I SA/Wa 1806/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Chaciński po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. D. o stwierdzenie niezgodności z prawem postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 września 2011 r., I SA/Wa 1806/10 odrzucającego zażalenie Z. D. z dnia [...] lipca 2011 r. w sprawie ze skargi Z. D. na postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie przekazania zażalenia według właściwości postanawia: odrzucić skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem wymienionego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 14 września 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 1806/10 odrzucił zażalenie Z. D. z dnia [...] lipca 2011 r. wniesione na postanowienie Sądu z dnia 27 czerwca 2011 r. odrzucające zażalenie od postanowienia odrzucającego skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem wyroku tegoż Sądu z dnia 23 listopada 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 1806/10 w sprawie ze skargi Z. D. na postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie przekazania zażalenia według właściwości w sprawie przyznania pomocy w formie zasiłku stałego, celowego i okresowego na leczenie, opiekę i rehabilitację. Odpis powyższego postanowienia z dnia 14 września 2011 r. wraz z uzasadnieniem i stosownym pouczeniem o dopuszczalności, terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia doręczony został stronom postępowania, tj. skarżącej Z. D. i organowi Ministrowi Pracy i Polityki Społecznej odpowiednio w dniach 21 i 19 września 2011 r. Od przedmiotowego postanowienia A. D., powołując się na art. 285a Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), złożył w dniu 26 września 2011 r. (data nadania pisma w placówce pocztowej) – osobiście przez siebie sporządzoną – skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 września 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 285a § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia przysługuje od prawomocnego orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego, gdy przez jego wydanie została stronie wyrządzona szkoda, a zmiana lub uchylenie orzeczenia w drodze innych przysługujących stronie środków prawnych nie było i nie jest możliwe. Z powyższego wynika, że skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia jest szczególnym środkiem prawnym mieszczącym się w kategorii nadzwyczajnych środków zaskarżenia, bowiem przysługuje wyłącznie od prawomocnego orzeczenia. O takiej interpretacji powołanego przepisu świadczy również uzasadnienie projektu (nr druku: VI.2001) do ustawy z dnia 12 lutego 2010 r. o zmianie ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 36, poz. 196). Skarga taka również przysługuje od orzeczenia niekończącego postępowania w sprawie, jednakże ono także musi uzyskać walor prawomocności przed wniesieniem skargi i takie ukształtowanie zakresu skargi jest zgodne ze stanowiskiem Trybunału Konstytucyjnego wyrażonym w wyroku z dnia 1 kwietnia 2008 r., SK 77/06 (OTK-A 2008, nr 3, poz. 39; Dz. U. z 2008 r. Nr 59, poz. 367). Skarga nie przysługuje natomiast od zarządzeń przewodniczącego wydanych w postępowaniu sądowoadministracyjnym, bowiem na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego charakter orzeczeń mają wyłącznie wyroki i postanowienia. Ten szczególny charakter skargi również wynika z tego, że uwzględnienie skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia nie prowadzi do wyeliminowania z porządku prawnego zaskarżonego orzeczenia (za wyjątkiem wskazanym w art. 285k § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), bowiem Sąd uwzględniając skargę, ogranicza się jedynie do stwierdzenia, że zaskarżone orzeczenie jest niezgodne z prawem. Wobec tego zarówno zaskarżone orzeczenie sądu administracyjnego, jak i poprzedzające je rozstrzygnięcie organu administracji publicznej pozostają w mocy. Zatem skarga ta nie może być w żadnym przypadku traktowana jako alternatywa dla środków odwoławczych oraz skargi o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego. Wobec powyższego dopuszczalność skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia zależy od łącznego spełnienia czterech podstawowych, ogólnych przesłanek dopuszczalności rzeczonej skargi: 1) zaskarżone orzeczenie sądu administracyjnego uzyskało walor prawomocności; 2) wniesienia skargi przez stronę postępowania sądowoadministracyjnego; 3) uprawdopodobnienia wyrządzenia stronie postępowania sądowoadministracyjnego szkody na skutek wydania zaskarżonego orzeczenia; 4) niemożności uchylenia lub zmiany zaskarżonego orzeczenia w drodze środków prawnych przysługujących stronie. Wskazane przesłanki są charakterystyczne dla instytucji skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia i determinują charakter tego środka prawnego. W świetle przytoczonych regulacji, skoro skarga przewidziana art. 285a § 1 powołanej ustawy przysługuje od prawomocnego orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego, to nie budzi wątpliwości, iż skutecznie skargę taką można wnieść wyłącznie po uprawomocnieniu się skarżonego orzeczenia. W rozpoznawanej sprawie skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem postanowienia Sądu z dnia 14 września 2011 r. wniesiono w dniu 26 września 2011 r. W tej dacie postanowienie to nie posiadało waloru prawomocności, bowiem jak wynika z akt sprawy skarżone postanowienie z dnia 14 września 2011 r. stało się prawomocne od dnia 29 września 2011 r., co oznacza, że na dzień wniesienia skargi, tj. 26 września 2011 r. postanowienie to nie było jeszcze prawomocne. Tym samym skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, wniesioną od orzeczenia nieprawomocnego w dacie jej wniesienia, uznać należy za niedopuszczalną, bowiem co do zasady, czynności procesowe przedwczesne uważa się za niedopuszczalne [por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 czerwca 2008 r., sygn. akt I OZ 346/08 i powołane tam postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 24 stycznia 1997 r., I PKN 1/97 (OSNP z 1997 nr 18, poz. 342), z dnia 15 marca 2000 r., I PKN 406/00 (OSNP z 2002 r. nr 8, poz. 190), z dnia 14 września 2004 r., III CZ 74/04 (niepubl.)]. Wobec powyższego skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 14 września 2011 r. jako przedwczesną i tym samym niedopuszczalną należało odrzucić. Z powołanego przepisu art. 285a § 1 wynika, że skarga, jako nadzwyczajny środek prawny ściśle związany z prawomocnie zakończonym postępowaniem sądowoadministracyjnym, może być wniesiona wyłącznie przez podmiot będący stroną w postępowaniu, w którym zapadło orzeczenie będące przedmiotem skargi oraz – na podstawie art. 285b tej ustawy – Prokuratora Generalnego lub Rzecznika Praw Obywatelskich. Żadnemu innemu podmiotowi nie przysługuje legitymacja skargowa ani prawo zgłoszenia udziału w postępowaniu wywołanym skargą. Tymczasem z akt sprawy wynika, iż A. D. nie brał udziału w postępowaniu administracyjnym zakończonym zaskarżonym postanowieniem Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] sierpnia 2010 r. dotyczącym wniosku Z. D. o przyznanie zasiłku stałego, celowego i okresowego na leczenie, opiekę i rehabilitację. Zatem w niniejszej sprawie sądowoadministracyjnej, zainicjowanej skargą Z. D., A. D. również nie jest ani stroną, ani też nie jest pełnomocnikiem strony tegoż postępowania. A. D. dwukrotnie wzywany zarządzeniami z dnia 19 maja 2011 r. i z dnia 11 sierpnia 2011 r. do złożenia pełnomocnictwa upoważniającego go do występowania w imieniu skarżącej Z. D. przed sądami administracyjnymi, uporczywie odmawia złożenia pełnomocnictwa, podnosząc, że czynność dokonana na podstawie art. 29 kro nie wymaga legitymowania się czymkolwiek i twierdzi, iż spełnia przesłanki wynikające z tego przepisu, który zwalnia go z potrzeby składania pełnomocnictwa procesowego do reprezentowania małżonki przed sądem. Wobec powyższego wniesienie skargi przez podmiot do tego nieuprawniony uzasadnia odrzucenie takiej skargi przez Sąd jako niedopuszczalnej. Wniesiona skarga jest niedopuszczalna również z innej przyczyny, mającej charakter nieusuwalny, bowiem została wniesiona z naruszeniem art. 175 § 1 w związku z art. 285f § 3 i art. 285b powołanej ustawy. Zgodnie z tymi przepisami, skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia powinna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego. Wymóg ten nie dotyczy sytuacji, kiedy skargę taką wnosi Prokurator Generalny lub Rzecznik Praw Obywatelskich. Pomimo zatem tzw. przymusu adwokacko-radcowskiego, czyli obowiązku sporządzenia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia przez uprawnione osoby, wymienione w art. 175 § 1 omawianej ustawy, skarga ta została sporządzona osobiście przez A. D., co uchybia powyższej regulacji, w konsekwencji czyniąc ją niedopuszczalną i podlegającą odrzuceniu. W myśl art. 285l powołanej ustawy, w przypadkach nieuregulowanych przepisami działu VIIa wspomnianej ustawy, dotyczącego skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, do postępowania wywołanego wniesieniem takiej skargi stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej. Zatem – zgodnie z odpowiednio stosowanym art. 178 wymienionej ustawy – sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Z powyższych względów, na podstawie art. 178 w związku z art. 285l oraz art. 285a § 1 i art. 175 § 1 w zw. z art. 285f § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.