VI SA/Wa 2030/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz (spr.) Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Protokolant ref. staż. Katarzyna Smaga po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lutego 2012 r. sprawy ze skargi M. M. i W. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i umorzenia postępowania I instancji w sprawie dotyczącej wznowienia postępowania wydającego zezwolenie na zajęcie pasa drogowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r. 2. uchyla postanowienie Prezydenta [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r.; 3. stwierdza, że akty opisane w punkcie 1 i 2 nie podlegają wykonaniu; 4. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżących M. M. i W. M. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu [...] lipca 1992 roku pomiędzy Wojewodą [...] a P. z siedzibą w W. została zawarta umowa dzierżawy dotycząca m.in. przejścia podziemnego pod ulicą [...] przy Dworcu [...], która dopuszczała możliwość poddzierżawienia powierzchni miejsc podziemnych. Termin zwrotu dzierżawy upłynął w dniu [...] czerwca 2008 roku. Poddzierżawcami spornego terenu od 1993 roku byli M. i W. małżeństwo M., którzy pismem z dnia [...] kwietnia 2008 roku zwrócili się do Zarządu Dróg Miejskich o wydzierżawienie w/w przejścia podziemnego. W odpowiedzi na powyższe wystąpienie organ pismem z dnia [...] maja 2008 roku poinformował małżeństwo M., że aktualnie nie istnieje prawna możliwość zawarcia przedmiotowej umowy. Pismem z dnia [...] maja 2008 roku małżeństwo M. nawiązując do swojego wniosku z dnia [...] kwietnia 2008 roku zaproponowali opłatę za przedmiotowe przejście za okres 6 miesięcy i wnieśli o wydanie decyzji administracyjnej na ten okres, a następnie pismem z dnia [...] czerwca 2008 roku (wpływ do organu [...] czerwca 2008 roku) ponownie zażądali wydania decyzji administracyjnej ewentualnie o zobowiązanie ich do uzupełnienia braków formalnych wniosku o wydanie przedmiotowego zezwolenia. Organ pierwszej instancji pismem z dnia [...] lipca 2008 roku poinformował małżeństwo M. o treści art. 22 i 40 ustawy o drogach publicznych i stwierdził, że we wniosku z [...] kwietnia 2008 roku nie zostało zawarte żądanie wydania decyzji a więc była to jedynie oferta zawarcia umowy dzierżawy. Ponadto podniósł, że w odniesieniu do wskazanej przez strony lokalizacji została już wydana stosowna decyzja na rzecz spółki F. (v. decyzja z dnia [...] czerwca 2008 roku, nr [...] uwzględniająca w całości wniosek spółki z [...] czerwca 2008 roku o wydanie zezwolenia na okres od [...] lipca 2008 roku do [...] września 2008 roku). Pismem z dnia [...] listopada 2009 roku małżonkowie M. zwrócili się do Zarządu Dróg Miejskich o wznowienie w trybie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. postępowania administracyjnego, zakończonego ostateczną decyzją [...] z dnia [...] czerwca 2008 roku. Wskazali, że o powyższej decyzji dowiedzieli się z pozwu P. Sp. z o.o. doręczonego stronie przez Sąd Okręgowy w [...] w sprawie [...] i [...] w dniu [...] listopada 2009 roku. Nadto w dniu [...] listopada 2009 roku M. i W. małżeństwo M. zwrócili się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] o stwierdzenie nieważności decyzji [...] z dnia [...] czerwca 2008 roku. Pismem z dnia [...] stycznia 2011 roku małżeństwo M. złożyli do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] zażalenie na bezczynność Prezydenta W., polegającą na nierozpoznaniu w terminie ich wniosku z dnia [...] listopada 2009 roku w przedmiocie wznowienia postępowania. Postanowieniem z dnia [...] marca 2011 roku nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uznało zażalenie za uzasadnione i wyznaczyło organowi termin 2 miesięcy na załatwienie powyższej sprawy. W uzasadnieniu organ wskazał, że równoległe prowadzenie przed Kolegium postępowania w trybie stwierdzenia nieważności nie wyklucza możliwości prowadzenia przez właściwy organ postępowania wznowieniowego. W szczególności należało przeprowadzić postępowanie wstępne i w zależności od podjętych ustaleń bądź wydać postanowienie o wznowieniu postępowania, bądź decyzję o odmowie wznowienia postępowania. Wobec tego postanowieniem nr [...] z dnia [...] kwietnia 2011 roku Prezydent W. orzekł o wznowieniu postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem ostatecznej decyzji nr [...] z dnia [...] czerwca 2008 roku a następnie decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2011 roku Prezydent W. orzekł w przedmiocie odmowy uchylenia ostatecznej decyzji nr [...] z dnia [...] czerwca 2008 roku w sprawie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego. Od powyższej decyzji odwołanie wnieśli małżeństwo M., domagając się 1) uchylenia zaskarżonej decyzji i orzeczenia co do istoty sprawy ewentualnie 2) o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. W odwołaniu podnieśli, że pierwotnie złożyli oni ofertę zawarcia umowy dzierżawy podziemnego przejścia pod ul. [...] w pobliżu dworca [...] a następnie wobec zmiany przepisów o wydanie stosownej decyzji administracyjnej. O ile wniosek był niejasny, organ był zobowiązany do wezwania w trybie art. 64 k.p.a. do sprecyzowania tj. usunięcia braków wniosku a następnie winien załatwić sprawę poprzez wydanie decyzji administracyjnej. Poza tym organ powinien zastosować art. 62 k.p.a. i łącznie rozpoznać ich wniosek oraz wniosek P. Sp. z o.o. Bezzasadne jest przyjęcie, że wnioskodawcy nie byli stroną postępowania skoro organ przyznał, że byli w posiadaniu terenu w trybie poddzierżawy i ponieśli nakłady oraz posiadają potwierdzenie przyjęcia zgłoszenia o przystąpieniu do użytkowania obiektu handlowego z dnia [...] grudnia 2001 roku. Po ponownym rozpoznaniu sprawy na skutek złożonego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] lipca 2011 roku [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 149 § 3 k.p.a. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i umorzyło postępowanie I instancji dotyczące wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją Prezydenta W. nr [...] z dnia [...] czerwca 2008 roku. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium podało, że stosownie do art. 142 k.p.a. posiada kompetencję do zbadania, czy postanowienie orzekające o wznowieniu postępowania w sprawie z dnia [...] kwietnia 2011 roku jest prawidłowe. Przed wydaniem tego postanowienia organ winien zbadać, czy zostały zachowane przesłanki formalne opisane w art. 148 k.p.a. oraz czy wskazywana we wniosku przyczyna mieści się w katalogu przyczyn wznowienia zawartych w art. 145 i 145a k.p.a. Organ uznał, że twierdzenie wnioskodawców, iż o decyzji z dnia [...] czerwca 2008 roku dowiedzieli się dopiero w dniu [...] listopada 2009 r. (z pisma Sądu Okręgowego w [...]) jest sprzeczne z dokumentami, które organ I instancji zgromadził w aktach. W odpowiedzi na wystąpienie M. M. i W. M. z dnia [...] i [...] czerwca 2008 roku Zastępca Dyrektora Zarządu Dróg Miejskich pismem z dnia [...] lipca 2008 roku poinformował zainteresowanych o potrzebie wydania decyzji administracyjnych w sprawach zajmowania pasa drogowego oraz o tym, że w odniesieniu do wskazanej przez nich lokalizacji została już wydana decyzja administracyjna dla F. Sp. z o.o., zezwalająca na lokalizację targowiska w przejściu podziemnym pod ulicą [...]. Zatem miesięczny termin na złożenie wniosku o wznowienie postępowania nie mógł być liczony od dnia doręczenia pozwu dokonanego przez Sąd Okręgowy (w dniu [...] listopada 2009 r.) lecz od dnia otrzymania pisma z dnia [...] lipca 2008 roku (co nastąpiło przeszło rok wcześniej). W tej sytuacji strona nie dochowała zawitego terminu z art. 148 § 1 k.p.a. a zatem organ I instancji był zobowiązany wydać decyzję o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 3 k.p.a.). Od dnia [...] kwietnia 2011 roku w związku ze zmianą systemu prawnego (Dz. U. nr 6, poz. 18) orzeczenie o odmowie wznowienia postępowania ma formę postanowienia na które wnioskodawcy przysługuje zażalenie. Brak było zatem przesłanek formalnych do wszczęcia postępowania wznowieniowego, zatem nie można było zbadać co do meritum zasadności wniosku o wznowienie postępowania. Na decyzję z dnia [...] lipca 2011 roku nr [...] M. i W. M. złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wnieśli o jej uchylenie wraz z decyzją ją poprzedzającą oraz o zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania w sprawie. Skarżący zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie: 1) art. 7 i 77 k.p.a. przez niewyjaśnienie stanu faktycznego, zasady prawdy obiektywnej, brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego a przede wszystkim nierozpatrzenia odwołania skarżących 2) art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., art. 149 § 3 k.p.a. w związku z art. 148 § 1, art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie upływu miesięcznego terminu na złożenie wniosku o wznowienie postępowania 3) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak uzasadnienia faktycznego i prawnego. Uzasadniając skargę małżonkowie M. podali, iż według ich oceny zachowali termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania albowiem dopiero z datą doręczenia im pozwu przez Sąd Okręgowy w [...] dowiedzieli się o składnikach i strukturze decyzji, o których mowa w art. 107 k.p.a. Poza tym Kolegium Odwoławcze nie ustosunkowało się merytorycznie do wniesionego odwołania, nie wyjaśniło stanu faktycznego sprawy przez co naruszyło art. 7, 77 i 107 § 3 k.p.a. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153 z 2002 r. poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne sprawują więc kontrolę m.in. decyzji administracyjnych pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, stosując przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (dalej zwana p.p.s.a. Dz. U. nr 153 z 2002 r. poz. 1270 ze zm.). Zgodnie z art. 134 p.p.s.a Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi i orzeka w granicach danej sprawy. Mając powyższe kryteria na uwadze Sąd uznał, że skarga jest zasadna, aczkolwiek nie z przyczyn w niej wskazanych. Przede wszystkim słusznie Samorządowe Kolegium Odwoławcze działając w ramach art. 142 k.p.a. uznało, że brak było podstaw do wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją [...] z dnia [...] czerwca 2008 roku z powodu niezachowania przez skarżących terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. W myśl bowiem art. 148 k.p.a. termin ten wynosi jeden miesiąc od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji, jako że skarżący jako przesłankę wznowienia wskazali art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. tzn., że bez swojej winy nie brali udziału w postępowaniu. Prezydent W. wydając postanowienie z dnia [...] kwietnia 2011 roku, nr [...] przyjął za wiarygodne twierdzenie skarżących, iż o terminie decyzji z dnia [...] czerwca 2008 roku dowiedzieli się dopiero w dniu [...] listopada 2009 roku ze skierowanego do nich pisma Sądu Okręgowego w [...] a ponieważ w dniu [...] listopada 2009 roku złożyli wniosek o wznowienie postępowania, miesięczny termin z art. 148 k.p.a. został przez nich zachowany. Tymczasem, jak słusznie podniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze, a akt sprawy wynika, że o wydaniu decyzji z dnia [...] czerwca 2008 roku powzięli oni wiadomość znacznie wcześniej, bo z pisma organu I instancji z dnia [...] lipca 2008 roku. Skarżący potwierdzili, iż pismo powyższe otrzymali. Poza tym niewiarygodne jest ich wyjaśnienie ze skargi, iż pełną informację o treści decyzji z dnia [...] czerwca 2008 roku otrzymali dopiero w listopadzie 2009 roku po doręczeniu im pisma Sądu Wojewódzkiego w Warszawie. Wbrew tym twierdzeniom skarżący posiadali dokładną znajomość wszystkich składników decyzji z dnia [...] czerwca 2008 roku, albowiem z uzasadnienia wyroku tut. Sądu z dnia 5 czerwca 2009 roku, wydanego w sprawie sygn. akt VI SA/Wa 234/09 wynika, iż w dniu [...] września 2008 roku (wpływ do organu w dniu [...] września 2008 roku) skarżący wnieśli o wydanie zezwolenia za zajęcie pasa drogowego w okresie od [...] października 2008 do [...] września 2009 roku a więc na dalszy okres po tym na który opiewała decyzja z dnia [...] czerwca 2008 roku, wydana na rzecz spółki F. ([...] lipca 2008 r. – [...] września 2008 roku). Pomimo prawidłowej konkluzji, iż postanowienie z dnia [...] kwietnia 2011 roku wydane zostało z naruszeniem art. 148 k.p.a., Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpatrując odwołanie od decyzji z dnia [...] kwietnia 2011 roku nr [...] błędnie orzekło o jej uchyleniu i umorzeniu postępowania I instancji dotyczącego wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją Prezydenta W. nr [...] z dnia [...] czerwca 2008 roku. Brak było podstaw do uznania, że wobec niespełnienia przesłanek do wznowienia postępowania, dalsze postępowanie w sprawie stało się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 k.p.a. tj., że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec czego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Poza tym z obrotu prawnego nie wyeliminowane zostałoby wadliwe postanowienie w przedmiocie wznowienia postępowania. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, iż zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia [...] kwietnia 2011 roku należy uchylić stosownie do art. 145 § 1 pkt 1c p.p.s.a. O uchyleniu postanowienia z dnia [...] kwietnia 2011 roku jako naruszającego art. 148 k.p.a. Sąd orzekł, korzystając z uprawnienia przewidzianego w art. 135 p.p.s.a. Rozstrzygnięcie jak w pkt 3 i 4 wyroku Sąd oparł na art. 152 i 200 p.p.s.a. Ponownie rozpatrując sprawę Prezydent W., mając na uwadze ocenę prawną, zawartą w niniejszym uzasadnieniu wyroku rozpozna wniosek skarżących z dnia [...] listopada 2009 roku o wznowienie w trybie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...] czerwca 2008 roku i wyda stosowne postanowienie w myśl art. 149 k.p.a.