II SA/Sz 1225/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Jankowski (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Henryk Dolecki,, Sędzia NSA Iwona Tomaszewska, Protokolant Aneta Kukla, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi I. S. na czynność Prezydenta Miasta z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu I. uchyla zaskarżoną czynność Prezydenta Miasta i stwierdza, że I. S. przysługuje uprawnienie do otrzymania zwrotu opłaty za kartę pojazdu wydaną dla samochodu marki [...], o numerze rejestracyjnym [...], pobranej ponad kwotę wynikającą z art.77 ust. 3 w związku z ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. Nr 108, poz. 908 ze zm.) II. przyznaje na rzecz skarżącej I. S. od Prezydenta Miasta kwotę [...] zł ([...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Prezydent Miasta [...] pobrał od skarżącej I.S. opłatę w kwocie [...] złotych za wydanie karty pojazdu w związku z rejestracją w dniu [...] pojazdu o nr [...]. Skarżąca wystąpiła [...] do Prezydenta Miasta [...] z wnioskiem o zwrot nadpłaty w wysokości [...] złotych za wydanie karty pojazdu dla samochodu marki [...]. Jako podstawę wniosku wskazała wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia [...], sygn.akt [...]. W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta [...] stwierdził, że opłatę pobrano zgodnie z art. 77 ust. 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym. Nadto organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 77 ust. 4 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym wysokość opłat za kartę pojazdu określa w drodze rozporządzenia Minister właściwy do Spraw Transportu. Stosownie do wymienionej delegacji ustawowej opłata za kartę pojazdu przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, którą pobrał w dniu rejestracji organ rejestrujący, określona była w § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 28 lipca 2003 r. w sprawie opłat za kartę pojazdu i wynosiła 500 złotych. Dnia [...] I.S. wystąpiła do Prezydenta Miasta z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa na podstawie art. 52 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Prezydent Miasta w odpowiedzi na wezwanie z dnia [...] podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie I.S. wniosła o uchylenie czynności Prezydenta Miasta Szczecina polegającej na odmowie dokonania zwrotu opłaty za kartę pojazdu w wysokości [...] złotych, stanowiącej różnicę pomiędzy zapłaconą kwotą 500 złotych, a aktualnie obowiązującą opłatą w wysokości 75 złotych. Zaskarżonej czynności organu zarzuciła naruszenie : art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 Prawa o ruchu drogowym, § 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 28 marca 2006 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, nadto zarzuciła pominięcie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 17 stycznia 2006 r. W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta [...] podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Przechodząc do oceny zasadności skargi dotyczącej żądania zwrotu zawyżonej w ocenie skarżącej, opłaty za wydanie karty pojazdu związanej z rejestracją w dniu [...] samochodu marki [...] o nr rej. [...], należy przypomnieć, że pobranie od skarżącej opłaty w wys. 500 zł nastąpiło na podstawie § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 137, poz. 1310), zwanego dalej "rozporządzeniem", uznanego następnie za niekonstytucyjny wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r., sygn. akt U 6/04. Trybunał orzekł, że powyższy przepis traci moc obowiązującą z dniem 1 maja 2006 r. Sporną kwestią wymagającą przesądzenia stało się ustalenie, czy w związku z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r., zakwestionowany przepis § 1 ust. 1 rozporządzenia, którego utratę mocy obowiązującej wskazano na dzień 1 maja 2006 r., mógł stanowić podstawę prawną do pobrania opłaty za kartę pojazdu w wysokości 500 zł. W swoim orzeczeniu Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność przepisu § 1 ust. 1 rozporządzenia z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 108, poz. 908 ze zm.), poprzez wykroczenie poza zakres upoważnienia zawartego w tych przepisach, polegające na zawyżeniu wysokości opłaty za wydanie karty pojazdu. W kwestionowanym przepisie rozporządzenia niezgodnie ze wskazaniami zawartymi w art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy Prawo u ruchu drogowym, w postaci nakazu uwzględnienia rzeczywistego znaczenia karty pojazdu dla rejestracji pojazdu oraz kosztów związanych z drukiem i dystrybucją karty, ustalono opłatę uwzględniającą dodatkowe koszty innych zadań administracji publicznej, których ustawodawca nie uczynił przedmiotem regulacji ustawowej. W związku z powyższym Trybunał uznał przepis § 1 ust. 1 rozporządzenia za niezgodny z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.), określającym zasady wydawania rozporządzeń w celu wykonania ustawy. Podwyższenie opłaty za wydanie karty pojazdu do wysokości 500 zł, jako nie pozostające w związku z kosztami świadczonej usługi, Trybunał uznał natomiast za sprzeczne z art. 217 Konstytucji. W ocenie Trybunału, rozwiązanie takie oznaczało uregulowanie przez organ wydający akt wykonawczy materii zastrzeżonej do regulacji ustawowej. Z uwagi na okoliczność, że przedmiotowa opłata pobrana została na podstawie przepisu, co do którego Trybunał Konstytucyjny stwierdził jego niezgodność z Konstytucją i ustawą to pomimo że utrata mocy obowiązującej tego przepisu została odroczona przez Trybunał do dnia 1 maja 2006 r., stwierdzić należy, że przepis ten był niekonstytucyjny i sprzeczny z ustawą od początku jego obowiązywania (zob. także wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 lipca 2009 r., sygn. akt IV SA/Po 330/09, wyrok dostępny w Internecie na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowiskiem (zob. uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 października 2000 r., sygn. OPK 13/00, pub. ONSA z 2001 r., nr 2, poz. 63 oraz z dnia 15 grudnia 2000 r., sygn. OPS 3/00, pub. ONSA z 2000 r., nr 4, poz. 136), sąd administracyjny, w myśl art. 178 ust. 1 Konstytucji, może w toku rozpoznawania sprawy oceniać, czy przepisy rozporządzenia są zgodne z przepisami ustawy. Oznacza to, że gdy sąd orzekający stwierdzi niekonstytucyjność aktu niższej rangi niż ustawa może odmówić z tego powodu jego stosowania. Konsekwencją stwierdzenia przez Sąd niekonstytucyjności przepisu, w dacie jego stosowania przez organ, jest ustalenie, że poddana kontroli sądowej czynność dokonana została bez podstawy prawnej. Zgodnie z art. 178 Konstytucji RP sędziowie, w sprawowaniu swego urzędu są niezawiśli i podlegają jedynie Konstytucji i ustawom. Oznacza to, że jeżeli sąd orzekający stwierdzi niekonstytucyjność aktu niższej niż ustawa rangi, może odmówić z tego powodu jego stosowania. W doktrynie, jak i orzecznictwie przyjmuje się, że sąd może w toku rozpoznawania sprawy ocenić, czy przepisy rozporządzenia są zgodne z przepisami ustawy (por. wyrok NSA z 24 lutego 2009 r., sygn. akt I OSK 418/08, uchwała NSA z 30 października 2000 r., sygn. OPK 13/00, ONSA z 2001 r., nr 2, poz. 63, wyrok NSA w składzie 7 sędziów z 16 stycznia 2006 r., sygn. akt I OPS 4/05, ONSAiWSA nr 2, poz. 39). Z opisanych względów, Sąd rozpoznając niniejszą sprawę uznał, że wobec odwoływania się przez Prezydenta Miasta [...] przy odmowie zwrotu skarżącemu części opłaty za wydanie karty pojazdu do przepisu § 1 ust. 1 rozporządzenia, który to przepis od początku jego obowiązywania był niezgodny z Konstytucją i ustawą Prawo o ruchu drogowym, należy odmówić zastosowania ww. przepisu § 1 ust. 1 rozporządzenia. Podkreślenia wymaga także to, że regulacja § 1 ust. 1 rozporządzenia pozostawała w sprzeczności z art. 90 TWE. W dniu 16 kwietnia 2003 r. Rzeczpospolita Polska podpisała z Państwami Członkowskim Unii Europejskiej Traktat o przystąpieniu do Unii Europejskiej (Dz. U Nr 90, poz. 864). Od dnia 1 maja 2004 r. normy prawa wspólnotowego stały się częścią polskiego porządku prawnego. Zgodnie z powyższymi uregulowaniami pierwszeństwo przed przepisami zawartymi w krajowym systemie prawa ma prawo wspólnotowe, w tym art. 90 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską. Z treści tego przepisu wynika, że Państwa Członkowskie nie nakładają bezpośrednio lub pośrednio na towary z Państw Członkowskich jakichkolwiek podatków wewnętrznych wyższych od tych, które nakładają bezpośrednio lub pośrednio na podobne towary krajowe (zasada niedyskryminacji w ramach wspólnego rynku). Europejski Trybunał Sprawiedliwości w postanowieniu z dnia 10 grudnia 2007 r. w trybie prejudycjalnym w sprawie C-134/07 P.K. v. Gmina Miasto [...] orzekł, że sporna opłata objęta jest zakazem z art. 90 akapit 1 TWE, co należy interpretować w ten sposób, że przepis ten sprzeciwia się opłacie takiej, jaka została przewidziana w § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r., która to opłata jest nakładana w związku z pierwszą rejestracją używanego pojazdu samochodowego przywiezionego z innego państwa członkowskiego, lecz nie jest nakładana w związku z nabyciem w Polsce używanego pojazdu samochodowego, jeżeli jest on tam już zarejestrowany. Reasumując, z uwagi na okoliczność, że § 1 ust. 1 powołanego rozporządzenia narusza dyspozycję regulacji ustawowej oraz jest sprzeczny z art. 90 TWE, zasadne jest przyjęcie niedopuszczalności zastosowania tej regulacji w niniejszej sprawie. Organ rejestracyjny rozpoznając ponownie wniosek skarżącej zobowiązany będzie zatem nie stosować § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r., a w konsekwencji ustalić kwotę nadpłaty przedmiotowej opłaty za kartę pojazdu, uwzględniając wyłącznie koszty i nakłady poczynione przez organ na jej wydanie. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 146 § 1 i 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie orzekł jak w pkt I sentencji oraz rozstrzygnął o kosztach postępowania na podstawie art. 200 w/w ustawy.