II OSK 1168/12
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2013-05-09
Skład orzekający: Zofia Flasińska, Maria Czapska-Górnikiewicz, Tomasz Zbrojewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze, wydając decyzję reformatoryjną ustalającą warunki zabudowy, jest zobowiązane do powierzenia sporządzenia projektu tej decyzji osobie wpisanej na listę izby samorządu zawodowego urbanistów albo architektów, zgodnie z art. 60 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że organ odwoławczy może wydać decyzję reformatoryjną ustalającą warunki zabudowy bez konieczności sporządzenia projektu przez osobę wpisaną na listę izby samorządu zawodowego, jeśli pierwotna przeszkoda do ustalenia warunków zabudowy nie wynikała ze sporządzonej analizy urbanistycznej, a organ odwoławczy działał zgodnie ze wskazaniami sądu pierwszej instancji z poprzedniego postępowania. Sąd podkreślił, że celem analizy urbanistycznej jest zapewnienie ładu przestrzennego, a w sytuacji, gdy organ pierwszej instancji nie odmówił wydania decyzji z powodu braku ładu przestrzennego, lecz z innych przyczyn, organ odwoławczy może ustalić warunki zabudowy bez ponownego sporządzania projektu przez specjalistę.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o ustalenie warunków zabudowy dla zespołu budynków mieszkalnych wielorodzinnych. Prezydent odmówił wydania decyzji z powodu niewystarczającego uzbrojenia terenu i braku dostępności z tej samej drogi publicznej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy, jednak WSA uchylił tę decyzję. Następnie SKO wydało decyzję ustalającą warunki zabudowy. WSA uchylił tę decyzję, wskazując na naruszenie art. 60 ust. 4 u.p.z.p. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargi kasacyjne SKO i inwestora.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w całości i oddalił skargę S. w W. Zasądził koszty postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 9 maja 2013 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zofia Flasińska sędzia NSA Maria Czapska-Górnikiewicz sędzia del. NSA Tomasz Zbrojewski(spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Połoczańska po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2013 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skarg kasacyjnych E. S. oraz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 lutego 2012 r. sygn. akt IV SA/Wa 1042/11 w sprawie ze skargi S. w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy 1. uchyla zaskarżony wyrok w całości i oddala skargę, 2. zasądza od S. w W. na rzecz E. S. kwotę 800 (osiemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, 3. zasądza od S. w W. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie kwotę 250 (dwieście pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wyrokiem z dnia 7 lutego 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi S. w W., uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] kwietnia 2011 r. w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przyjął następujące okoliczności faktyczne i prawne:
W dniu 14 marca 2005 r. E. S. złożyła wniosek do Prezydenta m. st. Warszawy o wydanie decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na realizacji zespołu siedmiu budynków mieszkalnych wielorodzinnych z pełną infrastrukturą techniczną, ogrodzeniem, dojściami i dojazdami na działkach ew. nr [...],[...] z obrębu [...] i na działkach ew. nr [...],[...],[...],[...],[...] z obrębu [...] przy ul. K. w W.
W dniu 1 grudnia 2006 r. E. S. zmieniła wniosek i ograniczyła teren inwestycji do działki nr ew. [...] z obrębu [...] oraz powierzchnię użytkową projektowanych budynków do 5.000 m². W dniu 5 czerwca 2007 r. wnioskodawczyni dołączyła do wniosku charakterystykę inwestycji oraz koncepcję. Zgodnie z korektą na działce ew. nr [...] z obrębu [...] inwestor planuje budowę zespołu składającego się z trzech budynków mieszkalnych wielorodzinnych z pełną infrastrukturą techniczną, dojazdami oraz elementami zagospodarowania terenu o następujących parametrach: powierzchnia zabudowy 730 m², powierzchnia całkowita nadziemna 2700 m², powierzchnia całkowita podziemna 1370 m², powierzchnia całkowita łącznie 4070 m², powierzchnia użytkowa łącznie 3221 m² w tym: powierzchnia użytkowa mieszkań ok. 1571 m², powierzchnia części techniczno-gospodarczej ok. 340 m², powierzchnia części komunikacyjnej ok. 490 m², powierzchnia użytkowa garażu podziemnego ok. 820 m², wysokość budynków ok. 15 m, przewidywana liczba miejsc postojowych 25, charakterystyczne parametry techniczne inwestycji: podłączenie do miejskiego wodociągu, gazociągu, miejskiej kanalizacji sanitarnej, deszczowej oraz sieci elektroenergetycznej.
Decyzją z dnia [...] października 2008 r. Prezydent m.st. Warszawy odmówił ustalenia warunków zabudowy dla przedmiotowej inwestycji polegającej na realizacji zespołu trzech budynków mieszkalnych wielorodzinnych z sieciami infrastruktury technicznej, dojazdami i elementami zagospodarowania terenu na działce nr ew. [...] w obrębie [...] przy ul. C. w W. Organ stwierdził, że istniejące i projektowane uzbrojenie terenu w zakresie kanalizacji sanitarnej nie jest wystarczające dla zamierzenia budowlanego, a strona nie posiada umowy, która byłaby gwarancją, iż wymagane uzbrojenie terenu w postaci zapewnienia odprowadzenia ścieków zostanie w przyszłości wykonane. Powyższe oznacza, że inwestor nie otrzymał zapewnienia dla zamierzonej inwestycji przyłączenia do niezbędnych sieci, w tym przypadku sieci kanalizacyjnej, zatem warunki zabudowy dla planowanej inwestycji nie mogą być ustalone, ponieważ nie jest spełniony wymóg z art. 61 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. Nr 80, poz. 717 z późn. zm.) - dalej
u.p.z.p. Ponadto wykonana analiza obszarowa wykazała, iż brak jest działki dostępnej z tej samej drogi publicznej (ul. C.), której kontynuację w zakresie linii zabudowy stanowiłaby planowana inwestycja.
W odwołaniu od powyższej decyzji E. S. zakwestionowała twierdzenie organu, że w chwili obecnej nie ma możliwości odprowadzenia ścieków z analizowanego obszaru. Podniosła, że mimo identycznych informacji z MPWiK dla inwestycji polegającej na realizacji na gruncie położonym w bezpośrednim sąsiedztwie została wydana decyzja nie tylko o warunkach zabudowy, ale również prawomocna decyzja z dnia [...] maja 2008 r. o pozwoleniu na budowę zespołu wielorodzinnych budynków mieszkalnych o łącznej powierzchni użytkowej 12.580 m², co jest dowodem na możliwość odprowadzania ścieków z tego rejonu. Organ nie uzasadnił, dlaczego istniejące i projektowane uzbrojenie terenu w zakresie kanalizacji sanitarnej nie jest wystarczające dla przedmiotowego zamierzenia budowlanego. W aktach sprawy znajdują się pisma MPWiK, z których jednoznacznie wynika, że zaprojektowany zespół zabudowy będzie można podłączyć do istniejącej i projektowanej kanalizacji ściekowej.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, decyzją z dnia [...] listopada 2009 r., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Wyrokiem z dnia 7 kwietnia 2010 r., IV SA/Wa 88/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję z dnia [...] listopada 2009 r. uznając, iż organ bezpodstawnie odmówił uzgodnienia warunków zabudowy powołując się na brak zapewnienia przyłączenia zamierzonej inwestycji do niezbędnych sieci (kanalizacyjnej), naruszając przy tym art. 61 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 61 ust. 5 u. p. z. p.
Po ponownym rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r., uchyliło decyzję Prezydenta m. st. Warszawy z dnia [...] października 2008 r. odmawiającą ustalenia warunków zabudowy dla przedmiotowej inwestycji i ustaliło warunki zabudowy. Organ wyjaśnił, iż warunki zabudowy zostały ustalone na podstawie analizy dokonanej przez organ I instancji, stanowiącej załącznik nr 2 do decyzji z dnia [...] października 2008 r. i analizy graficznej, stanowiącej załącznik nr 1 do w/w decyzji oraz zgodnie ze wskazaniami wyroku WSA z dnia 7 kwietnia 2010 r. Organ wskazał, że część tekstowa analizy funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu została zawarta w treści decyzji, zaś część graficzną analizy stanowi załącznik do decyzji.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła S. w W., wskazując m.in., że projekt decyzji nie został sporządzony przez osobę wpisaną na listę izby samorządu zawodowego urbanistów albo architektów, brak jest analizy funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu, jak również koniecznych uzgodnień, o których mowa w art. 53 ust. 4 pkt 2, pkt 5, pkt 8 i pkt 9 u. p. z. p.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.
Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że jest ona zasadna.
Sąd I instancji wyjaśnił, że wydanie decyzji w sprawie warunków zabudowy dla inwestycji musi poprzedzać postępowanie wyjaśniające przeprowadzone przez właściwy organ w zakresie spełnienia przesłanek, o których mowa w art. 61 ust. 1 u.p.z.p., przy zachowaniu warunków określonych w przepisach rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz.U.Nr 164, poz. 1588). W myśl § 3 ust. 1 i 2 rozporządzenia w celu ustalenia wymagań dla nowej zabudowy i zagospodarowania terenu właściwy organ wyznacza wokół działki budowlanej, której dotyczy wniosek o ustalenie warunków zabudowy, obszar analizowany i przeprowadza na nim analizę funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu w zakresie warunków, o których mowa w art. 61 ust. 1-5 u.p.z.p. Warunki wymagania dotyczące nowej zabudowy zagospodarowania terenu ustala się w decyzji o warunkach zabudowy, zawierającej część tekstową i graficzną. Wyniki analizy, o której mowa w § 3 ust. 1, zawierające część tekstową i graficzną, stanowią załączniki do decyzji o warunkach zabudowy. Część graficzną decyzji o warunkach zabudowy oraz część graficzną analizy, o której mowa w § 3 ust. 1, sporządza się na kopiach mapy, o której mowa w art. 52 ust. 2 pkt 1 ustawy, w czytelnej technice graficznej zapewniającej możliwość wykonywania ich kopii. Część graficzną analizy, o której mowa w § 3 ust. 1, sporządza się z uwzględnieniem nazewnictwa i oznaczeń graficznych stosowanych w decyzji o warunkach zabudowy. Sąd zauważył także, że zgodnie z art. 60 ust. 4 u.p.z.p. sporządzenie projektu decyzji o ustaleniu warunków zabudowy powierza się osobie wpisanej na listę izby samorządu zawodowego urbanistów albo architektów. Powyższy obowiązek ma szczególne znaczenie, gdy organ odwoławczy wydaje decyzję reformatoryjną o ustaleniu warunków zabudowy, którego to ustalenia odmówił organ I instancji.
Reasumując Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie spełnia warunków, o których mowa w art. 60 ust. 4 u.p.z.p. Decyzja zawiera wprawdzie załącznik graficzny, jednak nie został on podpisany przez osobę uprawnioną do sporządzenia projektu takiej decyzji. Natomiast z uwagi na uchylenie decyzji organu I instancji w ogóle brak jest zarówno części tekstowej, jak i graficznej analizy, o której mowa w § 3 ust. 1 rozporządzenia.
Skargi kasacyjne do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożyło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie oraz E. S.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, reprezentowane przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, podniosło zarzut naruszenia:
1) przepisów prawa materialnego, tj. art. 60 ust. 4 u.p.z.p. oraz § 3 ust. 1 i § 9 rozporządzenia w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego przez błędną ich wykładnię;
2) przepisów postępowania, tj. art. 153, art. 170, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 141 § 4 p.p.s.a., które to uchybienia mogły mieć wpływ na wynik sprawy.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ podniósł, że z treści art. 60 ust. 4 u.p.z.p. wyraźnie wynika, że osobie wpisanej na listę izby samorządu zawodowego architektów albo urbanistów powierza się sporządzenie projektu decyzji o ustaleniu warunków zabudowy. Zatem uznanie Sądu, że organ odwoławczy, wydając decyzję reformatoryjną, winien powierzyć sporządzenie jej projektu osobie uprawnionej, jak również, że decyzja winna zawierać nowo sporządzone załączniki zawierające wyniki analizy jest wadliwą interpretacją art. 60 ust. 4 u.p.z.p. i § 3 ust. 1 i 9 rozporządzenia z dnia 26 sierpnia 2003 r. Ponadto w wyroku z dnia 7 kwietnia 2010 r. WSA stwierdził, że ponowne rozpoznanie sprawy, wobec wytkniętego uchybienia, nie wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. W świetle art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu wiążą sąd oraz organ i odstąpienie od nich uzasadniają jedynie okoliczności, które w sprawie nie wystąpiły. Skoro Sąd w wiążącym wyroku uznał, że ponowne rozpoznanie sprawy nie wymaga przeprowadzania postępowania wyjaśniającego w znacznej części, oznacza to, że organ odwoławczy nie był uprawniony do powierzania sporządzenia projektu decyzji osobie uprawnionej i orzekając merytorycznie mógł ustalić warunki w oparciu o analizę wykonaną przez organ I instancji.
Powołując takie argumenty autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi oraz zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W skardze kasacyjnej wniesionej przez E. S. podniesiono zarzut naruszenia:
1) art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. poprzez nieodrzucenie skargi, w sytuacji gdy zachodziły podstawy do jej odrzucenia jako niedopuszczalnej;
2) art. 60 ust. 4 u.p.z.p. poprzez błędną wykładnię i uznanie, że przepis ten odnosi się do decyzji o warunkach zabudowy wydawanych przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze;
3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez uchylenie decyzji, podczas gdy zachodziły przesłanki do odrzucenia skargi.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor podniósł, że w rozpoznawanej sprawie zachodziły podstawy do odrzucenia skargi, wniesionej przez S., gdyż S. nie jest stroną postępowania w sprawie zakończonej zaskarżoną decyzją. Żadna z działek, których właścicielem jest S. nie graniczy z działką nr [...], będącą własnością skarżącej. Działką, która punktowo graniczy z nieruchomością skarżącej jest działka nr [...], jednakże znajduje się ona jedynie we władaniu S. Stronami postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy są jedynie właściciele i użytkownicy wieczyści gruntów bezpośrednio sąsiadujących z planowaną inwestycją, zaś władanie nie przemawia za posiadaniem interesu prawnego i nie daje legitymacji w rozumieniu art. 28 kpa. Jako użytkownik działki [...] S. nie podnosiła natomiast, że planowana inwestycja może negatywnie oddziaływać na nieruchomość S. i nie wykazywała takiego oddziaływania. Odnośnie do zarzutu niesporządzenia projektu decyzji przez osobę uprawnioną, skarżąca kasacyjnie uznała, że wymóg taki dotyczy wyłącznie postępowania przed organem I instancji. W rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy wydał decyzję w oparciu o analizę sporządzoną przez osobę uprawnioną.
Powołując takie argumenty autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i odrzucenie skargi bądź jej oddalenie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skargi kasacyjne mają usprawiedliwione podstawy.
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z przesłanek wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. nie wystąpiła, stąd też kontrola instancyjna ograniczała się jedynie do zbadania zasadności zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej, a poza kontrolą pozostawała natomiast zgodność orzeczenia z innymi przepisami prawa.
Istota rozpoznawanych skarg kasacyjnych sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy na gruncie okoliczności przedmiotowej sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie uprawnione było do wydania zaskarżonej decyzji ustalającej warunki zabudowy dla inwestycji, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 60 ust. 1 u.p.z.p., której projekt nie został sporządzony przez osobę wpisaną na listę izby samorządu zawodowego urbanistów albo architektów.
Punkt wyjścia do rozważań stanowi art. 61 ust. 1 u.p.z.p., stosownie do którego decyzja o warunkach zabudowy uzależniona jest od łącznego spełnienia następujących warunków: 1) co najmniej jedna działka sąsiednia, dostępna z tej samej drogi publicznej, jest zabudowana w sposób pozwalający na określenie wymagań dotyczących nowej zabudowy w zakresie kontynuacji funkcji, parametrów, cech i wskaźników kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu, w tym gabarytów i formy architektonicznej obiektów budowlanych, linii zabudowy oraz intensywności wykorzystania terenu; 2) teren ma dostęp do drogi publicznej; 3) istniejące lub projektowane uzbrojenie terenu, z uwzględnieniem ust. 5, jest wystarczające dla zamierzenia budowlanego; 4) teren nie wymaga uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne albo jest objęty zgodą uzyskaną przy sporządzaniu miejscowych planów, które utraciły moc na podstawie art. 67 ustawy, o której mowa w art. 88 ust. 1; 5) decyzja jest zgodna z przepisami odrębnymi. Niespełnienie, chociaż jednej z powyższych przesłanek skutkuje odmową ustalenia warunków zabudowy. Zgodnie zaś art. 60 ust. 1 i ust. 4 u.p.z.p. decyzję o warunkach zabudowy wydaje, z zastrzeżeniem ust. 3, wójt, burmistrz albo prezydent miasta, po uzgodnieniu z organami, o których mowa w art. 53 ust. 4, i uzyskaniu uzgodnień lub decyzji wymaganych przepisami odrębnym, przy czym obowiązek sporządzenia projektu decyzji o ustaleniu warunków zabudowy ustawodawca powierzył się osobie wpisanej na listą izby samorządu zawodowego urbanistów albo architektów.
W przedmiotowej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu odwołania od rozstrzygnięcia odmawiającego ustalenia warunków zabudowy, podjęło decyzję o ustaleniu warunków zabudowy dla inwestycji. Sąd I instancji, kontrolując legalność zaskarżonej decyzji, uznał, że została ona wydana z naruszeniem art. 60 ust. 4 u.p.z.p., co powodowało konieczność jej uchylenia.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego analiza przytoczonych przepisów u.p.z.p., a także treści wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 kwietnia 2010 r., IV SA/Wa 88/10 uprawnia do przyjęcia, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy wydanie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzji ustalającej warunki zabudowy dla inwestycji bez zachowania wymogu sporządzenia jej projektu przez podmiot, wskazany w art. 60 ust. 4 u.p.z.p., nie stanowi naruszenia prawa uzasadniającego jej wyeliminowanie z obrotu prawnego.
Otóż wyjaśnienia wymaga, że podstawowym celem decyzji o warunkach zabudowy, wydawanej w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jest przesądzenie o zgodności zamierzonej inwestycji z szeroko rozumianym porządkiem i ładem przestrzennym obowiązującym na danym obszarze. Jeśli zatem w sytuacji braku planu miejscowego, decyzja o warunkach zabudowy pełni funkcję zastępczą, uzasadnienie znajduje obowiązek sporządzenia analizy urbanistycznej i projektu decyzji o warunkach zabudowy przez profesjonalistę z zakresu urbanistyki - urbanisty albo architekta, wpisanych na listę samorządu zawodowego, legitymujących się wiedzą z zakresu planowania i projektowania przestrzennego. Odnosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy podkreślić, że w postępowaniu pierwszoinstancyjnym analiza funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu oraz projekt decyzji organu I instancji zostały sporządzone przez osobę uprawnioną - architekta wpisanego na listę Mazowieckiej Okręgowej Izby Urbanistów. Powodem, dla którego odmówiono ustalenia warunków zabudowy nie była jednak przeszkoda natury urbanistycznej, czyli brak zachowania zasady tzw. dobrego sąsiedztwa, której celem jest zagwarantowanie ładu przestrzennego rozumianego jako takie ukształtowanie przestrzeni, które tworzy harmonijną całość oraz uwzględnia w przyporządkowanych relacjach wszelkie uwarunkowania i wymagania funkcjonalne, lecz brak spełnienia warunku w zakresie wymaganego uzbrojenia terenu.
Mając zatem na uwadze cel, jakiemu w sytuacji braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego służy obowiązek sporządzania analizy urbanistycznej i projektu decyzji w przedmiocie warunków zabudowy przez podmiot dysponujący fachową wiedzą z zakresu urbanistyki, uprawnione jest przyjęcie na gruncie rozpoznawanej sprawy, że organ odwoławczy mógł wydać reformatoryjną decyzję ustalającą warunki zabudowy dla inwestycji bez konieczności sporządzenia projektu takiej decyzji przez podmiot, o którym mowa w art. 60 ust. 4 u.p.z.p. Wywiedziona bowiem przez organ I instancji przeszkoda do ustalenia warunków zabudowy nie wynikała ze sporządzonej przed tym organem analizy funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu.
Nie bez znaczenia pozostaje również fakt, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 kwietnia 2010 r., IV SA/Wa 88/10 uznał, że organy administracji bezpodstawnie odmówił uzgodnienia warunków zabudowy dla inwestycji, powołując się na brak zapewnienia przyłączenia do sieci kanalizacyjnej. Jednocześnie Sąd, mając na względzie charakter wytkniętego naruszenia prawa, stwierdził, że wydanie decyzji ustalającej warunki zabudowy dla inwestycji nie wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części, czym przesądził, że decyzja taka może zostać wydana przez organ odwoławczy.
Z uwagi zatem na wynikające z treści art. 153 p.p.s.a. związanie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania zawartymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 7 kwietnia 2010 r., nałożenie zaskarżonym orzeczeniem obowiązku sporządzenia projektu decyzji przez architekta albo urbanistę, którego wykonanie wiązałoby się z prowadzeniem postępowania wyjaśniającego w znacznej części, uznać należy za naruszenie przez Sąd I instancji art. 153 p.p.s.a. Uregulowanie zawarte w art. 153 p.p.s.a. oznacza, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, bo jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Z kolei, związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie.
Na marginesie sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny uznał za stosowane odniesienie się do poglądu wyrażonego w zaskarżonym orzeczeniu, zgodnie z którym uchylenie decyzji organu I instancji oznacza, że "w ogóle brak jest zarówno części tekstowej, jak i graficznej" analizy urbanistycznej, która stanowiła załącznik do tejże decyzji. Otóż wyjaśnienia wymaga, że twierdzenie takie nie znajduje uzasadnienia w obowiązujących przepisach. Przepis § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nakazuje bowiem sporządzenie analizy funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu, której wyniki zgodnie z § 9 ust. 2 stanowią załącznik do decyzji o warunkach zabudowy. W świetle tych regulacji należy stwierdzić, że przedmiotowa analiza oraz jej wyniki, zawierające część tekstową i część graficzną, stanowią zasadniczą część materiału dowodowego w sprawie o ustalenie warunków zabudowy i faktu tego nie zmienia obowiązek dołączenia ich do decyzji. Nie sposób zatem przyjąć, że uchylenie decyzji organu I instancji powoduje, że wyniki sporządzonej analizy należy uznać za nieistniejące.
Reasumując, zarzuty obu skarg kasacyjnych dotyczące naruszenia art. 60 ust. 4 u.p.z.p., a także art. 153 p.p.s.a. okazały się zasadne, zatem zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie należało uchylić, a skargę oddalić.
W tym miejscu ustosunkowania wymaga zarzut skarżącej kasacyjnie, iż skarga S. podlegała odrzuceniu, jako że podmiot ten nie ma interesu prawnego w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy dla przedmiotowej inwestycji z uwagi na fakt, że nie jest właścicielem nieruchomości bezpośrednio graniczącej z działką objętą planowaną inwestycją.
Poza sporem pozostaje fakt, iż S. jest właścicielem działki nr [...], która nie graniczy bezpośrednio z działką nr [...]. Działki te oddzielone są od siebie działką nr [...], która - jak to wynika ze znajdującej się w aktach sprawy kopii mapy i co zostało potwierdzone przez skarżącą kasacyjnie na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w dniu 9 maja 2013 r. – ma szerokość ok. 2 metrów. Podzielając zatem pogląd skargi kasacyjnej, zgodnie z którym stroną postępowania w sprawie wydania decyzji o warunkach zabudowy są właściciele lub użytkownicy wieczyści nieruchomości bezpośrednio sąsiadujących z nieruchomością, na której planowana jest inwestycja, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż oddzielenie działki skarżącej od działki S. pasem ziemi o szerokości 2 metrów nie może wpłynąć na zakwestionowanie statusu S. jako strony postępowania administracyjnego.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w zw. z art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. jak w pkt 2 i 3.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło