II GSK 899/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Zajda (spr.) Sędzia NSA Magdalena Bosakirska Sędzia del. WSA Mirosław Trzecki Protokolant Beata Cisek-Chojnacka po rozpoznaniu w dniu 15 października 2013 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej "G." Spółki z o.o. w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 7 lutego 2012 r. sygn. akt V SA/Wa 2086/11 w sprawie ze skargi "G." Spółki z o.o. w G. na rozstrzygnięcie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do dokonania czynności w sprawie przyznania pomocy finansowej ze środków z budżetu Unii Europejskiej 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W.; 2. zasądza od Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz "G." Spółki z o.o. w G. kwotę 320 (trzysta dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z 7 lutego 2012 r., sygn. akt V SA/Wa 2086/11 oddalił skargę G. Spółki z o.o. w G. na rozstrzygnięcie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) z [...] sierpnia 2011 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do dokonania czynności w sprawie przyznania pomocy finansowej ze środków z budżetu Unii Europejskiej. Sąd orzekał w następującym stanie sprawy: Pismem z 7 maja 2008 r. G. Sp. z o.o. w G. złożyła w ARiMR wniosek o przyznanie pomocy w ramach działania "Zwiększenie wartości dodanej podstawowej produkcji rolnej i leśnej" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich 2007-2013. Po dokonaniu weryfikacji nadesłanych dokumentów, pismem z [...] lipca 2011 r. ARiMR odmówiła przyznania pomocy. Pismem z 8 sierpnia 2011 r. Spółka złożyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wezwania do usunięcia naruszenia prawa, jednocześnie dopełniając czynności dla której termin był uchybiony, przez złożenie wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Pismem z 25 sierpnia 2011 r. organ odmówił uwzględnienia wniosku wskazując, że zgodnie z § 14 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zwiększanie wartości dodanej podstawowej produkcji rolnej i leśnej" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2007 r. nr 200, poz. 1444 ze zm.), istnieje możliwość przywrócenia terminu do dokonania czynności, jednak w prośbie złożonej przez stronę nie uprawdopodobniono, że uchybienie nastąpiło bez jej winy. Strona w uzasadnieniu swojego wniosku powołała się na brak możliwości wykonania określonych czynności w terminie, ze względu zły stan zdrowia prokurenta. Jako dowód załączono do wniosku zaświadczenie lekarskie wystawione na R. P. 2 sierpnia 2011 r., tj. w dniu upływu terminu na dokonanie ww. czynności. Organ wskazał, że do reprezentacji Spółki uprawiony jest R. P., ale również M. P. i to ona zdaniem organu mogła odwołać się od negatywnej decyzji ARiMR. Natomiast wnioskodawca twierdził, że M. P. w tym terminie nie mogła złożyć wezwania, gdyż przebywała w podróży służbowej poza granicami kraju. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalając skargę wskazał, że ubiegając się o przyznanie pomocy skarżąca uchybiła terminowi do złożenia wezwania do usunięcia naruszenia prawa, którym jej zdaniem dotknięte jest pismo ARiMR z [...] lipca 2011 r. o odmowie przyznania pomocy. Rozstrzygnięcie zostało doręczone skarżącej 19 lipca 2011 r., zatem ustawowy termin do złożenia wezwania do usunięcia naruszenia prawa upłynął 2 sierpnia 2011 r., a pismo z prośbą o przywrócenie terminu wraz z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa zostało złożone 8 sierpnia 2011 r. Zdaniem Sądu z opisu sytuacji wynika, iż brak jest podstaw do uznania, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżącej. Sąd wskazał, że niedyspozycja prokurenta Spółki obejmuje - według załączonego zaświadczenia lekarskiego - okres od 2 do 5 sierpnia 2011 r., zatem rozpoczęła się ostatniego dnia przypadającego na złożenie wezwania do usunięcia naruszenia prawa w terminie wskazanym w ustawie. Ponadto, jak wynika ze złożonego odpisu z KRS, prokurent R. P. nie jest jedyną osobą uprawnioną do reprezentacji Spółki, jest nią także M. P., która według zapewnień strony przebywała poza granicami kraju, a jak uznał organ, okoliczność ta nie została wykazana przez wnioskodawcę. Strona nie podała w jakim terminie M. P. przebywała poza granicami kraju, ani kiedy wyjechała. W kwestii uprawdopodobnienia pobytu M. P. poza granicami kraju można byłoby oczekiwać np. przedłożenia rachunków za hotel, benzynę, ewentualnie biletów kolejowych, samochodowych itp. Przedstawienie tych dokumentów uprawdopodobniłoby jej pobyt poza granicami kraju. Zdaniem Sądu, wyjaśnienia złożone przez pełnomocnika Spółki w piśmie z 1 lutego 2012 r., że to R. P. jest jedyną osobą odpowiedzialną za kontakty z ARiMR, także nie mogą stanowić przesłanek uprawdopodobniających brak winy skarżącej w niedochowaniu terminu. Skarżąca wskazała również na naruszenie przez organ dyspozycji art. 92 Konstytucji w związku z art. 22 ust. 2 ustawy z 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz art. 58-59 kpa poprzez przyznanie pierwszeństwa przepisom rozporządzenia wykonawczego przed przepisami ustawy. Sąd wskazał, że zgodnie z art. 22 ust. 2 ustawy z 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. Nr 64, poz. 427 ze zm.; dalej: ustawa z 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich) do postępowań w sprawach przyznania pomocy na podstawie umowy, prowadzonych przez podmioty wdrażające, nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyjątkiem przepisów dotyczących właściwości miejscowej organów, wyłączenia pracowników organu, doręczeń i wezwań, udostępniania akt, a także skarg i wniosków, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Zatem twierdzenie skarżącej, że nie został zastosowany przez organ przepis art. 58 i 59 kpa nie znalazło uznania Sądu, gdyż postępowanie w przedmiocie przyznania pomocy nie podlega przepisom Kodeksu postępowania administracyjnego (z wyjątkami, które nie dotyczą przedmiotu sprawy). Niewydanie przez organ postanowienia w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu, a jedynie pisma, nie stanowi - w ocenie Sądu - naruszenia prawa, gdyż zgodnie ze wspomnianym już art. 22 ust. 2 ustawy z 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego zostały wyłączone (z wyjątkami) przy postępowaniach w sprawie przyznania pomocy. Sąd wskazał również, że wprawdzie rozstrzygnięcie organu z 25 sierpnia 2011 r. nie zawierało stosownych pouczeń, jednak w sytuacji gdy skarżąca w toku postępowania administracyjno-sądowego była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika nie spowodowało to braku możliwości skorzystania przez niego ze środków odwoławczych. G. Sp. z o.o. w G. złożyła skargę kasacyjną, w której zaskarżyła wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła: 1. naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności art. 146 § 1 i 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012, poz. 270 ze zm.; dalej: ppsa) w zw. z art. 22 ust. 2 ustawy z 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich oraz art. 40 § 2 kpa poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy w toku postępowania organ pominął pełnomocnika działającego w imieniu strony; 2. naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności art. 134 § 1 ppsa oraz art. 22 ust. 2 ustawy z 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich w zw. z art. 40 § 2 kpa poprzez nieuwzględnienie przy wyrokowaniu faktu pominięcia przez organ reprezentowania skarżącej w toku postępowania przez pełnomocnika oraz wpływu tej okoliczności na wynik sprawy; 3. naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności art. 146 § 1 i 2 ppsa w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy organ nie wyjaśnił stanu faktycznego sprawy; 4. naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności art. 134 § 1 ppsa w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich w zw. z art. 40 § 2 kpa, poprzez nieuwzględnienie przy wyrokowaniu okoliczności niewyjaśnienia przez organ stanu faktycznego sprawy oraz braku zawinienia strony w niedochowaniu terminu. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W postępowaniu kasacyjnym obowiązuje wynikająca z art. 183 § 1 ppsa zasada związania Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazanymi w skardze kasacyjnej podstawami i granicami zaskarżenia. Przytoczone w tym środku prawnym przyczyny wadliwości kwestionowanego orzeczenia determinują zakres jego kontroli przez Sąd drugiej instancji. Do podjęcia działań z urzędu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie w sytuacjach określonych w art. 183 § 2 ppsa, które nie występują w sprawie. Skarga kasacyjna spółki G. została oparta na zarzucie - mającego istotny wpływ na wynik sprawy naruszenia przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 ppsa). Rozpoznając sprawę w granicach określonych skargą kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że podniesione w niej zarzuty, w szczególności w zakresie, w jakim środek prawny zarzuca niewłaściwe zgromadzenie i analizę materiału dowodowego, a także prawidłowość reprezentacji strony, w zasadniczej części są trafne. Sąd pierwszej instancji - niezwiązany granicami skargi (art. 134 § 1 ppsa) - w uzasadnieniu wyroku winien zawrzeć elementy konieczne, w tym stanowiące oparcie dla rozstrzygnięcia, wskazane i należycie wyjaśnione podstawy, faktyczną i prawną (art. 141 § 4 ppsa). Ustalenia zawarte w uzasadnieniu wyroku powinny znajdować potwierdzenie w materiale dowodowym zgromadzonym w aktach postępowania administracyjnego, a motywy rozstrzygnięcia winny być na tyle precyzyjne, aby pozwalały na ocenę rozumowania Sądu. Dopiero prawidłowo, zgodnie z wymogami ustawowymi, ustalony stan faktyczny sprawy może być przedmiotem oceny prawnej. Dołączone do sprawy akta postępowania administracyjnego nie pozwalają na odniesienie się w niezbędnym zakresie do zarzutów skargi kasacyjnej, w tym także na określenie, z czego Sąd, który zgodnie z art. 133 § 1 ppsa wydaje wyrok na podstawie akt sprawy, wyciągnął swoje wnioski. Stwierdzenie to w pierwszym rzędzie dotyczy osób uprawnionych do reprezentacji Spółki. Z akt sprawy nie wynika, z czego Sąd pierwszej instancji wyciągnął wniosek, że osobami uprawnionymi do reprezentacji Spółki są R. P. i M. P. (Sąd raz podaje M., raz M.), gdyż w aktach administracyjnych nie ma żadnego odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego, ani innego dokumentu, z którego ta okoliczność wynikałaby. W aktach sądowych są, co prawda dwa odpisy z KRS, jeden z 2007, drugi z 2008 r., i z nich rzeczywiście wynika, że R. P. jest prokurentem, a M. P. członkiem zarządu Spółki. Niemniej, odpis KRS powinien znajdować się w aktach administracyjnych, skoro zadaniem Sądu jest ocena prawidłowości działania organu, a po drugie, to niewątpliwie odpis (pełny) KRS winien obejmować rok 2011, którego sprawa dotyczy. Strona podniosła w skardze kasacyjnej, że w postępowaniu administracyjnym była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, stąd to jemu organ powinien przesyłać odpisy wszystkich rozstrzygnięć, a skoro tego nie zrobił, to termin na złożenie wezwania o usunięcie naruszenia prawa w ogóle nie zaczął biec. Niniejsza sprawa dotyczy odmowy przywrócenia powyższego terminu. Pisma z 25 sierpnia 2011 r. (zaskarżone) o odmowie przywrócenia terminu i z 26 sierpnia 2011 r. (informujące, że wezwanie do usunięcia naruszenia prawa zostało złożone po terminie) wskazują w nagłówku pełnomocnika strony, ale w aktach administracyjnych nie ma żadnego pełnomocnictwa, a ponadto pismo z 26 sierpnia 2011 r. zostało i tak wysłane do Spółki, a pismo z 25 sierpnia 2011 r. (zaskarżone) nie wiadomo komu, bo w aktach brak jest zwrotnego poświadczenia jego odbioru przez adresata. W aktach sądowych znajduje się pełnomocnictwo ogólne z 2007 r. dla radcy prawnego J. P., obejmujące m.in. występowanie przed organami administracji, ale tego pełnomocnictwa nie ma w aktach administracyjnych. W tym zakresie należy także zwrócić uwagę, że w uzasadnieniu wyroku Sądu pierwszej instancji znajduje się stwierdzenie, że: "Rozstrzygnięcie organu z 25 sierpnia 2011 r., jak podał skarżący, nie zawierało stosownych pouczeń, jednak w sytuacji, zdaniem Sądu, gdy skarżący w toku postępowania administracyjno-sądowego był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, nie spowodowało to braku możliwości skorzystania przez niego ze środków odwoławczych". Powyższe stwarza zasadniczą wątpliwość w zakresie przedmiotu sprawy, to jest biegu terminu do złożenia wezwania o usunięcie naruszenia prawa, jak też udziału strony w postępowaniu. Powyższe uchybienia, co trafnie zarzuciła skarga kasacyjna, mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 174 pkt 2 ppsa. Uzasadnia to uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. (art. 185 ppsa), celem dokonania ponownej kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 ppsa w zw. z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. b/ rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (j.t. Dz.U. z 2013 r., poz. 490).