II SA/Kr 1897/11
WyrokWSA w Krakowie2012-02-15
Skład orzekający: Anna Szkodzińska, Małgorzata Brachel-Ziaja, Aldona Gąsecka-Duda
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zarzuty niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym, niedopuszczalności egzekucji administracyjnej oraz zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego mogą zostać uwzględnione w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego?Ratio decidendi
Zarzuty niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym muszą mieć charakter obiektywny i trwały, a subiektywne trudności finansowe zobowiązanego nie uzasadniają ich uwzględnienia. Egzekucja administracyjna jest dopuszczalna, jeśli obowiązek podlega egzekucji, tytuł wykonawczy został wystawiony przez uprawniony organ, a organ egzekucyjny jest właściwy. Zarzuty dotyczące niedopuszczalności i nadmiernej uciążliwości środka egzekucyjnego są przedwczesne, jeśli środek ten nie został zastosowany. Zarzuty zgłoszone po terminie nie podlegają rozpatrzeniu.Stan faktyczny
Z.M. został zobowiązany decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego do wykonania robót budowlanych związanych z zabezpieczeniem budynku po powodzi i osuwisku. Po niewykonaniu części obowiązku wszczęto postępowanie egzekucyjne i wystawiono tytuł wykonawczy. Z.M. zgłosił zarzuty niewykonalności obowiązku z powodu trudnej sytuacji finansowej, niedopuszczalności egzekucji oraz zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, a także wniósł o wstrzymanie wykonania decyzji i zawieszenie postępowania. Organ egzekucyjny oddalił zarzuty, a Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał postanowienie w mocy.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę Z.M. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 31 października 2011 r. w przedmiocie nieuwzględnienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Szkodzińska Sędziowie WSA Małgorzata Brachel-Ziaja WSA Aldona Gąsecka-Duda (spr.) Protokolant Maciej Żelazny po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2012 r. sprawy ze skargi Z.M. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 31 października 2011 r. nr [...] w przedmiocie nieuwzględnienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji skargę oddala.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego - Powiat [...] postanowieniem z dnia [...] września 2011r., znak: [...], na podstawie art. 34 § 1 w związku z art. 33 pkt 5, 6 i 8 oraz z art. 20 § 1 pkt
4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 z późn. zm.) nie uwzględnił zarzutów zgłoszonych przez Z.M. w sprawie prowadzenia egzekucji obowiązku określonego w tytule wykonawczym nr [...] z dnia 6 maja 2011 r., wystawionym przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Powiatu N.
W uzasadnieniu organ wskazał, że z uwagi na niewykonanie przez Z.M. obowiązku wynikającego z decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Powiatu N. z dnia [...] stycznia 2011 r., znak: [...], wszczęte zostało postępowanie egzekucyjne. W ramach postępowania w dniu 9 sierpnia 2011 r. wystawiony został tytuł wykonawczy stasowany w egzekucji należności niepieniężnych, doręczony zobowiązanemu
w dniu 16 sierpnia 2011 r. Następnie w dniu 19 sierpnia 2011 r. wpłynęło pismo zobowiązanego stanowiące zarzuty. Jednocześnie w piśmie zawierającym zarzuty wniesiono o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z uchyleniem tytułu wykonawczego oraz zawieszenie posterowania egzekucyjnego, względnie odroczenie wykonania zaskarżonej decyzji na dłuższy okres czasu.
Organ pierwszej instancji wskazał dalej, że zgodnie z obowiązującymi przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zarzuty określone w art. 32 § 1 i w art. 33. są podstawowym środkiem zaskarżenia wnoszonym na etapie wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, zgodnie z art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji może być tylko któraś z przyczyn enumeratywnie wymienionych w/w artykule, a mianowicie:
1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku,
2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej,
3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji lub postanowień właściwych organów,
4) błąd co do osoby zobowiązanego,
5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym,
6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka
egzekucyjnego,
7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia zawierającego wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego,
8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego,
9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny,
10) niespełnienie wymogów dotyczących tytułu wykonawczego.
Mając na uwadze, iż postępowanie w sprawie zarzutów ograniczone jest do badania wyłącznie tych okoliczności, które zostały podniesione przez zobowiązanego w terminie do wniesienia zarzutów, w konkretnym postępowaniu podstawą zarzutu są podstawy wynikające z: art. 33 pkt 5, 6, i 8 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym
w administracji .
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego podniósł, że w piśmie zobowiązany wskazuje, że egzekwowany wobec niego obowiązek jest niewykonalny
z powodu trudnej sytuacji ekonomicznej, zobowiązany utrzymuje się jedynie
z niewysokiej renty oraz żadnej pomocy finansowej nie uzyskał. Powyższy zarzut należy uznać za całkowicie bezzasadny i nie zasługujący na uwzględnienie.
W orzecznictwie wskazuje się, że niewykonalność obowiązku niepieniężnego musi mieć charakter obiektywny. Obowiązek taki musi być niemożliwy do wykonania nawet przy uwzględnieniu aktualnych osiągnięć wiedzy i techniki. Bez znaczenia są w tym przypadku ewentualne utrudnienia, koszty, a także konieczność zapewnienia bezpieczeństwa dla ludzi i mienia. Wprawdzie podnoszona sytuacja zobowiązanego budzi zrozumienie organu egzekucyjnego, jednakże nie może ona stanowić przesłanki niewykonalności egzekwowanego obowiązku.
Odnosząc się do drugiego zarzutu niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, który nie został przez wnoszącego zarzuty wyjaśniony Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że on także nie może zostać uwzględniony. Organ egzekucyjny zobowiązany jest z urzędu zbadać dopuszczalność egzekucji administracyjnej. W rozpatrywanym przypadku czy zostały zachowane w pełni zasady prowadzenia egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze niepieniężnym. W szczególności, w przedmiotowej sprawie przeprowadzono czynności kontrolne w wyniku których ustalono, że nałożony obowiązek nie został w całości wykonany. Wobec dokonanych ustaleń na organie egzekucyjnym ciążył obowiązek wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Wystawiono zatem tytuł wykonawczy, który zgodnie z art. 26 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji sporządzony został według wzoru stosowanego w egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym określonego w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2001, nr 137, poz.1541). Niedopuszczalność egzekucji administracyjnej z uwagi na wadliwość tytułu zachodziłaby, gdyby nie zawierał on któregoś z elementów, o którym mowa w art. 27 § ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Ponadto, wobec zobowiązanego nie został do dnia datowania niniejszego postanowienia zastosowany żaden z możliwych środków egzekucyjnych. Mając na uwadze powyższe zarzuty, do których odsyła art. 33 pkt 6 nie zasługują na uwzględnienie.
Ustosunkowując się do zarzutu, iż w tytule wskazano, że wobec zobowiązanego może zostać zastosowane wykonanie zastępcze lub grzywna w celu przymuszenia Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego przytoczył art. 28 zdanie 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zgodnie z którym wierzyciel powinien wskazać środek egzekucyjny, gdy wniosek dotyczy egzekucji obowiązku o charakterze niepieniężnym. Jak wyjaśnił, powyższe nie jest równoznaczne z tym, że organ egzekucyjny jest takim wskazaniem związany i nie może zastosować innego środka egzekucyjnego, gdy jest on mniej uciążliwy dla zobowiązanego
i prowadzi bezpośrednio do wykonania obowiązku. Nie bez znaczenia jest również . okoliczność, że wystawienie tytułu jest początkowym etapem postępowania egzekucyjnego i nie jest możliwe, czy też konieczne wskazywanie na tym etapie środka egzekucyjnego. Tym samym skoro nie wskazano, a tym bardziej nie zastosowano żadnego ze środków egzekucyjnych, całkowicie chybiony jest zarzut dotyczący zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego z art. 33 pkt 8. Zgłoszony zarzut jest zatem przedwczesny.
Z uwagi na fakt, że zobowiązany wniósł także o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z uchyleniem tytułu wykonawczego Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wyjaśnił, że decyzja nakazująca wykonania aktualnie egzekwowanego obowiązku nie została zaskarżona, zatem brak jest podstaw do jej wstrzymania , czy też odroczenia na dłuższy okres czasu. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym nie przewiduje możliwości uchylenia tytułu wykonawczego.
Ponadto z uwagi na złożenie wniosku o zawieszenie postępowania egzekucyjnego, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego poinformował, że wniesienie zarzutów z podanych przez zobowiązanego zarzutów nie stanowi podstawy do zawieszenia postępowania.
Z.M. wniósł w terminie zażalenie na powyższe postanowienie, domagając się uchylenia tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 6 maja 2011 r., wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz zawieszenie postępowania, względnie odroczenie wykonania zaskarżonej decyzji.
Na poparcie żądań skarżący wskazał, że postanowienie jest dla niego rażąco krzywdzące i wyjątkowo dolegliwe. Pozwala bowiem na prowadzenie egzekucji
w sytuacji, gdy nie jest on w stanie wykonać obowiązków wynikających z decyzji z dnia [...] stycznia 2011r. W zarzutach wykazał w pełni przesłanki przewidziane w art. 33 pkt. 5, pkt. 6 i pkt. 8 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym
w administracji, a treść uzasadnienia zaskarżonego postanowienia stanowi niewłaściwą interpretację tych przepisów, czynioną tendencyjnie na jego niekorzyść.
Skarżący podtrzymał stanowisko, że w sytuacji, gdy nie posiada środków finansowych na wykonanie przewidzianych w decyzji robót ciążący na nim obowiązek jest praktycznie niewykonalny. Wskazał, że jest poszkodowanym przez powódź, a obowiązki wynikające z przedmiotowej decyzji ściśle związane są ze szkodami powodziowymi, powstałymi wskutek obsuwania się gruntu. Jako osoba dotknięta szkodami popowodziowymi, zwrócił się do [...] Urzędu Wojewódzkiego w K. o pomoc finansową, jednak pomocy takiej nie otrzymał z przyczyn wymienionych w załączonym piśmie tego Urzędu do Wójta Gminy Ł. z dnia 10 lutego 2011 r. W zaistniałej sytuacji skarżący jest zdolny do wykonania poleconych w decyzji robót, co należy uznać za niewykonalność decyzji z przyczyn materialnych. Nie może być więc narażony na dolegliwości w postaci grzywien w celu przymuszenia, czy też ponoszenia kosztów wykonania zastępczego, których to środków musi się w najbliższym czasie spodziewać , gdy uprawomocni się tytuł wykonawczy. Skarżący wskazał też, że nie podziela wywodów zaskarżonego postanowienia, w których zamierza się go przekonywać, że wydanie tytułu wykonawczego i skierowanie go do egzekucji nie zagraża jego interesom, jak też nie narazi na dolegliwości.
Z.M. zarzucił nadto, że organ pierwszej instancji nie ustosunkował się w zaskarżonym postanowieniu do wniosków o wstrzymanie wykonania decyzji z dnia [...] stycznia 2011 lub zawieszenie postępowania, względnie co najmniej odroczenie wykonania tej decyzji. Takie rozstrzygnięcia są celowe, gdy nie zapadły jeszcze decyzje o przyznaniu poszkodowanym powodzią pomocy finansowej ze strony Państwa, względnie o kompleksowej realizacji prac zmierzających do usunięcia skutków popowodziowych. Jeżeli organa państwowe nie mają obecnie możliwości i środków na usunięcie osuwisk, co wynika z treści załączonego pisma, to trudno wymagać tego od skarżącego, pozostającego na znikomej rencie ZUS. w wysokości 460 zł. Z tej renty może być bowiem tylko ściągana grożąca grzywna, czy też wynagrodzenie za wykonanie zastępcze w drodze egzekucji, do czego zmierzają zaskarżone orzeczenia. Obowiązek jest wiec niewykonalny, niedopuszczalny i uciążliwy.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. postanowieniem z dnia [...] października 2011r., znak [...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 18, art. 23 § l i § 4 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 z późn. zm.) utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.
W uzasadnieniu wskazał, że ostateczną decyzją z dnia 19 października 2010 r. znak: I...] po rozpatrzeniu z urzędu sprawy dotyczącej nieodpowiedniego stanu technicznego budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działce nr 1 w Ł. w związku z wystąpieniem czynników zewnętrznych oddziaływujących na obiekt związanych z działaniem sił natury, tj.
z intensywnymi opadami atmosferycznymi w maju i czerwcu 2010 r., PINB nakazał Z.M. w terminie do 30 grudnia 2010 r. wykonać wzmocnienia
i zabezpieczenia budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działce nr 1
w Ł. poprzez wykonanie robót określonych w ekspertyzie technicznej opracowanej przez rzeczoznawcę budowlanego mgr inż. A.G. w sierpniu 2010 r. W decyzji powyższej wskazano, że w ramach w/w robót należy wszystkie ściany zewnętrzne na całej wysokości od poziomu posadowienia do poziomu stropu nad piwnicami, wzmocnić opaską żelbetową o gr. 20 cm i wysokości 3,0 m, ścianę zewnętrzną północno-wschodnią od strony wewnętrznej na całej wysokości wzmocnić ścianą żelbetową gr. 15 cm, na zewnątrz budynku w poziomie posadowienia należy wykonać drenaż opaskowy z odwodnieniem do podnóża skarpy na działce nr 2 , wykonać zabezpieczenie podnóża skarpy na działkach nr 3
i 1 ukształtować nachylenie skarpy na działkach nr 3 i 2 tak by jej nachylenie wynosiło max. 25° w rejonie zabezpieczenia. W decyzji wskazano ponadto, że roboty należy prowadzić zgodnie z przepisami pod nadzorem osoby posiadającej stosowne uprawni[...]stycznia 2011 r. znak: [...], na wniosek Z.M. , PINB zmienił własną decyzję z dnia [...] października 2010 r. znak: [...]w ten sposób, że wyznaczył nowy termin wykonania obowiązku polegającego na wykonaniu zabezpieczenia podnóża skarpy oraz ukształtowania nachylenia skarpy na działkach.
Przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego PINB upomnieniem z dnia 5 maja 2011 r. znak: [...] wezwał zobowiązanego do dobrowolnego wykonania obowiązku polegającego na wykonaniu zabezpieczenia podnóża skarpy
z gabionów na działkach nr 3 i 2 oraz ukształtowania nachylenia skarpy na działkach nr 3 i 2 tak by jej nachylenie wynosiło max. 25° w rejonie zabezpieczenia gabionów. Jednocześnie PINB pouczył zobowiązanego, że
w przypadku niewykonania obowiązku, we wskazanym w upomnieniu terminie, sprawa zostanie skierowana na drogę postępowania egzekucyjnego. W dniu 22 lipca 2011 r. przeprowadzono czynności kontrolno - sprawdzające w terenie. W protokole z przeprowadzenia czynności stwierdzono, że nakaz decyzji PINB z dnia 19 października 2010 r. został wykonany w części; do wykonania pozostało zabezpieczenie skarpy oraz jej ukształtowanie.
W dniu 9 sierpnia 2011 r. PINB wystawił tytuł wykonawczy nr [...], w którym jako treść obowiązku wskazał: wykonanie wzmocnienia i zabezpieczenia budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działce nr 1 w Ł. poprzez wykonanie robót określonych w ekspertyzie technicznej przez rzeczoznawcę budowlanego mgr inż. A.G. polegającego na wykonaniu zabezpieczenia podnóża skarpy oraz ukształtowania nachylenia skarpy.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wyjaśnił następnie, że podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być wyłącznie okoliczność przewidziana w art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Podaniem z dnia 18 sierpnia 2011 r. Z.M. zgłosił zarzuty : niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym, niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, niedopuszczalności zastosowanego środka egzekucyjnego i zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego.
Odnośnie zarzutu niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym wskazał, że niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym może mieć przyczynę faktyczną lub prawną. Obowiązek jest niewykonalny z przyczyn faktycznych, gdy istnieje rzeczywista przeszkoda obiektywnie wykluczająca określone zachowanie się np. zły stan zdrowia zobowiązanego, w przypadku, gdy obowiązek należy wykonać osobiście. Przyczyną faktyczną jest także okoliczność, że obowiązek jest niemożliwy do wykonania nawet przy uwzględnieniu aktualnych osiągnięć wiedzy i techniki. Nie mają przy tym znaczenia ewentualne utrudnienia, koszty, a także konieczność zapewnienia bezpieczeństwa dla ludzi i mienia. Natomiast z niewykonalnością prawną mamy do czynienia, gdy istnieją prawne zakazy i nakazy, które są nieusuwalnymi przeszkodami w realizacji egzekwowanego obowiązku. O niewykonalności obowiązku można mówić także, gdy jego realizacja wiązałaby się z dokonaniem czynu niedozwolonego w rozumieniu przepisów prawa cywilnego lub dokonaniem czynu zabronionego w rozumieniu prawa karnego. Podkreślenia wymaga, że niewykonalność musi mieś charakter obiektywny i musi być trwała tj. musi być następstwem przeszkód o charakterze nieusuwalnym.
Zdaniem organu odwoławczego, PINB słusznie stwierdził, że
w przedmiotowym postępowaniu egzekucyjnym nie ma podstaw do uwzględnienia zarzutu niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym. Przy uwzględnieniu aktualnych osiągnięć wiedzy i techniki egzekwowany obowiązek jest obiektywnie możliwy do wykonania. Wykonanie obowiązku nie wymaga osobistego działania zobowiązanego, wobec czego żadne okoliczności dotyczące zobowiązanego (np. zły stan zdrowia) nie stanowią przeszkody dla wykonania obowiązku. Nie istnieją prawne zakazy i nakazy, które byłyby nieusuwalnymi przeszkodami w realizacji egzekwowanego obowiązku. Wykonanie obowiązku nie wiąże się z dokonaniem czynu niedozwolonego ani czynu zabronionego. Natomiast okoliczności wskazane przez zobowiązanego w podaniu z dnia 18 sierpnia 2011 r. tj. brak środków finansowych na realizację obowiązku, pozostają bez wpływu na kwestię wykonalności obowiązku.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wskazał dalej co do kolejnego zarzutu, że egzekucja administracyjna może być niedopuszczalna z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych. Przesłanki podmiotowe odnoszą się do zobowiązanego lub do organu egzekucyjnego. Egzekucja administracyjna jest niedopuszczalna z przyczyn podmiotowych, gdy przepisy prawa wyłączają prowadzenie egzekucji wobec zobowiązanego wskazanego w tytule wykonawczym, a także, gdy egzekucję prowadzi podmiot niebędący organem egzekucyjnym. Natomiast przesłanki przedmiotowe niedopuszczalności egzekucji odnoszą się do przedmiotu egzekucji i jej podstaw.
Z przesłanką przedmiotową niedopuszczalności egzekucji mamy do czynienia, gdy jej przedmiotem jest świadczenie niepodlegające egzekucji administracyjnej lub, gdy tytuł wykonawczy został wystawiony przez podmiot nieuprawniony. W przedmiotowym postępowaniu egzekucyjnym nie zachodzi żadna z przesłanek niedopuszczalności egzekucji administracyjnej. W szczególności, z akt sprawy nie wynika, aby zobowiązany był osobą, w stosunku do której przepisy prawa wyłączają prowadzenie egzekucji administracyjnej. Także sam zobowiązany nie powołał się na okoliczności, z których organ egzekucyjny mógłby wywieść, że wobec zobowiązanego przepisy prawa wyłączają prowadzenie egzekucji. Ponadto, postępowanie egzekucyjne wszczęte na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 9 sierpnia 2011 r. prowadzi podmiot będący organem egzekucyjnym. Zgodnie bowiem z art. 20 § 1 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji `organem egzekucyjnym w zakresie egzekucji administracyjnej obowiązków charakterze niepieniężnym jest m. in. kierownik powiatowej inspekcji w odniesieniu do obowiązków wynikających z wydawanych w zakresie swojej właściwości decyzji i postanowień. Zatem kierownik Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego dla Powiatu N. jest organem egzekucyjnym obowiązku wynikającego z egzekwowanej w przedmiotowym postępowaniu egzekucyjnym decyzji, wydanej w zakresie właściwości rzeczowej powiatowego inspektora nadzoru budowlanego jako organu pierwszej instancji, o której mowa w art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.
Egzekwowany w przedmiotowym postępowaniu egzekucyjnym obowiązek podlega egzekucji administracyjnej, gdyż stosownie do art. 2 § 1 pkt 10 w zw. z art. 3 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji egzekucji administracyjnej podlegają m. in. obowiązki o charakterze niepieniężnym pozostające we właściwości organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego lub przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie przepisu szczególnego, gdy wynikają one z decyzji lub postanowień właściwych organów. W tym przypadku egzekwowany obowiązek wynika z decyzji PINB z dnia [...] października 2010 r. znak: [...], zmienionej decyzją PINB z dnia [...] stycznia 2011 r. znak: [...].
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. stwierdził też, że tytuł wykonawczy został wystawiony przez organ uprawniony. Zgodnie bowiem z art. 26 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji tytuł wykonawczy wystawia wierzyciel tj. podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym (art. 1a pkt 13 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym
w administracji), którym w odniesieniu do obowiązków wynikających z decyzji lub postanowień organów administracji rządowej i organów jednostek samorządu terytorialnego jest właściwy do orzekania organ I instancji (art. 5 § 1 pkt 1 ustawy
o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). W przedmiotowym przypadku organem tym jest PINB.
Odnośnie podniesionych zarzutów niedopuszczalności zastosowanego środka egzekucyjnego oraz zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. stwierdził, że są one przedwczesne, bowiem - jak prawidłowo wskazał PINB w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia - w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 9 sierpnia 2011 r. nie został zastosowany żaden środek egzekucyjny.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wyjaśnił, że w celu doprowadzenia do wykonania obowiązku organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne. Zgodnie z art. 1a pkt 12 lit. b ustawy o postępowaniu egzekucyjnym
w administracji, środkiem egzekucyjnym w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym obowiązków o charakterze niepieniężnym jest: grzywna w celu przymuszenia, wykonanie zastępcze, odebranie rzeczy ruchomej, odebranie nieruchomości, opróżnienie lokali i innych pomieszczeń, przymus bezpośredni.
Stosownie do art. 27 § 1 pkt 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym
w administracji, zobowiązanemu przysługuje w terminie 7 dni prawo zgłoszenia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Z przepisu wprost nie wynika, w jakim momencie rozpoczyna bieg wyżej wymieniony termin.
W doktrynie przyjmuje się, że termin 7 dni do wniesienia przez zobowiązanego zarzutów biegnie co do zasady od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Jedynie w przypadku zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego oraz zarzutu niedopuszczalności zastosowanego środka egzekucyjnego termin do wniesienia zarzutu biegnie od chwili doręczenia zobowiązanemu postanowienia o jego zastosowaniu.
Odnośnie zawartych w zażaleniu wniosków skarżącego o uwzględnienie zarzutów, uchylenie tytułu wykonawczego, wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, zawieszenie postępowania względnie odroczenie wykonania zaskarżonej decyzji Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wyjaśnił, że z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu niniejszego postanowienia nie może uznać zarzutów za uzasadnione. Organ egzekucyjny wydaje, na mocy art. 34 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego. Przepisy prawa nie przewidują w takiej sytuacji możliwości uchylenia tytułu wykonawczego, wstrzymania wykonania decyzji, zawieszenia postępowania, odroczenia wykonania decyzji.
Z powyższym postanowieniem nie zgodził się Z.M. , wnosząc
w terminie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zarzucając naruszenie jego interesów – tj. przekroczenie art. 227 k.p.a., a także naruszenie przepisów o właściwości, czyli przekroczenie art. 20 k.p.a. W oparciu o tak sformułowane zarzuty domagał się stwierdzenia nieważności postanowień organów obu instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skarżący podnosił, że razem z rodziną mieszka w należącym do niego budynku pod adresem [...]. W wyniku intensywnych opadów deszczu w maju i czerwcu 2010r. wystąpiło nadmierne zawilgocenie gruntu
i obsunięcie się skarpy w bezpośrednim zbliżeniu budynku. Na skutek tej katastrofy przyrodniczej budynek mieszkalny uległ spękaniu, ponieważ fundamenty budynku straciły oparcie.
Organ pierwszej instancji nakazał wykonać wzmocnienie i zabezpieczenie budynku na działce nr [...] w Ł. poprzez wykonanie robót, określonych
w ekspertyzie technicznej. W decyzji wskazano zakres robót. Ani ekspertyza techniczna, ani decyzja nie wskazywały źródła finansowania wymaganych robót.
Skarżący wskazał, że roboty dotyczące wzmocnienia i zabezpieczenia budynku zostały wykonane w wyznaczonym terminie. Ich wykonanie było możliwe dzięki uzyskanym środkom finansowym w ramach pomocy Państwa w usuwaniu skutków powodzi i osuwisk ziemi. Wykonanie tych robót potwierdził organ pierwszej instancji w trakcie kontroli.
Podnosił następnie, że z nieznanych przyczyn organ pierwszej instancji nakazuje skarżacemu wykonanie robót na działkach nie będących jego własnością, nie zapewniając ani nie wskazując źródeł ich finansowania. Dlatego też uznał, że wszczęcie egzekucji jest działaniem na jego szkodę i naruszającym jego interes. Zaznaczył, że ma konstytucyjne prawo do życia w spokoju w rodzinie,
z zagwarantowaniem prawa własności i miru domowego.
Oprócz tego, zdaniem Z.M. , organ pierwszej instancji nie podał żadnego tytułu prawnego, który mógłby go zobowiązać do wykonania robót budowlanych na działkach, nie będących jego własnością. Nie wiadomo, czy obowiązek wykonania tych robót powinien być wykonany przez skarżącego, czy należy do właściwości Wójta Gminy Ł. albo Starostwa Powiatowego.
W piśmie procesowym z dnia 27 stycznia 2012r. Z.M. uzupełnił swoje zarzuty wskazując na wady, które jego zdaniem winny skutkować umorzeniem postępowania egzekucyjnego. Zarzucił, że sposób określenia egzekwowanego obowiązku jest sprzeczny z jego podstawą prawną. Podniósł także, iż obowiązek jest niewykonalny z przyczyn prawnych, ponieważ właściciele działek nr 3 i 2 cofnęli uprzednie zgody na wykonanie prac na ich nieruchomościach. Skarżący wskazał też, że tytuł wykonawczy zawiera braki, skutkujące wątpliwościami co do jego treści. Nie zostały uzupełnione wszystkie pola formularza, w polu nr 31 zostały dokonane poprawki bez omówienia, nadto podano wadliwą podstawę prawną egzekwowanego obowiązku.
Skarżący zarzucał również, że kontrola postanowienia organu pierwszej instancji przez organ odwoławczy miała charakter iluzoryczny. Wbrew obowiązkowi, wynikającemu z art. 136 k.p.a., organ drugiej instancji nie rozpatrzył ponownie sprawy, a wyłącznie odniósł się do treści zaskarżonego postępowania.
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wnosił o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko prezentowane w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 – 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności
z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30.08.2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153,poz. 1270 z późn. zm. - oznaczana dalej jako p.p.s.a.) odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 p.p.s.a. sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołana podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.), zaś jednym ograniczeniem w tym zakresie jest zakaz przewidziany w art. 134 § 2 p.p.s.a. Orzekanie w granicach sprawy (art. 135 p.p.s.a.) oznacza sprawę będącą przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność, jako pochodną określonego stosunku administracyjnoprawnego i odbywa się
z uwzględnieniem ówcześnie obowiązujących przepisów prawa.
Zaskarżone postanowienie, którym utrzymano w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiat N. z dnia [...] września 2011r., znak: [...], zostało wydane w postępowaniu egzekucyjnym. Zainicjowana wniesieniem skargi w niniejszej sprawie kontrola legalności nie obejmuje odrębnego postępowania rozpoznawczego, w którym doszło do wydania tytułu egzekucyjnego. Poza kontrolą sądu pozostaje zatem postępowanie, w wyniku którego wydana została decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Powiatu N. z dnia [...] października 2010r., znak [...] a także zmieniająca ją w zakresie terminu wykonania obowiązku decyzja tegoż organu z dnia [...] stycznia 2011 r., znak jw.
Mając na uwadze treść zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego jego wydanie postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego,
a także okoliczności wynikające z przedstawionych akt administracyjnego postępowania egzekucyjnego w zakresie zgromadzonego materiału i przebiegu postępowania, skargę należy uznać za bezzasadną.
Stosownie do art. 1 pkt 1 i 2 oraz art. 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r.
o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm. - oznaczana dalej jako p.e.a.), określa ona sposób postępowania wierzycieli w przypadkach uchylania się zobowiązanych od wykonania ciążących na nich obowiązków wynikających z aktów poddanych egzekucji administracyjnej,
a także prowadzone przez organy egzekucyjne postępowanie i stosowane przez nie środki przymusu służące doprowadzeniu do wykonania lub zabezpieczenia wykonania obowiązków, wynikających z takich aktów. Artykuł 18 p.e.a. przewiduje, że jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Odpowiednie stosowanie przepisów powyższych przepisów oznacza korzystanie z nich w takim zakresie i w taki sposób, aby uzupełnić, a nie modyfikować ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji,
z uwzględnieniem specyfiki tego postępowania, polegającej przede wszystkim na przymusowym jego charakterze, a także szybkości i skuteczności wykonania określonych prawem obowiązków (por. wyroki NSA w Warszawie z 25.04.2003r., III SA 2585/02 LEX nr 148901 i 13.10.2005r. II FSK 157/05 LEX nr 173123 ) . W tym kontekście należy zauważyć, że ustawa z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zawiera zupełnie samodzielne regulacje odnoszące się do zasad wszczęcia oraz prowadzenia postępowania, trybu stosowania środków przymusu i kręgu stron, zaś jego specyfika wyklucza też stosowanie szeregu innych przepisów o postępowaniu rozpoznawczym. Przy braku regulacji szczególnych dotyczących wezwań, doręczeń, terminów, czy wyczerpującego określenia wymogów formalnych wydawanych w tym postępowaniu rozstrzygnięć i zasad orzekania, uzasadnionym jest natomiast odpowiednie stosowanie w tym zakresie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.
Odnosząc powyższe uwagi do stanu faktycznego niniejszej sprawy należy stwierdzić, że zarówno postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiat N. z dnia [...] września 2011r., znak [...] , jak i zaskarżone postanowienie spełniają wymogi przewidziane w art. 107 § 1 i 3 k.p.a. w zw. z art. w związku z art. 144 k.p.a, w zw.
z art. 18 p.e.a. .W zakresie uzasadnienia faktycznego zawarto w nich ustalenia istotne dla oceny dopuszczalności wszczęcia egzekucji, jak również odnoszące się do złożonych zarzutów. W ocenie prawnej powołano prawidłowo istotne przepisy prawa z wyjaśnieniami dotyczącymi ich stosowania, na tle których to przepisów poddano właściwej ocenie podnoszone przez skarżącego zarzuty.
W szczególności, z obowiązujących przepisów wynika, że organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru (art. 26 § 1 p.e.a. ). Jeżeli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym, przystępuje z urzędu do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego przez siebie wystawionego (art. 26 § 4 p.e.a. ). Wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego (art. 26 § 5 p.e.a. ). Zagadnienia dotyczące sposób wystawienia tytułu wykonawczego zostały uregulowane w art. 27 § 1 – 2 , 27a, 27b, 27c p.e.a,
z tym że wzór obowiązującego druku stosowanego w egzekucji obowiązków
o charakterze niepieniężnym określony został w myśl § 39a rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. Nr 137, poz. 1541
z późn. zm. ) w załącznikach nr 24 i 25 do tego aktu prawnego. Nadto, zgodnie
z treścią art. 27 § 3 p.e.a. , do tytułu wykonawczego wierzyciel dołącza dowód doręczenia upomnienia, a jeżeli doręczenie upomnienia nie było wymagane, podaje w tytule wykonawczym podstawę prawną braku tego obowiązku.
Artykuł 29 § 1 p.e.a. stanowi, że organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Zgodnie z art. 29 § 2 p.e.a., jeżeli obowiązek, którego dotyczy tytuł wykonawczy, nie podlega egzekucji administracyjnej lub tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 i 2, organ egzekucyjny nie przystępuje do egzekucji, zwracając tytuł wierzycielowi. Na postanowienie organu egzekucyjnego o zwrocie tytułu wykonawczego przysługuje wierzycielowi, niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym, zażalenie.
Cytowana wyżej regulacja z § 1 nie jest interpretowana jednolicie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym sprawę uznaje za trafne te poglądy, które z uwzględnieniem brzmienia § 2 , a także art. 33 p.e.a. i 59 §1 p.e.a. wskazują na konieczność przyjęcia założenia o dwóch rodzajach przesłanek dopuszczalności egzekucji, tj. przesłanek dopuszczalności wszczęcia egzekucji oraz przesłanek dopuszczalności prowadzenia egzekucji ( patrz szerzej Postępowanie egzekucyjne
w administracji. Komentarz. Piotr Przybysz. Wydanie 3. WP LexisNexis , W-wa 2006 str. 133 i nast. ).
Jako przesłanki warunkujące dopuszczalność wszczęcia egzekucji organ egzekucyjny winien zbadać: czy obowiązek wskazany w tytule wykonawczym podlega egzekucji administracyjnej; czy tytuł wykonawczy został wystawiony przez uprawniony podmiot; czy wniosek o wszczęcie egzekucji i dołączone do niego dokumenty spełniają warunki formalne; czy konkretny organ egzekucyjny jest właściwy do egzekucji obowiązku określonego w tytule wykonawczym; czy osoba wskazana jako zobowiązany w tytule wykonawczym podlega orzecznictwu polskich organów administracji publicznej. Pozytywne ustalenia w tym zakresie prowadzą do wszczęcia egzekucji, negatywne zaś do zwrotu tytułu wykonawczego.
Przesłankami dopuszczalności prowadzenia egzekucji są także wyżej wskazane, w tym sensie, że ujawnienie określonych braków po wszyciu egzekucji winno skutkować umorzeniem postępowania, natomiast do negatywnych należy zaliczyć dodatkowo inne okoliczności , o których mowa w art. 59 § 1 p.e.a, takie jak : wykonanie obowiązku przed wszczęciem postępowania; nieistnienie obowiązku
w momencie wszczęcia egzekucji, niewymagalność obowiązku, jego umorzenie lub wygaśnięcie z innego powodu; brak zgodności egzekwowanego obowiązku z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa; błąd co do osoby zobowiązanego; niewykonalność obowiązku; śmierć zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego; niedopuszczalność stosowanego środka egzekucyjnego; zgłoszenie przez wierzyciela żądania umorzenia postępowania egzekucyjnego lub zawieszenie postępowania na żądanie wierzyciela i brak żądania wierzyciela jego podjęcia przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania.
Odmiennym nieco zagadnieniem jest niejednolity charakter zarzutów wymienionych w art. 33 p.e.a., które mogą inicjować spór co do dopuszczalności egzekucji z różnych tam wymienionych przyczyn. Zobowiązany nie może po upływie terminu uzupełniać zarzutów zgłoszonych w terminie, powołując nowe ich podatny. Zarzuty takie ą spóźnione i nie podlegają rozpatrzeniu. Zobowiązany nie może także zgłosić nowych zarzutów lub ich podstaw w toku postępowania zażaleniowego.( por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 16 marca 2005r., sygn. akt IIISA/Wa 2485/04 - LexPolonica, oraz wyrok NSA OZ w Lublinie z dnia 3 grudnia 1997r., sygn. akt I SA/Lu 1246/96 -LexPolonica ).
Odnosząc te uwagi do stanu faktycznego niniejszej sprawy należy stwierdzić, że przedmiotowe postępowanie egzekucyjne wszczęto prawidłowo.
W przedstawionych aktach znajduje się tytuł wykonawczy z dnia 9 sierpnia 2011r., nr [...] (k. [...]akt organu pierwszej instancji), sporządzony zgodnie z właściwym wzorem, stanowiącym załącznik do uprzednio wskazanego rozporządzenia, który został odpowiednio wypełniony. W szczególności, w związku z zarzutami skarżącego należy zauważyć, że w rubryce nr 24 właściwie oznaczono datę wydania orzeczenia, stanowiącego podstawę prawną obowiązku. Decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2010r., znak [...], nakładająca na Z.M. szereg obowiązków, została zmieniona
w zakresie terminu wykonania części z nich decyzją tegoż organu, wydaną pod tym samym znakiem sprawy w dniu 20 stycznia 2011r. Decyzja zmieniająca modyfikowała rozstrzygnięcie pierwotne jedynie w zakresie terminu wykonania obowiązku. Jednocześnie jednak zawarte w niej zostało rozstrzygnięcie o tym, że pozostałe warunki decyzji z dnia [...] października 2010r. pozostają bez zmian. Zważywszy, że orzekający w trybie art. 155 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej posiada kompetencję do zmiany decyzji uprzedniej w całości, rozstrzygnięcie tego rodzaju, odnoszące się jedynie do części pierwotnego aktu administracyjnego, oznacza jednoczesne rozstrzygniecie o utrzymaniu w obrocie prawnym pozostałej jego części. W tym zatem wypadku wykonaniu podlega decyzja zmieniająca –
w niniejszej sprawie jest to decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego
z dnia [...] stycznia 2011r., znak [...]
Zarówno treść tytułu wykonawczego, jak i materiał zgromadzony w aktach przed jego wystawieniem, stwarzają podstawę do uznania, że powyższy obowiązek podlega egzekucji administracyjnej (art. 2 § 1 pkt 10 p.e.a. i art. 3 p.e.a.). Tytuł wykonawczy został wystawiony przez uprawniony podmiot, przy czym zarówno wierzycielem, jak i właściwym organem egzekucyjnym w rozumieniu art. 1a pkt 7 p.e.a. jest Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiat N. . Skarżący słusznie co prawda zauważa, że niektóre rubryki tytułu wykonawczego nie zostały wypełnione, zaś w rubryce 31. dokonano poprawki, która nie została omówiona. Jednakże fakt niewypełnienia rubryk nie powoduje wątpliwości co do treści nałożonego obowiązku oraz osoby zobowiązanego. W rubryce 31. dokonano odręcznej korekty oznaczenia miesiąca. Poprawka ta nie została omówiona, jednakże prawidłowość skorygowanej daty nie budzi wątpliwości, jest bowiem
w istocie powtórzeniem daty, zawartej w rubryce 3. Należy zatem uznać, że wady samego tytułu egzekucyjnego nie mają znaczenie dla istnienia egzekwowanego obowiązku oraz bytu postępowania egzekucyjnego.
Co do pozostałych kwestii formalnych dotyczących wystawienie tytułu wykonawczego i jego badania należy stwierdzić, że we wniosku egzekucyjnym podano datę doręczenia zobowiązanemu w dniu 9 maja 2011r. upomnienia.
W aktach organu pierwszej instancji znajduje się również wspomniane upomnienie, wystawione dnia 5 maja 2011r. (k. [...]) oraz zwrotne potwierdzenie jego odbioru przez skarżącego (k. [...].
Artykuł 15 § 1 p.e.a. przewiduje, że egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. W świetle powyższego oraz wymienionych uprzednio dokumentów dopuszczalność wystawienia tytułu wykonawczego i wszczęcia egzekucji nie budzi zastrzeżeń.
Odnośnie dopuszczalności prowadzenia egzekucji już po doręczeniu skarżącemu tytułu wykonawczego, również w tym zakresie brak podstaw do stwierdzenia uchybień, których wystąpienie mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy. Wnosząc w terminie zarzuty, a potem zażalenie skarżący powoływał jako negatywne przesłanki prowadzenia egzekucji: niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym, niedopuszczalności egzekucji, niedopuszczalność zastosowanego środka egzekucyjnego oraz jego nadmierną uciążliwość. W toku postępowania przed organami egzekucyjnymi Z.M. wskazywał na brak środków finansowych, które umożliwiałyby mu wykonanie obowiązku. Ta okoliczność miała jego zdaniem świadczyć zarówno o niewykonalności nałożonego obowiązku, o niedopuszczalności egzekucji, jak również o zastosowaniu zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Do momentu wydania zaskarżonego postanowienia przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego Z.M. nie powoływał innych okoliczności na uzasadnienie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej.
Zarzut niewykonalności egzekwowanego obowiązku nie był uzasadniony. Niewykonalność w rozumieniu art. 33 pkt 5 p.e.a. musi mieć charakter obiektywny, obowiązek musi być niemożliwy do wykonania nawet przy uwzględnieniu aktualnych osiągnięć wiedzy i techniki, bez znaczenia są w tym przypadku ewentualne utrudnienia, koszty, a także konieczność zapewnienia bezpieczeństwa dla ludzi
i mienia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lutego 2006r., sygn. akt OSK 509/2005, LEX nr 196712). Brak środków finansowych jest przeszkodą subiektywną, która może faktycznie utrudnić zobowiązanemu wykonanie nałożonego obowiązku. Taka sytuacja nie uzasadnia jednak uznania obowiązku za niewykonalny w rozumieniu art. 33 pkt 5 p.e.a.
W niniejszej sprawie brak było podstaw do uznania egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego za niedopuszczalne. Obowiązek, wynikający z decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Powiatu N. z dnia [...] stycznia 2011 r., znak: [...] podlega wykonaniu w drodze egzekucji administracyjnej. Brak również powodów, aby egzekucję w niniejszej sprawie uznać za niedopuszczalną z przyczyn podmiotowych.
Organy obu instancji słusznie wskazały, że skoro w niniejszej sprawie nie został zastosowany żaden środek egzekucyjny, zarzuty zastosowania środka niedopuszczalnego oraz zbyt uciążliwego należy uznać za przedwczesne.
W odniesieniu do zarzutów, sformułowanych przez skarżącego na etapie sądowej kontroli postępowania egzekucyjnego trzeba wskazać, że nie są one zasadne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dostrzegł w kontrolowanym postępowaniu naruszenia art. 136 k.p.a. Przepis ten, znajdujący na podstawie art. 18 p.e.a. zastosowanie również w postępowaniu egzekucyjnym, upoważnia organ odwoławczy do przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie bądź do zlecenia tych czynności organowi pierwszej instancji. W piśmie procesowym z dnia 27 stycznia 2012r. zarzut ten został również uzasadniony tym, że organ odwoławczy nie rozpatrzył sprawy ponownie co do jej istoty.
Odnosząc się do tej kwestii należy wskazać, że zaskarżone postanowienie zostało wydane w przedmiocie konkretnych zarzutów, podniesionych przez Z.M. . Obowiązkiem organu drugiej instancji było zatem rozpatrzenie tychże zarzutów, co też Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uczynił. Sama okoliczność, że doszedł w ten sposób do wniosków zbieżnych z oceną organu pierwszej instancji nie oznacza jeszcze, że naruszona została zasada rozpatrzenia sprawy ponownie i co do jej istoty. O naruszeniu art. 136 k.p.a. w zw. z art. 18 p.e.a. nie może być mowy, ponieważ dla ustosunkowania się do podniesionych przez skarżącego zarzutów wystarczające było dokonanie ich prawnej oceny przez pryzmat art. 33 p.e.a. W niniejszej sprawie organ drugiej instancji zasadnie uznał, że nałożony obowiązek jest wykonalny, egzekucja administracyjna jest dopuszczalna, zaś
o niedopuszczalności i nadmiernej uciążliwości środka egzekucyjnego nie sposób mówić wobec jego niezastosowania. Powzięcie takich wniosków nie wymagało przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania dowodowego, stąd też zarzut naruszenia art. 136 k.p.a. uznać trzeba za bezzasadny.
Szerszego omówienia wymaga natomiast okoliczność, że – jak twierdzi skarżący – właściciele działek nr 3 i 2 cofnęli uprzednie zgody na wykonanie prac na ich nieruchomościach. Z akt sprawy wynika, że decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego – Powiat N. z dnia [...] października 2010r., znak [...] obejmowała nakaz wykonania robót budowlanych na wymienionych działkach. W jej uzasadnieniu wprost zostało wskazane, że ponieważ nakazane roboty wykraczają poza nieruchomość, należącą do Z.M. , przedłożył on oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania działkami nr 3 i 2 . Oznacza to, że cofnięcie zgody właścicieli tych nieruchomości może mieć w sprawie istotne znaczenie.
Podkreślić przy tym należy, że kwestia cofnięcia zgody na wykonanie robót została podniesiona przez skarżącego po raz pierwszy dopiero na etapie postępowania sądowego, w piśmie procesowym z dnia 27 stycznia 2012r. Z.M. nie wskazywał tej okoliczności ani w zarzutach w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, ani w zażaleniu na postanowienie organu pierwszej instancji.
Z powyższego względu wskazanie, że właściciele działek nr 3 i 2 wycofali uprzednio wyrażoną zgodę na wykonanie prac na tych nieruchomościach, nie mogło skutkować wyeliminowaniem zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego. Ze względu na charakter postępowania w przedmiocie zarzutów
w sprawie prowadzenia egzekucji, a w szczególności z uwagi na siedmiodniowy termin ich wnoszenia, wynikający z art. 27 § 1 pkt 9 p.e.a., skoro kwestia ta została podniesiona dopiero w trakcie postępowania sądowego, nie wpływa na prawidłowość zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. Ocena postanowień prowadzi do wniosku, że w dacie ich wydania odpowiadały one prawu. Zarzut zmiany okoliczności w postaci cofnięcia zgody właścicieli sąsiednich nieruchomości może co prawda rzutować na wykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym, jednak został zgłoszony po upływie terminu, o którym mowa w art. 27 § 1 pkt 9 p.e.a. Nie mógł więc spowodować uwzględnienia skargi w niniejszej sprawie.
Oddalenie skargi na postanowienie, zawierające rozstrzygnięcie
w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, nie pozbawia skarżącego możliwości podnoszenia kwestii wycofania zgody właścicieli działek sąsiednich w dalszym toku postępowania. Jak już wskazano wyżej, art. 29 § 1 p.e.a. stanowi, że organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności
i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. W toku postępowania egzekucyjnego nie można zatem badać zgodności z prawem tytułu egzekucyjnego – decyzji administracyjnej. Trzeba jednak wskazać, że decyzja, podlegająca
w niniejszej sprawie wykonaniu, została wydana w określonym stanie faktycznym, gdzie zobowiązany dysponował uprawnieniem do dysponowania działkami nr 3
i 2 na cele budowlane. Uprawnienie to wynikało z faktu, iż właściciele tych działek wyrazili zgodę na wykonanie robót budowlanych na należących do nich nieruchomościach. Jeżeli zgoda ta została cofnięta, to tym samym Z.M. utraciłby prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W ocenie Sądu taka sytuacja byłaby istotną zmianą okoliczności faktycznych. Co prawda, kwestia ta nie może być już podnoszona w ramach zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, z przyczyn wyżej wyjaśnionych. Niemniej jednak oddalenie skargi na postanowienie w przedmiocie zarzutów nie pozbawia skarżącego możliwości złożenia wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego w oparciu
o art. 59 p.e.a. Wówczas może nastąpić weryfikacja informacji, podanej w piśmie procesowym z dnia 27 stycznia 2012r. oraz ocena, czy obowiązek stał się niewykonalny (art. 59 § 1 pkt 5 p.e.a.).
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę oddalił, za podstawę przyjmując art. 151 p.p.s.a
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło