II GZ 89/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Cezary Pryca po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Z. G. I. Spółki z o.o. we W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 13 stycznia 2012 r. sygn. akt VI SA/Wa 752/11 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy obejmującego częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Z. G. I. Spółki z o.o. we W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 13 stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym postanawia: oddalić zażalenie. NSA/post.1 – postanowienie "ogólne" Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z dnia 13 stycznia 2012 r. o sygn. akt VI SA/Wa 752/11 odmówił przyznania Z. G. I. Spółce z o.o. we W. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 5 kwietnia 2011 r. Spółka została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 13 stycznia 2011 r. w kwocie [...] złotych. W odpowiedzi na zarządzenie Spółka złożyła w dniu 26 maja 2011 r. wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Do wniosku Spółka załączyła dokumenty m.in. rachunek zysków i strat, bilans na dzień 31 grudnia 2010 r., sprawozdanie finansowe Spółki za rok 2010 r. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji podał, że z zawartych we wniosku danych wynika, że wysokość kapitału zakładowego wynosiła [...] zł a wartość środków trwałych [...] zł. Sprawozdanie finansowe za 2010 r. sporządzone na dzień 31 grudnia 2010 r. wykazało, że przy przychodzie w kwocie [...] zł netto Spółka poniosła stratę w kwocie [...] zł. Mając na uwadze te okoliczności faktyczne dotyczące sytuacji majątkowej Spółki Sąd I instancji nie spełniła przesłanek określonych w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 2012, poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a. gdyż nie wykazała, że nie posiada dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania w sprawie. W ocenie Sądu Spółka posiada płynność finansową gdyż w wyniku zbycia inwestycji w 2010 r. uzyskała przychód w kwocie [...] zł i jest w stanie pokryć koszty sądowe. Na powyższe postanowienie Sądu I instancji Spółka wniosła zażalenie, w którym zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych i przyjęcie, że Skarżąca nie spełnia warunków do zwolnienia od kosztów sądowych we wnioskowanym zakresie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne i podlega oddaleniu. W myśl art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej można przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Cytowany przepis określa przesłanki, jakie musi spełniać osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna nie posiadająca takiego statusu aby móc ubiegać się o prawo pomocy. To na stronie spoczywa ciężar dowodowy w zakresie wykazania okoliczności dotyczących sytuacji jej majątkowej i finansowej tak aby Sąd mógł ocenić, czy zasadne jest zastosowanie wobec niej tego rodzaju instytucji procesowej. Innymi słowy strona powinna udowodnić na podstawie odpowiednich dokumentów, że nie jest w stanie ponieść w całości wydatków na potrzeby postępowania sądowego. W przypadku osoby prawnej będą to bilanse roczne, sprawozdania finansowe oraz informacje na temat bieżących jej operacji finansowych. Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie zwracał uwagę w orzecznictwie na to, że strona powinna należycie uprawdopodobnić i uzasadnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jeżeli fakty, które strona podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o jej stanie majątkowym, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (por. postanowienia NSA: z dnia września 2004 r., FZ 360/04, niepubl.). W przypadku osób prawnych w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że przyznanie prawa pomocy ma wyjątkowy charakter. Otóż osoba prawna dysponująca majątkiem, którego wysokość wielokrotnie przewyższa wartość wymaganego wpisu nie mieści się w hipotezie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 19 listopada 2004 r. sygn. akt II FZ 463/04). W szczególności podnosi się, że od osób prawnych należy wymagać zapobiegliwości i przezorności w zakresie zabezpieczenia środków na ponoszenie kosztów sądowych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, która wiąże się z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z wydatków, w tym kosztów sądowych (por. postanowienie NSA z dnia 7 kwietnia 2009 r., I FZ 70/09, LEX nr 564254). W rozpoznawanej sprawie Zachodnia Grupa Inwestycyjna Spółka z o.o. złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych tj. od wpisu sądowego od skargi w wysokości [...]zł. Z załączonej do wniosku dokumentacji Spółki wynika, że prowadzi ona działalność gospodarczą, posiada środki trwałe w wysokości [...] zł. Za 2010 r. Spółka osiągnęła przychód 1.603.500,00 zł i poniosła straty w kwocie [...] zł. Powyższe dane jednoznacznie wskazują, że Spółka dysponuje środkami finansowymi na pokrycie kosztów wymaganego wpisu sądowego od skargi Głównego Inspektora Transportu Drogowego zwłaszcza, że wysokość wpisu nie jest znaczna. Stwierdzić należy, że sytuacja finansowa Spółki nie mieści się w kryteriach określonych w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. do otrzymania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.