III SA/Po 465/11

Dnia 8 lutego 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska Sędziowie WSA Barbara Koś WSA Mirella Ławniczak ( spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Katarzyna Skrocka - Nerka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lutego 2012 roku przy udziale sprawy ze skargi T. M., J. M., K. M., T. M., M. M., P. K., M. M., P. M., M. M., E. R. i A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2011 roku nr [...] w przedmiocie ustalenia podatku od nieruchomości za 2010 rok oddala skargę Decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. o nr [...] Prezydent Miasta [...] ustalił A. B., P. K., K. M., M. M., J. M., M. M., P. M., T. M., T. M., M. M., E. R. podatek od nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] za rok 2010 w łącznej kwocie 27.172 zł. W odwołaniu od decyzji strona reprezentowana przez pełnomocnika podniosła zarzut przedawnienia oraz szereg naruszeń natury procesowej i materialnej. Przede wszystkim podkreślono, iż w toku postępowania nie uwzględniono treści art. 68 § 5 Ordynacji podatkowej. Zdaniem odwołujących się organ podatkowy nie wykazał, że w roku 2008 nie opodatkował nieruchomości [...] Przedsiębiorstwa C. B., nie uwzględniono też faktu, że najemca opuścił w sierpniu 2010 roku wszystkie zajmowane powierzchnie, niedopuszczalnym też było naliczanie podatku od nieruchomości w przypadku gdy najemca dokonał samowolnego zajęcia nieruchomości. Podkreślono, iż odwołujący się adresaci decyzji nie byli do marca 2010 roku właścicielami w/w nieruchomości. Zarzucono dalej organom, iż w roku 2009 organ nie wszczął w stosunku do podatników postępowania podatkowego, ale wszczął dopiero 16 marca 2010 roku. Skoro ewidencja gruntów i budynków została na mocy prawomocnego orzeczenia sądu zmieniona dopiero w marcu 2010 roku to organy winny wymierzyć podatek za rok 2004 podmiotom figurującym wówczas w ewidencji. Dopiero bowiem z datą wprowadzenia zmian do ewidencji służy ona celom postępowania podatkowego. Wpisanie do ewidencji gruntów i budynków podatników nie może być uznane za doprowadzenie w sposób zgodny z prawem do zgodności zapisu w ewidencji gruntów i budynków z danymi wynikającymi z księgi wieczystej. Podniesiono również w środku odwoławczym, iż brak w aktach sprawy postanowienia o zawieszeniu postępowania z uwagi na śmierć A. M. Organ nie wykazał także podstawy prawnej, która uprawniałaby organ do naliczania podatku od nieruchomości obciążonej działalnością gospodarczą za 2010 rok, wówczas gdy przedmiotowego ustalenia dokonał dopiero w lipcu 2010 roku, a działalność gospodarcza była prowadzona w okresie zawieszenia postępowania podatkowego. Decyzją z dnia [...] marca 2011 roku o nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazano, iż w wyniku kontroli przeprowadzonej w dniu 14 lipca 2010 roku na nieruchomości położonej przy ul. [...] w [...] ustalono, iż przedmiot opodatkowania w niniejszej sprawie stanowią budynki mieszkalne poniżej 2,20 m wys. o pow. 226,38 m2, budynki mieszkalne powyżej. 2,20 m2 wysokości o pow. 5166,75 m2, budynki pozostałe poniżej 2,20 wysokości o pow.16 m2, budynki pozostałe powyżej 2,20 m wysokości o pow. 551,65 m2, budynki pozostałe związane z działalnością gospodarczą powyżej 2,20 m wysokości o pow. 874,21 m2, grunty związane z działalnością gospodarczą o pow. 17.657,00 m2 oraz pozostałe grunty o pow. 3.634,00 m2. Organ podkreślił, iż w decyzji uwzględniono, że J. K. zmarł w dniu 6 sierpnia 2005 roku, spadek po nim objął P. K. i do niego właśnie adresowana była decyzji organu I instancji. Ponadto podkreślono, iż nie nastąpiło przedawnienie zobowiązania za rok podatkowy objęty niniejszym postępowaniem, bowiem postępowanie zawieszone było z urzędu za lata 2003-2006, a nie za rok 2010. Zmiany w księgach wieczystych i ujawnienie w nich podatników nastąpiły na mocy wyroku Sądu Rejonowego w Kaliszu z dnia 14 lipca 2009 roku, sygn. akt [...]. Po wydaniu tego orzeczenia postanowieniem z dnia 12 listopada 2009 roku podjęto zawieszone postępowanie, a zatem w związku z zawieszeniem biegu terminu przedawnienia, do tego terminu dodać należy okres 2 lat. Tym samym zobowiązanie nie uległo przedawnieniu. Skarżący T. M., J. M., K. M., T. M., M. M., P. K., M. M., P. M., M. M., E. R. i A. B. skorzystali z prawa zaskarżenia decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. W skardze zarzucili organom obrazę art. 2 Konstytucji, błędne ustalenia faktyczne i błędne wskazanie podstawy prawnej decyzji. Skarżący uznali, iż w I kwartale roku 2010 nie byli jeszcze właścicielami nieruchomości, bo dopiero prawomocny w dniu 10 marca 2010 roku wyrok Sądu Rejonowego w Kaliszu spowodował ujawnienie tego prawa w księdze wieczystej. Skarżący uznali też, iż niedopuszczalnym było i nadal jest wpisanie Skarżących do ewidencji gruntów i budynków jako właścicieli przedmiotowej nieruchomości z dniem 9 lutego 2004 roku, skoro Sąd Rejonowy w Kaliszu – I Wydział Cywilny wyrok odnośnie uzgodnienia stanu prawnego nieruchomości ujawnionego w księdze wieczystej prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Kaliszu z rzeczywistym stanem prawnym wydał 14 lipca 2009 roku. Tym samym w ocenie Skarżących ewidencja gruntów przestała stanowić w rozpatrywanej sprawie odzwierciedlenie zarówno stanu faktycznego, jak i prawnego. Przyjmując więc bezwzględny prymat zapisów ujawnionych w księdze wieczystej z pominięciem odpowiednich postanowień ustawy, organy administracji geodezyjnej doprowadziły do wpisu w ewidencji gruntów podmiotu, który od lat nie istnieje. Zdaniem Skarżących decyzja nie zawiera stanu prawnego opodatkowanych nieruchomości, który istniał w I kwartale 2010 roku tj. nieodpłatnego lub odpłatnego wykorzystywanie nieruchomości. Organ w odpowiedzi na skargę podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153,poz.1270 ze zm.) sądy administracyjne kontrolują zaskarżone akty tylko w zakresie ich zgodności z prawem i nie mają uprawnień do merytorycznego rozstrzygania sprawy. Jednocześnie z przepisu art.134 § 1 w/w ustawy wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W przedmiotowej sprawie kwestią sporną było, czy organy były uprawnione na podstawie wpisu do ewidencji gruntów i budynków uznać Skarżących za podatników podatku od nieruchomości w roku 2010, a w konsekwencji czy na Skarżących ciążył obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości. Niespornym zaś był fakt, iż decyzją Ministra Gospodarki z dnia 25 stycznia 2002 r. i Ministra Infrastruktury z dnia 21 listopada 2003 roku stwierdzono nieważność orzeczeń nacjonalizacyjnych przyznających prawo własności spornych nieruchomości Skarbowi Państwa. Niespornym też był fakt, iż wyrokiem z dnia 14 lipca 2009 roku, o sygn. [...] Sąd Rejonowy w Kaliszu dokonał uzgodnienia stanu prawnego nieruchomości ujawnionego w księdze wieczystej [...] (obejmującej sporne nieruchomości) w ten sposób, iż nakazano wykreślenie z działu II księgi wieczystej wpisu prawa własności Skarbu Państwa oraz [...] Przedsiębiorstwa C. B. "A" SA jako wieczystego użytkownik i wpisanie prawa własności powodów tj. Skarżących w niniejszym postępowaniu. Rację należy przyznać Skarżącym, iż zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2009 r., Nr 240, poz.2027 ze zm.), podstawę wymiaru podatków stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Aktualizacja danych widniejących w ewidencji gruntów i budynków następuje przez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych na wniosek lub z urzędu, przy czym z urzędu (jak w przedmiotowej sprawie) wprowadza się zmiany wynikające z prawomocnych orzeczeń sądowych, aktów notarialnych, ostatecznych decyzji administracyjnych, aktów normatywnych – § 45 ust. 1, § 46 ust.1 i 2 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. – w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2001 r., Nr 35, poz. 454 ). Tym samym wyrok Sądu Rejonowego w Kaliszu z dnia 14 lipca 2009 roku stanowił podstawę zmian w ewidencji gruntów i budynków dopiero po jego uprawomocnieniu się. Tak też się stało i z dniem 26 marca 2010 roku na podstawie prawomocnego orzeczenia sądu Skarżący zostali wpisani jako współwłaściciele nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], a nie jak twierdzą w roku 2004. Jednakże dane te mogą być na podstawie art.194 § 3 Ordynacji podatkowej zastąpione danymi wynikającymi z innego dokumentu, który zawiera aktualne informacje dotyczące osoby podatnika. Moc wiążącą bowiem mają tylko dane dotyczące opisu gruntów (ich położenia, granic, rodzaju użytków i ich jakości). Natomiast wpis ewidencyjny co do osoby właściciela danej nieruchomości nie korzysta z domniemania prawdziwości ani też nie mówi o rękojmi wiary publicznej tych wpisów. W przedmiotowej sprawie wypis z ewidencji gruntów i budynków nie stanowił wystarczającego dowodu pozwalającego na ustalenie kręgu podmiotów, w stosunku do których istniał obowiązek podatkowy za rozpatrywany rok podatkowy. W praktyce osoba podatnika podatku od nieruchomości jest ustalana przez organ podatkowy na podstawie danych zawartych w deklaracjach, do których zobowiązane są osoby prawne i jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej lub na podstawie informacji o nieruchomościach składanych przez osoby fizyczne. Dopiero w sytuacji, gdy nie ma tych dokumentów organ podatkowy po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego wymierza podatek na podstawie posiadanych i uzyskanych w wyniku postępowania informacji. Strona powołując się w skardze na jednolitą linię orzecznictwa administracyjnego co do wiążącego charakteru danych z ewidencji gruntów i budynków pominęła fakt, iż dane zawarte w tej ewidencji mają charakter wiążący dla wymiaru podatku, czyli inaczej podstawy opodatkowania, do której wprost odnosi się art. 2 ust. 1, 2, 3 ustawy z dnia 12 stycznia – O podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2010r ,Nr 95,poz. 613), a nie do jej art.3. Wymiar podatku nie dotyczy więc osoby właściciela. W tym zakresie ewidencja nie może wiązać organu. W widniejącej w aktach sprawy deklaracji podatkowej na rok 2010 Skarżący sami wskazali siebie jako współwłaścicieli nieruchomości przy ulicy [...], błędnie jednakże przyjmując, iż wobec braku uzgodnienia stanu prawnego nieruchomości i tym samym braku podstaw do zmian w ewidencji gruntów i budynków z mocą wsteczną nie są oni zobligowani do uiszczania podatku od spornej nieruchomości za I kwartał 2010 roku. Skarżący zdają się pomijać fakt, iż wyrok z dnia 14 lipca 2009 roku jest następstwem decyzji stwierdzających nieważność orzeczeń nacjonalizacyjnych. Decyzje te mają charakter ex nunc, co oznacza, iż decyzje nacjonalizacyjne nie wywołały żadnych skutków prawnych, a zatem nie mogły stanowić podstawy prawnej przeniesienia prawa własności na inny podmiot. Z powyższego wynika, że właścicielami spornej nieruchomości są spadkobiercy ówczesnych właścicieli. Skarżący nie utracili więc prawa własności spornej nieruchomości, a Skarb Państwa nigdy go nie nabył. To oznacza, iż zgodnie z treścią art. 3 ust.1 pkt 1 ustawy O podatkach i opłatach lokalnych są podatnikami podatku od nieruchomości. Organy podatkowe bowiem ustalając wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za rok 2010 zobowiązane były do ustalenia, czy Skarżący byli w roku 2010 (także w dacie przed dokonaniem zmian w ewidencji, czyli w I kwartale 2010 roku) właścicielami opisanej nieruchomości. Jak wyżej wskazano – z dowodów zgromadzonych w toku postępowania wynika, iż Skarżący władali nią faktycznie jak właściciele, pobierali z niej pożytki i dysponowali w sposób nieograniczony. Wbrew twierdzeniom Skarżących organ badał sytuację prawną nieruchomości w związku z wynajmem budynków i gruntów prowadzącemu działalność gospodarczą przedsiębiorstwu "B". W decyzji za rok 2010 uwzględniono fakt, że najemca opuścił 17 sierpnia 2010 roku zajmowane powierzchnie, zmniejszono bowiem powierzchnie gruntów i budynków, zgodnie z korektą deklaracji z 17 sierpnia 2010 roku. Ze sporządzonego w dniu 14 lipca 2010 r. protokołu kontroli nieruchomości wynika, iż na terenie spornej nieruchomości trwa wynajem gruntów i budynków na działalność gospodarczą w wymiarze zgłoszonym dzień później przez podatników w deklaracji. Protokół kontroli został podpisany przez A. B., która w żaden sposób w jej trakcie nie podnosiła, iż zostały one zajęte samowolnie, nie wnosiła żadnych wyjaśnień do przeprowadzonej kontroli a dodatkowo załączyła nawet do protokołu umowy najmu. Jak wyżej wskazano pierwotna deklaracja podatkowa złożona została przez strony w dniu 15 lipca 2010 roku, czyli dzień po podpisaniu protokołu kontroli i w całości pokrywa się ona z jej ustaleniami, zawiera jednak oświadczenie, że najemca samowolnie zajął nieruchomość. Strona jednakże nie wykazała, na czym polegać miało samowolne zajęcie, jest to o tyle istotne, że dzień wcześniej w trakcie kontroli faktu tego nie zgłosiła, a nawet dobrowolnie załączyła umowy najmu. Dopiero 17 sierpnia 2010 roku strona w złożonej korekcie deklaracji podniosła, iż najemca bez rozwiązania umowy opuścił nieruchomość, co uwzględniono zresztą w decyzji wymiarowej. Oświadczenie w korekcie deklaracji pozostaje z kolei w sprzeczności z twierdzeniem zawartym w deklaracji o zajęciu samowolnym. Skoro nastąpiło samowolne zajęcie to trudno uznać za konsekwentne twierdzenie o opuszczeniu nieruchomości bez rozwiązania umowy. Oceniając zarzuty skargi stwierdzić należy, iż organ nie miał obowiązku wypowiadania się kwestii zagadnienia wstępnego, bowiem nie zawieszał postępowania dotyczącego roku 2010 z tego powodu. Błędne uzasadnienie organu II instancji w tej kwestii nie ma wpływu na wynik postępowania, ponieważ zobowiązanie podatkowe za rok 2010 zgodnie z art. 68 Ordynacji podatkowej nie uległo przedawnieniu. Przedawnienie prawa do wydania decyzji jest możliwe jedynie w odniesieniu do zobowiązań, które nie powstają z mocy prawa, lecz do których powstania niezbędne jest doręczenie podatnikowi decyzji organu podatkowego ustalającej wysokość zobowiązania. Aby zobowiązanie mogło powstać, decyzja powinna być doręczona w ciągu trzech lat od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy. Jest kwestią oczywistą, że nie mogło ulec przedawnieniu prawo do wydania decyzji za rok, w którym decyzja została wydana. W niniejszym postępowaniu decyzja wydana została 2 grudnia 2010 roku, a więc w roku dotyczącym okresu podatkowego objętego niniejszym postępowaniem i doręczona stronom w grudniu 2010 roku. Bez znaczenia dla wyniku sprawy pozostaje też zarzut Skarżących, iż organy nie rozstrzygnęły, czy wyrok Sądu Rejonowego Kaliszu ma konsekwekcjce ex tunc, czy też ex nunc, bowiem jak wyżej wspomniano wydanie decyzji wymiarowej nie było uzależnione od tego wyroku. Wyrok stanowił jedynie podstawę do dokonania odpowiednich zmian w ewidencji gruntów i budynków, ale dopiero po jego uprawomocnieniu się. I zmiany te nie miały mocy wstecznej. Ustalenia związane z wyrokiem Sądu Rejonowego w Kaliszu nie mogły mieć wpływu na ocenę zasadności oparcia ustaleń organu co do osoby właściciela. Dlatego też nie ma wpływu na ocenę legalności decyzji przywołany dla poparcia skargi wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, sygn. I SA/Kr 1190/09. W tym konkretnym przypadku bowiem dane z ewidencji potwierdziły dane zawarte w deklaracji i pozostałych informacjach uzyskanych przez organ podatkowy, co skutkowało ustaleniem rzeczywistego stanu władanych nieruchomości w konkretnym roku podatkowym. Treść wpisu potwierdziła więc wcześniejsze ustalenia organu. Za niezasadne Sąd uznał zarzuty skargi dotyczące pominięcia dowodów w postaci postanowień z 24 i 28 lipca 2006 roku o zawieszeniu postępowań oraz postanowienia z dnia 12 listopada 2009 roku o ich podjęciu. Postanowienia te jako dotyczące ustalenia wysokości zobowiązań podatkowych w podatku od nieruchomości za lata 2003 – 2006 nie mają wpływu na wynik niniejszego postępowania. W przedmiotowej sprawie bowiem postępowanie wszczęto 16 marca 2010 r. Sąd w składzie orzekającym nie podzielił także zarzutu naruszenia art. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. Organy podatkowe – w ocenie Sądu - wydając decyzje działały w granicach prawa. Strona natomiast nie wskazała na czym w istocie polegać miało naruszenie przedmiotowego przepisu ustawy zasadniczej. Podsumowując – w świetle powyższych uwag – Sąd stwierdza, że brak jest podstaw do uwzględnienia wskazanych w skardze naruszeń prawa procesowego i materialnego. Brak jest zatem ustawowych przesłanek do uwzględnienia skargi, w związku z czym należało ją oddalić na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.