II SA/Rz 1131/11
WyrokWSA w Rzeszowie2012-02-21
Skład orzekający: Magdalena Józefczyk, Ewa Partyka, Maria Piórkowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy ewidencyjne mogą samodzielnie rozstrzygać o prawach rzeczowych do nieruchomości, wprowadzając zmiany w operacie ewidencji gruntów na podstawie dokumentacji geodezyjnej odzwierciedlającej historyczne stany prawne i faktyczne, zamiast opierać się na aktualnych tytułach własności wymienionych w przepisach?Ratio decidendi
Organy ewidencyjne nie są właściwe do ustalania i rozstrzygania kwestii własności nieruchomości. Mogą jedynie rejestrować stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy. Wprowadzanie zmian w operacie ewidencji gruntów musi opierać się na aktualnych tytułach własności, takich jak prawomocne orzeczenia sądowe, akty notarialne czy ostateczne decyzje administracyjne, a nie na historycznych opracowaniach geodezyjnych.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi A. Z. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego (WINGiK) utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta R. o zmianach w operacie ewidencji gruntów dotyczących działki nr 291. Skarżąca domagała się wyjaśnienia błędnych wpisów dotyczących własności tej działki, która figurowała jako własność Skarbu Państwa. Organy obu instancji wprowadziły zmiany, wykreślając Skarb Państwa jako właściciela i wpisując nowe działki z nowymi właścicielami. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego i proceduralnego, wskazując na wadliwość ewidencji i niezgodność ze stanem faktycznym i prawnym ujawnionym w księgach wieczystych.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję WINGiK i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta R. Stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Zasądzono zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Magdalena Józefczyk /spr./ Sędziowie WSA Ewa Partyka NSA Maria Piórkowska Protokolant st. sekr. sąd Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 lutego 2012 r. sprawy ze skargi A. Z. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w przedmiocie zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...]; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego na rzecz skarżącej A. Z. kwotę 200 zł /słownie: dwieście złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Przedmiotem skargi jest wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) zwana dalej w skrócie k.p.a. oraz art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2010 r., Nr 193 poz. 1287 ze zm.) zwana dalej ustawą decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego (dalej WINGiK) z dnia [...] września 2011 r. Nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia [...] lipca 2011 r. Nr [...] o wprowadzeniu zmian w operacie ewidencji gruntów obrębu 218 [...], dotyczących działki nr 291.
Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, pismem z dnia [...] maja 2008 r. A. Z. wystąpiła z żądaniem wyjaśnienia błędnych wpisów co do własności działki nr 291 w obr. 218, która bez podstawy prawnej figuruje w ewidencji gruntów jako stanowiąca własność Skarbu Państwa.
Prezydent Miasta R. decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. Nr [...] po przeprowadzeniu wszczętego na wniosek A.Z. postępowania orzekł o wprowadzeniu w operacie ewidencji gruntów ww. obrębu zmian polegających na:
- wykreśleniu w pozycji rejestrowej [...] - właściciel: Skarb Państwa, władający Wydział Gospodarki Komunalnej, Inwestycji i Dróg Urzędu Miasta R. działki
nr 291 o pow. 8 a 74 m²,
- wpisaniu w pozycji rejestrowej [...] – właściciel: A.Z. działki nr 291/1 o pow. 4 a 63 m² i nr 291/3 o pow. 2 a 12 m²,
- utworzeniu nowej pozycji rejestrowej – właściciel: S. K., S. E. i S. H. – udziały po 1/3 części i wpisaniu w niej działki nr 291/2 o pow. 1 a 99 m².
Decyzja ta na skutek wniesionego przez A.Z. odwołania została w całości uchylona decyzją WINGiK z dnia [...] sierpnia 2008 r. Nr [...] z jednoczesnym przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji z uwagi na konieczność prawidłowego ustalenia wszystkich stron postępowania oraz aktualnego stanu prawnego objętych decyzją działek.
W wyniku powyższego Prezydent Miasta R. w dniu [...] lipca 2011r. wydał na podstawie art. 104 k.p.a., art. 20 i 22 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz § 47 ust. 3 rozporządzenia z dnia 29 marca 2011 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2001 r., Nr 38 poz. 454) zwane dalej rozporządzeniem z 2001r. decyzję Nr [...] o wprowadzeniu zmian w operacie ewidencji gruntów obrębu 218 [...], polegających na:
- wykreśleniu w pozycji rejestrowej [...] - właściciel: Skarb Państwa, działki nr 291
o pow. 0,0874 ha,
- wpisaniu w pozycji rejestrowej [...] – właściciel: A.Z. działki nr 291/1 o pow. 0,0463 ha i nr 291/3 o pow. 0,0212 ha,
- wpisaniu w utworzonej nowej jednostce rejestrowej działki nr 291/2 o pow. 0,0199 ha i właścicieli: S.Z., G.J., S.A., S.J. po 1/12 cz., S.E. – w 1/3 cz., S. B. i S.J. – po 1/6 cz.,
- wkreśleniu na mapie ewidencji gruntów obr. 218 [...] skorygowanego przebiegu granic zgodnie z mapą uzupełniającą włączoną do zasobu Grodzkiego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w R. w dniu 9 maja 2007 r.
W odwołaniu od tej decyzji A.Z. wnosząc o jej uchylenie wskazała na konieczność przeprowadzenia w sprawie dodatkowego postępowania dowodowego i wyjaśniającego. W jej ocenie Prezydent Miasta R. wydał decyzję z rażącym naruszeniem przepisów prawa materialnego i proceduralnego wynikającego z błędnego uwzględnienia przy przyjmowaniu granic nieruchomości ewidencji gruntów, która od samego początku była wadliwa i niezgodna ze stanem faktycznym i prawnym ujawnionym w księgach wieczystych.
W wyniku rozpatrzenia odwołania PWINGiK opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] września 2011r. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia [...] lipca 2011r. wskazując w jej uzasadnieniu, że w obowiązującym operacie ewidencji gruntów i budynków miasta R. obr. nr 218, działka nr 291 wykazana jest na rzecz Skarbu Państwa jako właściciela, pozostając we władaniu Miejskiego Zarządu Dróg w R. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że działka nr 291 odpowiadająca ulicy [...]j została utworzona z gruntów stanowiących własność osób fizycznych, a jej własność na rzecz SP nie została do chwili obecnej uregulowana. Ponieważ zatem istniejący w operacie ewidencyjnym wpis tej działki na rzecz SP jest błędny, Prezydent M. R. prawidłowo orzekł o jej wykreśleniu z pozycji rejestrowej nr [...] utworzonej dla gruntów SP. Poprzez zmianę polegającą na wykazaniu w operacie ewidencyjnym działek nr 291/1 i 291/3 na rzecz odwołującej się a działki nr 291/2 na rzecz pozostałych wymienionych w niej osób, organ I instancji doprowadził do zgodności danych ewidencyjnych ze stanem prawnym wynikającym z dokumentów własności.
Decyzję WINGiK z dnia [...] września 2011r. A.Z. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, wnosząc o uchylenie w całości jej i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta R. z dnia [...] lipca 2011r. Zaskarżonej decyzji zarzuciła istotne wady prawne wynikające z naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz rozporządzenia z dnia 29 marca 2011 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, a także naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto powtórzyła argumenty zawarte w uzasadnieniu odwołania.
W odpowiedzi na skargę WINGiK w R. wniósł o jej oddalenie przytaczając argumentację wywiedzioną jak w uzasadnieniu wydanej przez siebie decyzji. Wskazał, że podniesione w skardze zarzuty nie znajdują uzasadnienia i zostały wyjaśnione w postępowaniu odwoławczym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Wojewódzki sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. - zwana dalej w skrócie p.p.s.a.).
Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W myśl art. 145 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięta jest naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.
Sąd stwierdził, ze skarga jest częściowo uzasadniona, bowiem podstawą do uznania skargi za zasadną były naruszenia przepisów prawa, które Sad uwzględnił z urzędu nie będąc związany zarzutami skargi. Poddawszy takiej kontroli zaskarżoną decyzję Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzją narusza przepisy prawa procesowego i materialnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, co stanowi podstawę do uchylenia decyzji obydwu instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a.
Podstawą wpisów w ewidencji gruntów i budynków są przepisy art. 20 ust. 1 i 2 oraz art. 22 ustawy. Regulacje te stanowią, że aktualizacja operatu ewidencji gruntów następuje przez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy do bazy danych dokumentami stanowiącymi podstawę wpisu, którymi mogą być prawomocne orzeczenia sądowe, akty notarialne, ostateczne decyzje administracyjne, akty normatywne. Postępowanie aktualizacyjne ma na celu utrzymanie takiego stanu operatu ewidencyjnego, aby dane w nim zawarte były zgodne zarówno z okolicznościami faktycznymi jak i stanem prawnym. Ewidencja zawiera informacje dotyczące gruntów i budynków, a także właścicieli tych nieruchomości. Sądy administracyjne w swych orzeczeniach wielokrotnie potwierdzały, że zapisy w ewidencji gruntów i budynków mają charakter techniczno-deklaratoryjny. Organy ewidencyjne rejestrują więc stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające. Nie mogą natomiast samodzielnie rozstrzygać kwestii kształtu czy powierzchni działki ewidencyjnej. Poprzez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów nie można żądać ustanowienia stanu faktycznego niepotwierdzonego ostatnio dokonanymi wpisami, na podstawie stosownych dokumentów.
Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja, mocą której wprowadzono zmiany do operatu ewidencji gruntów obr. 218 [...] w ten sposób, że w jednostce rejestrowej [...] właściciel Skarb Państwa wykreślono działkę nr 291 o pow. 0.0874 ha; w jednostce rejestrowej [...] właściciel A.Z. wpisano działki nr 291/1 o pow. 0.0463 ha obj. Kw [...]; 291/3 o pow. 0.212 ha obj. Lwh [...] gm. kat. [....]; utworzono nową jednostkę rejestrową i wpisano właścicieli: S.Z., G.J., S.A., S.J. po 1/12 cz., S.E. – w 1/3 cz., S.B. i S.J. – po 1/6 cz. działki nr 291/2 o pow. 0.0199ha objętej Kw [...]; na mapie ewidencji gruntów obr. 218 [...] wkreślono skorygowany przebieg granic zgodnie z mapą uzupełniającą włączoną do zasobu Grodzkiego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w R. w dniu 9 maja 2007 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 4 maja 2009r. sygn. akt IV SA/Wa 125/09 (ogólnodostępny na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych prowadzonej przez NSA) uznał, że dokumenty określające poprzedni stan prawny działek nie stanowią podstawy do zarejestrowania tego stanu w ewidencji gruntów i budynków, jeżeli stan późniejszy został stwierdzony kolejnym dokumentem, z którym ustawodawca związał skutek wiążącego ustalenia stanu prawnego danych działek gruntu (podobnie wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 listopada 2010r. sygn. akt IV SA/Wa 1558/10 Lex nr 758828). Powyższe stanowisko w pełni podziela Sąd orzekający w niniejszej sprawie.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy podał za organem pierwszej instancji, że podczas zakładania ewidencji gruntów w 1976r. dla obrębu nr 46 [...] na podstawie dekretu z dnia 2 lutego 1955r. o ewidencji gruntów i budynków oraz zarządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki komunalnej z dnia 20 lutego 1969r. w sprawie ewidencji gruntów utworzono działkę nr 38 stanowiącą ulicę [...]. Działka nr 38 stanowiła grunt zajęty pod drogę gruntową, która nie była zaliczona do dróg publicznych, a będąca w powszechnym korzystaniu zgodnie z § 24 ust. 4 pkt 1lit.c zarządzenia, jako władającego wpisano Prezydium Miejskiej Rady Narodowej – Miejska Służba Drogowa. W 1978r. dokonano odnowy ewidencji gruntów dla obrębu nr 46 [...] i jako właściciela działki nr 38 wpisano Skarb Państwa we władaniu Urzędu Miejskiego – Miejskie Przedsiębiorstwo Dróg i Mostów. Tworząc działkę nr 38 w 1976, a w 1978r. wpisując jej własność na rzecz Skarbu Państwa nie dokonano wówczas regulacji stanu prawnego nieruchomości dokonując odpowiednich zmian w księgach wieczystych. W wyniku odnowy i modernizacji ewidencji gruntów obr. 218 [...] zatwierdzoną decyzją Prezydenta Miasta R. z dnia [...] sierpnia 1998r. nr [...] działka nr 38 obr. 46 zmieniała oznaczenie na działkę nr 291 w obr. 218. Działka nie posiadała założonej księgi wieczystej. Własność działki 291 wpisano na rzecz Skarbu Państwa we władaniu Wydziału Gospodarki Komunalnej Inwestycji i Dróg Urzędu Miasta w R. Podstawą wpisu własności i władania były: Uchwała Miejskiej Rady Narodowej w R. Nr [...] z dnia [...] maja 1972r. w sprawie nadania nazwy "ul. [...]" oraz Uchwałą Wojewódzkiej Rady Narodowej w R. Nr [...] z dnia [...] października 1987r. zaliczającej ul. [...] do kategorii dróg lokalnych miejskich.
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, stwierdzić należy, że podstawę wpisu danych ewidencyjnych stanowi najpóźniej wydany dokument mogący być podstawą wpisu W przypadku przedmiotowej działki 291 były dane wynikające z operatu ewidencji gruntów na etapie utworzenia ewidencji gruntów w 1976r. W aktach sprawy znajduje się kserokopia skorowidza właścicieli i władających gruntami aktualna na dzień 15.01.1979r. i jako władającego wpisano Urząd Miejski – Miejskie Przedsiębiorstwo Dróg i Mostów, co pozwala przyjąć, że w ewidencji nie został ujawniony stan prawny wynikający z umowy darowizny z [...] lipca 1935. Natomiast w aktach administracyjnych organu drugiej instancji jest dołączona uwierzytelniona kserokopia decyzji Prezydenta Miasta R. z dnia [...] sierpnia 1998r. nr [...] w sprawie dokonania odnowienia i modernizacji ewidencji gruntów Miasta R. w ten sposób, że w miejsce obrębów nr 46, 47, 48, 50, 51, 52, 53, 54, 55, 69 – [...], części obrębu nr 45 – [...] – pas kolejowy obrębu nr 203 [...] prowadzono obręb 218 – [...] oraz decyzja Prezydenta Miasta R. z dnia [...] września 2003r.nr [...] zatwierdzająca operat opisowo – kartograficzny modernizacji ewidencji gruntów i budynków miasta R. obrębu 218 [...]. Z treści uzasadnienia tej decyzji wynika, że skarżąca nie kwestionowała zapisów ewidencji gruntów, zatem akceptowała istniejący stan na gruncie.
Stosownie do § 36 rozporządzenia z 2001r. przebieg granic działek ewidencyjnych wykazuje się w ewidencji na podstawie dokumentacji geodezyjnej, przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego sporządzonej w postępowaniu rozgraniczeniowym; w celu podziału nieruchomości; w postępowaniu scaleniowym i wymiany gruntów; w postępowaniu dotyczącym scalenia i podziału nieruchomości, na potrzeby postępowania sądowego lub administracyjnego, a następnie wykorzystanej do wydania prawomocnego orzeczenia sądowego lub ostatecznej decyzji administracyjnej; przy zakładaniu, na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów, katastru nieruchomości i ewidencji gruntów i budynków.
Z akt administracyjnych sprawy wynika, że żadne z ww. postępowań prawnie nie zaistniało, gdyż Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] stycznia 2008r. nr [...] uchyliło decyzję i Prezydenta Miasta R. z dnia [...] października 2007r. nr [...] zatwierdzającej podział nieruchomości położonej w [...] oznaczonej jako działka nr 291 obr. 218 i umorzył postępowanie pierwszej instancji. Zatem wprowadzenie zmian nie było skutkiem działań przewidzianych w § 36 ust. 1 rozporządzenia z 2001r., ale wyłącznie na podstawie dokumentacji geodezyjnej. Podstawą kolejnego wpisu w ewidencji gruntów nie może być samo opracowanie geodezyjne przyjęte do zasobu geodezyjnego w 2007r., w którym pokazano granice działek sprzed założenia ewidencji gruntów. Opracowanie geodezyjne odzwierciedlające wynik badań historycznych nie może być dokumentem stanowiącym podstawę wprowadzenia zmian ewidencyjnych, gdyż prowadziłoby to do ustaleń faktycznych, co do granic i podmiotów, którym przysługują prawa stosownych dokumentów urzędowych określonych w § 12 ust. 1 i § 36 rozporządzenia z 2001r., lecz opracowań odzwierciedlających historyczne stany prawne i faktyczne. Takie działanie organów wykracza już poza działania, dla których powołano organy ewidencji gruntów, to jest do ewidencjonowania istniejących stanów faktycznych, a nie rozstrzygania o prawach rzeczowych do gruntów, która to sfera działania jest domeną sądów powszechnych. Brak było podstaw do wprowadzenia nowych działek w miejsce działki nr 291.
Z akt administracyjnych sprawy wynika, że działka nr 291 powstała ze zmiany oznaczenia parceli budowlanej nr 43/3 objętej Lwh [...] gm. kat. [...]; części parceli gruntowej nr 649/1 objętej Kw [...] oraz parceli gruntowej nr 914/3 obj. KW [...]. W aktach administracyjnych znajduje się zaświadczenie Sądu Rejonowego w R. VII Wydział Ksiąg Wieczystych z [...] maja 2011r. nr Dz.odp.[...], z którego wynika, że w podlegającym zamknięciu wykazie hipotecznym lwh [...] gm kat. [...] wpisane są parcele; 43/2 budowlane, 43/3 budowlana, 236/1 ogród, których właścicielką jest J. P. córka J. w całości na podstawie umowy darowizny z daty R. [....] lipca 1935r. Nr rep.[...].
Z wniosku skarżącej z dnia [...] maja 2008r wynika, że domaga się ona wykreślenia z ewidencji gruntów Wydziału Gospodarki Komunalnej, Inwestycji i Dróg Urzędu Miasta R. jako władającego działką nr 291 obr. 218 R. We wniosku z dnia [...] maja 2008r. domaga się udowodnienia odpowiednim dokumentem, że wpis Skarbu Państwa w jednostce rejestrowej [...] jest oparty na tytule prawnym i ma podstawę prawną. W piśmie z dnia [...] maja 2008r. stwierdziała, że domaga się prowadzenia dwóch odrębnych postępowań z jej wniosków wyżej wymienionych. Dodatkowo podała, że pismo z dnia [...] maja 2008r. ma za przedmiot wprowadzenie skarżącej jako współwłaścicielki, co do całej działki nr 291 tworzącej ul. [...], a nie działki podzielonej na działki nr 291/1; 291/2; 291/3 gdyż takich podzielonych działek w obrocie prawnym nie ma.
Nie ulega wątpliwości, że żądanie skarżącej dotyczy wprowadzenia zmiany w operacie ewidencji gruntów w zakresie własności.
Zgodnie z § 12 ust. 1 rozporządzenia z 2001r. prawa osób jednostek organizacyjnych, o których mowa w § 10 ust. 1 pkt 2 oraz w § 11 ust. 1 pkt 1 i 2, do gruntów budynków i lokali uwidacznia się w ewidencji na podstawie: 1) wpisów dokonanych w księgach wieczystych, 2) prawomocnych orzeczeń sądowych, 3) umów zawartych w formie aktów notarialnych, dotyczących ustanowienia lub przeniesienia praw rzeczowych do nieruchomości z wyłączeniem umów dotyczących użytkowania wieczystego gruntów i własności lokali.
Przedstawiony wyżej stan faktyczny sprawy w świetle przywołanej treści § 12 ust. 1 rozporządzenia z 2001r. prowadzi do wniosku, że organy błędnie przyjęły, że istnieją podstawy do ujawnienia A.Z. jako właścicielki, czy współwłaścicielki działek powstałych z podziału działki nr 291 jak i działki 291, czego domaga się skarżąca. Po drugie parcele nr 43/2, 43/3, 236/1 są objęte księgą gruntową lwh [...], która jest zamknięta. Taka księga nie może stanowić podstawy do wpisu prawa własności w ewidencji gruntów, może jedynie stanowić jeden z dowodów za pomocą, którego można wykazywać przed sądem powszechnym prawo własności. Księgi takie utraciły moc prawną z dniem 1 stycznia 1989r. (rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 lipca 1986r. w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych założonych przed dniem 1 stycznia 1947r. oraz utraty mocy prawnej niektórych takich ksiąg – Dz. U. nr 28, poz. 141). Po trzecie dokumenty dotyczące prawa własności sporządzone kilkadziesiąt lat temu, po których następowały zmiany stanu prawnego (np. uwłaszczenia) nie mogą stanowić podstawy do wykazania w ewidencji gruntów osoby właściciela. Postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po J.K. i J.K. na podstawie ustawy nabyła w całości A.Z., na podstawie art. 1025 § 2 k.c. stwarza domniemanie prawne, że osoba która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku jest spadkobiercą. W takim postanowieniu nie określa się majątku spadkodawcy. Uwagi te odnoszą się do ujawnienia w ewidencji gruntów wspólwłaścicieli działki nr 291/2 na podstawie postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłej M.Z. S., H. S. Akt notarialny z dnia [...] czerwca 1997r. Rep.A nr [...] z roku 1997 dotyczy pgr 649/3, która zmieniła oznaczenie na działkę 43 o pow. 16 arów 25m2. Znajdująca się w aktach mapa uzupełniająca w skali 1:500 obrazująca stan prawny w księgach wieczystych działki nr 291, która powstała z dawnej pgr 649/1, pgr 914/3 i p.bud. 43/3 nie jest wystarczająca dla ujawnienia prawa w ewidencji gruntów, bowiem pokazuje, że następowały podziały działki nr 43. Okoliczność ta nie została przez organy w żaden sposób wyjaśniona jak również aktualność tytułu prawnego spadkobierców. Powołany akt notarialny w pozostałej części dotyczy zniesienia wspólności spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu, czyli nie pozostaje w związku z rozpoznawaną sprawa.
Sprzeczny z prawem jest wpis prawa własności na rzecz K.S., A. I.-M. i K. S. - następców prawnych po zmarłym E.S. na podstawie oświadczenia złożonego przez K.S. w siedzibie Wydziału Geodezji i Kartografii w dniu [...] września 2011r.
Organy orzekające w sprawie z zakresu ewidencji gruntów nie są właściwe do ustalania i rozstrzygania jakichkolwiek kwestii związanych z własnością. Zgodnie z § 12 ust. 1 rozporządzenia z 2001r. osobę właściciela wpisuje się do ewidencji gruntów tylko na podstawie aktualnych tytułów własności wymienionych w tym przepisie. Działania przeprowadzone przez organ w ocenie sądu są wystarczające dla ustalenia kręgu stron postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a. na potrzeby konkretnego postępowania, a nie ujawnienia prawa własności w ewidencji gruntów.
Z przepisu § 47 ust. 1 rozporządzenia z 2001r. wynika, że aktualizacja operatu ewidencyjnego dokonuje się niezwłocznie po uzyskaniu przez starostę odpowiednich dokumentów określających zmiany danych ewidencyjnych. Aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje poprzez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych (§ 45 ust. 1 ww. rozporządzenia). Przepis § 44 należy rozumieć w kontekście pozostałych zasad dotyczących gromadzenia zasobów geodezyjnych i prowadzenia ewidencji gruntów. Przyjęcie opracowania geodezyjnego stanowi czynność materialno-techniczną, w związku z tym nie ma cech orzeczenia administracyjnego (decyzji), które rodziłoby określone skutki prawne.
Powyższe prowadzi do wniosku, że organy ewidencyjne naruszyły przepis art. 7, art. 77 k.p.a. Z art. 7 k.p.a. wynika, że w toku postęwpoania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i interes obywateli. Sposób realizacji tej zasady został określony w art. 75 i art. 77 k.p.a. Z powołanych przepisów wynika, że jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Natomiast organ prowadzący postępowanie jest zobowiązany zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Tym standardom nie w pełni odpowiada przeprowadzone postępowanie. W aktach sprawy znajduje się szereg dokumentów, będących podstawą wprowadzania zmian w ewidencji gruntów, ale organy pominęły ustalenia aktualnych tytułów prawnych do nieruchomości stron, które zostały wprowadzone jako współwłaściciele lub właściciele działek powstałych z podziału działki nr 291. Z art. 80 k.p.a. wynika, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. W aktach administracyjnych brak jest materiału dowodowego odnośnie uwłaszczenia działek graniczących z działką nr 291, co ewentualnie mogłoby pozwolić na ustalenie, że wpisy dotyczące działki nr 291 są aktualne. Organy przeprowadziły błędną ocenę materiału dowodowego, co skutkowało wadliwym ustaleniem stanu faktycznego. Niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego przełożyło się na zastosowanie przepisów prawa materialnego to jest art. 20 ustawy i § 45. 46 rozporządzenia z 2001r. z ich naruszeniem w stopniu mającym istotny wpływ na wynik postępowania.
Sąd za nieuzasadniony uznał zarzut skargi, że sprawy z wniosków skarżącej dotyczące wykreślenia z ewidencji gruntów władającego działką nr 291, wykreślenia jako właściciela tej działki Skarbu Państwa, a ujawnienie jako współwłaścicielki A.Z. należy prowadzić oddzielnie i zakończyć odrębnymi decyzjami. Stanowisko skarżącej jest sprzeczne z art. 62 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem w sprawach, w których prawa i obowiązki stron wynikają z tego stanu faktycznego oraz tej samej podstawy prawnej i w których właściwy jest ten sam organ administracji publicznej można wszcząć i prowadzić jedno postępowanie dotyczące więcej niż jednej strony. Tym bardziej należy prowadzić jedno postępowanie, gdy odnosi się ono do żądanie jednej strony, a spełnione są pozostałe przesłanki, tak jak ma to miejsce w rozpoznawanej sprawie.
Mając na względzie przedstawiony stan rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) w związku z art. 135 p.p.s.a.
Sąd na podstawie art. 152 p.p.s.a wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.
Orzeczenie o kosztach znajduje uzasadnienie w art. 200 p.p.s.a.
W ponownie prowadzonym postępowaniu organ uzupełni materiał dowodowy w sposób przedstawiony w uzasadnieniu wyroku, a następnie dokona jego oceny kierując się regułami wynikającymi z art. 77 i art. 80 k.p.a. celem ustalenia stanu faktycznego sprawy i wyda decyzję majać na względzie ocenę prawna dotycząca przepisów prawa materialnego zawartą w niniejszym wyroku. Przed wydaniem decyzji organ umożliwi zapoznanie się z materiałem dowodowym w trybie art. 10 § 1 k.p.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło