II SA/Kr 1832/11
WyrokWSA w Krakowie2012-02-13
Skład orzekający: Andrzej Niecikowski, Kazimierz Bandarzewski, Jacek Bursa
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postępowanie administracyjne w sprawie samowoli budowlanej może zostać zawieszone na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. z powodu toczącego się postępowania cywilnego o zasiedzenie nieruchomości, na której znajdują się samowolnie wzniesione obiekty?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, uchylające postanowienie Powiatowego Inspektora o zawieszeniu postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 1 K.p.a. i orzekające o zawieszeniu na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., jest zgodne z prawem. Sąd był związany wcześniejszym wyrokiem WSA w Krakowie (II SA/Kr 312/08), który wskazał, że postępowanie o zasiedzenie może stanowić zagadnienie wstępne, pozwalające na ustalenie adresata decyzji organu nadzoru budowlanego, co jest niezbędne do skutecznego nałożenia obowiązków związanych z samowolą budowlaną.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o wszczęcie postępowania karno-administracyjnego w przedmiocie samowoli budowlanej. Organy nadzoru budowlanego kilkukrotnie zawieszały postępowanie, powołując się na konieczność ustalenia spadkobierców zmarłego inwestora (art. 97 § 1 pkt 1 K.p.a.) oraz na toczące się postępowanie cywilne o zasiedzenie nieruchomości (art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 2008 r. uchylił wcześniejsze postanowienia o zawieszeniu, wskazując na brak podstaw do zawieszenia na podstawie art. 97 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz formułując wskazówki dotyczące oceny zagadnienia wstępnego w postaci postępowania o zasiedzenie. Następnie Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpatrzeniu zażalenia skarżącej B.O., uchylił postanowienie Powiatowego Inspektora o zawieszeniu na podstawie art. 97 § 1 pkt 1 K.p.a. i w tym zakresie orzekł co do istoty sprawy poprzez zawieszenie postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., uznając postępowanie o zasiedzenie za zagadnienie wstępne. Skarżąca wniosła skargę do WSA, kwestionując zasadność zawieszenia.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Niecikowski Sędziowie: WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) WSA Jacek Bursa Protokolant: Maciej Żelazny po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lutego 2012 r sprawy ze skargi B.O. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 8 września 2011 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania skargę oddala.
Decyzją z dnia 1 kwietnia 1971 r. zostało udzielone Z.C. pozwolenie na budowę na inwestycję obejmująca dokończenie budowy warsztatu stolarskiego i garażu według projektu zamiennego o powierzchni zabudowy 62 m2 na nieruchomości stanowiącej własność wnioskodawcy, położonej w K. pod numerem [....] (akta administracyjne sprawy, karta nr 1).
Dnia 16 lipca 2004 r. R.C. i I.C. złożyli wniosek stwierdzenia z dniami 31 grudnia 1985 r. zasiedzenia połowy działki nr [....] i całej działki nr [....] .
Pismem z dnia 28 kwietnia 2005 r. B.O. wniosła o wszczęcie postępowania karno-administracyjnego w przedmiocie samowoli budowlanej na działkach nr nr [....] w K. Wnioskodawczyni podniosła, że jej wniosek o nakazanie rozbiórki dotyczy dwóch budynków murowanych oraz dwóch budynków o konstrukcji blaszanej na działce nr [....] i częściowo na działce nr [....] oraz jednego budynku blaszanego na działce nr [....] (akta administracyjne sprawy, karta nr 7).
Z rejestru gruntów wynika, że współwłaścicielami ww. działek jest 12 osób, w tym skarżąca B.O. oraz H.O. i Z.C.
Wnioskiem z dnia 11 lutego 2006 r. R.C. wniósł o zawieszenie postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 1 K.p.a. z tego powodu, że H.O. i Z.C. zmarli i nie ustalono ich następców prawnych.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia 17 lutego 2006 r. zawiesił postępowanie w sprawie wybudowanych obiektów blaszanych i dobudowanych do budynku nr [....] pomieszczeń warsztatu stolarskiego zlokalizowanych w K. na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., tzn. z powodu konieczności uprzedniego rozstrzygnięcia sprawy prowadzonej przed Sądem Rejonowym w W. w zakresie ustalenia właścicieli nieruchomości (akta administracyjne sprawy, karta nr 46). Na to postanowienie wniesiono zażalenie i [....] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia 19 lutego 2007 r. utrzymał je w mocy (akta administracyjne sprawy, karta nr 51). Na to postanowienie wniesiono skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który wyrokiem z dnia 24 czerwca 2008 r., sygn. akt II SA/Kr 312/08 uchylił oba postanowienia o zawieszeniu postępowania. Sąd w uzasadnieniu tego wyroku wskazał, że zażalenie od postanowienia I-instancyjnego wniosły nieuprawnione osoby. Sąd wskazał, że skoro inwestor ww. budynków nie żyje, to adresatem decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego powinien być aktualny właściciel (współwłaściciele) nieruchomości, na których położone są przedmiotowe obiekty, a nie spadkobiercy inwestora. Nie było żadnych podstaw, by zawieszać postępowanie w oparciu o art. 97 § 1 pkt 1 K.p.a. do czasu ustalenia kręgu jego spadkobierców.
Natomiast badając zasadność zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. Sąd zwrócił uwagę, że zagadnieniem wstępnym, dającym podstawę do zawieszenia postępowania administracyjnego jest tylko takie postępowanie toczące się przed innym organem lub sądem, którego wynik bezpośrednio wpłynie na treść rozstrzygnięcia w sprawie administracyjnej. W tej zaś sprawie brak jest jednoznacznego ustalenia, że którakolwiek ze spraw toczących się przed Sądem Rejonowym w W. wpłynie na treść rozstrzygnięcia wydanego przez organy nadzoru budowlanego. Sąd dalej wskazał, że wniosek B.O. , który zainicjował niniejsze postępowanie dotyczy budynków położonych na działkach nr nr [....] - co oznacza, że właściciele tych właśnie nieruchomości powinni być stronami postępowania. W aktach administracyjnych I. instancji znajdują się wypisy z rejestru gruntów odnośnie tych 3 działek, z których wynika, że właścicielem działki nr [....] jest R.C. , a działki nr nr [....] stanowią współwłasność 12 osób, w tym R.C. i B.O. . Jeżeli zagadnieniem wstępnym jest konieczność ustalenia kręgu właścicieli działek, na których usytuowane są przedmiotowe obiekty budowlane, to zawieszając postępowanie należało podać czego konkretnie dotyczą sprawy przed Sądem Rejonowym w W. i dlaczego ich rozstrzygnięcie będzie miało wpływ na ustalenie kto jest właścicielem nieruchomości. Organy orzekające w niniejszej sprawie takiego związku nie wykazały. Organy administracji nie ustaliły, czy sprawa dotycząca stwierdzenia zasiedzenia dotyczy którejkolwiek z działek będących przedmiotem postępowania.
Kwestia ochrony posiadania lub przywrócenia stanu zgodnego z prawem nie wpłynie na ustalenie kto jest właścicielem nieruchomości i wynik tych procesów nie mają żadnego związku z rozstrzygnięciem kwestii ewentualnej samowoli budowlanej na działkach nr nr [....] . Nieprawidłowe było więc zawieszenie postępowania przed organami nadzoru budowlanego do czasu rozstrzygnięcia tych spraw.
Sąd stwierdził jednak, że nie można wykluczyć, że toczące się postępowanie o zasiedzenie nieruchomości, na której posadowione są przedmiotowe obiekty budowlane, będzie miało charakter zagadnienia wstępnego, ponieważ pozwoli ustalić adresata decyzji organu nadzoru budowlanego. Istotnym jest, że postanowienie o stwierdzeniu zasiedzenia nie ma charakteru konstytutywnego, lecz deklaratoryjny tzn. jedynie potwierdza istnienie faktu, który miał miejsce w przeszłości. Przed zawieszeniem postępowania z tej przyczyny trzeba jednoznacznie ustalić, czy sprawa o sygn. akt I Ns 554/04 (lub inna sprawa) dotyczy którejkolwiek z działek postępowania oraz czy nie została już prawomocnie zakończona. Istotne będzie również ustalenie kręgu uczestników postępowania o zasiedzenie - aktualnych właścicieli nieruchomości. W ponownym postępowaniu organ I instancji powinien wyjaśnić te okoliczności na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sądowych, a nie opierać się wyłącznie na twierdzeniach R.C.
Następnie skarżąca przedłożyła organowi administracji kopię protokołu z 1964 zawierającego sporządzenie testamentu przed Przewodniczącym Prezydium Miejskiej Rady Narodowej z którego, jak podaje skarżąca ma wynikać, że dziedziczy ona w całości działki nr nr [....] . Z dołączonego odpisu z księgi wieczystej wynika, że właścicielem ww. działek jest skarżąca.
Kolejnym wnioskiem z dnia 7 kwietnia 2010 r. R.C. zwrócił się o zawieszenie postępowania w sprawie wskazując, że toczy się postępowanie przed Sądem Rejonowym w W. w przedmiocie zasiedzenia ½ działki nr [....]. Wydanie rozstrzygnięcia przez Sąd Rejonowy pozwoli na ustalenie kręgu stron w postępowaniu administracyjnym.
Postanowieniem z dnia 16 kwietnia 2010 r., znak: [....] , Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w W. zawiesił z urzędu postępowanie administracyjnego w sprawie wybudowanych obiektów blaszanych i dobudowanych do budynku nr [....] pomieszczeń warsztatu stolarskiego zlokalizowanych w K. na działce nr [....] , z powodu konieczności uprzedniego rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy przez inny organ w tym przypadku przez Sąd Rejonowy w W. , Wydział I Cywilny. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazano art. 97 § 1 pkt 1 i 4 K.p.a. oraz art. 123 K.p.a.
Organ wskazał, że wniosek strony dotyczył budynków położonych na działkach nr nr [....] , co jest równoznaczne z tym, że wszyscy właściciele tych nieruchomości powinni być stronami postępowania. W toku postępowania ustalono, że współwłaścicielami przedmiotowych działek nr nr [....] są: M.C. , I.Z. , i inni....
Według ustaleń Powiatowego Inspektora z kręgu stron zmarły dwie osoby tj. Z.Z. oraz H.O. , co w przypadku braku możliwości wezwania ich spadkobierców czyni koniecznym rozpatrzenie zagadnienia wstępnego tj. ustalenia kręgu stron postępowania. Ponadto organ I instancji otrzymał informację z Sądu Rejonowego w W. Wydział I Cywilny, który poinformował, że aktualnie toczy się sprawa pod sygn. akt I Ns 554/04 z wniosku R.C. i I.C. przy uczestnictwie H.C. , Z.Z. , i inni .... o zasiedzenie ½ działki nr [....] oraz działki [....] (obecnie podzielonej na działki nr nr .....).
Mając powyższe na uwadze organ stwierdził, że w niniejszej sprawie postępowanie należało zawiesić na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., gdyż rozstrzygnięcie niniejszej sprawy zależy od wyniku postępowania w sprawie I Ns 554/04 toczącej się przed Sądem Rejonowym w W.
Na powyższe postanowienie zażalenie złożyła w dniu 5 maja 2010 r. (data stempla pocztowego) B.O. W zażaleniu tym podniesiono, że okoliczność prowadzenia postępowania w sprawie zasiedzenia nie ma charakteru zagadnienia wstępnego w tej sprawie.
[....] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. postanowieniem z dnia 8 września 2011 r. znak: [....] , na podstawie art.138 § 1 pkt 2, art. 123, art. 144 i art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. oraz art. 80 ust.2 pkt 2 i art. 83 ust. 2 z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 z późn. zm.), po rozpatrzeniu zażalenia B.O. od postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. z dnia 16 kwietnia 2010 r., uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 1 K.p.a. i w tym zakresie orzekł co do istoty sprawy poprzez zawieszenie postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., w pozostałym zakresie utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podał, że zaskarżone postanowienie nie zostało wydane prawidłowo. Przedmiotem postępowania zażaleniowego w niniejszej sprawie jest ustalenie, czy zawisłe przed sądem powszechnym postępowanie o zasiedzenie może być uznane za zagadnienie wstępne, a w rezultacie czy stanowić będzie podstawę do obligatoryjnego zawieszenia postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie.
W ocenie [....] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego organ I instancji niesłusznie przyjął, że wobec braku informacji, co do spadkobierców przedmiotowej nieruchomości koniecznym jest rozpatrzenie zagadnienia wstępnego, tj. ustalenie kręgu stron nin. postępowania.
Powołując się na treść art. 97 § 1 pkt 1 K.p.a. wskazano, że z powołanego przepisu wynika, że organ administracji publicznej zawiesza postępowanie w sytuacji, gdy nie jest możliwe wezwanie spadkobierców, a także gdy brakuje osób sprawujących zarząd masą spadkową, a w ich braku kuratorów wyznaczonych przez sąd.
Organ II instancji podniósł, że w niniejszej sprawie organ I instancji nie podjął żadnych czynności zmierzających do ustalenia spadkobierców, ograniczając się do lakonicznego stwierdzenia, iż na obecnym etapie wezwanie spadkobierców zmarłej strony nie jest możliwe. Podkreślono, że krąg spadkobierców zasadniczo winien być znany w momencie otwarcia spadku, czyli w chwili śmierci spadkodawcy, a organ administracji publicznej powinien zwrócić się do sądu spadku, czy aktualnie toczy się bądź zostało zakończone postępowanie w sprawie stwierdzenia nabycia spadku po zmarłej stronie.
Dodatkowo wskazano, że treść pisma Sądu Rejonowego w W. , Wydział I Cywilny z dnia 24 sierpnia 2009 r. wskazuje, że zawisłe przed tamtejszym sądem postępowanie o zasiedzenie toczy się przy uczestnictwie kręgu podmiotów, który nie jest tożsamy z kręgiem stron niniejszego postępowania, co może dać podstawy do przypuszczeń, że osoby które będąc uczestnikami w tej pierwszej sprawie, są spadkobiercami zmarłych Z.Z. oraz H.O. , a w rezultacie mogą nie być spełnione przesłanki z art. 97 § 1 pkt 1 K.p.a., co czyniłoby zawieszenie z urzędu takiego postępowania bezpodstawnym.
[....] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego badając zasadność zawieszenia postępowania na drugiej podstawie wymienionej w skarżonym postanowieniu tj. art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. zwrócił uwagę, że zagadnieniem wstępnym, dającym podstawę do zawieszenia postępowania jest tylko takie postępowanie przed innym organem lub sądem, którego wynik bezpośrednio wpłynie na treść rozstrzygnięcia w sprawie administracyjnej. Jak słusznie wskazał Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, w myśl art. 52 Prawa budowlanego obowiązki, o których mowa w art. 48 i nast. powołanej ustawy można nałożyć na inwestora, właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego. Stąd niezbędną przesłanką przeprowadzenia każdego postępowania jurysdykcyjnego jest to, aby adresaci indywidualnych rozstrzygnięć w formie decyzji administracyjnych byli skonkretyzowani. Brak prawidłowego określenia kręgu stron postępowania może uniemożliwiać wydanie rozstrzygnięcia merytorycznego w danej sprawie. Tym samym aby uznać, że toczące się postępowanie o zasiedzenie nieruchomości, na której posadowione są przedmiotowe obiekty budowlane stanowi "zagadnienie wstępne" w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. trzeba jednoznacznie ustalić, czy ta konkretna sprawa dotyczy którejkolwiek z działek postępowania oraz czy nie została już prawomocnie zakończona, a także ustalenie kręgu uczestników postępowania o zasiedzenie celem ustalenia, czy zachodzi zbieżność ze stronami w niniejszej sprawie.
Na podstawie zebranego dotychczas w sprawie materiału dowodowego, a w szczególności korespondencji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z Sądem Rejonowym w W. z dnia 24 sierpnia 2009 r., kierując się wskazaniami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wyrażonymi w wyroku z dnia 24 czerwca 2008 r., sygn. akt II SA/Kr 312/08 ustalono, że sprawa o sygn. akt I Ns 554/04 nie została prawomocnie zakończona a nadto, że sprawa ta z wniosku R.C. i I.C. przy uczestnictwie H.C. , Z.Z. , S.Z. , J.Z. , J.Z. , K.O. , D.M. , W.O. , P.O. B.O. toczy się o zasiedzenie ½ części działki nr [....] oraz działki [....] (obecnie podzielonej na działki nr nr ......).
W ocenie Wojewódzkiego Inspektora zagadnieniem wstępnym w niniejszej sprawie jest niewątpliwie prawomocne zakończenie postępowania o zasiedzenie, które może mieć wpływ na konkretyzację adresata decyzji rozstrzygającej sprawę w niniejszym postępowaniu co do istoty.
Jednocześnie organ odwoławczy, odnosząc się do pozostałych zarzutów podniesionych przez stronę zauważył, że powyższe uzasadnienie stanowi na nie wyczerpującą odpowiedź. Podkreślono, że skarżąca nie ma racji wskazując, że w jej ocenie organy administracji publicznej czekają czy osoba, która wzniosła budowlę, być może w przyszłości stanie się właścicielem terenu, na którym nielegalnie wzniosła w przeszłości budynek, ponieważ postanowienie o stwierdzeniu zasiedzenia nie ma charakteru konstytutywnego, lecz deklaratoryjny, co przejawia się w tym, że jedynie potwierdza istnienie faktu, który miał miejsce w przeszłości.
Wobec powyższego [....] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego korzystając ze swych kompetencji reformatoryjnych w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. zreformował zaskarżone postanowienie w zakresie podstawy prawnej utrzymując je w pozostałym zakresie, a niniejsze rozstrzygnięcie nie narusza art. 139 K.p.a.
Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodziła się B.O. , która wniosła skargę do sądu administracyjnego w dniu 26 października 2011 r. (data stempla pocztowego) domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji.
W ocenie skarżącej wydane postanowienie jest bezpodstawne, gdyż nie ma żadnych podstaw do wstrzymywania zakończenia postępowania administracyjnego do czasu zakończenia sprawy o zasiedzenie nieruchomości.
Nadto skarżąca podniosła, że przedmiotowe postanowienie zostało wydane z naruszeniem art. 10 K.p.a., gdyż skarżąca nie brała czynnego udziału w każdym etapie postępowania, nie zawsze uczestniczyła w organizowanych wizjach w sprawie i nie mogła odnieść się do zebranych materiałów.
W odpowiedzi na skargę [....] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wniósł o jej oddalenie w pełni podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zakwestionowanego rozstrzygnięcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej jedynie pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. - zwanej dalej w skrócie P.p.s.a.). Badając pod tym względem zaskarżone postanowienie Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone postanowienie [....] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 8 września 2011 r. znak: [....] uchylające poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. z dnia 16 kwietnia 2011 r. znak [....] w części dotyczącej zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 1 K.p.a. i w tym zakresie orzekające o zawieszeniu postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. oraz w pozostałym zakresie utrzymujące w mocy zaskarżone postanowienie – jest zgodne z prawem.
Istotną okolicznością tej sprawy jest fakt, że już raz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpoznawał sprawę ze skargi skarżącej na postanowienie [....] Wojewódzkiego Inspektor Nadzoru Budowlanego zawieszające postępowanie w sprawie. Sąd ten wyrokiem z dnia 24 czerwca 2008 r., sygn. akt II SA/Kr 312/08 zawarł w uzasadnieniu wyroku wskazania i pogląd prawnych dotyczący kwestii zawieszenia w tej sprawie. Zgodnie z art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Sąd tym wyrokiem uchylił postanowienia zawieszające postępowanie co oznaczało, że ponownie sprawa dotycząca zawieszenia była rozpoznawana przez organy administracji.
Oznacza to również, że ponownie rozpoznając skargę na postanowienie w przedmiocie zawieszenia postępowania, Sąd w tej sprawie jest związany poglądem prawnym zawartych w ww. wyroku z dnia 24 czerwca 2008 r. Wyrok ten stał się bowiem prawomocny. W związku z tym niezbędnym będzie przedstawienie pokrótce ustaleń i poglądu prawnego zawartego w ww. wyroku z 24 czerwca 2008 r.
Sąd w uzasadnieniu tego wyroku stwierdził, że jeżeli podstawą zawieszenia postępowania jest art. 97 §1 pkt 4 K.p.a. to musi wystąpić konieczność wcześniejszego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego. Powodem zawieszenia postępowania nie mogła być śmierć Z.C. , który zmarł 20 lat przed wszczęciem postępowania w sprawie a obowiązkiem organu było ustalenie aktualnych właścicieli nieruchomości. Nie było więc, jak wskazał to Sąd w ww. wyroku, żadnych podstaw by zawieszać postępowanie w oparciu o art. 97 § 1 pkt 1 K.p.a. do czasu ustalenia kręgu jego spadkobierców. W ocenie Sądu badając zasadność zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. należało wykazać, że zagadnieniem wstępnym dającym podstawę do zawieszenia postępowania administracyjnego jest tylko takie postępowanie toczące się przed innym organem lub sądem, którego wynik bezpośrednio wpłynie na treść rozstrzygnięcia w sprawie administracyjnej. Sąd stwierdził dalej, że w tej sprawie (wówczas rozstrzyganej) brak było jednoznacznego ustalenia, że którakolwiek ze spraw toczących się przed Sądem Rejonowym w W. wpłynie na treść rozstrzygnięcia wydanego przez organy nadzoru budowlanego.
Sąd wskazał, że jeżeli zagadnieniem wstępnym jest konieczność ustalenia kręgu właścicieli działek, na których usytuowane są przedmiotowe obiekty budowlane, to zawieszając postępowanie należało podać czego konkretnie dotyczą sprawy przed Sądem Rejonowym w W. i dlaczego ich rozstrzygnięcie będzie miało wpływ na ustalenie kto jest właścicielem nieruchomości.
Dalej Sąd wskazał, że ani postępowanie o przywrócenie stanu zgodnego z prawem, ani postępowanie o ochronę posiadania nie wpłynie na ustalenie kto jest właścicielem nieruchomości i wynik tych procesów nie ma żadnego związku z rozstrzygnięciem kwestii ewentualnej samowoli budowlanej na działkach nr nr [....] . Jednakże, co istotne w tej sprawie, Sąd orzekając w dniu 24 czerwca 2008 r. stwierdził, że nie można wykluczyć, że toczące się postępowanie o zasiedzenie nieruchomości, na której posadowione są przedmiotowe obiekty budowlane, będzie miało charakter zagadnienia wstępnego, a to dlatego, że pozwoli ono na ustalenie adresata decyzji organu nadzoru budowlanego. Postanowienie o stwierdzeniu zasiedzenia nie ma charakteru konstytutywnego, lecz deklaratoryjny tzn. jedynie potwierdza istnienie faktu, który miał miejsce w przeszłości.
Sąd zawarł wyraźną wskazówkę organom mianowicie, przed zawieszeniem postępowania z tej przyczyny (tzn. prowadzenia postępowania w sprawie zasiedzenia) trzeba jednoznacznie ustalić, czy sprawa I Ns 554/04 (lub inna sprawa) dotyczy którejkolwiek z działek postępowania oraz czy nie została już prawomocnie zakończona. Istotne będzie również ustalenie kręgu uczestników postępowania o zasiedzenie - aktualnych właścicieli nieruchomości. W ponownym postępowaniu organ I instancji powinien wyjaśnić te okoliczności na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sądowych, a nie opierać się wyłącznie na twierdzeniach R.C. .
Przytoczone wskazówki dotyczące dalszego toku postępowania administracyjnego oraz wyrażony pogląd prawny co do znaczenia pojęcia zagadnienia wstępnego mającego w tej sprawie postać odrębnego postępowania cywilnego dotyczącego zasiedzenia nieruchomości – wiązały nie tylko organy orzekające w sprawie, ale także wiążą Sąd administracyjny.
Nie ulega więc wątpliwości, że obowiązkiem organów było ustalenie, czy toczy się postępowanie o zasiedzenie i czy przedmiotem tego postępowania jest nieruchomość, na której znajdują się obiekty objęte wnioskiem skarżącej dotyczącym ustalenia samowoli budowlanej i podjęcia stosownie do tego czynności. Zgodnie z przywoływanym i przez organy administracji i przez Sąd orzekający wyrokiem z dnia 24 czerwca 2008 r. w tej sprawie – nałożenie jakichkolwiek obowiązków wynikających z ustalenia samowoli budowlanej może być skuteczne tylko wobec inwestora, właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego (art. 52 Prawa budowlanego). Ponieważ inwestor już od dawna nie żyje, tym samym zasadnie organy uznały za konieczne oczekiwanie na zakończenie postępowania w sprawie zasiedzenia nieruchomości. Jak ustaliły to organy, na datę wydawania zaskarżonych postanowień sprawa o sygn. akt I Ns 554/04 dotycząca zasiedzenia ½ części działki nr [....] oraz działki [....] (obecnie podzielonej na działki nr....) jeszcze się nie zakończyła. Samowoli – w ocenie wnioskodawczyni – dotyczyły obiekty zlokalizowane właśnie na działce nr [....] i [....] w K. (wniosek z dnia 28 kwietnia 2005 r. akta administracyjne sprawy, karta nr 7).
Mając powyższe na uwadze nie można organom zarzucić naruszenia prawa, a to dlatego, że będąc związane wskazówkami zawartymi w uzasadnieniu wyroku Sądu administracyjnego – wypełniły te wiążące je zalecenia.
Sąd uznał, że również pozostałe zarzuty skargi nie są zasadne. Sąd nie dopatrzył się w tej sprawie naruszenia i to – jak podnosi się w skardze - rażącego naruszenia Kodeksu postępowania administracyjnego, Prawa budowlanego, Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i podstawowych Wolności. Nie dopatrzył się również naruszenia Konstytucji RP. Podnoszone art. 35 i 36 K.p.a. dotyczą okresu prowadzenia postępowania i zgodnie z art. 35 § 5 K.p.a. do okresów załatwiania sprawy nie wlicza się okresu zawieszenia postępowania. W tych okolicznościach także zarzut naruszenia art. 12 § 1 K.p.a. nie jest zasadny, ponieważ organy zobowiązane były do zawieszenia postępowania a ponadto, sprawa ta dotyczy jedynie zbadania przez Sąd legalności zawieszenia, a nie merytorycznego rozpoznania sprawy. Art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolnościach (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 z późn. zm.) reguluje zasadę rzetelnego procesu sądowego i prawa każdej osoby do sprawiedliwego i publicznego rozpatrzenia jej sprawy w rozsądnym terminie przez niezawisły i bezstronny sąd. W ocenie Sądu zasada ta jest respektowana w sprawie skarżącej.
Dalej skarżąca zarzuciła naruszenie dalszych przepisów K.p.a. tj. art. 6, art. 7, art. 8, art. 10, art. 94 § 1 pkt 4, art. 94 § 1 pkt 1, art. 76 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80, art. 100 § 2, art. 107. W tej sprawie, której granice obejmują jedynie ocenę legalności zawieszenia postępowania, Sąd nie stwierdza naruszenia powołanych zasad ogólnych K.p.a. (art. 6 – zasady praworządności, art. 7 – zasady prawdy obiektywnej, art. 8 – zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji, art. 10 – zasady zapewnienia możliwości czynnego udziału stron). Zasady te są respektowane w tej sprawi dotyczącej zawieszenia postępowania. Sąd zaś nie może oceniać sprawy "głównej".
Zarzut naruszenia art. 94 K.p.a. także jest niezasadny, ponieważ przepis ten dotyczy tylko skutków nieobecności stron na rozprawie administracyjnej. Zarzuty naruszenia pozostałych artykułów dotyczących postępowania dowodowego - art. 76 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80 – nie są zasadne, albowiem organy podjęły czynności zmierzające do ustalenia istotnych w tej sprawie czynności. Sąd uznał, że w okolicznościach tej sprawy nie występuje sytuacja opisana w art. 100 § 2 K.p.a., tzn. nie zachodzi okoliczność wystąpienia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego bądź poważnej szkody dla interesu społecznego, które to okoliczności uzasadniałyby rozstrzygniecie zagadnienia wstępnego przez sam organ administracyjny. Sama strona także żadnych okoliczności dotyczącej tego artykułu nie wskazała.
Zaskarżone postanowienie spełnia kryteria wynikające nawet nie tyle z powołanego w skardze art. 107 K.p.a. (przepis ten dotyczy decyzji), ile z art. 124 K.p.a. i zawiera treść wymaganą tym przepisem.
Sąd nie stwierdził zasadności zarzutu dotyczącego naruszenia art. 28 i 29 Prawa budowlanego (przepisy te dotyczą stron pozwolenia na budowę lub instytucji zgłoszenia), art. 36 Prawa budowlanego (przepis ten dotyczy treści pozwolenia na budowę), art. 39 Prawa budowlanego (przepis ten dotyczy prowadzenia robót w obiekcie zabytkowym), art. 48 Prawa budowlanego (przepis ten dotyczy ustalenia istnienia samowoli budowlanej i na tym etapie postępowania sprowadzającym się jedynie do oceny legalności zawieszenia w ogóle nie może być brany pod uwagę), art. 52 Prawa budowlanego (przepis ten został prawidłowo zastosowany przez organy) i art. 64 Prawa budowlanego (przepis ten nakłada obowiązek prowadzenia książki obiektu budowlanego).
Zarzuty dotyczące braku spełnienia przesłanki istnienia zagadnienia wstępnego w tej sprawie zostały już prawomocnie rozstrzygnięte innym wyrokiem Sądu administracyjnego, wiążącego w tej sprawie i organy i Sąd. Z akt zgromadzonych w sprawie nie wynika również, aby właścicielem nieruchomości stanowiącej działkę nr [....] była skarżąca. Żaden dokument tego nie potwierdza.
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie jest prawidłowe i w związku z tym skargę, na zasadzie art. 151 P.p.s.a. – należało oddalić.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło