I OZ 218/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec (spr.) po rozpoznaniu w dniu 5 kwietnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 16 lutego 2012 r. sygn. akt II SA/Ol 46/12 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Wojewody Warmińsko-Mazurskiego z dnia [...] sierpnia 2011 r., nr [...] w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość przejętą z mocy prawa przez gminę postanawia: oddalić zażalenie. Pismem z dnia 15 grudnia 2011 r. A.K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na decyzję Wojewody Warmińsko-Mazurskiego z dnia [...] sierpnia 2011 r., nr [...] wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jego winy, gdyż w dniu 15 czerwca 2011 r. powierzył reprezentowanie w sprawie podającemu się za adwokata M.S. świadczącemu usługi w Kancelarii Adwokackiej w G. przy [...]. Skarżący podpisał sporządzone przez niego pełnomocnictwo i opłacił opłatę skarbową oraz wynagrodzenie. Uzgodnił z pełnomocnikiem, iż zaskarży on decyzję Starosty Gołdapskiego z dnia [...] czerwca 2011 r., znak [...]. Na przełomie miesiąca sierpnia i września 2011 r. skarżący otrzymał decyzję Wojewody Warmińsko - Mazurskiego z dnia [...] sierpnia 2011 r., która utrzymała zaskarżoną decyzję Starosty. Uzgodnił więc z wyżej wymienionym, iż od tej decyzji wniesie skargę. W październiku 2011 r. pełnomocnik poinformował skarżącego, że wniósł skargę. Obecnie skarżący dowiedział się, że M.S. nie jest adwokatem i nie wniósł w jego sprawie żadnego odwołania, ani skargi. Skarżący argumentował, że był przekonany, że wszystko jest w porządku bowiem podczas jednego ze spotkań pełnomocnik wydał mu kopię sporządzonego przez siebie odwołania, a także kopię pełnomocnictwa. Skarżący zaufał mu i przekonany o jego profesjonalizmie nie domagał się od niego żadnych innych pism. Pełnomocnik zapewniał, że wszystko jest w porządku. Skarżący nie bardzo rozumiejąc treść otrzymywanych z urzędów pism, nie spostrzegł, że nikt nie rozpoznawał jego odwołań. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie postanowieniem z dnia 16 lutego 2012 r. sygn. akt II SA/Ol 42/12 odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu postanowienia odwołując się do treści art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 157, poz. 1270 ze zm. dalej: P.p.s.a.) wyjaśnił, że Sąd może przywrócić, na wniosek strony, uchybiony termin do dokonania czynności w postępowaniu, o ile uchybienie nastąpiło bez winy strony. Sąd pierwszej instancji wskazał, że pojęcie winy strony w uchybieniu terminowi w postępowaniu sądowym obejmuje także swym zakresem winę osób trzecich, które strona upoważniła do dokonania określonej czynności. Z tego względu uznał, że argumentacja, iż skarżący został wprowadzony celowo w błąd przez pełnomocnika, nie może oznaczać automatycznie konieczności przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Skarżący we wniosku o przywrócenie terminu nie wykazał bowiem, że dochował należytej staranności w wyborze zawodowego pełnomocnika. Sąd podkreślił, że skarżący powinien zwrócić uwagę, iż z dokumentu pełnomocnictwa załączonego do skargi nie wynika, że M.S. jest adwokatem, zaś z treści wniesionego odwołania wynika jedynie, że pełnomocnik posiada adres do doręczeń w kancelarii adwokackiej, pełnomocnik jednak nie użył tytułu adwokat przy sporządzeniu odwołania. Ponadto brak było informacji, że sporządzone odwołanie zostało przesłane organowi. Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżący widnieje jako adresat pisma z dnia 22 czerwca 2011 r., w którym organ informuje, że wpłynęło odwołanie od decyzji wniesione przez Burmistrza G. Następnie, skarżący otrzymał od Wojewody pismo z dnia 22 lipca 2011 r., z którego jednoznacznie wynika, że organ nie rozpoznał w terminie ww. odwołania. Ponadto w dniu 2 września 2011 r. otrzymał decyzję Wojewody Warmińsko-Mazurskiego, która zawierała prawidłowo sporządzone pouczenie o sposobie i terminie jej zaskarżenia do sądu administracyjnego. Z decyzji tej w sposób nie budzący wątpliwości wynikało, że odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji wniósł jedynie Burmistrz G. Oznacza to, że już na etapie postępowania administracyjnego skarżący mógł podjąć kroki celem ustalenia, jaki jest bieg odwołania, które rzekomo złożył jego pełnomocnik i dlaczego w sprawie organ odwoławczy rozpoznał tylko odwołanie Burmistrza G. W aktach administracyjnych znajduje się pismo Wojewody z dnia 11 października 2011 r. (adresowane również do skarżącego) wskazujące, że z uwagi na nie złożenie skargi do sądu administracyjnego akta zostały zwrócone organowi pierwszej instancji. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skarżący nie wykazał, że uchybienie terminowi do wniesienia skargi nastąpiło bez jego winy. Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia A.K. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wniósł o jego uchylenie. W uzasadnieniu zażalenia powtórzył argumenty przedstawione we wniosku o przywrócenie terminu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 §1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Na stronie spoczywa obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 powołanej ustawy). Wyjaśnić należy, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma bowiem, charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może mieć zatem miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadniają niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, czy też nieznajomość prawa (por. postanowienie NSA z dnia 8 lipca 2008 r. sygn. akt. II OZ 712/08 niepubl.). Warunkiem przywrócenia terminu jest zatem uprawdopodobnienie braku winy strony w jego uchybieniu, przy czym pojęcie winy należy rozumieć w sposób obiektywny – wymagając od strony staranności (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 lutego 2000 r. I CKN 1261/99 publ. Biuletyn SN 2000/5/12). W rozpoznawanej sprawie jako przyczynę uchybienia trzydziestodniowego terminu do wniesienia skargi na decyzję Wojewody Warmińsko-Mazurskiego z dnia [...] sierpnia 2011 r. wskazano brak świadomości skarżącego, iż osoba, która reprezentowała go na etapie postępowania administracyjnego nie jest adwokatem i wbrew poczynionym z nim ustaleniom nie wniosła skargi. Przed wszystkim zauważyć należy, że z treści przedłożonego do akt sądowych pełnomocnictwa z dnia 15 czerwca 2011 r. wynika, że skarżący upoważnił M.S. do reprezentowania go w postępowaniu administracyjnym w sprawie o ustalenie odszkodowania za grunty przejęte z mocy prawa przez Gminę G. oznaczonej numerem geodezyjnym działki [...] położonej w mieści G. przy ul. [...] oraz w sprawie związanej z wydaniem decyzji z dnia [...] października 2010 r. znak [...] toczącej się przed Starostwem Powiatowym w G. (karta nr 7 akt sądowych). Z powyższego dokumentu bezspornie wynika zatem, iż zakres ww. pełnomocnictwa obejmował wyłącznie postępowanie administracyjne. W tej sytuacji nie sposób oczekiwać, iż mogłoby ono stanowić podstawę do wniesienia przez wskazaną w nim osobę skargi do sądu administracyjnego. Ubocznie wyjaśnić należy, że kwestia pełnomocnictwa na etapie postępowania sadowego regulowana jest przepisami od art. 34 do art. 44 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji zasadnie odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia skargi, gdyż od osoby dbającej należycie o własne interesy należy oczekiwać, iż jest ona świadoma znaczenia i zakresu udzielonego pełnomocnictwa. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienie trafnie stwierdzono, iż skarżący nie wykazał, że dochował należytej staranności w wyborze pełnomocnika, przy czym z treści tego pełnomocnictwa nie wynika również, iż osoba reprezentująca skarżącego na etapie postępowania administracyjnego wykonuje zawód adwokata. Poza tym, zaskarżona decyzja Wojewody Warmińsko-Mazurskiego z dnia [...] sierpnia 2011 r. została doręczona skarżącemu osobiście w dniu [...] września 2011 r. na adres domowy, zaś z akt sprawy nie wynika aby na etapie postępowania administracyjnego ww. pełnomocnictwo zostało przedłożone organom orzekającym w sprawie. W tej sytuacji nie można uznać, że skarżący zachował dostateczną staranność w prowadzeniu własnych spraw. Oznacza to, że złożony w tej sprawie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi nie zasługiwał na uwzględnienie, gdyż uchybienie terminu nastąpiło z winy skarżącego. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 i art. 193 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w pkt 2 postanowienia