I OSK 2053/12
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2013-01-23
Skład orzekający: Joanna Banasiewicz, Monika Nowicka, Zbigniew Ślusarczyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji mógł odmówić zakwalifikowania do zawarcia umowy najmu lokalu mieszkalnego z powodu niespełnienia warunku 7-letniego okresu zamieszkiwania z najemcą za zgodą właściciela, mimo wniosku o przesłuchanie świadków potwierdzających dłuższy okres zamieszkiwania?Ratio decidendi
Organ miał prawo odmówić zakwalifikowania skarżącej do zawarcia umowy najmu, ponieważ nie wykazała ona spełnienia warunku zamieszkiwania z najemcą przez co najmniej 7 lat za zgodą właściciela lokalu. Sąd administracyjny nie naruszył przepisów postępowania, gdyż nie był zobowiązany do przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków na okoliczność dłuższego okresu zamieszkiwania, a przepis art. 106 § 3 p.p.s.a. dotyczy jedynie dowodów z dokumentów.Stan faktyczny
Zarząd Dzielnicy Śródmieście m.st. Warszawy odmówił J. T. zakwalifikowania do zawarcia umowy najmu lokalu mieszkalnego, ponieważ nie spełniła warunku zamieszkiwania z najemcą lokalu przez co najmniej 7 lat za zgodą właściciela. Skarżąca zamieszkiwała z babcią, która była najemcą lokalu, przez około 5 lat i 2 miesiące. Skarżąca wniosła skargę na uchwałę, podnosząc m.in. zarzut niewłaściwego rozpoznania wniosku na podstawie nowej uchwały oraz brak przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków potwierdzających dłuższy okres zamieszkiwania.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną; odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego od skarżącej.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Banasiewicz Sędziowie: Sędzia NSA Monika Nowicka Sędzia del. WSA Zbigniew Ślusarczyk (spr.) Protokolant st. inspektor sądowy Tomasz Zieliński po rozpoznaniu w dniu 23 stycznia 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 maja 2012 r. sygn. akt I SA/Wa 2159/11 w sprawie ze skargi J. T. na uchwałę Zarządu Dzielnicy Śródmieście m.st. Warszawy z dnia 1 czerwca 2011 r. nr 1573/11 w przedmiocie odmowy zakwalifikowania do zawarcia umowy najmu 1. oddala skargę kasacyjną; 2. odstępuje od zasądzenia od J. T. zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 17 maja 2012r., sygn. akt II SA/Wa 2159/12, oddalił skargę J. T. na uchwałę Zarządu Dzielnicy Śródmieście m.st. Warszawy z dnia 1 czerwca 2011r. nr. 1573/11 w przedmiocie odmowy zakwalifikowania jej wniosku o zawarcie umowy najmu lokalu mieszkalnego.
Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
Zarząd Dzielnicy Śródmieście m.st. Warszawy, uchwałą z dnia 1 czerwca 2011 r. nr 1573, odmówił zakwalifikowania J. T. do zawarcia umowy najmu zajmowanego bez tytułu prawnego lokalu nr (...) przy ul. (...) w Warszawie i umieszczenia jej na liście osób oczekujących na najem lokalu. W uzasadnieniu uchwały podano, że najemcą lokalu nr (...) przy ul. (...) w Warszawie, na podstawie decyzji o przydziale lokalu mieszkalnego z 29 lipca 1987 r. była H. C. – babcia wnioskodawczyni J. T.. H. C. zmarła 5 stycznia 2008 r. J.T. złożyła wniosek o wynajęcie zajmowanego bez tytułu prawnego lokalu po śmierci dotychczasowego najemcy. Organ rozpoznał wniosek na podstawie przepisów obowiązującej w dacie podejmowania zaskarżonej uchwały w dniu 1 czerwca 2011 r. - uchwały nr LVIII/1751/2009 Rady m.st. Warszawy w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. Na podstawie informacji uzyskanej od Zakładu Gospodarowania Nieruchomościami oraz posiadanych dokumentów organ ustalił, że J. T. zamieszkuje w przedmiotowym lokalu od 29 października 2002 r. Potwierdzeniem tego był, zdaniem organu, również fakt, że opłaty za lokal za dwie osoby były wnoszone od 1 listopada 2002 r. do chwili śmierci najemcy, a obecnie są wnoszone za jedną osobę. W tej sytuacji organ uznał, że okres wspólnego zamieszkiwania w lokalu z najemcą wynosił około 5 lat i 2 miesiące. W związku z tym, w ocenie organu, J. T. nie spełnia kryteriów określonych przepisem § 31 uchwały z 9 lipca 2009 r. z uwagi na nie zamieszkiwanie razem z najemcą w lokalu za zgodą właściciela, przez okres co najmniej ostatnich 7 lat. Z tego powodu Zarząd Dzielnicy odmówił zakwalifikowania J. T. do zawarcia umowy najmu zajmowanego lokalu mieszkalnego.
J. T. wniosła w dniu 30 września 2011 r. skargę na uchwałę z dnia 1 czerwca 2011 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnosząc o stwierdzenie jej nieważności. W skardze podniesiono zarzuty naruszenia przez organ art. 78 i 79 k.p.a. oraz art. 153 i art. 170 p.p.s.a. Wskazano, że zarówno śmierć najemcy jak i chwila zgłoszenia wniosku o zawarcie umowy najmu miały miejsce pod rządami uchwały Rady m.st. Warszawy z 2 grudnia 2004 r. nr XLIII/1010/2004 w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu m.st. Warszawy i zgodnie z przepisami tej uchwały winien być rozpatrzony wniosek skarżącej o zawarcie umowy najmu. Organ winien był przy tym uwzględnić wykładnię § 40 uchwały z 2 grudnia 2004 r. dokonaną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z 20 stycznia 2010 r. sygn. akt I SA/Wa 1127/09 zapadłym w sprawie poprzedniej uchwały w sprawie wniosku J. T. o zawarcie umowy najmu, której Sąd, tym wyrokiem, stwierdził nieważność. Organ nie uwzględnił tej wykładni sądowej, którą jest związany i rozpoznał wniosek na podstawie nowej uchwały z 9 lipca 2009 r., której kryteria są zdecydowanie mniej korzystne dla skarżącej.
W odpowiedzi na skargę Zarząd Dzielnicy Śródmieście wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej uchwale.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( t.j. Dz. U. 2012r., poz. 270) dalej jako p.p.s.a., wskazał, że w sprawie zakwalifikowania skarżącej J. T. do zawarcia umowy najmu lokalu nr 9 przy ul. (...) w Warszawie wypowiadał się już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który wyrokiem z 20 stycznia 2010 r. sygn. akt I SA/Wa 1127/09 stwierdził nieważność poprzedniej uchwały Zarządu Dzielnicy Śródmieście m.st. Warszawy z 25 marca 2009 r. nr 4848/09 w przedmiocie odmowy zakwalifikowania skarżącej do wynajęcia przedmiotowego lokalu. Podstawą prawną objętej powołanym wyrokiem uchwały był przepis § 40 uchwały nr XLVIII/1010/2004 Rady m.st. Warszawy z 2 grudnia 2004 r., zmieniony uchwałą z 19 maja 2005 r. nr LII/1384/2005. Sąd uznał wówczas, iż organ dokonał błędnej wykładni § 40 powołanej uchwały, co było powodem stwierdzenia nieważności uchwały. Sąd dokonał prawidłowej wykładni § 40 uchwały oraz stwierdził, że organ nie wyjaśnił rozbieżności w powierzchni mieszkalnej lokalu. Zgodnie z art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Jednak zawarta w wyroku ocena prawna traci moc miedzy innymi w razie zmiany przepisów prawnych. Zdaniem Sądu pierwszej instancji w rozpoznawanej sprawie zaistniała taka sytuacja, bowiem w dniu 9 lipca 2009 r. Rada Miasta Stołecznego Warszawy podjęła uchwałę nr LVIII/1751/2009 w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Mazowieckiego nr 132 poz. 3937, ze zm.), w której w § 50 postanowiono o utracie mocy uchwały z 2 grudnia 2004 r. Organ rozpoznając sprawę obowiązany jest rozstrzygnięcie swoje oprzeć na przepisach obowiązujących w dacie podejmowania rozstrzygnięcia chyba, że przepisy przejściowe regulują tę kwestię odmiennie. Uchwała z 9 lipca 2009 r. nie zawiera regulacji, że do wniosków o zawarcie umowy najmu zajmowanego bez tytułu prawnego lokalu, zgłoszonych przed jej wejściem w życie, stosuje się przepisy dotychczasowe. Natomiast w § 50 stwierdza wprost, że z chwilą wejścia jej w życie traci moc dotychczasowa uchwała z 2 grudnia 2004 r. Ponadto w § 48 zawiera rozstrzygnięcie, że realizacja list osób oczekujących na zawarcie umowy najmu sporządzonych według zasad obowiązujących do dnia wejścia w życie uchwały dokonywana jest na zasadach określonych w tej uchwale. Oznacza to, że mimo iż wniosek o zakwalifikowanie do zawarcia umowy najmu skarżąca złożyła przed wejściem w życie uchwały z 9 lipca 2009 r. to rozstrzygnięcie tego wniosku następuje według przepisów tej uchwały, gdyż obowiązywała ona w dacie podejmowania zaskarżonej w niniejszej sprawie uchwały z 1 czerwca 2011 r. Brak było podstaw do zastosowania w stanie prawnym niniejszej sprawy przepisów uchwały z 2 grudnia 2004 r., gdyż utraciła ona moc z dniem 27 sierpnia 2009 r. (§ 51 ust. 2).
W konsekwencji Sąd Wojewódzki przyjął, że w dacie podjęcia zaskarżonej uchwały, obowiązywała uchwała z 9 lipca 2009 r., która miała zastosowanie w niniejszej sprawie. W jej § 31 ust. 1 wymienia się warunki, które muszą być spełnione łącznie aby mogła zostać zawarta umowa najmu zajmowanego lokalu. Organ, zaskarżoną uchwałą, odmówił skarżącej zakwalifikowania do zawarcia umowy najmu z powodu nie spełnienia przez nią warunku określonego w pkt 1 powołanego § 31 ust. 1 uchwały stanowiącego, że osoby ubiegające się o zawarcie umowy najmu zamieszkiwały z najemcą lokalu za zgodą właściciela i prowadziły wraz z nimi wspólne gospodarstwo domowe przez okres co najmniej ostatnich 7 lat, ponieważ J. T. zamieszkiwała z najemcą lokalu – babcią H. C. od 29 października 2002 r. do jej śmierci w dniu 5 stycznia 2008 r. tj. około 5 lat i 2 miesiące. Skarżąca nie przedstawiła dowodów, które podważałyby ustalenia organu co do długości okresu zamieszkiwania skarżącej z najemczynią i prowadzenia z nią wspólnego gospodarstwa domowego. Zatem Sąd pierwszej instancji uznał, że skarżąca nie spełnia warunku określonego w § 31 ust. 1 pkt 1 uchwały z 9 lipca 2009 r. co stanowi podstawę do odmowy zakwalifikowania do zawarcia umowy najmu.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku sporządził i wniósł pełnomocnik zawodowy J. T. zaskarżając go w całości, wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu lub o zmianę zaskarżonego wyroku przez uwzględnienie skargi oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
Skargę kasacyjną oparto na podstawie art.174 pkt 2 p.p.s.a. wskazując na nierozpatrzenie zarzutu, iż organ nie przeprowadził dowodu ze świadków zgłoszonych przez J. T. na okoliczność faktycznego okresu jej zamieszkiwania ze zmarłą najemczynią H. C.. Uchybienie to rzutuje na ustalenia stanu faktycznego dokonane w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku i mogło niewątpliwie mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia sprawy.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że Wojewódzki Sąd Administracyjny bezkrytycznie oparł się na ustaleniach Zarządu Dzielnicy co do okresu zamieszkiwania skarżącej z babcią, nie zwracając uwagi na zarzuty zawarte zarówno w obecnej jak i poprzedniej skardze. Z akt sprawy o sygn. I SA/Wa 1127/09 ( sprawy poprzedniej ) wynika wyraźnie, że skarżąca domagała się przesłuchania świadków E. C. i B. M. zamieszkałych w tym samym domu, na okoliczność faktycznego okresu jej zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu tj. od 1998r a nie od 2002r. czego organ nie uczynił wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 78 § 1 k.p.a. Także Sąd pierwszej instancji nie rozważył tego zarzutu ani nie zarządził w tym zakresie postępowania dowodowego w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a. Zatem Sąd ten miał podstawę do stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały z powodu naruszenia prawa poprzez uniemożliwienie skarżącej wykazania się wymaganym okresem zamieszkiwania, bowiem zamieszkiwanie nie jest pojęciem tożsamym z zameldowaniem, co stanowiło obrazę art. 75 k.p.a. Wobec tego zdaniem skarżącej zaskarżony wyrok uchybia zasadzie wszechstronnej oceny zarzutów i materiału dowodowego.
Zarząd Dzielnicy Śródmieście w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej i zasądzenie od skarżącej kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Co do zarzutu nie przeprowadzenia przez Sąd postępowania dowodowego w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a w zakresie przesłuchania świadków wskazano, że przepis ten dotyczy wyłącznie przeprowadzania dowodu z dokumentów. Co oznacza, że Sąd nie mógł samodzielnie przeprowadzić dowodu z zeznań świadków. Odnośnie zarzutu naruszenia przepisów k.p.a. podkreślono, że organy w tym zakresie w tego typu sprawach nie działają na podstawie przepisów k.p.a. lecz na podstawie przepisów prawa miejscowego, które określają tryb postępowania przy rozpoznawaniu wniosków. Wynika to wprost z art. 1 i 2 k.p.a. Organ nie mógł zatem naruszyć przepisów k.p.a. a co więcej w pełni zastosował przepisy regulujące kwestie postępowania w zakresie kwalifikacji do najmu lokali mieszkalnych to jest przepisy uchwały Rady Miasta Stołecznego Warszawy z 9 lipca 2009r. w sprawie zasad wynajmowania lokali.
W piśmie z dnia 20 sierpnia 2012r. zawodowy pełnomocnik skarżącej wyjaśnił, że zarzut naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a. dotyczy zaniechania oceny, zawartego w aktach sprawy pisemnego wniosku skarżącej o przesłuchanie przez organ świadków, czego organ nie dokonał. Brak zainteresowania przez Sąd Wojewódzki tym wnioskiem dowodowym, należy uznać za uchybienie obowiązkowi płynącemu z art. 106 § 3 p.p.s.a. Podniósł też, że zgodnie z uchwałą NSA z dnia 21 lipca 2008r. I OPS 4/08 zaskarżona uchwała Zarządu Dzielnicy zalicza się do działalności z zakresu administracji publicznej, więc wymaga stosowania przepisów k.p.a.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego Sądu ( art. 183 § 1 p.p.s.a ). Naczelny Sąd Administracyjny jako Sąd drugiej instancji rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej wyznaczonych przez przyjęte w niej podstawy. Z urzędu bierze pod uwagę tylko nieważność postępowania. Ta jednak w rozpoznawanej sprawie nie miała miejsca. Tak więc postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie polegało wyłącznie na badaniu zasadności podstaw kasacyjnych przytoczonych w skardze kasacyjnej. Podstawy te sprowadzały się zaś, co można wywnioskować jedynie z uzasadnienia skargi kasacyjnej, do zarzutów naruszenia przepisów postępowania tj. art. 106 § 3 p.p.s.a oraz art. 75 k.p.a. i art. 78 § 1 k.p.a. W tych okolicznościach należy poczynić kilka uwag natury ogólnej dotyczących wymogów sporządzania skargi kasacyjnej.
Stosownie do treści art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom określonym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone w całości czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Przepis art. 174 p.p.s.a stanowi z kolei, iż skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: a) naruszenia prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) lub b) naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). W świetle cytowanych przepisów do autora skargi kasacyjnej należy wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów procesowych, które w jego ocenie naruszył Sąd pierwszej instancji i precyzyjne wyjaśnienie na czym polegało ich niewłaściwe zastosowanie lub błędna interpretacja - w stosunku do prawa materialnego, bądź wykazanie istotnego wpływu naruszenia prawa procesowego na rozstrzygnięcie sprawy przez Sąd pierwszej instancji – w odniesieniu do przepisów postępowania.
Wskazanie naruszonych przepisów następuje poprzez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Podstawy kasacyjne mogą dotyczyć zarówno tych przepisów, które sąd wskazał jako przepisy, które miały zastosowanie w toku rozpoznania sprawy, jak też tych przepisów, które powinny być stosowane w toku rozpoznania sprawy, choć nie zostały przez sąd wskazane. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej. Dokonując tej kontroli Sąd nie jest uprawniony do badania ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia wykraczającej poza ramy wyznaczone zarzutami skargi kasacyjnej. Oznacza to związanie zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej. A zatem zakres rozpoznania sprawy wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Zauważyć należy, iż w świetle art. 173 § 1 p.p.s.a., skarga kasacyjna jest środkiem odwoławczym od orzeczeń wojewódzkiego sądu administracyjnego. W konsekwencji, zarzucenie Sądowi pierwszej instancji naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a zatem oparcie skargi kasacyjnej na podstawie określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., powinno łączyć się ze wskazaniem przez skarżących konkretnych przepisów postępowania sądowoadministracyjnego, którym uchybił ten Sąd, a nie tylko przepisów postępowania administracyjnego, których ten Sąd, badając decyzje organów administracji publicznej w zakresie ich legalności, w istocie nie stosował. Ponadto oprócz określenia jakie przepisy regulujące postępowanie przed tym sądem zostały naruszone, należy określić w jaki sposób doszło do ich naruszenia. Naczelny Sąd Administracyjny, z uwagi na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, ani uściślać bądź w inny sposób ich korygować. Wniesiona w sprawie skarga kasacyjna nie w pełni odpowiada wymaganiom w omówionym wyżej zakresie.
Skład orzekający Naczelnego Sądu Administracyjnego uznał jednak - wobec obowiązku odniesienia się przez sąd kasacyjny do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych (wyprowadzanego z normy zawartej w art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 183 § 1 p.p.s.a. - na co wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale Pełnego Składu Sędziów tegoż Sądu z dnia 26 października 2010 r., sygn. akt I OPS 10/09; publik. w: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). – że ocena całokształtu argumentacji przedstawionej w uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazuje, że zarzut w istocie dotyczy naruszenia przepisów postępowania przez Sąd ( art. 106 § 3 p.p.s.a., art. 75 i 78 § k.p.a.) przez zaniechanie oceny nie przesłuchania przez organ zawnioskowanych przez skarżącą świadków na potwierdzenie faktu zamieszkiwania przez nią z najemcą przez wymagane 7 lat, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie.
Aby odnieść się do powyższego zarzutu należy przytoczyć za Sądem pierwszej instancji kluczowy przepis będący podstawą zaskarżonej uchwały. Mianowicie stosownie do treści § 31 ust. 1 pkt 1 uchwały Rady Miasta Stołecznego Warszawy z 9 lipca 2009 r. nr LVIII/1751/2009 w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Mazowieckiego nr 132 poz. 3937, ze zm.) z osobami, które pozostały w lokalu po śmierci najemcy a nie wstąpiły w stosunek najmu w trybie art. 691 kodeksu cywilnego, może zostać zawarta umowa najmu zajmowanego lokalu pod warunkiem, że osoba ta zamieszkiwała z najemcą w lokalu za zgodą właściciela i prowadziła wraz z nim wspólne gospodarstwo domowe przez okres co najmniej ostatnich 7 lat. Tu podkreślić należy, to czego wydaje się nie dostrzega skarżąca, że z unormowania tego wynika, iż 7 letni okres zamieszkiwania z najemcą musi poprzedzać zgoda właściciela lokalu tu Miasta Stołecznego Warszawy. Zarząd Dzielnicy Śródmieście na podstawie zebranej dokumentacji ustalił, że skarżąca zamieszkiwała ze swoją babcią za zgodą właściciela lokalu od 29 października 2002r. do jej śmierci w dniu 5 stycznia 2008r. Przy czym H. C. już w dniu 8 lipca 1996r. złożyła wniosek do Urzędu Dzielnicy Śródmieście o wyrażenie zgody na zamieszkanie z nią wnuczki J. T.. Jednak zgody takiej nie uzyskała. To świadczy o świadomości H. C. co do konieczności uzyskania takiej zgody. Skarżąca nie twierdzi, że taką zgodę uzyskała przed 29 października 2002r. Wnosiła jedynie o przesłuchanie świadków na okoliczność faktycznego wcześniejszego zamieszkiwania z H. C.. Jednak ta okoliczność nie miałaby znaczenia dla wyniku sprawy, bowiem dowód ten nie zmierzał do wykazania, że na wcześniejsze zamieszkiwanie w tym lokalu uzyskała zgodę jego właściciela. Wojewódzki Sąd Administracyjny co prawda nie odniósł się wprost co do nieprzeprowadzenia tego dowodu przez organ administracji, jednak stwierdził, że skarżąca nie przedstawiła dowodów które podważyłyby ustalenia organu co do długości okresu zamieszkiwania skarżącej z najemczynią za zgodą właściciela lokalu, co w świetle warunku wynikającego z § 31 ust. 1 pkt. 1 uchwały Rady Miasta Stołecznego Warszawy z 9 lipca 2009 r. nr LVIII/1751/2009 w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy uniemożliwiało zawarcie umowy najmu po zmarłej babci skarżącej. Mając powyższe na uwadze zbędnym jest odnoszenie się do wywodów organu o niestosowaniu w niniejszej sprawie przepisów k.p.a. bowiem jest to kwestia dyskusyjna i sporna w orzecznictwie a nie ma wpływu na treść niniejszego wyroku. Zbędnym było bowiem przesłuchiwanie zawnioskowanych przez skarżącą świadków, nie mogło zatem dojść do naruszenia przepisów art. 75 i 78 § 1 k.p.a.
Niewątpliwym jest też, że Sąd pierwszej instancji nie naruszył art. 106 § 3 p.p.s.a. który stanowi, że sąd może z urzędu lub na wniosek przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Zatem przepis ten dotyczy jedynie dowodów z dokumentów a nie dowodów z zeznań świadków zawnioskowanych przez skarżącą. W rezultacie przepis ten nie mógł być zastosowany przez Sąd pierwszej instancji a tym samym nie mógł być przez ten Sąd naruszony.
Dlatego mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny skargę kasacyjną w niniejszej sprawie jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił. Z uwagi na przedmiot postępowania i sytuację materialną skarżącej, co znalazło potwierdzenie w zwolnieniu jej od kosztów sądowych, uznając tę sytuację za przypadek szczególnie uzasadniony Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego od skarżącej kasacyjnie na rzecz organu administracji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło