I OZ 896/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym Przewodniczący Sędzia NSA Anna Lech po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 października 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 2256/11 odrzucające wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 lutego 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 2256/11 oddalającego skargę B. M. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2011 r., Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przywrócić termin do wniesienia skargi kasacyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 13 lutego 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 2256/11, oddalił skargę B. M. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Wyrok wraz z uzasadnieniem doręczony został skarżącej w dniu 12 marca 2012 r. Strona została pouczona o terminie i trybie wniesienia skargi kasacyjnej oraz możliwości złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. W dniu 5 kwietnia 2012 r. skarżąca zwróciła się o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 17 kwietnia 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 2256/11 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ustanowił dla B. M. adwokata z urzędu. Przedmiotowe postanowienie wraz z informacją o dacie doręczenia skarżącej powołanego wyżej wyroku doręczone zostało Okręgowej Radzie Adwokackiej w Warszawie w dniu 20 kwietnia 2012 r. W dniu 24 maja 2012 r. Okręgowa Rada Adwokacka w Warszawie skierowała do Sądu zawiadomienie z dnia 22 maja 2012 r. o osobie wyznaczonego pełnomocnika – adwokata I. K. W dniu 20 czerwca 2012 r. ustanowiony w sprawie dalszy pełnomocnik w osobie adwokata A. Ł. dokonał w Sądzie przeglądu akt sprawy składając jednocześnie pełnomocnictwo substytucyjne udzielone przez adwokata I. K. w dniu 18 czerwca 2012 r. Pismem z dnia 27 czerwca 2012 r., złożonym w tym samym dniu, pełnomocnik skarżącej – adwokat I. K. – wniósł o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 13 lutego 2012 r. wnosząc równocześnie skargę kasacyjną od tego wyroku. We wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej podano, że z uwagi na trwająca procedurę przyznania prawa pomocy doręczenie decyzji Okręgowej Rady Adwokackiej w Warszawie o wyznaczeniu pełnomocnikiem z urzędu dla B. M. nastąpiło w dniu 28 maja 2012 r., czyli już po upływie 30 – dniowego terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Wskazano ponadto, że możliwość rozważenia zasadności sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej rzeczywiście nastąpiła dopiero w dniu zapoznania się z aktami sprawy, to jest w dniu 20 czerwca 2012 r. W tym zakresie adwokat I. K. oświadczyła, że z uwagi na inne, bieżące czynności zawodowe, szereg wyznaczonych spraw, w tym również poza Warszawą, nie miała możliwości zapoznania się z aktami sprawy przed dniem 20 czerwca 2012 r. Z powyższej okoliczności wywiodła, że to od tego właśnie dnia powinien być liczony siedmiodniowy termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 10 października 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 2256/11, odrzucił wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej uznając, że został złożony z przekroczeniem 7 – dniowego terminu, o którym mowa w art. 87 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz,270 ze zm.). Sąd nie zgodził się z wywodami zawartymi we wniosku o przywrócenie terminu, że datą ustania przyczyny uchybienia terminu jest dzień 20 czerwca 2012 r. Sąd wskazał, że zapoznanie się z aktami nastąpiło przez pełnomocnika substytucyjnego po dwóch dniach od udzielenia dalszego pełnomocnictwa, a z treści wniosku o przywrócenie terminu nie wynika, aby udzielenie takiego pełnomocnictwa innemu adwokatowi nie było możliwe wcześniej. W ocenie Sądu termin 7-dniowy do złożenia wniosku o przywrócenie uchybionego terminu upłynął w dniu 4 czerwca 2012 r. (licząc od dnia 28 maja 2012 r., kiedy to adwokat I. K. otrzymała pismo Okręgowej Rady Adwokackiej w Warszawie o wyznaczeniu jej pełnomocnikiem skarżącej). Sąd zaznaczył przy tym, że pełnomocnik nie wnosił o przywrócenie uchybionego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Wobec tego Sąd pierwszej instancji wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej uznał za spóźniony. Na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odrzucającego wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej zażalenie – w imieniu B. M. – złożył jej pełnomocnik z urzędu, adwokat I. K., podnosząc, że dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej jest dzień, w którym pełnomocnik miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej po zapoznaniu się z aktami sprawy, nie później jednak, niż dzień upływu trzydziestu dni od dnia zawiadomienia go do postępowania w sprawie. Powołano się przy tym na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego. Pełnomocnik podkreślił, że samo udzielenie pełnomocnictwa substytucyjnego nie może być traktowane jako możliwość realnego zapoznania się z aktami oraz rozpoczęciem biegu terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Pełnomocnik wskazał, że w niniejszej sprawie z aktami sprawy mógł się zapoznać dopiero w dniu 20 czerwca 2012 r. Podniesiono ponadto, że przyjęcie za słuszny poglądu Sądu pierwszej instancji powoduje naruszenie konstytucyjnego prawa do sądu, gdyż doprowadza do sytuacji, w której pełnomocnik procesowy , który działa na wcześniejszym etapie postępowania, ma 30 dni na sporządzenie skargi kasacyjnej, zaś pełnomocnik wyznaczony po doręczeniu stronie wyroku wraz z uzasadnieniem nie ma takiej możliwości, gdyż termin do sporządzenia skargi kasacyjnej wynosi 7 dni, co stawia go w gorszej sytuacji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zgodnie z art. 86 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika, że jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie zaś do art. 87 § 1 tejże ustawy, pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 ustawy). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego błędne jest stanowisko Sądu pierwszej instancji, że przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej ustała w dniu, w którym wyznaczony przez Okręgową Radę Adwokacką pełnomocnik z urzędu dowiedział się o fakcie jego ustanowienia, to jest w dniu 28 maja 2012 r., a zatem siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej upłynął w dniu 4 czerwca 2012 r. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego należy przyznać rację argumentom zażalenia, że przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu ustaje w dniu, w którym miał on rzeczywistą możliwość wniesienia tego środka odwoławczego, a nie w dniu dowiedzenia się przez niego o wyznaczeniu go pełnomocnikiem, nie później jednak niż dzień upływu trzydziestu dni od dnia doręczenia mu zawiadomienia o ustanowieniu pełnomocnikiem. Podzielenie natomiast stanowiska Sądu pierwszej instancji praktycznie uniemożliwia pełnomocnikowi z urzędu dochowanie terminu wskazanego w art. 87 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i prawidłowe przygotowanie się i sporządzenie skargi kasacyjnej (por. m. in. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 1 marca 2008 r., sygn. akt II FZ 105/08; 16 grudnia 2010 r., sygn. akt II FZ 610/10; 14 września 2011 r., sygn. akt I OZ 666/11). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak wskazano wyżej, jak również Sądu Najwyższego (por. uchwała z dnia 17 lutego 2009 r., sygn. akt III CZP 117/08, publ. ONSC, nr 7-8, poz. 91) przyjmuje się, że przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej przez pełnomocnika ustanowionego stronie przez sąd ustaje w czasie, w którym ma on możliwość jej wniesienia, nie później niż z upływem trzydziestu dni od dnia zawiadomienia go o ustanowieniu pełnomocnikiem. Wobec tego uznać należy, że w niniejszej sprawie przyczyna uniemożliwiająca wniesienie skargi kasacyjnej przez pełnomocnika z urzędu ustała w dniu 20 czerwca 2012 r., to jest w dniu, gdy zapoznał się on z aktami sprawy. Tym samym stwierdzić należy, że wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej złożony przez pełnomocnika z urzędu w dniu 27 czerwca 2012 r. (data stempla pocztowego) został wniesiony w terminie i zasługuje na uwzględnienie. Oznacza to, że stronie przywraca się termin do złożenia skargi kasacyjnej, Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w związku z art. 197 powołanej ustawy z Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił, jak w sentencji.