II SA/Kr 1819/11
WyrokWSA w Krakowie2012-02-14
Skład orzekający: WSA Mariusz Kotulski, Sędzia WSA Mirosław Bator, Sędzia WSA Renata Czeluśniak (spr.)
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zamiar poszerzenia działalności rolniczej o ekologiczną uprawę warzyw i roślin pod osłoną foliową, z wykorzystaniem nadwyżek ciepła z piekarni, może stanowić szczególnie uzasadnioną potrzebę zmiany lasu na użytek rolny w rozumieniu art. 13 ust. 2 ustawy o lasach?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zamiar poszerzenia działalności rolniczej, nawet o profil ekologiczny, nie stanowi szczególnie uzasadnionej potrzeby zmiany lasu na użytek rolny w rozumieniu art. 13 ust. 2 ustawy o lasach. Obowiązkiem właściciela jest trwałe utrzymywanie lasu, a odstępstwo od tej zasady wymaga wykazania sytuacji przymusowej, a nie jedynie chęci rozwoju działalności gospodarczej. Wpis do ewidencji gruntów decyduje o charakterze lasu, a nie jego faktyczne zagospodarowanie czy zaniedbania właściciela.Stan faktyczny
Właściciel działki złożył wniosek o zmianę lasu na użytek rolny, argumentując potrzebą poszerzenia działalności rolniczej o ekologiczną uprawę warzyw i roślin pod osłoną foliową, z wykorzystaniem nadwyżek ciepła z piekarni. Starosta odmówił zgody, uznając, że nie wykazano szczególnie uzasadnionej potrzeby. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy, podkreślając obowiązek trwałego utrzymywania lasów i uznając, że rozwój działalności gospodarczej nie jest szczególnie uzasadnioną potrzebą. Właściciel złożył skargę do WSA, zarzucając naruszenie zasad postępowania administracyjnego i błędną ocenę potrzeby zmiany przeznaczenia gruntu.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: WSA Mariusz Kotulski Sędziowie: Sędzia WSA Mirosław Bator Sędzia WSA Renata Czeluśniak (spr.) Protokolant: Urszula Bukowiec przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej w Tarnowie Ewy Broda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lutego 2012 r. sprawy ze skargi M.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia 29 września 2011r. nr [....] w przedmiocie odmowy wyrażenia zgody na zmianę lasu na użytek rolny skargę oddala.
Starosta D. decyzją z dnia [...] sierpnia 2011r. znak:[...], wydaną na podstawie art. 13 ust. 2 i 3 pkt 2 ustawy z dnia 28 września 1991r. o lasach (Dz. U. z 2011r. Nr 12, poz. 59 ze zm.) oraz art. 104 kpa, nie wyraził zgody na zmianę lasu na użytek rolny o powierzchni 0,10 ha, na działce1 stanowiącej własność M.S. położonej w miejscowości G. , Gmina D.
W uzasadnieniu organ I instancji podał, że M.S. wystąpił z wnioskiem o wyrażenie zgody na wyłączenie obszaru leśnego o powierzchni 0,10 ha na użytek rolny na działce nr 1 położonej w miejscowości G. , Gmina D. Wniosek uzasadnił tym, iż prowadzi działalność rolniczą i na przedmiotowej działce zamierza prowadzić uprawy rolne. Starosta na podstawie aktu notarialnego, elektronicznego wypisu z ksiąg wieczystych oraz wypisu z rejestru gruntów ustalił, że działka ta stanowi własność wnioskodawcy. Starosta D. decyzją z dnia [...] kwietnia 2011r. odmówił zmiany lasu na użytek rolny, lecz Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. decyzją z dnia [...] maja 2011r. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Kolegium zwróciło uwagę na obowiązek podjęcia wszelkich kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w tym do zebrania w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz na obowiązek dokonania oceny, czy dana okoliczność została udowodniona w oparciu o całokształt materiału dowodowego.
Ponownie rozpatrując sprawę, Starosta uzyskał informację, że przedmiotowa działka nie jest objęta miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, a także, że na działkę nr 1 wydane zostały następujące decyzje o warunkach zabudowy:
1) decyzja z dnia 10 października 2003r., którą na wniosek M.S. ustalono warunki zabudowy dla użytkowania budynku gospodarczego jako piekarni;
2) decyzja z dnia 21 listopada 2005r., którą na wniosek M.S. ustalono warunki zabudowy dla rozbudowy budynku piekarni polegającej na dobudowie (od strony południowej) pomieszczenia wychładzalni pieczywa;
3) decyzja z dnia 22 sierpnia 2006r., którą na wniosek M.S. ustalono warunki zabudowy dla zmiany sposobu użytkowania pomieszczeń gospodarczych na piekarnię (poddasze) oraz nadbudowy nad wychładzalnią pieczywa z przeznaczeniem na cele mieszkalne;
4) decyzja z dnia 11 marca 2008r., którą ustalono warunki zabudowy dla budynku cukierni wraz z przebudową istniejącego zjazdu indywidualnego na zjazd z drogi gminnej;
5) decyzja z dnia 11 maja 2009r. przenosząca na rzecz B.S. decyzję ostateczną z dnia 11 marca 2008r.;
6) decyzja z dnia 30 kwietnia 2010r. zmieniająca ostateczną decyzję o warunkach zabudowy z dnia 11.03.2008r.;
7) decyzja z dnia 2 grudnia 2010r., którą ustalono warunki zabudowy dla: budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego.
Ponadto Burmistrz D. poinformował, że działka nr 1 w G. zgodnie ze Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy D. położona jest w terenach oznaczonych symbolem M3 (obszary adaptacji rozwoju mieszkalnictwa rolniczego) oraz symbolem RL (tereny istniejących lasów). M.S. sprecyzował swój wniosek i poinformował, że zmiana na użytek rolny opisanego gruntu leśnego umożliwiałaby mu - po uprzednim dokonaniu jego rekultywacji, celem zwiększenia jakości gleby - poszerzenie zakresu prowadzonej działalności rolniczej o ekologiczną uprawę warzyw oraz innych roślin pod osłoną foliową. Ze względu na aspekt ekologiczny, funkcjonalny, jak i finansowy znaczenie dla wnioskodawcy ma położenie gruntu w istniejącym, ogrodzonym siedlisku, ponieważ związane z nią instalacje zabezpieczone byłyby przed dostępem osób trzecich i dzikiej zwierzyny bez potrzeby ponoszenia niepotrzebnych kosztów przez właściciela. M.S. wyjaśnił również niepowtarzalność takiej lokalizacji, która przejawia nieodpłatnego wykorzystania nadwyżek ciepła wytwarzanego przy wypieku chleba, które jest obecnie bezproduktywnie wydalane do otoczenia przez komin, a dzięki zastosowaniu podgrzewacza do wody można je wykorzystać i przesłać podziemnym ciepłociągiem do miejsca odbioru.
Starosta wskazał, że zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy o lasach właściciele lasów zobowiązani są do trwałego utrzymywania lasów i zapewnienia ciągłości ich użytkowania. W szczególności obowiązkiem właściciela lasu jest ponowne wprowadzenie roślinności leśnej (upraw leśnych) w lasach w okresie do 5 lat od usunięcia drzewostanu. Wnioskodawca twierdził, iż drzewostan uległ zniszczeniu w wyniku sił przyrody. Jednak Starosta podkreślił, że zdarzenia, w przypadku których celowemu usunięciu roślinności leśnej lub zniszczeniu jej w wyniku zdarzenia losowego nie towarzyszy równocześnie zmiana sposobu zagospodarowania gruntu, a więc rozpoczęcie innego niż leśne użytkowanie tego gruntu, nie pozbawiają gruntu charakteru lasu. Lasem w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy o lasach pozostanie więc z pewnością grunt, na którym przeprowadzony został zrąb zupełny i mimo obowiązku wynikającego z art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy o lasach nie została wprowadzona ponownie roślinność leśna (tzw. halizna), jak również grunt pozbawiony roślinności wskutek oddziaływania czynników szkodliwych (np. wiatrołom). Z podanej przez stronę informacji wynika, że w latach osiemdziesiątych las został zniszczony przez wiatr a "na przedmiotowym gruncie od wielu lat nie jest w żaden sposób realizowana gospodarka leśna w rozumieniu ustawy o lasach oraz brak jest planu urządzania lasu czy innego rozstrzygnięcia właściwego organu, które regulowałyby zasady prawidłowej gospodarki leśnej". Zgodnie jednak z wypisem z rejestru gruntu oraz uproszczonym planem urządzania lasu, który obowiązywał od 1997 - 2006r., ten fragment działki jest lasem. Starosta podkreślił, że okoliczności faktyczne, takie jak: niewielkie zadrzewienie gruntu, faktyczne wyodrębnienie (poprzez ogrodzenie), czy też istniejące urządzenia przesyłowe nie są przeszkodą dla utrzymywania uprawy leśnej. Należy również mieć na względzie, że działka wnioskodawcy sąsiaduje bezpośrednio z lasem. Nie jest więc wyłącznie enklawą otoczoną terenami rolniczymi czy budowlanymi. Brak jest również podstaw do twierdzenia, że warunki na działce nie rokują, że utrzyma się tam las. Zdaniem Starosty wnioskodawca w swoich pismach nie wykazał, że istnieje szczególnie uzasadniona potrzeba zmiany lasu na użytek rolny, gdyż zamiar poszerzenia zakresu jego działalności rolniczej o ekologiczną uprawę warzyw i innych roślin nie może być uznany za taką szczególnie uzasadnioną potrzebę w rozumieniu ustawy o lasach. Dlatego też Starosta odmówił zgody na zmianę lasu na użytek rolny.
Odwołanie od powyższej wniósł M.S. nie zgadzając się z argumentami podniesionymi przez organ l instancji. Odwołujący się wskazał, iż w sprawie zachodzą okoliczności przemawiające za uwzględnieniem jego wniosku. Przede wszystkim wskazał na fakt, iż teren działki nie jest zalesiony, a ponadto na okoliczność, iż w ziemi umieszczone są sieci infrastruktury technicznej, co ogranicza możliwość utrzymywania na tej nieruchomości lasu. Ponadto odwołujący się zwrócił uwagę na aspekt ekonomiczny z uwagi na prowadzoną przez siebie działalność.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. decyzją z dnia [...] września 2011r. znak: [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 13 ustawy z dnia 28 września 1991r. o lasach, utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że działka nr 1 , stanowiąca własność M.S. , ma powierzchnię 0,46 ha i stanowi użytek rolny (symbol B-PsV) o powierzchni 0,36 ha oraz lasy i grunty leśne (symbol LsV) o powierzchni 0,10 ha. Z mapy wynika, iż działka ta znajduje się na obrzeżach terenu leśnego, a ponadto jest ogrodzona. Podczas wizji lokalnej w dniu 14 marca 2011r. ustalono, że teren oznaczony symbolem LsV jest słabo zadrzewiony, co potwierdza także dokumentacja fotograficzna. Zgodnie z informacją Burmistrza D. dla przedmiotowego terenu nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, a zgodnie ze Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy D. działka ta znajduje się na terenach oznaczonych symbolem M3, tj. obszary adaptacji i rozwoju mieszkalnictwa rolniczego oraz RL, czyli tereny istniejących lasów (adaptacje). M.S. figuruje w rejestrze podatku rolnego, a łączna powierzchnia gruntów wynosi 4,49 ha fizycznych.
Odnosząc się do treści wniosku M.S. , Kolegium podkreśliło, że z art. 13 ust. 1 ustawy o lasach wynika, że głównym obowiązkiem właścicieli lasów jest obowiązek trwałego utrzymywania oraz zapewnienia ciągłego użytkowania lasów. Regulacja ta zaś jest realizacją podstawowych założeń ustawy. Natomiast art. 13 ust. 2 stanowi odstępstwo od zasad określonych w ust. 1 i zgodnie z wolą ustawodawcy może mieć zastosowanie jedynie w szczególnie uzasadnionych przypadkach Wyrażenie zgody na zmianę lasu na użytek rolny pozostawiono zatem uznaniu organu, czyli staroście, zaś przesłankami dopuszczalności takiej decyzji jest wykazanie szczególnie uzasadnionych potrzeb właścicieli lasów. Tak więc wyrażenie zgody na zmianę lasu na użytek rolny uzależnione jest od ważnych potrzeb życiowych, których niezaspokojenie stanowiłoby zagrożenie dla egzystencji rodziny (zob. wyrok WSA w Kielcach z 21 października 2010r. sygn. akt: II SA/Ke 559/10, Lex Polonica nr 2522538). Kolegium wskazało, że M.S. prowadzi gospodarstwo rolne o powierzchni gruntów 4.49 ha fizycznych, prowadzi piekarnię zaś w budowie znajduje się budynek cukierni i dom jednorodzinny. Zdaniem Kolegium w tych okolicznościach zmiana lasu na użytek rolny w tej konkretnej sprawie nie jest podyktowana ważnymi potrzebami życiowymi M.S. i jego rodziny, a związana jest z poszerzeniem prowadzonej działalności. W ocenie Kolegium ta okoliczność nie mogła być uznana za uzasadnioną potrzebę właściciela lasu. Także sytuacja życiowa odwołującego się nie uzasadnia zmiany lasu na użytek rolny. Natomiast fakt, iż na przedmiotowej działce większość drzew zostało usuniętych z powodu wichur mających miejsce w latach 80 ubiegłego wieku, nie ma żadnego wpływu na konieczność uwzględnienia wniosku o zmianę lasu na użytek rolny. O tym, czy dany grunt jest lasem, decyduje bowiem wpis do ewidencji gruntów nie zaś faktyczne zagospodarowanie działki, a właściciel lasu ma obowiązek utrzymywania lasów i zapewnienia ciągłości ich użytkowania. Kolegium wskazało też, że do 2006r. dla tej części działki nr 664, która objęta jest użytkowaniem leśnym, obowiązywał plan urządzenia lasu. Plan ten uchwalony został w 1997r., a więc już po wystąpieniu niekorzystnych zjawisk atmosferycznych, które wystąpiły w latach 80 dwudziestego wieku. Ponadto zgodnie ze Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy D. . działka nr 1 znajduje się na terenach oznaczonych symbolem M3, tj. obszary adaptacji i rozwoju mieszkalnictwa rolniczego oraz RL, tj. tereny istniejących lasów (adaptacje). Zdaniem Kolegium okoliczność ta winna zostać wzięta pod uwagę, ponieważ studium nie jest przepisem gminnym, jednak stosownie do art. 9 ust. 4 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, ustalenia studium są wiążące dla organów gminy przy sporządzaniu planów miejscowych. Zatem treść studium wskazuje w niniejszej spawie, że organy gminy nadal na tym terenie, gdzie obecnie jest las, planują jego dalsze funkcjonowanie wraz z adaptacją. Dlatego też Kolegium uznało decyzję organu I instancji za prawidłową i zgodną z prawem.
Skargę na decyzję SKO w T. wniósł M.S. , zarzucając jej naruszenie:
– art. 7 i 8 kpa poprzez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli oraz poprzez prowadzenie postępowania wbrew zasadzie budzenia zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej i w rezultacie wydanie decyzji niezgodnej z prawem z przekroczeniem granic uznania administracyjnego;
– art. 80 kpa poprzez nieprawidłową ocenę, iż dana okoliczność nie została udowodniona, a mianowicie poprzez przyjęcie, że w niniejszej sprawie nie została uzasadniona potrzeba zmiany lasu na użytek rolny;
– naruszenie art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 28 września 1991 o lasach w związku z art. 8 kpa poprzez uznanie, że skarżący jako właściciel nie wykazał potrzeby uzasadniającej zmianę lasu na użytek rolny, a nadto nie udowodnił istnienia szczególnej potrzeby warunkującej dokonanie takiej zmiany.
Skarżący domagał się uchylenia w całości zaskarżonej decyzji SKO w T. oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty D. a także zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych, o ile nie zostanie przedstawione odrębne zestawienie kosztów.
W odpowiedzi na skargę SKO w T. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "ppsa", sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ppsa. Orzekanie – w myśl art. 135 ppsa - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.
Skarga nie jest zasadna i podlega oddaleniu.
Na wstępie należy przytoczyć treść art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 28 września 1991r. o lasach, zgodnie, z którym właściciele lasów są obowiązani do trwałego utrzymywania lasów i zapewnienia ciągłości ich użytkowania, a w szczególności do:
1) zachowania w lasach roślinności leśnej (upraw leśnych) oraz naturalnych bagien i torfowisk;
2) ponownego wprowadzania roślinności leśnej (upraw leśnych) w lasach w okresie do 5 lat od usunięcia drzewostanu;
3) pielęgnowania i ochrony lasu, w tym również ochrony przeciwpożarowej;
4) przebudowy drzewostanu, który nie zapewnia osiągnięcia celów gospodarki leśnej, zawartych w planie urządzenia lasu, uproszczonym planie urządzenia lasu lub decyzji, o której mowa w art. 19 ust. 3;
5) racjonalnego użytkowania lasu w sposób trwale zapewniający optymalną realizację wszystkich jego funkcji przez:
a) pozyskiwanie drewna w granicach nieprzekraczających możliwości produkcyjnych lasu,
b) pozyskiwanie surowców i produktów ubocznego użytkowania lasu w sposób zapewniający możliwość ich biologicznego odtwarzania, a także ochronę runa leśnego.
Ust. 2 tego przepisu stanowi natomiast, że zmiana lasu na użytek rolny jest dopuszczalna w przypadkach szczególnie uzasadnionych potrzeb właścicieli lasów. W przedmiocie zmiany lasu niestanowiącego własności Skarbu Państwa na użytek rolny decyzję wydaje starosta na wniosek właściciela lasu (ust. 3).
Treść art. 13 ust. 2 ustawy o lasach wskazuje, że zmiana lasu na użytek rolny następuje wskutek decyzji administracyjnej wydawanej w ramach tzw. uznania administracyjnego. Oczywiście nie oznacza to, że organy mogą pozwolić sobie na działania dowolne, lecz przy uwzględnieniu całokształtu okoliczności, powinny ocenić, czy w danej sprawie zachodzi "szczególnie uzasadniona potrzeba właściciela lasu" przemawiająca za zmianą lasu na użytek rolny. Zatem dla oceny, czy, jak zarzucono w skardze, organy naruszyły art. 13 ust. 2 ustawy o lasach, konieczne jest ustalenie, czy w kontrolowanym postępowaniu prawidłowo ustalono stan faktyczny i wzięto pod uwagę wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności. Dlatego także w toku postępowania poprzedzającego wydanie decyzji administracyjnej wydawanej w ramach uznania administracyjnego organy zobowiązane są przestrzegać podstawowych zasad postępowania administracyjnego. Stosownie do art. 7 kpa jednym z najważniejszych zadań organów prowadzących postępowanie administracyjne jest stanie na straży praworządności i podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Realizacja zasady prawdy obiektywnej ma ścisły związek z realizacją zasady praworządności, gdyż ustalenie stanu faktycznego sprawy jest niezbędnym elementem prawidłowego zastosowania normy prawa materialnego. Podkreślić trzeba, że art. 77 § 1 kpa nakazuje organom administracji w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, zaś art. 8 kpa tak prowadzić postępowanie, by pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa. Tak dokonane ustalenia faktyczne powinny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu faktycznym, które, jak stanowi art. 107 § 3 kpa, powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.
Odnosząc powyższe rozważania do kontrolowanego postępowania, stwierdzić należy, że ustalenia poczynione przez organy były prawidłowe. Mianowicie działka nr 1 jest własnością skarżącego, ma ona powierzchnię 0,46 ha i stanowi użytek rolny (symbol B-PsV) o powierzchni 0,36 ha oraz lasy i grunty leśne (symbol LsV) o powierzchni 0,10 ha. Część działki o powierzchni 0,10 ha objęta wnioskiem skarżącego jest zatem lasem w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy o lasach. Przedmiotowa działka znajduje się na obrzeżach terenu leśnego, jest ogrodzona, a teren oznaczony symbolem LsV jest słabo zadrzewiony. Bezspornym jest także, że dla przedmiotowego terenu nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, natomiast zgodnie ze Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy D. działka ta znajduje się na terenach oznaczonych symbolem M3 (obszary adaptacji i rozwoju mieszkalnictwa rolniczego) oraz RL (tereny istniejących lasów). Nie budzą też wątpliwości ustalenia co do istniejącego zagospodarowania całej działki nr 1 oraz działalności prowadzonej przez skarżącego. Dlatego też zarzuty skargi naruszenia art. 7 i art. 8 kpa Sąd uznał za niezasadne. Ponadto Sąd nie dopatrzył się naruszenia art. 77 § 1 kpa.
Jeśli zatem w kontrolowanym postępowaniu prawidłowo został ustalony stan faktyczny, koniecznym było zbadanie, czy na podstawie takiego stanu faktycznego organy były uprawnione do orzeczenia o odmowie zmiany lasu na użytek leśny, czy też, odmawiając wnioskowanej przez skarżącego zmiany, przekroczyły granice uznania administracyjnego zakreślone przez art. 13 ust. 2 ustawy o lasach. Przesłanka, od spełnienia której uzależniona została możliwość zmiany przeznaczenia gruntu z lasu na użytek rolny, sformułowana została bowiem przez ustawodawcę w sposób ogólny, wymagający w każdym przypadku dokonania przez organ oceny wskazywanych przez stronę okoliczności. Wyjaśnić trzeba, że słowo "potrzeba" w języku polskim używane jest w znaczeniu, że coś jest potrzebne, nieodzowne, że zachodzą okoliczności zmuszające do postąpienia tak a nie inaczej, konieczność, mus, niezbędność. Słowo to używane jest także w znaczeniu "krytyczne położenie, opresja, tarapaty, niebezpieczeństwo, nieszczęście, ubóstwo, bieda" oraz w liczbie mnogiej w znaczeniu rzeczy, bez których trudno się obejść, koniecznych do życia (za "Małym słownikiem języka polskiego" PWN 1969). We wszystkich znaczeniach pojęcie to niesie w sobie element pewnego przymusu sytuacyjnego, który może oczywiście wynikać dla strony z różnych okoliczności (tak NSA w wyroku z dnia 20 października 2010r. sygn. akt II OSK 1448/10).
Należy zatem podkreślić, że zmiana przeznaczenia lasu na użytek rolny musi być dla właściciela tego lasu czymś niezbędnym w danej sytuacji, przy czym potrzeba ta powinna być uzasadniona nie tylko z jego subiektywnego punktu widzenia, ale przede wszystkim przy zastosowaniu obiektywnych kryteriów oceny sytuacji strony i jej argumentów. Ponadto z woli ustawodawcy nie wystarcza wykazanie wystąpienia uzasadnionych potrzeb po stronie właściciela lasu. Konieczne jest bowiem jeszcze wykazanie ich szczególnego charakteru. Takie sformułowanie treści przepisu oznacza, że zmiana lasu na użytek rolny dopuszczalna jest w zupełnie wyjątkowych sytuacjach. Takie rozumienie treści art. 13 ust. 2 ustawy wynika też z celów jakie ma realizować ta ustawa. Jej art. 1 stanowi bowiem, że ustawa określa zasady zachowania, ochrony i powiększania zasobów leśnych oraz zasady gospodarki leśnej w powiązaniu z innymi elementami środowiska i z gospodarką narodową, a przepisy ustawy stosuje się do lasów, bez względu na formę ich własności (art. 2 ustawy).
Przytoczony wyżej art. 13 ust. 1 ustawy o lasach nakłada na właścicieli lasów obowiązek trwałego utrzymywania lasów i zapewnienia ciągłości ich użytkowania precyzując w pkt 1-5 najważniejsze związane z tym obowiązki w tym, obowiązek zachowania w lasach roślinności leśnej, obowiązek ponownego wprowadzenia roślinności leśnej w lasach w okresie 5 lat od usunięcia drzewostanu czy obowiązek pielęgnowania i ochrony lasu i jego racjonalnego użytkowania. Z trwałym utrzymywaniem lasów wiąże się ograniczanie dopuszczalności zmiany lasu na użytek rolny i dlatego ustawodawca ograniczył dopuszczalność takiej zmiany. Ciężar dowodowy wykazania, że zaistniały szczególnie uzasadnione potrzeby, spoczywa na właścicielu lasu. Zaistnienie tej przesłanki podlega ocenie organu rozpoznającego wniosek, gdyż ustawa wprowadza ograniczenia w wykonywaniu prawa własności. Nie wystarcza przy tym, jak wskazano wyżej, wykazanie uzasadnionych potrzeb po stronie właściciela. Konieczne jest wykazanie ich szczególnego charakteru Jest to zatem przesłanka kwalifikowana (B. Rakoczy, Komentarz do ustawy o lasach, Lex Omega z 2011r.).
W przedmiotowej sprawie Sąd podziela stanowisko organów administracji, że zmiana lasu na użytek rolny, związana z poszerzeniem prowadzonej przez skarżącego działalności, nie mogła być uznana za szczególnie uzasadnioną potrzebę właściciela lasu. Także sytuacja życiowa skarżącego nie uzasadnia zmiany lasu na użytek rolny. Za prawidłowe należy uznać również stwierdzenie, że nawet usunięcie większość drzew z działki z powodu wichur mających miejsce w latach 80-tych XX wieku, nie ma żadnego wpływu na konieczność uwzględnienia wniosku o zmianę lasu na użytek rolny, ponieważ o tym, czy dany grunt jest lasem, decyduje wpis do ewidencji gruntów, nie zaś faktyczne zagospodarowanie działki. Ponadto zaniedbania właściciela lasu w wypełnianiu obowiązków, o których mowa w cytowanym art. 13 ust. 1 ustawy o lasach i obecny stan zalesienia działki (a faktycznie jego brak), nie mogą przemawiać obecnie na korzyść właściciela działki
Podsumowując, zdaniem Sądu organy trafnie uznały, że w przypadku skarżącego nie można mówić o życiowo przymusowej sytuacji, która mogłaby uzasadnić jego wniosek o zmianę lasu na użytek rolny. Organy przy wydawaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia wzięły pod uwagę wszystkie istotne okoliczności i zastosowały do nich odpowiedni przepis prawa. Nie można więc zarzucić im przekroczenia granic uznania administracyjnego. Dlatego też zarzut skargi naruszenia art. 13 ust. 2 ustawy o lasach, a także art. 80 kpa jest niezasadny.
Mając na uwadze powyższe, orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 151 ppsa.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło