II SA/Ke 22/12

WyrokWSA w Kielcach2012-02-08

Skład orzekający: Beata Ziomek, Renata Detka, Jacek Kuza

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił wznowienia postępowania administracyjnego z powodu uchybienia terminu, nie ustalając faktycznej daty dowiedzenia się przez stronę o nowych dowodach, a także czy organ prawidłowo ocenił przesłanki wznowienia postępowania na etapie odmowy jego wznowienia?
Ratio decidendi
Organ administracji publicznej nie może odmówić wznowienia postępowania administracyjnego, opierając się na założeniu o uchybieniu terminu, bez faktycznego ustalenia daty, w której strona dowiedziała się o nowych dowodach. Ponadto, organ nie powinien badać merytorycznych przesłanek wznowienia postępowania na etapie jego formalnej odmowy, gdyż kompetencje w tym zakresie pojawiają się dopiero po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania.
Stan faktyczny
H.K. i H.K. złożyli wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją nakazującą rozbiórkę części budynku mieszkalnego. Organy administracji odmówiły wznowienia, uznając, że wnioskodawcy uchybili jednomiesięcznemu terminowi na złożenie wniosku, ponieważ odnaleźli nowe dowody w 2010 r., a wniosek złożyli w 2011 r. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów kpa, w tym błędne ustalenie terminu oraz niezastosowanie przesłanki wznowienia z art. 145 § 1 pkt 4 kpa, a także nieprawidłowe rozpatrzenie odwołania wniesionego przez poprzednich właścicieli.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz utrzymane nim w mocy postanowienie organu I instancji, stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku, i zasądził od organu na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Ziomek, Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka,, Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.), Protokolant Asystent sędziego Katarzyna Dziubińska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 lutego 2012 r. sprawy ze skargi H.K. i H.K. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] znak [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie i utrzymane nim w mocy postanowienie organu I instancji; II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku; III. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz H.K. 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...], znak: [...], po rozpatrzeniu zażalenia H. K. i H. K. na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...], znak: [...] odmawiające wznowienia postępowania administracyjnego na wniosek H. K. i H. K. w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Wójta Gminy T. z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie nakazania R. B. rozbiórki części budynku mieszkalnego zlokalizowanego na terenie działki [...] w miejscowości J., gm. T. takich jak: więźba dachowa wraz z pokryciem, strop nad ścianami I-go piętra, ściany I piętra, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ ustalił, że decyzją z dnia 26 maja 1980 r. P. B. uzyskał pozwolenie na budowę budynku mieszkalnego na działce nr [...] w J. Decyzja ta utraciła ważność na mocy rozstrzygnięcia Naczelnika Gminy T. z dnia 21 sierpnia 1986 r., z powodu nie wykonania przez P. B. obowiązku nakazanego decyzją z dnia [...] polegającego na dokonaniu zmian i przeróbek ław fundamentowych wykonanych niezgodnie z decyzją o pozwoleniu na budowę. Po uzyskaniu w dniu 3 sierpnia 1988 r. nowego pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego oraz szamba, P. B. rozpoczął dalszą realizację budynku mieszkalnego. Na skutek oględzin z dniu 20 lipca 1995 r. Wójta Gminy T. decyzją z dnia [...] nakazał P. B. dokonanie rozbiórki nadbudowanej drugiej kondygnacji budynku mieszkalnego zrealizowanej bez wymaganego pozwolenia na budowę. Następnie po jej uchyleniu przez organ odwoławczy, decyzją z dnia [...] Wójt Gminy T. nakazał R. B. (synowi P.) rozbiórkę wyszczególnionych w rozstrzygnięciu części budynku mieszkalnego zlokalizowanego na terenie działki [...] w J.. Z uzasadnienia tej decyzji wynikało, że budowa tych wyszczególnionych części zrealizowana została w 1995 r., po utracie ważności pozwolenia na budowę z dnia 3 sierpnia 1988 r., w związku z przerwaniem budowy na okres dłuższy niż dwa lata, co wynikało z oświadczenia R. B. złożonego podczas oględzin w dniu 26 kwietnia 1996 r. Decyzja Wójta Gminy T. z dnia [...] stała się ostateczna w organie I instancji. Inspektor Wojewódzki wyjaśnił bowiem, że chociaż z przedłożonych przez żalących się dokumentów tj. pisma Wójta Gminy T. z dnia 31 lipca 1996 r. oraz z dnia 8 lub 9 sierpnia 1996 r. wynika, że od powyższej decyzji odwołanie wnieśli R. B. i P. B., to jednak przeprowadzone w tym zakresie postępowanie organów nie wykazało, aby w trybie odwoławczym zapadła decyzja Wojewody. Jak bowiem ustalono - akta sprawy posiadające kategorię archiwalną B5 zostały zlikwidowane. Natomiast ze spisu spraw znajdującego się w posiadaniu Wojewody ego wynika, że sprawa "odwołania" R. i P. B. została załatwiona pismem z dnia 3 października 1996 r., a ze względu na brak akt sprawy nie jest znana przyczyna takiego sposobu załatwienia sprawy. Brak wykonania obowiązku wynikającego z decyzji Wójta Gminy T. z dnia [...] poskutkował wszczęciem w 2008 r. przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. postępowania egzekucyjnego, które zakończyło się ostatecznym postanowieniem WINB z dnia [...] utrzymującym w mocy postanowienie organu I instancji z dnia [...] w przedmiocie nałożenia na T. B. grzywny celem przymuszenia. Od 16 kwietnia 2010 r. nowymi właścicielami działka nr [...] stali się H. K. i H. K. W dniu 12 sierpnia 2011 r. do organu I instancji wpłynął ich wniosek o wznowienie postępowania i uchylenie decyzji z dnia [...] z powodu pojawienia się nowych dowodów mających wskazywać, że decyzja ta została wydana na podstawie faktów nie pokrywających się z prawdą. W/w wniosek poskutkował rozstrzygnięciem PINB w B. z dnia [...] nazwanym "decyzją", które następnie zostało sprostowane postanowieniem z dnia [...] przez zastąpienie omyłkowego określenia wydanego aktu decyzją, właściwym określeniem go jako postanowienie. Sprostowanie objęło również pouczenie o służącym stronom zażaleniu w terminie 7 dni, zamiast omyłkowego pouczenia o służącym odwołaniu w terminie dni 14. Dalej organ odwoławczy stwierdził, że skoro dokumenty załączone do wniosku o wznowienie postępowania H. i H. K. odnaleźli w trakcie prac porządkowych po zakupie przedmiotowej nieruchomości, tj. w 2010 r., to składając wniosek o wznowienie postępowania dopiero w dniu 12 sierpnia 2011 r. nie zachowali jednomiesięcznego terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania, o którym mowa w art. 148 § 1 kpa. Brak zaś zachowania tego terminu stanowi wystarczającą podstawę do odmowy wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...] Niezależnie od powyższego organ odwoławczy stwierdził, że w sprawie nie zachodzi wskazana we wniosku przesłanka z art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Inspektor wskazał, że wnioskodawcy podali, że za podstawę do wznowienia postępowania należy uznać "nowe dowody poparte załączonymi oświadczeniami i dokumentami", i załączyli do wniosku oświadczenia różnych osób o ich uczestnictwie w wykonywaniu w latach 1990 - 1992 robót budowlanych przy przedmiotowym budynku mieszkalnym, montażu kuchni węglowej oraz o stanie zdrowia R. B.. Przy czym ww. oświadczenia zostały spisane w okresie od 1 do 10 sierpnia 2011 r., a zatem nie można ich uznać za nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, a tym samym oświadczenia te nie mogą stanowić podstawy do wznowienia postępowania, gdyż nie istniały one w dniu [...] tj. w dniu wydania ostatecznej decyzji. Z kolei na podstawie dokumentów w postaci faktur, kwitów dostawy i specyfikacji wysyłkowych na materiały budowlane z lat 1987 - 1992, nie można przesądzić o dacie zakończenia budowy tego budynku w roku 1992 r. Ponadto nie ma to znaczenia w sytuacji braku zachowania przez wnioskodawców terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. W skardze na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego H. K. i H. K. zarzucili naruszenie: art. 148 § 1 kpa poprzez dowolne i niezasadne przyjęcie że uchybili oni terminowi miesięcznemu z art. 148 kpa na wniesienie podania o wznowienie postępowania, art. 145 § 1 pkt 4 kpa poprzez jego niezastosowanie i nieuwzględnienie go jako przesłanki wznowienia postępowania w sytuacji, gdy z zebranego materiału dowodowego wynika, że strony postępowania zakończonego decyzją Wójta Gminy T. z dnia [...] bez własnej winy nie brały udziału w postępowaniu, art. 7, 77 i 80 kpa, statuujących zasadę wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego poprzez nie wyjaśnienie w sposób należyty dlaczego odwołanie P. i R. B. od decyzji z dnia [...] nie zostało rozpatrzone merytorycznie decyzją. Wobec powyższego wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia PINB w B.. W uzasadnieniu skarżący wskazali, że organy administracji przyjęły, iż załączone do wniosku o wznowienie dokumenty zostały odnalezione podczas prac porządkowych w 2010 r. Tymczasem ani z akt sprawy, ani z uzasadnienia podania nie wynika faktyczny termin ujawnienia tych dowodów. Organy administracji z góry więc niezasadnie założyły, że dokumenty te zostały odnalezione bezpośrednio po zakupie nieruchomości jeszcze w 2010 r. Nie przeprowadzono w tym zakresie postępowania wyjaśniającego, nie zabrano oświadczeń, ani nie zażądano od strony wyjaśnień co do faktycznego terminu odnalezienia dokumentacji, która stanowi nowy dowód na okoliczności, które nie były znane organowi wydającemu decyzję. Dodali, że ich zdaniem załączone do podania o wznowienie postępowania dokumenty potwierdzają, że przedmiotowy budynek wybudowany został już w 1992 r. W dokumencie ubezpieczenia za 1991 r. zgłoszony był do ubezpieczenia stary budynek mieszkalny, zaś w dokumentach ubezpieczeniowych za 1993 r. stary budynek już nie figuruje, co potwierdza, że po pożarze P. B. wraz z synem R. przenieśli się do nowo wybudowanego domu i tam zamieszkali. Z uwagi na powyższe decyzja z dnia [...] nie została wydana w oparciu o prawdziwe dane, ale na podstawie wątpliwego oświadczenia R. B. złożonego w dniu 26 kwietnia 1996 r. Ponadto ponieśli, że w sprawie wystąpiła także przesłanka z art. 145 § 1 pkt 4 kpa. Z zebranego materiału wynika, że pismo Wójta Gminy T. z dnia 31 lipca 1996 r., z 8 sierpnia 1996 r. oraz decyzja z dnia [...] została zaskarżona w sposób prawidłowy odwołaniem przez P. i R. B.. O decyzji zapadłej na skutek odwołania nie wiedzą żadne organy administracji, zasłaniając się likwidacją akt archiwalnych. Tym samym stwierdzili, że strona z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu odwoławczym zaś załatwienie odwołania pismem z dnia 3 października 1996 r., a nie decyzją merytoryczną stanowi uchybienie procesowe i nie stanowi działania w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów administracji. Brak wydania decyzji w przedmiocie odwołania pozbawił de facto stronę czynnego udział w sprawie poprzez uniemożliwienie ewentualnego zaskarżenie orzeczenia. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art.1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153 poz. 1269 ze zm.) – dalej p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sądowa kontrola legalności decyzji administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, a rozstrzygając o zasadności skargi sąd nie jest związany jej zarzutami ani wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art.134 p.p.s.a.). Oznacza to między innymi, że sąd administracyjny nie musi, dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji, ograniczać się tylko do zarzutów sformułowanych w skardze, ale ma obowiązek z urzędu uwzględnić wadliwości kontrolowanego aktu. Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Na wstępie należy wyjaśnić, że organ II instancji mógł rozpatrzyć sprawę na skutek zażalenia H. i H. K. od postanowienia PINB w B. z dnia [...], mimo złożenia go z uchybieniem ustawowego 7-dniowego terminu o jakim mowa w art. 141 § 2 kpa. Jak wynika bowiem z treści postanowienia organu I instancji z dnia [...], organ ten na skutek oczywistej omyłki sprostowanej postanowieniem z dnia 16 listopada 2011 r., błędnie pouczył strony, że od sprostowanego postanowienia z dnia [...] nazwanego decyzją, przysługuje odwołanie w terminie 14 dni od daty jego otrzymania. Kierując się tym błędnym pouczeniem H. i H. K. złożyli w dniu 18 października 2011 r., a więc po upływie 7 dniowego terminu (zwrotne poświadczenia odbioru – k. 85a i 85b akt organu I instancji, zażalenie nazwane odwołaniem – k. II-6 akt administracyjnych). Jak wynika jednak z treści art. 112 kpa, błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. Praktyczne konsekwencje obowiązywania art. 112 kpa powinny być natomiast takie, że w przypadku wniesienia spóźnionego odwołania, a także zażalenia (art. 126 kpa), które wpłynęło z zachowaniem terminu błędnie podanego w pouczeniu, organ obowiązany będzie je rozpatrzyć bez potrzeby wnoszenia wniosku o przywrócenie terminu (por. J. Borkowski (w:) Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wydanie 11. Warszawa 2011. Wydawnictwo C.H. Beck, str. 453). Mimo więc niedostrzeżenia przez organ II instancji przedstawionego zagadnienia i w konsekwencji braku jakichkolwiek rozważań na jego temat w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, rozpatrzenie zażalenia stron od postanowienia PINB w B. z dnia [...] odmawiającego wznowienia postępowania, okazało się prawidłowe. Przechodząc do merytorycznej oceny zaskarżonego postanowienia należy przypomnieć, że zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 kpa w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie wtedy, gdy wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Podanie o wznowienie postępowania wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania (art. 148 § 1 kpa). Warunkiem wznowienia postępowania jest zatem zgłoszenie przez stronę żądania wznowienia w terminie jednego miesiąca od daty dowiedzenia się przez nią o okoliczności stanowiącej podstawę do jego wznowienia. W niniejszej sprawie będzie to dzień powzięcia przez skarżących wiadomości o istnieniu okoliczności faktycznych i nowych dowodów. Organ odmówił wznowienia postępowania w sprawie przyjmując, że dokumenty załączone do wniosku o wznowienie postępowania skarżący odnaleźli w trakcie prac porządkowych po zakupie nieruchomości, tj. w 2010 r., a zatem składając wniosek o wznowienie postępowania w dniu 12 sierpnia 2011 r. nie zachowali jednomiesięcznego terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania. Z tym stanowiskiem organu nie można się zgodzić. Jak słusznie zauważyli skarżący swoje stanowisko organ uzasadnił jedynie poprzez przyjęcie założenia, że skarżący przeprowadzili prace porządkowe bezpośrednio po nabyciu przedmiotowej nieruchomości. Twierdzenie to jednak nie zostało poparte żadnymi dowodami. W ocenie Sądu takie rozumowanie nie jest wystarczające do uznania, że skarżący uchybili terminowi do złożenia podania o wznowienie. Okolicznością decydującą dla powyższego zagadnienie nie jest bowiem przeprowadzenie porządków przy posesji lecz data, w której skarżący faktycznie wykryli nowy dowód tj. dowiedzieli się o dokumentach dotyczących przedmiotowej nieruchomości, że są one istotne dla sprawy oraz, że istnieje możliwość ich procesowego wykorzystania. Tymczasem organ w ogóle nie starał się ustalić, kiedy skarżący dowiedzieli się o istnieniu tego dowodu. Na stronie wnoszącej podanie o wznowienie postępowania spoczywa obowiązek udowodnienia, kiedy (w jakiej dacie) dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania, tak aby możliwe było ustalenie, że podanie pozostało złożone z zachowaniem terminu jednego miesiąca od tej daty. Jeżeli, tak jak w niniejszej sprawie, analiza treści podania nie pozwala na ustalenie tej daty, organ na podstawie art. 64 § 2 kpa winien wezwać do jego uzupełnienia pod rygorem pozostawienia podania bez rozpoznania. Wnioski jakie mogły ewentualnie wyniknąć z uzupełnionego podania organ powinien był skonfrontować z innymi dowodami, a także z twierdzeniami samych skarżących, uzupełniając, w razie potrzeby postępowanie dowodowe o inne niezbędne dowody. Dopiero po ustaleniu daty, w której strona dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania, organ winien przedstawić swoje stanowisko co do kwestii zachowania terminu, które to stanowisko powinien poprzeć stosowną argumentacją zawartą w uzasadnieniu rozstrzygnięcia (tak wyrok WSA z dnia 28 sierpnia 2008r., sygn. akt II SA/Ke 325/08, dostępny LEX nr 515677). Jak wyżej wskazano, powyższych ustaleń i oceny brakuje, co powoduje, iż nie można w sposób nie budzący wątpliwości uznać, że strona uchybiła terminowi do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Należy również zauważyć, że skarżący we wniosku o wznowienie postępowania złożonym w dniu 12 sierpnia 2011 r. powołali się również na inne niż odnalezione w trakcie prac porządkowych po zakupie nieruchomości, dowody i okoliczności faktyczne twierdząc, że spełniają one wymogi o jakich mowa w art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Należy tu przykładowo wymienić zdjęcia z 1987 i 1997 r. wydane przez Centralny Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej, oświadczenie M. B. o stanie zdrowia R. B., oświadczenia świadków dotyczące daty wykonywania robót budowlanych przy przedmiotowym budynku, a ściślej przerwy w jego budowie. Organy administracji zaniechały jednak poczynienia jakichkolwiek ustaleń na temat daty dowiedzenia się przez skarżących o tych zgłoszonych okolicznościach faktycznych i dowodach mających stanowić podstawę wznowienia postepowania. Świadczy to w ocenie Sądu, o naruszeniu przez organy art. 7, 77 § 1, art. 80, 107 § 3, 148 § 1 oraz 64 § 2 kpa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego postanowienia, jak i postanowienia je poprzedzającego. Organ II instancji dopuścił się również innego naruszenia przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Zwrócić bowiem należy uwagę, że wznowienie postępowania administracyjnego jako szczególny tryb postępowania umożliwiającego, w przypadkach prawem przewidzianych (art. 145 § 1 i art. 145a § 1 kpa) wzruszenie ostatecznych indywidualnych aktów z zakresu administracji publicznej - składa się z dwóch etapów. W pierwszym z nich organ właściwy w sprawie wznowienia postępowania bada przesłanki formalne niezbędne do uruchomienia nadzwyczajnego trybu weryfikacji ostatecznych rozstrzygnięć administracyjnych, co - w przypadku wznowienia postępowania na żądanie strony - oznacza badanie, czy inicjatywa w sprawie wznowienia postępowania pochodzi od strony, czy wniosek złożono z zachowaniem terminów określonych w art. 148 i art. 145a § 2 kpa, czy żądanie dotyczy postępowania zakończonego ostateczną decyzją a także, czy wskazano przyczynę wznowienia postępowania z katalogu ujętego w art. 145 § 1 i art. 145a § 1 kpa. Jeżeli wstępne postępowanie wyjaśniające wykaże, że żądanie wznowienia postępowania pochodzi bezspornie (w sposób nie budzący wątpliwości) od osoby nie mającej (nie mogącej mieć) przymiotu strony w danym postępowaniu, albo że wniosek został złożony po upływie ustawowych terminów, albo wnioskodawca - mimo stosownego wezwania przez organ administracji - nie podał ustawowej przyczyny wznowienia postępowania, właściwy organ wydaje postanowienie odmawiające wznowienia postępowania administracyjnego (art. 149 § 3 kpa). Gdy nie zaistnieje żadna z wymienionych okoliczności, organ ten wznawia postępowanie administracyjne w drodze postanowienia (art. 149 § 1 kpa), które stanowi podstawę do przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 2 kpa). W drugim etapie postępowania organ właściwy w sprawie wznowienia postępowania przechodzi do badania przyczyn wznowienia, a po przeprowadzeniu postępowania w tym zakresie podejmuje jedno z rozstrzygnięć przewidzianych w art. 151 § 1 kpa, tj. odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a kpa, albo uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a kpa, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. Z przywołanych unormowań wynika jednoznacznie, że w pierwszym etapie postępowania organ właściwy w sprawie wznowienia nie analizuje przyczyn wznowienia, gdyż jego kompetencje w tej fazie proceduralnej sprowadzają się jedynie do ustalenia, czy wnioskodawca wskazał przynajmniej jedną z ustawowych przyczyn uruchomienia nadzwyczajnego trybu weryfikacji ostatecznych rozstrzygnięć administracyjnych. Powinność zbadania przyczyn wznowienia aktualizuje się dopiero w drugim etapie postępowania, a więc po wydaniu postanowienia wznawiającego postępowanie, które stanowi podstawę do przeprowadzenia postępowania zarówno co do przyczyn wznowienia, jak i co do rozstrzygnięcia sprawy - art. 149 § 2 kpa, (por. wyroki NSA z dnia 14 czerwca 1999 r., IV SA 2397/98, LEX nr 47857; z dnia 27 marca 2001 r., I SA 2390/99, LEX nr 54724; z dnia 30 stycznia 2008 r., II OSK 1949/06, LEX nr 43[...]29). Tymczasem w niniejszej sprawie organy obu instancji przedwcześnie dokonały zbadania przyczyn wznowienia postępowania wskazanych przez wnioskodawców i ujętych w art. 145 § 1 pkt 5 kpa. W postępowaniu poprzedzającym wydanie postanowienia o odmowie wznowienia postępowania nie można bowiem badać i oceniać przesłanek wznowienia, a więc ustalać, czy wskazane przez stronę okoliczności są nowe, czy są one istotne i znane były organowi, który wydawał decyzję. Bez względu na ocenę tych okoliczności, nie można mieć wątpliwości, że ich analiza dokonana przez organ I i II instancji, świadczy o zbadaniu przez nich materialnoprawnej przesłanki wznowienia, już w pierwszym etapie procedury wznowieniowej, co stanowi uchybienie art. 149 § 2 kpa. Wszystkie przedstawione uchybienia powodują, że zarówno zaskarżone postanowienie, jak i utrzymane nim w mocy postanowienie organu pierwszej instancji podlegały uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 p.p.s.a. O wykonalności zaskarżonego postanowienia Sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a. Wobec uwzględnienia skargi należało zasądzić od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania ( art. 200 p.p.s.a.), na które złożył się uiszczony przez H. K. wpis sądowy w kwocie 200 zł. Rozpoznając sprawę ponownie, organ I instancji kierując się wszystkimi przedstawionymi wyżej uwagami wyda stosowne rozstrzygnięcie eliminując dotychczasowe naruszenia prawa. Organ ten będzie w szczególności pamiętał, o wskazanym wyżej zakresie badania wniosku o wznowienie postępowania, jaki jedynie może poprzedzać wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania, bądź o odmowie jego wznowienia. W związku z zaistniałymi w sprawie wątpliwościami co do zachowania przez skarżących terminu do złożenia podania o wznowienie postępowania, organ poczyni w tym zakresie niezbędne ustalenia, zobowiązując w razie potrzeby strony do uzupełnienie ich podania o wznowienie w tym zakresie, pod rygorem pozostawienia go bez rozpoznania. Organ będzie przy tym pamiętał o konieczności weryfikacji twierdzeń stron co do daty dowiedzenia się przez nie o okolicznościach podanych jako podstawa wznowienia postępowania i o możliwości przeprowadzenia w tym zakresie stosownego postępowania wyjaśniającego. Przykładowo należy zauważyć, że o odnalezieniu podczas robienia porządków dokumentów dotyczących zakupu materiałów budowlanych, które zostały użyte do budowy przedmiotowego domu, na które to dokumenty skarżący powołali się we wniosku o wznowienie z dnia 9 sierpnia 2011 r., H. i H. K. powołali się już w piśmie skierowanym do ego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w dniu 20 lipca 2010 r. oraz we wniosku do tego samego organu z dnia 10 sierpnia 2010 r. (k. I-57 i I-59 akt administracyjnych). Po przeprowadzeniu niezbędnego postępowania organ oceni, czy spełnione zostały w sprawie wszystkie cztery przesłanki warunkujące możliwość wznowienia postępowania i w zależności od wyniku tego badania wyda stosowne rozstrzygnięcie nie zapominając o jego należytym, zgodnym z art. 107 § 3 kpa uzasadnieniu.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło