II SA/Wa 491/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Pisula – Dąbrowska, Sędziowie WSA Adam Lipiński (spr.), Iwona Dąbrowska, Protokolant spec. Marek Kozłowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 maja 2011 r. sprawy ze skargi S. B. na decyzję Szefa Służby Celnej z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze Służby Celnej – oddala skargę. Szef Służby Celnej decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, art. 105 pkt 10 i art. 188 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323 oraz Nr 201, poz. 1540), po rozpoznaniu odwołania S. B. od decyzji Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] listopada 2010 r. w sprawie zwolnienia funkcjonariusza ze służby, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji Szef Służby Celnej wskazał, co następuje: Decyzją z dnia [...] listopada 2011 r. Dyrektor Izby Celnej w B., na podstawie art. 105 pkt 10 i art. 188 ust. 2 i 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, zwolnił funkcjonariusza celnego S. B. ze służby w Izbie Celnej w B. – Urząd Celny w Z. z dniem doręczenia decyzji, które nastąpiło w dniu 5 listopada 2010 r. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wykazał, że na skutek wszczęcia przeciwko funkcjonariuszowi postępowania karnego o przestępstwo popełnione umyślnie, ścigane z oskarżenia publicznego, został on zawieszony w pełnieniu obowiązków służbowych na mocy decyzji z dnia [...] października 2008 r. na okres od dnia 31 października 2008 r. do dnia 31 stycznia 2009 r. Okres zawieszenia został kolejną decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. przedłużony do czasu zakończenia prowadzonego przeciwko S. B. postępowania karnego. Organ wskazał, że pismem z dnia [...] października 2010 r. Prokuratura Apelacyjna w L. poinformowała, że śledztwo prowadzone przeciwko funkcjonariuszowi nie zostało dotychczas zakończone. S. B. zawieszony jest w pełnieniu obowiązków służbowych od dnia 31 października 2008 r., czyli przez okres ponad 12 miesięcy, zawieszenie to ma charakter ciągły i związane jest z prowadzonym przeciwko niemu postępowaniem karnym. Organ uznał, iż w sprawie wystąpiły przesłanki określone w art. 105 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej, a zatem uzasadnionym było podjęcie decyzji o zwolnieniu funkcjonariusza ze Służby Celnej. W uzasadnieniu decyzji wskazano na negatywne konsekwencje długotrwałego zawieszenia funkcjonariusza w pełnieniu obowiązków służbowych dla Służby Celnej. Organ I instancji przedstawił sytuację kadrową w Urzędzie Celnym w Z., co zostało w całości potwierdzone przez organ II instancji. Wskazano na duże braki kadrowe związane z zawieszeniem funkcjonariuszy w pełnieniu obowiązków służbowych, co w konsekwencji powoduje blokadę etatu uniemożliwiającą jego obsadzenie przez inną osobę oraz łączy się z dodatkowym obciążeniem pracą innych funkcjonariuszy. Zawieszenie w obowiązkach służbowych, poprzez "blokadę etatu" związaną z jednoczesnym odsunięciem od wykonywania czynności służbowych, powoduje utrudnienia w organizacji pracy w Izbie Celnej w B. oraz podległych jej jednostkach organizacyjnych. Istniejące niedobory kadrowe w stosunku do planowanej obsady praktycznie uległy dodatkowemu zwiększeniu wskutek zawieszenia w obowiązkach służbowych funkcjonariuszy. Dla przykładu w Oddziale Celnym w H., w którym skarżący przed zawieszeniem pełnił czynną służbę, na koniec 2008 r. służbę pełniło 136 funkcjonariuszy (w tej liczbie 25 funkcjonariuszy zawieszonych w pełnieniu obowiązków służbowych), choć winno pełnić służbę 153 funkcjonariuszy. Tak duże braki kadrowe doprowadziły do wygenerowania znacznej liczby nadgodzin. Trudna sytuacja kadrowa zmusiła również Dyrektora Izby Celnej w B. do delegowania od połowy 2010 r. do pełnienia w Urzędzie Celnym w Z., w którym przed zwolnieniem pełnił służbę S. B., funkcjonariuszy celnych z różnych komórek wewnętrznych Urzędu Celnego w L. Reasumując organ stwierdził, iż istniejąca sytuacja spowodowała konieczność zlecania dodatkowych zadań, przypisanych do etatów funkcjonariuszy zawieszonych, innym osobom pełniącym służbę, zaś w dalszej konsekwencji do dezorganizacji pracy i niemożności właściwego wykonywania nałożonych na służbę celną zadań. Dodatkowo, oba organy zwróciły uwagę na aspekt finansowy związany z zawieszeniem w obowiązkach służbowych funkcjonariuszy celnych, w postaci obowiązku wypłacania w okresie długotrwałego zawieszenia 50 % uposażenia funkcjonariusza celnego, który w efekcie służby nie wykonuje. Dlatego, w ocenie organu, powyższa decyzja o zwolnieniu funkcjonariusza nie jest dowolna i prawidłowo wyważa, w ramach uznania administracyjnego, interes służby i interes funkcjonariusza. Decyzję Szefa Służby Celnej S. B. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Organowi zarzucił nierespektowanie zasad określonych w postanowieniu z dnia [...] stycznia 2009 r. o zawieszeniu go w czynnościach służbowych, gdzie okres zawieszenia określono do czasu zakończenia postępowania karnego. Zatem organ, wydając zaskarżoną decyzję o zwolnieniu ze służby, naruszył zasady ustalone w postanowieniu. Organ, w ocenie skarżącego, jest związany treścią tego postanowienia i dlatego powinien wstrzymać się z wydaniem przedmiotowej decyzji do czasu zakończenia postępowania karnego. Nadto organ nie ustosunkował się do propozycji skarżącego, zatrudnienia go w okresie zawieszenia na stanowisko pracownicze, zgodnie z treścią art. 23 ust. 3 ustawy pragmatycznej, co z pewnością w ocenie skarżącego, byłoby z korzyścią dla organu, który twierdzi, iż posiada braki kadrowe. S. B. wskazywał także na złamanie przez organ zasady domniemania niewinności, poprzez podjęcie zaskarżonej decyzji i niedanie skarżącemu możliwości oczyszczenia się z zarzutów karnych. Szef Służby Celnej w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona, czyli w tej sprawie – Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej (tu postanowienia) i to z przepisami obowiązującymi w dacie wydania zaskarżonego aktu. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, a zarzuty w niej zawarte są chybione. Koncepcja powiązania skargi ze staraniami skarżącego podjęcia zatrudnienia w macierzystej Izbie Celnej na zasadach Kodeksu pracy jest błędna. Po pierwsze, sąd administracyjny nie rozpatruje sporów związanych ze stosunkiem pracy. Po drugie, organy obu instancji wskazując poważne kłopoty kadrowe związane z zawieszonymi funkcjonariuszami, odnosili opisywane stany do warunków służby i czynności dokonywanych przez funkcjonariuszy Służby Celnej, a nie do czynności dokonywanych przez pracowników zatrudnionych w organach Służby Celnej na umowę o pracę. Dlatego ten zarzut skargi jest w niniejszej sprawie całkowicie nieistotny. Konstrukcja normy art. 105 ust. 10 ustawy pragmatycznej wyraźnie wskazuje, iż możliwe jest zwolnienie funkcjonariusza ze służby, gdy upłynął okres 12 miesięcy zawieszenia go w pełnieniu obowiązków służbowych i jednocześnie nie ustały przyczyny będące podstawą do uprzedniego zawieszenia go w tych obowiązkach. Zatem nieuprawniony jest pogląd wyrażany w skardze, iż organ związany jest określoną w postanowieniu o zawieszeniu w obowiązkach służbowych przyczyną zawieszenia, w sensie czasu trwania tej przyczyny, jak to podnosi skarżący w skardze. Analizowany przepis art. 105 pkt 10 ustawy pragmatycznej wprost, co wynika z jego wykładni gramatycznej, wskazuje na obligatoryjne zaistnienie dwóch przesłanek umożliwiających wdrożenie fakultatywnego trybu zwolnienia funkcjonariusza. Pierwsza przesłanka to upływ okresu zawieszenia – w przypadku skarżącego została spełniona, gdyż okres zawieszenia go w obowiązkach służbowych znacznie przekroczył okres 12 miesięcy. Druga przesłanka to dalsze trwanie przyczyny skutkującej zawieszeniem – która w przypadku skarżącego została także spełniona, albowiem w dacie orzekania przez organ o zwolnieniu ze służby postępowanie karne nadal toczyło się przeciwko skarżącemu. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzja o zwolnieniu ze służby została prawidłowo wyważona z uwzględnieniem interesów strony i organu i organ prawidłowo wykazał, poprzez trudną sytuację kadrową, dlaczego wybrał opcję niekorzystną dla skarżącego. Nie można także podzielić poglądu skarżącego, iż zaskarżona decyzja narusza zasady domniemania niewinności. W tym aspekcie sprawy Szef Służby Celnej trafnie wskazuje na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 października 2004 r. (K 1/04), który w kontekście zasady domniemania niewinności podniósł, że sprawowanie służby publicznej nie może być ujmowane w kategoriach li tylko przywilejów, a bardziej służby, posłannictwa, roztropnej troski o dobro wspólne itd. Nie ulega wątpliwości, że na osobach pełniących służbę publiczną ciąży szczególny obowiązek troski o dobro wspólne. Idea dobra wspólnego zakłada pewną ofiarność z ich strony, z którą łączyć się mogą kwalifikowane wymagania i odpowiedzialność. Dlatego też prawo do zajmowania urzędu, stanowiska lub mandatu w organach władzy publicznej nie stanowi prawa nabytego w rozumieniu odnoszącym się do sfery prawa cywilnego, administracyjnego czy też ubezpieczeń społecznych i nie można tu mechanicznie stosować zakazów i nakazów odnoszących się do tych sfer. Swoboda ustawodawcy w ingerowaniu w ich sytuację prawną jest znacznie większa, bo wynika ona z publiczno – prawnego charakteru samej funkcji. Stąd też, niezależnie od konsekwencji karnych, do których zasada domniemania niewinności odnosi się w całej rozciągłości, ustawodawca może wprowadzić inne prawne środki zabezpieczające, które stosowane będą zanim zapadnie wyrok w sprawie karnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie dopatrzył się naruszenia prawa przez organy przy podejmowaniu powyższych decyzji, które mogłoby stanowić o ich uchyleniu bądź stwierdzeniu nieważności i dlatego na mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.