II FZ 486/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Antoni Hanusz (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 30 lipca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia B. sp. z o.o. z siedzibą w W. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 26 marca 2012 r. sygn. akt I SA/Gl 1179/11 w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi B. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia 12 października 2011 r. nr [...] w przedmiocie podatku od gier za lipiec 2010 r. postanawia: oddalić zażalenie. II FZ 486/12 UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia 26 marca 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w sprawie o sygnaturze akt I SA/GL 1179/11, odmówił B. sp. z o.o. przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia 12 października 2011 w przedmiocie podatku od gier. Spółka w uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy (formularz PPPr) podniosła, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. W 2010 r. poniosła stratę w kwocie 2.344.896,11 zł. Wskazała, że na skutek wprowadzenia nowych przepisów w zakresie podatku od gier na automatach o niskich wygranych, nie była w stanie uiszczać w terminie swoich zobowiązań podatkowych, co spowodowało, że wobec spółki prowadzone są postępowania egzekucyjne na terenie całego kraju, co skutkowało zajęciem rachunków bankowych oraz udziałów w innej spółce kapitałowej. Dodano, że spółka podejmuje działania zmierzające do zrównoważenia kosztów zwiększonych należności podatkowych. Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że kapitał zakładowy (majątek lub środki finansowe) spółki stanowi kwotę 1.000.000,00 zł. Wartość środków trwałych wyniosła 13.545.277,28 zł. Skarżąca posiada jeden rachunek bankowy (w Banku Pekao S.A.), którego saldo na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wyniosło 2,37 zł. Do formularza PPPr dołączono bilans ze stanem na dzień 31 grudnia 2010 r., wyciąg z rachunku bankowego, który potwierdza stan środków pieniężnych na dzień 31 października 2011 r., kopię postanowienia referendarza sądowego WSA w Gdańsku z dnia 6 czerwca 2011 r. o zwolnieniu spółki od kosztów sądowych oraz kopie tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniami o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego. Na dzień sporządzenia bilansu skarżąca posiadała rzeczowe aktywa trwałe o wartości 13.622.756,93 zł, aktywa obrotowe o wartości 16.098.270,84 zł, środki pieniężne i inne aktywa pieniężne kwocie 328.989,23 zł oraz kapitał własny o wartości 11.507.895,18 zł. Zobowiązania spółki z tytułu "podatków, ceł, ubezpieczeń i innych świadczeń" stanowiły wówczas kwotę 6.924.783,27 zł. Pismem z dnia 20 stycznia 2012 r. referendarz sądowy wezwał spółkę do nadesłania odpisów bądź kopii: informacji dodatkowej za 2010 r.; deklaracji na podatek od towarów i usług oraz podatek od gier za trzy ostatnie miesiące; raportów kasowych za ostatnie trzy miesiące; wyciągów i wykazów ze wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącą za okres ostatnich trzech miesięcy; zestawienie sald i obrotów z trzech ostatnich miesięcy. W odpowiedzi pełnomocnik skarżącej nadesłał kopie deklaracji VAT-7 za okres od września do listopada 2011 r. (łączna podstawa opodatkowania z tytułu "dostawy towarów oraz świadczenia usług na terytorium kraju, zwolnione od podatku" wyniosła 24.402.173,00 zł) oraz zestawienie sald i obrotów ze stanem na dzień 31 marca 2011 r. Dokumenty powyższe dołączone zostały do akt sprawy o sygn. I SA/Gl 1179/11, w której równolegle toczy się postępowanie wpadkowe w przedmiocie zwolnienia spółki od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmawiając spółce przyznania prawa pomocy podniósł, że nie spełnione zostały przesłanki, o których mowa w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 roku, poz. 270) dalej u.p.p.s.a. Podniósł, że osoba prawna nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków. W dalszej kolejności Sąd argumentował, że spółka, pomimo deklarowanych i rzeczywistych problemów finansowych funkcjonuje nadal w obrocie, prowadząc działalność gospodarczą i utrzymując określony poziom płynności finansowej. Z analizy sytuacji finansowej spółki nie wynika przy tym, jakoby konieczność poniesienia wydatków związanych z prowadzonymi postępowaniami sądowoadministracyjnymi doprowadziła do utraty tej płynności. Co więcej, z przedłożonych dokumentów źródłowych wynika, zdaniem Sądu, że skarżąca obraca wysokimi kwotami pieniężnymi, w zestawieniu z którymi należny wpis sądowy w niniejszej i innych sprawach stanowi wartość niewspółmiernie niską. W zażaleniu na powyższe postanowienie spółka wniosła o jego uchylenie i przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Zarzuciła naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 u.p.p.s.a. poprzez uznanie, że nie zostały spełnione przesłanki do zwolnienia od kosztów sądowych i odmowę udzielenia tego zwolnienia w jakiejkolwiek części. Spółka podniosła, że posiadany przez nią majątek nie może być spieniężony, gdyż stanowią go głównie automaty do gier o niskich wygranych, które z uwagi na zmianę przepisów mogą być eksploatowane jedynie do czasu wygaśnięcia udzielonego zezwolenia, a nowe nie będą wydawane. Co więcej, zbycie rzeczowych składników majątku doprowadziłoby zdaniem spółki, do jej niewypłacalności, uniemożliwiając dalsze istnienie w obrocie gospodarczym, zaś sprzedaż majątku nieruchomego miałaby charakter nieodwracalny. Spółka wskazała, że w sprawie I SA/Gd 68/11 uzyskała zwolnienie od kosztów sądowych na mocy postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 6 czerwca 2011 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, a zatem należało je oddalić. Stosownie do art. 243 § 1 i art. 246 § 2 pkt 2 u.p.p.s.a., osobie prawnej prawo pomocy w zakresie częściowym może zostać przyznane na jej wniosek, jeżeli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Wskazany przepis stanowi odstępstwo od zawartej w art. 199 ustawy, generalnej zasady ponoszenia przez strony kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy i która ma wykazać, iż znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. Aby przyznanie prawa pomocy osobie prawnej było możliwe sąd musi więc dokonać oceny, czy wskazane w art. 246 § 2 pkt 2 u.p.p.s.a., przesłanki rzeczywiście zaistniały. Odmowę przyznania prawa pomocy Sąd pierwszej instancji oparł na stwierdzeniu, że spółka dysponuje majątkiem o znacznej wartości. Stanowisko to jest w pełni uzasadnione biorąc pod uwagę wartość zgromadzonych przez spółkę środków trwałych. Przy czym nieuzasadniony jest argument zawarty w zażaleniu, że spółka nie może spieniężyć swojego majątku, który stanowią automaty do gier. Automaty te, co sama spółka przyznała, nie stanowią całości jej majątku. Spółka posiada także inne środki trwałe łatwo zbywalne, co słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji. W takiej sytuacji trudno podzielić argumentację spółki, że nie posiada ona możliwości uzyskania jakiegokolwiek dochodu z posiadanego majątku, zaś sprzedaż należących do spółki dóbr (w tym nieruchomości) groziłaby jej niewypłacalnością czy też likwidacją. W tym świetle kwota wpisu sądowego w tej sprawie jawi się jako nieznacząca dla kondycji finansowej spółki, a podobna ocena odnosi się także do innych kosztów, które ewentualnie mogą w tej sprawie wystąpić. Prawidłowa jest ocena Sądu pierwszej instancji, że wykazanie w danym roku podatkowym straty nie musi oznaczać utraty płynności finansowej przez przedsiębiorcę. Spółka w istocie nie wykazała, że boryka się z groźbą niewypłacalności. Przedłożone dokumenty świadczą o prowadzeniu działalności na dużą skalę, z której uzyskiwane są znaczne przychody. Trafnie więc wskazał Sąd pierwszej instancji, że posiadane przez Spółkę aktywa finansowe wystarczają na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Należy podkreślić, że to do oceny Sądu należy uznanie, czy strona wykazała, że spełnia stosowne przesłanki przyznania prawa pomocy. W niniejszej sprawie spółka nie przedstawiła pełnych danych na temat swojej sytuacji materialnej, ponieważ jak słusznie wskazał Sąd pierwszej instancji, mimo wezwań, nie złożyła wyciągów z pozostałych rachunków bankowych. W związku z tym spółka powinna liczyć się z tym, że Sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do przyznania jej prawa pomocy. Nie można przyjąć natomiast, by przedstawiony przez spółkę wyciąg z rachunku bankowego, wykazujący saldo w kwocie 2,37 zł, odzwierciedlał kwotę środków pieniężnych, jakimi w rzeczywistości dysponuje spółka. Prawidłowo wskazał Sąd pierwszej instancji, iż spółka obsługuje zdarzenia gospodarcze, które w skali miesiąca oscylują w granicach 7 - 8 mln zł, tymczasem z ww. rachunku bankowego wynika, iż nie odnotowano na nim żadnych transakcji. W świetle opisanych okoliczności za usprawiedliwioną należało uznać ocenę Sądu pierwszej instancji, że przedstawione przez spółkę dane nie dawały podstaw do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. O konieczności uwzględnienia zażalenia nie przesądzał także fakt przyznania spółce prawa pomocy w innej sprawie toczącej się przed sądem administracyjnym. Podstawą kontroli zaskarżonego postanowienia były bowiem akta danej sprawy i konkretne, zaistniałe na gruncie rozpatrywanej sprawy, okoliczności (por. postanowienie NSA z dnia 25 kwietnia 2012 roku, II FZ 299/12, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Z tych względów, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 u.p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.