III SA/Wr 658/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marcin Miemiec (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia NSA Józef Kremis Sędzia NSA Anna Moskała Protokolant Jolanta Ryndak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 14 lutego 2012 r. sprawy ze skargi G.B. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji o wpisie do ewidencji producentów oddala skargę. Zaskarżoną decyzją organ II instancji uchylił w całości decyzję I instancji nr [...] z dnia [...] r. w sprawie uchylenia wpisu do ewidencji producentów i odmowie wpisu do ewidencji producentów i nadania numeru identyfikacyjnego G. B. oraz orzekł co do istoty sprawy uchylając nadany G. B. w dniu [...] r. numer identyfikacyjny (nr [...]) i wykreślając wpis z ewidencji producentów G. B. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji przedstawił przebieg postępowania w sprawie. Stwierdził, że w dniu [...] r. Z. B. złożył Kierownikowi Biura Powiatowego ARiMR w S. wniosek o wpis do ewidencji producentów w sprawie o nadanie numeru identyfikacyjnego, w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. W dniu [...] r. organ I instancji wydał Z. B. zaświadczenie o nadanym numerze identyfikacyjnym. G. B., żona Z. B. także złożyła do organu I instancji wniosek o wpis do ewidencji producentów w sprawie o nadanie numeru identyfikacyjnego. W dniu [...] r. organ I instancji wydał G. B. zaświadczenie o nadanym numerze identyfikacyjnym. W związku z weryfikacją wniosków o przyznanie pomocy w ramach działania "Modernizacja gospodarstw rolnych" Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, złożonego do Dolnośląskiego Oddziału Regionalnego ARiMR we W., przez małżonków Z. i G. B., stwierdzono, że posiadają oni dwa osobne numery identyfikacyjne. W tym stanie rzeczy organ I instancji wezwał małżonków do złożenia wyjaśnień w sprawie wniosków o wpis do ewidencji producentów i wniosku o przyznanie pomocy w ramach programu - Modernizacja gospodarstw rolnych. Z. B. oświadczył, iż związek małżeński z G. B. zawarł w [...] r., a ustawową wspólność majątkową małżeńską zniesiono w [...] r. Na mocy umowy małżeńskiej dokonano podziału majątku objętego wspólnością ustawową. Z. B. stwierdził, że jest właścicielem nieruchomości rolnych o powierzchni [...] ha gruntów rolnych wraz zabudowaniami i jest dzierżawcą gruntów rolnych o powierzchni [...] ha. Oprócz zajmowania się gospodarstwem rolnym prowadzi również działalność gospodarczą o charakterze rolniczym. Wraz z żoną, która pomaga mu w prowadzeniu gospodarstwa, mieszka w miejscowości B.. G. B. potwierdziła w całości oświadczenie złożone przez męża oraz stwierdziła, że jest właścicielką gospodarstwa rolnego w miejscowości G., obejmującego grunty rolne o powierzchni [...] ha oraz park maszynowy. W sprawach agrotechnicznych doradza jej mąż oraz wykonuje odpłatnie niektóre usługi agrotechniczne. Małżonkowie złożyli umowę majątkową małżeńską z dnia [...] r. (Rep. [...] nr [...]), na mocy której G. i Z. B. wyłączyli ustawową wspólność majątkową małżeńską. W następstwie tej umowy, zawarli w dniu [...] r. w formie aktu notarialnego (Rep. [...] nr [...]) umowę o podział majątku wspólnego między małżonkami – G. B. a Z. B., która również została złożona w organie I instancji. Małżonkowie zgodnie oświadczyli, że prowadzą dwa osobne gospodarstwa rolne, niezależne finansowo i technicznie. Jako małżonkowie posiadają dwa osobne numery identyfikacyjne i nie zgadzają się ani na zawieszenie numeru jednego z nich, ani na dobrowolną rezygnację z jednego numeru. Dnia [...] r. organ I instancji zawiesił z dniem [...] r. numer identyfikacyjny G. B. i poinformował, że numer identyfikacyjny nadany Z. B. za zgodą żony jest nadal obowiązujący w dalszych kontaktach z ARiMR, jako numer nadany zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Po rozpatrzeniu odwołania G. B. od tego rozstrzygnięcia organ II instancji decyzją z dnia [...] r. uchylił w całości zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji wydał decyzję nr [...] w sprawie uchylenia G. B. wpisu do ewidencji producentów z dnia [...] r. oraz odmówił jej wpisu do ewidencji producentów i nadania numeru identyfikacyjnego. Od powyższej decyzji strona wniosła odwołanie, wnosząc o jej uchylenie w całości. Organ II instancji po rozpatrzeniu odwołania uchylił w całości decyzję I instancji oraz orzekł co do istoty sprawy uchylając nadany w dniu [...] r. numer identyfikacyjny (nr [...]) oraz wykreślając wpis z ewidencji producentów G. B. W uzasadnieniu organ powołał się na ustawę z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (t.j. Dz.U. z 2004 r. Nr 10, poz. 76 ze zm.). Zgodnie z art. 12 ust. 1-6 tej ustawy, jednocześnie z wpisem do ewidencji producentów nadaje się numer identyfikacyjny, który jest niepowtarzalny i nie przechodzi na następcę prawnego. Wnioskodawcy podlegającemu wpisowi do ewidencji producentów na podstawie kilku tytułów nadaje się jeden numer identyfikacyjny. Małżonkom i podmiotom będącym współposiadaczami gospodarstwa rolnego nadaje się jeden numer identyfikacyjny - temu z małżonków lub współposiadaczy, co do którego współmałżonek lub współposiadacz wyrazili pisemną zgodę. Do wniosku o wpis do ewidencji producentów dołącza się pisemną zgodę odpowiednio współmałżonka bądź współposiadacza gospodarstwa rolnego albo wspólników. Według art. 13 ust. 1 - 4 ustawy, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR odmawia, decyzją administracyjną, wpisu do ewidencji producentów, jeżeli wnioskodawca nie jest producentem lub nadano mu uprzednio numer identyfikacyjny. Organ ten wydaje podmiotom wpisanym do ewidencji producentów zaświadczenie o nadanym numerze identyfikacyjnym, o którym mowa w art. 12. Podmioty wpisane do ewidencji producentów w kontaktach z Agencją są obowiązane do posługiwania się takim numerem identyfikacyjnym. Organ II instancji stwierdził, że zaskarżona decyzja I instancji winna być w całości uchylona z uwagi na to, że organ I instancji nieprawidłowo rozstrzygnął sprawę uchylając wpis do ewidencji producentów oraz odmawiając do ewidencji producentów i nadania numeru identyfikacyjnego. Przedmiotem postępowania administracyjnego była bowiem ocena zgodności z prawem nadania stronie w dniu [...] r. numeru identyfikacyjnego oraz dokonania wpisu strony do ewidencji producentów rolnych. Według organu II instancji, rozpatrywana sprawa winna być zatem rozstrzygnięta poprzez uchylenie nadanego w dniu [...] r. numeru identyfikacyjnego i wykreśleniu wpisu do ewidencji producentów. Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 11 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, producent podlega wpisowi do ewidencji producentów na podstawie wniosku złożonego do organu I instancji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania lub siedziby wnioskodawcy. Jednocześnie z wpisem do ewidencji producentów nadaje się numer identyfikacyjny (art. 12 ust. 1 ustawy). Nadanie numeru identyfikacyjnego jest czynnością materialno-techniczną organu administracji publicznej, która może być dokonana, gdy podmiot spełnia warunki przewidziane w przepisach ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów. Organ powołał się na ustalenia organu I instancji, z których wynika, że G. i Z. B. pozostając w związku małżeńskim otrzymali dwa numery identyfikacyjne. Narusza to powołane przepisy ustawy o nadawaniu numeru identyfikacyjnego. Organ stwierdził, że nie zasługują na uwzględnienie argumenty strony za nadaniem małżonkom dwóch osobnych numerów identyfikacyjnych, z uwagi na fakt prowadzenia osobnego gospodarstwa rolnego oraz istnienia między nimi rozdzielności majątkowej. Istotne jest, że małżonek posiada już numer identyfikacyjny, po wyrażeniu na to zgody przez współmałżonkę. Z umowy majątkowej małżeńskiej z dnia [...] r. (Rep. [...] nr [...]) wynika, iż G. B. i Z. B. pozostają w związku małżeńskim od dnia [...] r., natomiast wpis do ewidencji producentów oboje małżonkowie uzyskali w [...] r., gdy pozostawali już w związku małżeńskim. W świetle obowiązujących przepisów małżonkowie powinni otrzymywać jeden numer identyfikacyjny, niezależnie od tego czy współposiadają lub współprowadzą gospodarstwo. Ustawa nie różnicuje bowiem sytuacji małżonków, którzy wspólnie prowadzą gospodarstwo rolne od tych, którzy posiadają odrębne gospodarstwa rolne niezwiązane ze sobą funkcjonalnie, organizacyjnie, ekonomicznie. Rozstrzygający jest fakt istnienia związku małżeńskiego. Przepis art. 12 ust. 4 ustawy nie odwołuje się do stosunków majątkowych istniejących między małżonkami. Organ powołał się w tym przedmiocie na wyrok NSA z dnia 8 lipca 2009 r. (sygn. akt: II GSK1092/08). Biorąc to pod uwagę, organ II instancji uznał, iż w stanie faktycznym sprawy organ I instancji prawidłowo przyjął, iż istniejąca pomiędzy małżonkami rozdzielność majątkowa oraz posiadanie odrębnego majątku w postaci gospodarstwa rolnego nie uprawnia współmałżonka posiadającego odrębne gospodarstwo, do ubiegania się o wpis do ewidencji producentów i nadania numeru identyfikacyjnego. Organ uznał także, że nie zasługują na uwzględnienie zarzuty strony dotyczące naruszenia art. 23 w związku z art. 21 ust. 1 Konstytucji RP. Przepis art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. nie odwołuje się bowiem do stosunków majątkowych między małżonkami. Ustawa tych kwestii nie objęła treścią art. 12 ust. 4 ustawy. Zgodnie z art. 23 Konstytucji RP podstawą ustroju rolnego państwa jest gospodarstwo rodzinne. Gospodarstwo takie winno stanowić jeden organizm ekonomiczny, utrzymywany pracą małżonków oraz ich rodziny zamieszkujących w tym gospodarstwie. Kwestie własnościowe w pojęciu gospodarstwa rodzinnego odgrywają wtórną rolę. Nie ma gospodarstwa rodzinnego bez istnienia związku małżeńskiego, ponieważ nie ma rodziny rolnika bez zawarcia związku małżeńskiego w rozumieniu przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Od decyzji strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, wnosząc o uchylenie rozstrzygnięcia w punkcie 2., a mianowicie w zakresie uchylenia nadanego skarżącej w dniu [...] r. numeru identyfikacyjnego i wykreśleniu jej wpisu z ewidencji producentów. Skarżąca podniosła, że wyrokiem z dnia [...] r., sygn. akt [...], który uprawomocnił się w [...] r., Sąd Okręgowy we W. orzekł rozwód pomiędzy nią a Z. B. Skarżąca uznała to za nową okoliczność, istniejącą w dniu wydawania decyzji II instancji, nieznaną organowi orzekającemu. W związku z tym skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego, to jest art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. Przepis ten zastosowano mimo to, że małżeństwo skarżącej zostało rozwiązane. Według skarżącej, decyzja narusza art. 23 w związku z art. 21 ust. 1 Konstytucji RP. Z przepisów tych wynika szczególny status rodzinnego gospodarstwa rolnego oraz ochrona własności. Z funkcjonalnej wykładni art. 12 ust. 4 powołanej ustawy wynika, że ustawodawca przyjmując, że małżonkowie otrzymują jeden wpis do ewidencji, miał na myśli małżonków, którzy prowadzą razem gospodarstwo rolne, a nie małżonków prowadzących osobno gospodarstwo. Za słusznością takiej interpretacji przemawia spójnik "i", zrównujący w sytuacji prawnej z punktu widzenia numeru identyfikacyjnego małżonków oraz współposiadaczy gospodarstwa rolnego. Zatem wnioskując per analogiam należy uznać, że aby małżonkom nadano jeden numer identyfikacyjny w ewidencji producentów rolnych, muszą oni być jednocześnie współposiadaczami jednego gospodarstwa rolnego, a nie każde z osobna właścicielem osobnego gospodarstwa. Biorąc powyższe pod uwagę, skarżąca uznała, że skarga jest uzasadniona. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej uwzględnienie w całości. Organ stwierdził, że skarżąca poza podtrzymaniem dotychczasowych zarzutów i twierdzeń, wskazuje na nową okoliczność, tj. na prawomocny wyrok Sądu Okręgowego we W. z dnia [...] r., sygn. akt [...], w sprawie o rozwód pomiędzy G. B. a Z. B. Uzasadniając takie stanowisko, organ podniósł, że podstawą zaskarżonej decyzji było ustalenie, że państwo B. pozostając w związku małżeńskim otrzymali dwa numery identyfikacyjne. Pozostawało to w sprzeczności z art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. Organ administracji interpretując ten przepis uznał, iż w przypadku małżonków nadaje się jeden numer identyfikacyjny, a ustawa nie przewiduje żadnych wyjątków od powyższej reguły. W związku z tym organ II instancji z uwagi na to, że małżonkowie B. pozostając w związku małżeńskim posiadają dwa numery identyfikacyjne, wydał zaskarżoną decyzję, na mocy której m.in. uchylił nadany G. B. numer identyfikacyjny oraz wykreślił jej wpis z ewidencji producentów. Uzasadnienie zaskarżonego rozstrzygnięcia dotyczyło małżonków pozostających w związku małżeńskim, w stosunku do których istniała jedynie rozdzielność majątkowa. Organ przyjął, że takie stanowisko organu wyrażone w zaskarżonej decyzji nie znajdzie zatem zastosowania w obecnym stanie faktycznym sprawy. Podniesiona nowa okoliczność sprawia zatem, że skarga zasługuje w całości uwzględnienie. Powołany wyrok z dnia [...] r. wywiera bowiem zasadniczy wpływ na postępowania w sprawie nadania numeru identyfikacyjnego. Orzeczenie rozwodu powoduje ustanie małżeństwa. Skutek wywołany ustaniem małżeństwa wywiera istotny wpływ na stosowanie powołanego art. 12 ust. 4 ustawy o ewidencji producentów. W świetle tego przepisu małżonek po uzyskaniu rozwodu może ubiegać się o wpis do ewidencji producentów rolnych i nadanie numeru identyfikacyjnego. Obecnie wskutek rozwodu powodującego ustanie małżeństwa G. B. i Z. B. można nadać osobne numery identyfikacyjne. Wobec tego organ uznał, że zasadne jest uwzględnienie skargi w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a."). Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. b), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Sąd nie stwierdził powołanych przez skarżącą naruszeń prawa. Skarga nie zasługuje zatem na uwzględnienie. Podstawą materialnoprawną rozpatrywanej sprawy jest ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz.U. z 2004 r. Nr 10, poz. 76). Ustawa ta przez producenta rolnego rozumie osobę fizyczną, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, będącą: posiadaczem gospodarstwa rolnego lub rolnikiem w rozumieniu art. 2 lit.a rozporządzenia nr 73/2009 (art. 3 pkt 3). Jednocześnie z wpisem do ewidencji producentów nadaje się producentowi rolnemu numer identyfikacyjny, który jest niepowtarzalny i nie przechodzi na następcę prawnego (art. 12 ust. 1 i 2). Według art. 12 ust. 4 ustawy, w przypadku małżonków oraz podmiotów będących współposiadaczami gospodarstwa rolnego nadaje się jeden numer identyfikacyjny; numer identyfikacyjny nadaje się temu z małżonków lub współposiadaczy, co do którego współmałżonek lub współposiadacz wyrazili pisemną zgodę. W rozpatrywanej sprawie jest bezsporne, że skarżąca uzyskała wpis do rejestru producentów rolnych numer identyfikacyjny oraz w sytuacji, gdy taki wpis oraz numer identyfikacyjny za jej zgodą posiadał jej małżonek. Wynika z tego, że uzyskanie przez skarżącą wpisu do rejestru producentów rolnych oraz nadanie jej numeru identyfikacyjnego nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa. Zgodnie bowiem z powołanym art. 12 ust. 4 ustawy, małżonkowie mogą posiadać tylko jeden numer identyfikacyjny. Artykuł 12 ust. 4 ustawy przewiduje nadanie numeru identyfikacyjnego tylko jednemu ze współmałżonków, niezależnie od ustroju majątkowego między nimi. Nie ma zatem znaczenia prawnego w tym zakresie posiadanie odrębnego gospodarstwa rolnego przez małżonka producenta rolnego, wpisanego do ewidencji producentów rolnych i posiadającego numer identyfikacyjny. W szczególności współmałżonek posiadający gospodarstwo rolne jako jego majątek odrębny, nie ma prawa do uzyskania samodzielnego wpisu do ewidencji producentów i odrębnego od drugiego małżonka numeru identyfikacyjnego. Sąd uznał zatem, że organ II instancji zgodnie z prawem wykreślił skarżącą z ewidencji producentów oraz anulował nadany jej numer indentyfikacyjny. Brak jest bowiem przepisu prawa publicznego, który pozwalałby na nadanie osobnych numerów identyfikacyjnych małżonkom prowadzącym odrębne gospodarstwa rolne, stanowiące majątek odrębny każdego z nich. Umowa majątkowa małżeńska z dnia [...] r. (Rep. [...] nr [...]), na mocy której małżonkowie B. wyłączyli ustawową wspólność majątkową małżeńską, a także umowa z dnia [...] r. o podział majątku wspólnego między małżonkami (Rep. [...] nr [...]) nie dają podstaw do podjęcia przez organ działań zgodnie z żądaniami skarżącej. Wobec powołanej regulacji prawnej w rozpatrywanej sprawie, bezzasadne są zarzuty skargi naruszenia art. 23 w związku z art. 21 ust. 1 Konstytucji RP. Sąd stwierdza, że prawomocny wyrok Sądu Okręgowego we W. z dnia [...] r., (sygn. akt [...]), rozwiązujący małżeństwo skarżącej, na który powołuje się skarżąca oraz organ w odpowiedzi na skargę, nie ma wpływu na kierunek rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, której przedmiotem jest kontrola legalności czynności materialno-technicznych z [...] r. istotnie naruszających obowiązujące prawo. Skarżąca mogła zatem w istocie bezprawnie jako odrębny producent rolny korzystać ze świadczeń z tytułu uczestnictwa w programach pomocowych na rzecz rolnictwa. Czynności te zostały wyeliminowane zaskarżoną decyzją z obrotu prawnego. Powołany wyrok nie może być podstawą konwalidacji powyższych czynności materialno-technicznych. Wyrok ten ma jedynie taki skutek, że skarżąca ma prawo ubiegać się o nowy wpis do ewidencji producentów oraz o nadanie jej nowego numeru indentyfikacyjnego. W tym stanie rzeczy Sąd nie stwierdził zarzucanego w skardze naruszenia przepisów art. 12 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Zatem biorąc pod uwagę, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.