów użyteczności publicznej, w ust.3 – ogródek musi być ogrodzony z dostępem konsumentów do toalety. Z kolei w § 6 uchwały określono, że sprzedaż wszystkich napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia w miejscu sprzedaży może być prowadzona w punkcie gastronomicznym: usytuowanym w lokalu posiadającym decyzję przeznaczenia na działalność gastronomiczną; usytuowanym w lokalu, który nie jest częścią lokalu mieszkalnego w budynku wielorodzinnym; nie będącym usytuowanym w tymczasowym obiekcie budowlanym; usytuowanym w ogródku przy lokalu, który stanowi integralną część lokalu gastronomicznego posiadającego zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia w miejscu sprzedaży bez uzyskania dodatkowego zezwolenia pod warunkiem uzyskania zgody właściciela lub zarządcy terenu na zajęcie powierzchni pod ogródek oraz uzyskania pozytywnej opinii urbanistycznej dotyczącej lokalizacji i formy ogródka. Końcowe przepisy (§ 7-9 ) uchwały zawierają postanowienia dotyczące organu wykonującego uchwałę, utraty mocy przez uchwałę wcześniejszą z 24 kwietnia 2003 r. oraz daty wejścia w życie uchwały. Zgodnie z art. 12 ust. 2 ustawy o wychowaniu w trzeźwości, rada gminy ustala, w drodze uchwały, zasady usytuowania na terenie gminy miejsc sprzedaży i podawania napojów alkoholowych. Jednocześnie ustawa zawiera zakaz sprzedaży, podawania i spożywania napojów alkoholowych na terenie szkół oraz innych zakładów i placówek oświatowo-wychowawczych, opiekuńczych i domów studenckich, na terenie zakładów pracy oraz miejsc zbiorowego żywienia pracowników, w miejscach i czasie masowych zgromadzeń, w środkach i obiektach komunikacji publicznej, w obiektach zajmowanych przez organy wojskowe i spraw wewnętrznych, jak również w rejonie obiektów koszarowych i zakwaterowania przejściowego jednostek wojskowych (art. 14 ust. 1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości). Ponadto w ustawie przewidziano dalszy zakaz odnoszący się do sprzedaży, podawania i spożywania napojów alkoholowych na ulicach, placach i w parkach, z wyjątkiem miejsc przeznaczonych do ich spożycia na miejscu, w punktach sprzedaży tych napojów ( art.14 ust.2a), a także różnicowano nadto dopuszczalność sprzedaży alkoholu ( w ośrodkach szkoleniowych, domach wypoczynkowych i na imprezach na otwartym powietrzu) w zależności od jego zawartości procentowej (art. 14 ust. 3-5). W innych niewymienionych miejscach, obiektach lub na określonych obszarach gminy, ze względu na ich charakter, rada gminy może wprowadzić czasowy lub stały zakaz sprzedaży, podawania, spożywania oraz wnoszenia napojów alkoholowych (art. 14 ust. 6). Zakres i treść uchwał prawa miejscowego uwarunkowane są normami zawartymi w aktach wyższego rzędu. Podstawą prawną stanowienia aktów prawa miejscowego jest upoważnienie dla rady gminy, zawarte każdorazowo w ustawie, do podjęcia aktu prawa miejscowego. Przy ocenie zaś aktu prawa miejscowego należy mieć na względzie, że akt ten nie może naruszać nie tylko przepisów ustawy, zawierających delegację do jego stanowienia, lecz również przepisów Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz innych ustaw pozostających w pośrednim lub bezpośrednim związku z regulowaną materią. W orzecznictwie sądowym ugruntowany jest pogląd, iż przepis art.12 ust.2 ustawy o wychowaniu w trzeźwości uprawnia radę gminy jedynie do określenia zasad usytuowania miejsc sprzedaży i podawania napojów alkoholowych, a pod pojęciem zasad usytuowania punktów sprzedaży i podawania napojów alkoholowych należy rozumieć ich rozmieszczenie w terenie, a w szczególności ich usytuowanie względem miejsc chronionych, takich jak np.: szkoły, inne placówki oświatowo-wychowacze i opiekuńcze, itd. Nie mieści się natomiast w ramach upoważnienia zawartego w art. 12 ust. 2 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi uprawnienie rady gminy do konkretyzowania, jak ma wyglądać takie miejsce sprzedaży i podawania napojów, ani tym bardziej warunków budowy takich punktów. Rada Miejska w Barlinku ograniczyła się do wskazania, iż "punkty sprzedaży i podawania napojów alkoholowych nie mogą być usytuowane na terenie oraz w najbliższej okolicy szkół, przedszkoli, cmentarzy i obiektów kultu religijnego, posługując się w tym zakresie pojęciem "najbliższa okolica" ze wskazaniem, iż należy je rozumieć w świetle przepisów ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (§ 1 pkt 1 uchwały). Tymczasem zgodnie z art. 21 pkt 1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości, określenie "najbliższa okolica" punktu sprzedaży napojów alkoholowych oznacza obszar mierzony od granicy obiektu, zamknięty trwałą przeszkodą o charakterze faktycznym, taką jak krawędź jezdni, zabudowa, która ze względu na swój charakter uniemożliwia dostęp oraz kontakt wzrokowy i głosowy, mur bez przejść oraz ciek wodny bez bliskich przepraw. Podkreślić należy, że uchwała rady gminy, wydana na podstawie omawianego upoważnienia, nie może zawierać w sobie powtórzenia treści normatywnej zawartej w ustawie. Naruszenie tej zasady techniki prawodawczej stanowi, przede wszystkim, nieuprawnione wejście prawodawcy miejscowego w sferę kompetencji zastrzeżonych wyłącznie dla ustawodawcy (twórcy prawa powszechnie obowiązującego), co może wywołać u adresatów norm wadliwe przekonanie, że transponowane na grunt lokalny normy prawa powszechnie obowiązującego, są jedynie normami prawa miejscowego, które wiążą wyłącznie na obszarze właściwości lokalnego prawodawcy. Dotyczy to także art. 21 pkt 1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości, a także ograniczenia się do prostego odesłania do niego. Rada gminy powinna mieć na uwadze, że akt prawa miejscowego powinien być kompletny treściowo, czytelny źi zrozumiały, tak by organy stosując jego zapisy przy wydawaniu stosownych aktów administracyjnych (decyzji, zezwoleń, opinii) nie miały wątpliwości dotyczących interpretacji przepisów uchwały (wyrok NSA z dnia 5.07.2007 r. sygn. akt II GSK 81/07). Zredagowanie przepisów uchwały, poprzez odesłanie do definicji zawartej w ustawie (zastosowanej w ustawie dla ustalania zakłóceń porządku publicznego w związku ze sprzedażą alkoholu, mogących stanowić podstawę cofnięcia zezwolenia na sprzedaż– art.18 ust.10 pkt 3), powoduje każdorazową konieczność badania w terenie położenia punktu sprzedaży i każdorazowe poddanie go ocenie organu, a tym samym nie stwarza jasnych, zrozumiałych dla osób starających się np. o zezwolenie na sprzedaż alkoholu, przesłanek usytuowania punktów sprzedaży i spożycia alkoholu, co także w konsekwencji może prowadzić do różnego ich pojmowania i stosowania przez organy administracji. Ponadto może spowodować, że w niektórych przypadkach nie będą realizowane cele ustawy. W ocenie sądu, dla realizacji kompetencji wynikającej z art.12 ust.2 ustawy o wychowaniu w trzeźwości niezbędnym jest odwołanie się do obiektywnych, klarownych mierników odległości między miejscami sprzedaży i miejscami podawania napojów alkoholowych oraz miejscami chronionymi. W zakresie kompetencji przyznanych radzie gminy dyspozycją art. 12 ust. 2 ustawy o wychowaniu w trzeźwości nie znalazło się upoważnienie do wprowadzania dalszych, innych niż wymienione w art. 14 tej ustawy, zakazów dotyczących sprzedaży i podawania napojów alkoholowych ( wyrok NSA z 05.07.2007, sygn. akt II GSK 81/07 LEX nr 361571). Według ustaleń sądu, Rada Miejska w Barlinku nie podjęła, w oparciu o art.14 ust.6 ustawy o wychowaniu w trzeźwości, uchwały w sprawie ustalenia innych miejsc, obiektów lub obszarów gminy objętych czasowym lub stałym zakazem sprzedaży, podawania, spożywania oraz wnoszenia napojów alkoholowych. Tym samym, na terenie gminy Barlinek, obowiązują jedynie zakazy ustawowe. O ile więc, wynikający z ustawy zakaz sprzedaży, podawania i spożywania napojów alkoholowych dotyczy terenu szkół oraz innych zakładów i placówek oświatowo-wychowawczych, o tyle brak jest w ustawie takiego zakazu w odniesieniu do terenu cmentarzy czy obiektów kultu religijnego ( § 2 uchwały). W tym stanie rzeczy, sąd uznał, że § 1 pkt 1 oraz § 2 uchwały zostały podjęte z istotnym naruszeniem prawa, bowiem zawierają powtórzenia przepisów ustawy, wykraczają poza kompetencję określoną art.12 ust.2 ustawy o wychowaniu w trzeźwości oraz zawierają niejasne treści. Z unormowań zawartych w art. 12 ust. 1 i 2 ustawy o wychowaniu w trzeźwości jasno wynika, że nie upoważniają one rady gminy do określania warunków (zwłaszcza zaś należących do sfery prawa budowlanego, sanitarnego), jakim muszą odpowiadać punkty prowadzące sprzedaż napojów alkoholowych, a także do konkretyzowania, jak ma wyglądać takie miejsce sprzedaży i podawania napojów. Pomimo, że w zaskarżonej uchwale Rada Miejska w Barlinku stanowi o "usytuowaniu" punktów sprzedaży (§ 3, 4, 5 i 6), faktycznie określa warunki jakim muszą odpowiadać punkty prowadzące sprzedaż napojów alkoholowych, w tym także ogródki gastronomiczne. W tym stanie rzeczy, § 1 pkt 6 oraz § 3-6 uchwały zostały podjęte z przekroczeniem kompetencji zawartej w art.12 ust.2 ustawy o wychowaniu w trzeźwości. Należy dodać, że obowiązkiem organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego jest nie tylko takie działanie, by podejmowane uchwały były zgodne z obowiązującymi przepisami prawa, ale również, by już obowiązujące na ich terenie akty prawa miejscowego były dostosowane do zmieniającego się stanu prawnego, a także do zmieniającej się z biegiem lat wykładni tego prawa, związanej ze zmianami stosunków społeczno-gospodarczych czy postępem technicznym. Zwrócić uwagę należy, że ustawa o wychowaniu w trzeźwości, tylko od roku 2009 do dnia wyrokowania, była zmieniana 8 razy. Dlatego też, sąd pozostawił w obrocie prawnym § 8 badanej uchwały, uchylający wcześniej obowiązującą uchwałę Rady Miejskiej w Barlinku Nr VII/77/2003 z dnia 24 kwietnia 2003 r. w sprawie zasad usytuowania na terenie gminy miejsc sprzedaży napojów alkoholowych i warunków sprzedaży tych napojów. W tym stanie rzeczy, działając na podstawie art. 147 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] orzekł, jak w sentencji. Rozstrzygnięcie w pkt II sentencji wyroku zapadło na podstawie art.152 ww. ustawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło