I SA/Kr 2075/11
WyrokWSA w Krakowie2012-02-07
Skład orzekający: Stanisław Grzeszek, Ewa Michna, Urszula Zięba
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przychód ze sprzedaży udziału w nieruchomości gruntowej, który został wprowadzony do ewidencji środków trwałych, ale nie był wykorzystywany w działalności gospodarczej, stanowi przychód z działalności gospodarczej czy przychód ze sprzedaży nieruchomości po upływie 5 lat od nabycia, zwolniony z opodatkowania?Ratio decidendi
Sąd uznał, że przychód ze sprzedaży udziału w nieruchomości stanowi przychód podlegający opodatkowaniu, ponieważ datą nabycia przez skarżących udziału w nieruchomości był dzień 5 kwietnia 2007 r., kiedy to spółka jawna przeniosła na nich własność tytułem częściowego zwolnienia z długu. Od tej daty do sprzedaży nieruchomości nie upłynął 5-letni termin, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a) ustawy o PIT. Sąd odrzucił argumentację skarżących, że datą nabycia był 7 maja 2002 r., powołując się na aktualne orzecznictwo Sądu Najwyższego, zgodnie z którym obligatoryjne przekształcenie spółki cywilnej w spółkę jawną powoduje przejście praw własności nieruchomości na spółkę jawną.Stan faktyczny
Skarżący nabyli w 2002 r. udział w nieruchomości w ramach spółki cywilnej, który został wprowadzony do ewidencji środków trwałych, ale nie był wykorzystywany w działalności gospodarczej. Spółka cywilna przekształciła się w spółkę jawną. W 2007 r. spółka jawna przeniosła udział w nieruchomości na skarżących tytułem częściowego zwolnienia z długu. W 2011 r. skarżący sprzedali udział w nieruchomości. Wnioskowali o interpretację, czy przychód ze sprzedaży stanowi przychód z działalności gospodarczej, czy przychód ze sprzedaży nieruchomości po upływie 5 lat od nabycia, zwolniony z opodatkowania. Minister Finansów uznał stanowisko skarżących za prawidłowe co do źródła przychodu, ale nieprawidłowe co do braku obowiązku opodatkowania, wskazując datę nabycia na 2007 r.Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargi.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt I SA/Kr 2075/11 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 7 lutego 2012 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Stanisław Grzeszek, Sędzia: WSA Ewa Michna (spr.), Sędzia: WSA Urszula Zięba, Protokolant: Aleksandra Osipowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2012 r., sprawy ze skarg G.S., M.S. i J.S., na interpretacje indywidualne Ministra Finansów, z dnia 22 sierpnia 2011 r. Nr [...],[...],[...], w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych - skargi oddala -
Trzema odrębnymi wnioskami (doręczonymi organowi dnia 9 czerwca 2011 r.) o identycznej treści skarżący J.S., M. S. i G. S. zwrócili się do Ministra Finansów o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w zakresie skutków podatkowych sprzedaży udziałów w nieruchomości.
Przedstawiając stan faktyczny skarżący podali, że w latach 1990 - 2004 byli wspólnikami spółki cywilnej, która za przedmiot działalności miała sprzedaż urządzeń dla przemysłu odzieżowego, usługi budownictwa, sprzedaży lokali, budowę mieszkań i lokali usługowych w celu odsprzedaży.
Umową sprzedaży z dnia 7 maja 2002 r. wspólnicy nabyli w ramach wymienionej spółki udział wynoszący 1/3 części nieruchomości gruntowej niezabudowanej. Udział ten został wprowadzony do ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych spółki, jednak od dnia jego nabycia nie był wykorzystywany w ramach prowadzonej przez wspólników działalności gospodarczej.
W oparciu o art. 26 ust. 4 ustawy z dnia z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych spółka cywilna skarżących z mocy prawa uległa przekształceniu w spółkę jawną, która została wpisana do Krajowego Rejestru Sądowego w dniu 13 stycznia 2004 r.
W dniu 5 kwietnia 2007 r. na podstawie "umowy przeniesienia współwłasności w celu częściowego zwolnienia z długu" zawartej w formie aktu notarialnego spółka jawna, w trybie art. 453 Kodeksu cywilnego, przeniosła cały przedmiotowy udział we współwłasności nieruchomości na rzecz skarżących, we wskazanych we wniosku częściach, w celu częściowego zwolnienia się z długu powstałego w wyniku obowiązku wypłaty wspólnikom przypadającego im zysku spółki jawnej wypracowanego za 2006 r. Wspólnicy zapłacili wykazany w fakturach podatek od towarów i usług, jednakże nie dokonywali jego odliczenia.
Na powyższej nieruchomości nie zrealizowano żadnej inwestycji budowlanej. We wnioskach opisano przy tym, że dla przedmiotowej nieruchomości została wydana dnia 21 lutego 2006r. decyzja o warunkach zabudowy dla inwestycji "budowa budynku mieszkalnego wielorodzinnego wraz z garażami podziemnymi, wewnętrznymi instalacjami oraz wewnętrznym układem drogowym". Decyzja ta została następnie przeniesiona na osoby fizyczne – skarżących oraz W. O. (właściciela przedmiotowej nieruchomości w pozostałych 2/3 częściach) decyzją z dnia 21 listopada 2006 r. W dniu 28 marca 2007r. ww. właściciele uzyskali decyzję o pozwoleniu na budowę ww. inwestycji. Dalsze czynności związane z procesem inwestycyjnym prowadziła O. Sp. z o.o. z siedzibą w K. (w której udziałowcami byli ww. właściciele nieruchomości) uzyskując w dniu 20 czerwca 2007r. przeniesienie praw do decyzji o pozwoleniu na budowę. We wniosku wskazano jednak, że dalszych prac (poza założeniem dziennika budowy i przeprowadzeniem prac geodezyjnych, wytyczeniem obiektu oraz ogrodzeniem działki) nie prowadzono.
W dniu 1 czerwca 2011 r. skarżący oraz W.O. sprzedali przedmiotową nieruchomość innemu przedsiębiorcy.
W związku z tak przestawionym stanem faktycznym skarżący zadali następujące pytanie: czy przychód ze sprzedaży udziału w nieruchomości gruntowej, niezabudowanej, niewykorzystywanej w działalności gospodarczej, lecz wprowadzonej do ewidencji środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych jest przychodem ze źródła określonego w art. 10 ust. 1 pkt 3 w zw. z ust. 2 pkt 3 i w zw. z art. 14 ust. 2 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowego od osób fizycznych (tekst jedn. Dz. U. z 2010r. Nr 51 poz. 307 z późn. zm.) - zwanej dalej "pdof", czy też przychodem ze źródła określonego w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a) pdof, niepodlegającym opodatkowaniu z uwagi na upływ 5 - letniego terminu, liczonego od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie?
Zdaniem skarżących, do przychodu uzyskanego ze sprzedaży udziału w nieruchomości należało stosować zasady określone w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit a) pdof, w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2007 r., albowiem odpłatne nabycie udziału w nieruchomości w ramach spółki cywilnej nastąpiło w dniu 7 maja 2002 r. Ze względu na fakt, że od dnia nabycia udziału w nieruchomości upłynęło 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie, w ocenie skarżących, przychód ze sprzedaży przedmiotowego udziału w nieruchomości nie powinien był być opodatkowany. W opisanej sprawie, zdaniem skarżących, brak było przy tym podstaw do uznania przychodu ze sprzedaży udziału w nieruchomości za przychód z działalności gospodarczej.
W indywidualnych interpretacjach przepisów prawa podatkowego z dnia 22 sierpnia 2011 r. znak: [...], [...], [...] Dyrektor Izby Skarbowej działając z upoważnienia Ministra Finansów uznał stanowiska skarżących w zakresie określenia źródła przychodu, do którego zaliczyć należało przychód ze zbycia wskazanych we wniosku udziałów w nieruchomości gruntowej – za prawidłowe. Natomiast stanowisko odnośnie braku obowiązku opodatkowania dochodu uzyskanego ze zbycia tych udziałów uznał za nieprawidłowe.
W praktycznie jednobrzmiących interpretacjach wskazano m.in., że za datę nabycia udziału w przedmiotowej nieruchomości należało przyjąć dzień 5 kwietnia 2007 r., tj. dzień w którym spółka jawna przeniosła na skarżących prawo własności nieruchomości tytułem częściowego zwolnienia z długu. Z tym bowiem dniem skarżący stali się współwłaścicielami tej nieruchomości. Ponadto, jak zaznaczał organ, przeniesienie prawa własności ww. nieruchomości nastąpiło w związku z częściowym zwolnieniem się spółki z długu ciążącego na niej względem skarżących z tytułu wypracowania zysku i obowiązku jego wypłaty, a nie tytułem "zwrotu" nieruchomości w celu "przywrócenia pierwotnego stanu posiadania". W konsekwencji, w związku ze sprzedażą dnia 1 czerwca 2011 r. udziału w nieruchomości gruntowej, u skarżących, zdaniem organu, powstał podlegający opodatkowaniu przychód, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit a) pdof, bowiem od dnia nabycia tego udziału nie minął 5 - letni termin, o którym mowa ww. przepisie.
Po wyczerpaniu drogi wezwania o usunięcie naruszenia prawa, w którym skarżący ponownie podtrzymali swoje stanowisko w sprawie, otrzymując odpowiedź organu, że brak jest podstawy do zmiany wydanej w sprawie indywidualnej interpretacji, w skargach do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący wnieśli o ich uchylenie w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
Zaskarżonej interpretacji zarzucono naruszenie:
- art. 26 § 4 ustawy z dnia 15 września 2004 r. Kodeks spółek handlowych w brzmieniu obowiązującym do dnia 14 stycznia 2004 r. (tekst pierwotny Dz.U.2000. Nr 94, 1037)- zwanej dalej k.s.h., w zw. z art. 64 ust. 2 i 3 Konstytucji RP, poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że obligatoryjne przekształcenie spółki cywilnej w spółkę jawną spowodowało nabycie udziału w nieruchomości przez nowy podmiot prawny, to jest spółkę jawną,
- art. 10 ust. 1 pkt 8 lit a) pdof w zw. z art. 26 § 4 k.s.h. w zw. art. 32 ust. 1 i art. 2 Konstytucji RP, poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że za datę nabycia przez skarżących udziału w nieruchomości należy uznać datę zawarcia przez nich umowy przenoszącej współwłasność nieruchomości w celu zwolnienia z długu tj. dzień 5 kwietnia 2007 r., a nie datę nabycia udziału we współwłasności tej nieruchomości w ramach spółki cywilnej, tj. dzień 7 maja 2002 r., co w konsekwencji spowodowało nieuzasadnione zróżnicowanie przez Ministra Finansów sytuacji prawnej podatników będących w tej samej sytuacji faktycznej, tj. sprzedających udziały w tej samej nieruchomości, pozbawienie skarżących ochrony nabytego prawa do skorzystania ze zwolnienia oraz obciążenie skutkami zdarzeń całkowicie od nich niezależnych,
- art. 14 c § 2 oraz art. 14h w zw. z art.120, 121 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tj. Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60) poprzez sporządzenie lakonicznego, wybiórczego uzasadnienia prawnego wydanej interpretacji, nie odnoszącego się do wszystkich argumentów podnoszonych przez skarżących.
W uzasadnieniu skarg powołane zostały orzeczenia Sądu Najwyższego i poglądy doktryny, z których miało wynikać, że obowiązkowe przekształcenie spółek cywilnych w spółki jawne w trybie art. 26 § 4 k.s.h. w brzmieniu obowiązującym do dnia 14 stycznia 2004 r. nie wiązało się z automatycznym przeniesieniem praw własności przysługujących dotychczasowym wspólnikom spółki cywilnej na spółkę jawną. Zdaniem skarżących, należało więc przyjąć, że wspólnicy spółki cywilnej (czyli skarżący) nabyli przedmiotowy udział w nieruchomości dnia 7 maja 2002r. Skarżący powołując się na wykładnię systemową i historyczną ww. art. 26 § 4 k.s.h podkreślali, że spółka jawna kontynuuje prawa i obowiązki spółki cywilnej, a obligatoryjne przekształcenie nie jest zbyciem rzeczy i praw.
W ocenie skarżących, porównanie ich sytuacji prawno podatkowej z sytuacją czwartego współwłaściciela (W.O.), który w analogicznych warunkach, ale jako osoba fizyczna, również wprowadzając swój udział do ewidencji środków trwałych, mógł skorzystać z dobrodziejstwa zwolnienia podatkowego z uwagi na sposób liczenia terminu nabycia (tj. od dnia 7 maja 2002r.) wskazywało na nieuzasadnione zróżnicowanie sytuacji właścicieli zbywających swój udział, w sposób sprzeczny z art. 32 ust.1 Konstytucji RP.
Skarżący podkreślali, że przyczyną różnic w sposobie opodatkowania były zdarzenia (obowiązkowe przekształcenie spółki cywilnej w jawną) niezależne od ich woli. Podkreślali konieczność zastosowania prokonstytucyjnej wykładni prawa w ich przypadku.
W dodatkowym piśmie procesowym (złożonym odrębnie przez wszystkich skarżących) z dnia 24 stycznia 2012r. powtórzone zostały zarzuty z przytoczeniem argumentów opartych na orzeczeniach sądowych i poglądach doktryny uzasadniających twierdzenia skarżących o kontynuacji praw i obowiązków dotychczasowych wspólników spółki cywilnej przez spółkę jawną, a także ponownie podkreślone zostało nieuprawnione zróżnicowanie sytuacji wszystkich czterech współwłaścicieli w zależności od tego czy byli wspólnikami spółki cywilnej, czy osobami fizycznymi.
Na rozprawie w dniu 7 lutego 2012r. Sąd połączył sprawy wszystkich trzech skarg prowadzone dotychczas pod sygnaturami I SA/Kr 2075/11 (J.S.), I SA/Kr 2115/11 ( G.S. ) i I SA/Kr 2116/11 (M.S.) do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia, prowadząc je od tej chwili pod sygnaturą I SA/Kr 2075/11.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje.
Skargi nie były zasadne.
Przedmiotem sporu było ustalenie momentu nabycia przez skarżących udziału w sprzedanej dnia 1 czerwca 2011r. nieruchomości dla celów zastosowania art. 10 ust.1 pkt 8 lit.a) pdof wyłączającego od opodatkowania przychody z tytułu zbycia nieruchomości lub ich części oraz udziału w nieruchomości o ile upłynął okres pięciu lat od końca roku, w którym zbywana nieruchomość (jej część lub udział) została nabyta.
Powołany przepis stanowi bowiem, że źródłami przychodu jest "odpłatne zbycie (...) nieruchomości lub ich części oraz udziału w nieruchomości (...) - jeżeli odpłatne zbycie nie następuje w wykonaniu działalności gospodarczej i zostało dokonane w przypadku odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych określonych w lit. a-c - przed upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie ...".
Zdaniem skarżących za termin nabycia należało przyjąć dzień 7 maja 2002 r., a zdaniem organów dzień 5 kwietnia 2007r., co w konsekwencji powodowało brak wyłączenia z kategorii źródeł przychodów, skoro od dnia 5 kwietnia 2007r. do dnia 1 czerwca 2011r. nie upłynął okres 5 lat liczony w sposób, o którym mowa w ww. art.10 ust.1 pkt 8 zdanie ostatnie.
W ocenie Sądu, rację miał organ przyjmując, że początkowym dniem biegu terminu był dzień 5 kwietnia 2007r.
Skarżący w istocie pomijali w swojej argumentacji skutki prawne zawartej dnia 5 kwietnia 2007r. "umowy przeniesienia współwłasności w celu częściowego zwolnienia z długu" zawartej w formie aktu notarialnego kiedy to spółka jawna ( w której byli wspólnikami), w trybie art. 453 Kodeksu cywilnego, przeniosła cały przedmiotowy udział we współwłasności nieruchomości na rzecz skarżących w celu częściowego zwolnienia się z długu powstałego w wyniku obowiązku wypłaty wspólnikom przypadającego im zysku spółki jawnej wypracowanego za 2006r. Należy zauważyć, że spółka jawna, jako spółka osobowa, zgodnie z art. 8 §1 k.s.h. "...może we własnym imieniu nabywać prawa, w tym własność nieruchomości i inne prawa rzeczowe, zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozywana." Powyższe oznacza, że w umowach ze wspólnikami spółka jawna jest odrębnym podmiotem, a zawierane przez nią umowy z poszczególnymi wspólnikami lub też z wszystkimi wspólnikami nie mają charakteru czynności "sam ze sobą". We wniosku o wydanie indywidualnej interpretacji nie wskazano przy tym, aby wspólnicy formalnie uchylili się skutecznie od skutków prawnych zawartej w dniu 5 kwietnia 2007r. ww. umowy, która dotyczyła nie tylko przeniesienia własności w udziale nieruchomości, ale jej rezultatem były również rozliczenia wspólników ze spółką jawna co do wypłat należnych za 2006r. zysków. W konsekwencji, Sąd uznał, że zasadnie organ wywodził skutki prawne z faktu nabycia przez wspólników udziału w nieruchomości na podstawie umowy zawartej w dniu 5 kwietnia 2007r.
Argumentacja skarżących odwoływała do poprzedzającego ww. umowę z dnia 5 kwietnia 2007r. "przymusowego" przejęcia przez spółkę jawną udziału w nieruchomości z tytułu obligatoryjnego przekształcenia dotychczasowej spółki cywilnej skarżących w spółkę jawną. Wskazywała również, że zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego ( wyrok z dnia 26 kwietnia 2006r. V CSK 159/05 oraz postanowienia z dnia 23 czerwca 2004r. V CZ 53/04, wyrok z dnia 8 lipca 2003r. IV CK 13/03 oraz postanowienie z dnia 7 lipca 2004r. I CSK 79/04) obligatoryjne przekształcenie spółki cywilnej ( w większym rozmiarze) w spółkę jawną na podstawie art.26 §4 k.s.h w brzmieniu obowiązującym przed dniem 15 stycznia 2004r. nie powodowało na zasadzie art. 551 §3 k.s.h. przejścia z mocy prawa na nowo utworzoną spółkę jawną prawa własności nieruchomości przysługującego wspólnikom dotychczasowej spółki cywilnej. W konsekwencji, zdaniem skarżących, należało przyjąć, że wspólnicy nadal byli właścicielami przedmiotowego udziału w nieruchomości począwszy od dnia 7 maja 2002 r.
W ocenie Sądu zarzuty skargi były w tym zakresie niezasadne. Dodatkowo, w skardze przemilczano fakt, że aktualna linia orzecznicza Sądu Najwyższego, odbiega od prezentowanych przez skarżących poglądów. W wyroku z dnia 7 maja 2009 r. IV CSK 14/09 Sąd Najwyższy wyraźnie stwierdził, że: "Zgodnie z dominującym stanowiskiem, wzmocnionym dodatkowo przez nowelizację powyższego przepisu ustawą z dnia 12 grudnia 2003 r. przekształcenie to jest w rezultacie przeistoczeniem stosunku prawnego spółki: ze spółki cywilnej w spółkę handlową osobową - spółkę jawną. Odróżnia to ten szczególny sposób przekształcenia, jak go określa ustawodawca w art. 26 § 4 k.c. od właściwego przekształcenia spółek handlowych, unormowanego w art. 551 i nast. k.s.h. W razie przekształcenia dokonanego na podstawie art. 26 § 4 k.s.h. nie następuje rozwiązanie jednego stosunku prawnego spółki i nawiązanie nowego takiego stosunku innego rodzaju spółki handlowej, tylko spółka cywilna w ramach tego samego stosunku spółki staje się spółką jawną, nie tworząc nawet nowej umowy, erygującej tę spółkę, tylko dotychczasową umowę spółki cywilnej dostosowując do wymagań umowy spółki jawnej (art. 26 § 6 k.s.h.). Taka szczególna konstrukcja obrazuje ratio legis ustawodawcy, sprawiając, że spółka jawna kontynuuje prawa i obowiązki spółki cywilnej, jako umowy jej wspólników (art. 860 k.c.). Jest to zatem ten sam podmiot, tylko występujący w obrocie w nowej postaci organizacyjno-prawnej. Dlatego po pewnych wahaniach orzecznictwa (zob. wyrok SN z dnia 8 lipca 2003 r., IV CK 13/03, Glosa 2005, nr 1, s. 17; postanowienie SN z dnia 23 czerwca 2004 r., V CZ 53/04, Glosa 2005, nr 2, s. 23; postanowienie SN z dnia 7 lipca 2004 r., I CK 79/04, Glosa 2006, nr 1, s. 9) zwyciężyło słuszne przekonanie, reprezentowane także przez przedstawicieli doktryny, że spółka jawna, będąca rezultatem "przeistoczenia" się spółki cywilnej staje się właścicielem ruchomości i nieruchomości dotychczasowej wspólności łącznej wspólników tej spółki, bez potrzeby dokonywania jakichkolwiek dodatkowych czynności prawnych, a tylko zgłaszając do odpowiednich rejestrów, ksiąg wieczystych itp. Wstępując ex lege w stosunki materialnoprawne spółki cywilnej (wspólników spółki cywilnej) wstępuje też w stosunki procesowe, np. jako strona toczącego się już postępowania sądowego ze wszelkimi uprawnieniami strony, zachowaniem terminów, obowiązków dowodowych itp. Przed wspomnianą wyżej nowelizacją k.s.h. z 2003 r. za podstawę prawną takiego rozumienia skutków przekształcenia trafnie przyjmowany był, odpowiednio stosowany art. 553 k.s.h., choć nieraz nawet wprost nie wymieniany w orzeczeniu (zob. uchwałę SN z dnia 12 marca 2003 r., III CZP 96/02, OSNC 2004, nr 1, poz. 2), obecnie wynika to wprost z art. 26 § 5 k.s.h., co znalazło też wyraz w postanowieniu SN z dnia 14 stycznia 2005 r., III CK 178/04 (Lex nr 453793) oraz w wyroku SN z dnia 9 stycznia 2008 r., III CSK 196/07 (Lex nr 361445)".
Zdaniem Sądu, zasada kontynuacji praw i obowiązków, o której mowa w ww. orzeczeniu powinna być rozumiana w ten sposób, że po przekształceniu, to spółka jawna, a nie (nadal) wspólnicy przekształcanej spółki cywilnej byli współwłaścicielami nieruchomości wniesionej pierwotnie do spółki cywilnej.
Zgodnie z art. 64 ust. 2 i 3 Konstytucji RP, na który powoływali się skarżący, własność, inne prawa majątkowe oraz prawo dziedziczenia podlegają równej dla wszystkich ochronie prawnej. Własność może być ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w zakresie, w jakim nie narusza ona istoty prawa własności.
Należy jednak zauważyć, że obligatoryjne przekształcenie spółki cywilnej w spółkę jawną i związane z tym faktem przejście praw własności ze wspólników na spółkę nie pozbawiało tych pierwszych faktycznego władztwa nad udziałem w nieruchomości (czego dowodem jest chociażby późniejsza umowa z dnia 5 kwietnia 2007r.). Przepis art. 38 k.sh. stanowi przy tym, że nie można powierzyć prowadzenia spraw spółki osobom trzecim z wyłączeniem wspólników. Nieważne jest umowne ograniczenie prawa wspólnika do osobistego zasięgania informacji o stanie majątku i interesów spółki oraz umowne ograniczenie prawa do osobistego przeglądania ksiąg i dokumentów spółki. Zgodnie natomiast z art. 37 §2 k.s.h. Umowa spółki nie może ograniczyć lub wyłączyć przepisów art. 38. Powołane przepisy stanowią gwarancję zachowania rzeczywistej kontroli przez wspólników spółki jawnej nad jej majątkiem i sposobem rozporządzania nim, a więc tym samym nie ograniczały wpływu wspólników na majątek spółki w porównaniu do sytuacji wspólników spółki cywilnej. Wspólnicy spółki cywilnej z chwilą wprowadzenia nabywanego udziału do majątku spółki również nie posiadali pełni praw w dysponowaniu swoją własnością. Zgodnie bowiem z art. 863 §1 k.c wspólnik (spółki cywilnej) nie może rozporządzać udziałem we wspólnym majątku wspólników ani udziałem w poszczególnych składnikach tego majątku. Jego sytuacja w tym zakresie jest więc, ekonomicznie, praktycznie tożsama z sytuacją wspólnika spółki jawnej, gdzie wspólnik również nie może swobodnie rozporządzać udziałem w składnikach majątku spółki bowiem to nie on, ale spółka jest podmiotem praw w posiadanym majątku.
W rezultacie, zdaniem Sądu, zarzuty skarg dotyczące naruszenia art.26 §4 k.s.h. w brzmieniu obowiązującym do dnia 14 stycznia 2004r. w zw. z art. 64 ust.2 i 3 Konstytucji RP były niezasadne.
Podobnie, zdaniem Sądu, niezasadna była interpretacja art. 32 ust.1 Konstytucji RP w stanie faktycznym rozstrzyganej sprawy. Powołany przepis stanowi, że wszyscy są wobec prawa równi. Wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne.
W ocenie Sądu, ustawodawca posiada kompetencje w regulowaniu zasad funkcjonowania przedsiębiorców, w tym zasad ich opodatkowania. W rozpoznawanej sprawie różnice w opodatkowaniu nie wynikały przy tym z uzależnienia sposobu opodatkowania od formy prawnej podatnika (stąd zarzut naruszenia ww. art. 32 ust. 1 Konstytucji RP był niezasadny), ale od okoliczności faktycznych (przekształcenie spółki cywilnej w jawną skutkujące przejściem praw własności z wspólników na spółkę). Jak już Sąd uzasadniał powyżej, konieczność przekształcenia się spółki cywilnej w spółkę jawną nie naruszała zasad konstytucyjnych, a sam fakt, że przekształcenie to pośrednio wpłynęło na różnice w opodatkowaniu nie stanowiło o naruszeniu zasad równości. Zdaniem Sądu, sam fakt, że obowiązek podatkowy lub sposób opodatkowania może być uzależniony od okoliczności niezależnych od podatnika nie stanowi o naruszeniu zasad równości. Zgodnie z art.4 Ordynacji podatkowej obowiązkiem podatkowym jest wynikająca z ustaw podatkowych nieskonkretyzowana powinność przymusowego świadczenia pieniężnego w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w tych ustawach. Obowiązek podatkowy jest więc kategorią prawną i faktyczną zobiektywizowaną, co oznacza, że powstaje w warunkach przez prawo określonych niejako automatycznie, tj. niezależnie od woli i zamiaru podmiotów temu obowiązkowi podlegających. Dlatego też na powstanie obowiązku podatkowego wpływu nie ma żadna umowa cywilnoprawna ani też zawinione bądź niezawinione działanie podatnika (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 6 listopada 2009r. I SA/Po 479/09). Innymi słowy fakt, że o sytuacji prawno podatkowej skarżących zadecydowały pośrednio okoliczności od nich niezależne, skutkujące w rezultacie różnicami w sposobie opodatkowania wszystkich współwłaścicieli powoduje, że zdaniem Sądu, organ nie dokonał nieprawidłowej interpretacji art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a) pdof. , i nie naruszył przy tym wskazanych w skardze zasad konstytucyjnych.
W ocenie Sądu nie została naruszona również zasada ochrony praw nabytych wynikająca z art.2 Konstytucji RP. Należy bowiem wyraźnie zaznaczyć, że sposób opodatkowania nie jest kategorią stałą co oznacza, że nie jest dany raz na zawsze. Podatnicy muszą liczyć się zawsze z możliwością dokonania zmian (oczywiście w formie ustawy i z zachowaniem innych wartości konstytucyjnych) w sposobie określania (ustalania) przez normodawcę wysokości zobowiązań podatkowych. Zasada ochrony praw nabytych powinna być przestrzegana również ustawodawcę podatkowego, niemniej jednak w rozpoznawanej sprawie brzmienie kluczowego art.10 ust.1 pkt 8 lit.a) pdof w kształcie istotnym dla rozpoznawanej sprawy pozostało niezmienne na przestrzeni lat 2002-2011. Ustawodawca wprowadzając w życie art. 26 ust.4 k.s.h w brzmieniu obowiązującym do dnia 14 stycznia 2004r. również nie regulował stosunków prawnych z mocą wsteczną. W rozpatrywanej sprawie w dniu pierwotnego nabycia udziału w nieruchomości tj. dnia 7 maja 2002r. przepis ten również obowiązywał. Tak więc, w konkretnej sytuacji skarżących, istotne dla sporu przepisy podatkowe (art.10 ust.1 pkt 8 lit.a) pdof oraz przepisy regulujące skutki prowadzenia działalności spółki cywilnej jako "przedsiębiorstwa w większym rozmiarze" nie uległy (z zastrzeżeniem późniejszej nowelizacji ww. art.26 ust.4 k.s.h.) zmianom w okresie począwszy od daty pierwotnego nabycia (7 maja 2002r.) do daty zbycia (1 czerwca 2011r.). Skarżący, nawet jeśli nie posiadali świadomości istnienia tego typu przepisów, to w dniu nabycia udziału w nieruchomości i wprowadzenia go do majątku spółki cywilnej działali jednocześnie pod rządami regulacji ww. art. 26 ust.4 k.s.h, zgodnie z którym to przepisem spółka cywilna podlegała obligatoryjnemu przekształceniu w spółkę jawną (a więc na nią przechodziły prawa własności do udziału w nieruchomości) "jeżeli jej przychody netto ze sprzedaży towarów lub świadczenia usług w każdym z dwóch kolejnych lat obrotowych osiągnęły równowartość w walucie polskiej co najmniej 400.000 EURO".
Odnosząc się natomiast do zarzutów procesowych, to zdaniem Sądu, uzasadnienie wydanej w sprawie interpretacji odwoływało się do istoty sprawy i wskazywało przede wszystkim na to, że z opisu stanu faktycznego zawartego we wniosku wynikało "przeniesienie prawa własności ww. nieruchomości przez spółkę jawną (...) w związku z częściowym zwolnieniem się spółki z długu" (...), a nie tytułem «zwrotu» nieruchomości w celu «przywrócenia pierwotnego stanu posiadania»". Zdaniem Sądu, nie było więc naruszeniem art.14c §2, art. 14h w zw. z art.120 i art.121 §1 Ordynacji podatkowej brak szczegółowego odniesienia się do argumentacji prawnej prezentowanej przez skarżących skoro, zasadnie, organ wskazywał na istotność elementów stanu faktycznego nie przystających do prezentowanej argumentacji prawnej.
W ocenie Sądu, uzasadnienie prawne w rozumieniu ww. art.14 c§2 negatywnej oceny stanowiska wnioskodawcy oraz zasada praworządności (art.120 Ordynacji podatkowej) i pogłębiania zaufania do organów podatkowych (art. 121 §1 Ordynacji podatkowej ) nie może zobowiązywać organu do szczegółowej polemiki z poglądami zawartymi we wniosku o wydanie interpretacji – jeżeli organ wykaże, że stan faktyczny przedstawiony we wniosku nie odpowiada założeniom wyjściowym dokonywanej przez wnioskodawcę wykładni spornych przepisów prawa.
W rozpoznawanej sprawie skarżący skupili się na wykładni skutków obligatoryjnego przekształcenia się spółki cywilnej w spółkę jawną, pomijając fakt, że zawarta przez nich w dniu 5 kwietnia 2007r. umowa uwzględniała skutki tego przekształcenia.
Z uwagi na powyższe orzeczono jak w sentencji w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 z późn. zm.).
Rozpoznając i rozstrzygając łącznie sprawy skarg na zaskarżone interpretacje, Sąd działał w trybie art. 111 § 2 cytowanej ustawy, który to przepis stanowi, że Sąd może zarządzić połączenie kilku oddzielnych spraw toczących się przed nim w celu ich łącznego rozpoznania lub także rozstrzygnięcia, jeżeli pozostają one ze sobą w związku. W przedmiotowym postępowaniu skargi opierają się na jednakowych podstawach naruszenia przepisów prawa przy identycznym stanie faktycznym – stąd, zdaniem orzekającego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zaistniał pomiędzy nimi związek, o którym mowa w art. 111 § 2 cytowanej ustawy, a względy ekonomii procesowej, szybkości postępowania i ograniczenia jego kosztów dla wszystkich stron postępowania dodatkowo przemawiały za połączeniem wszystkich spraw, a strony postępowania nie wnosiły sprzeciwu co do ich połączenia.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło